Sáng 15/7, trong phiên chất vấn của HĐND TP Hà Nội về giải quyết điểm nghẽn úng ngập đô thị trên địa bàn, đại biểu Nguyễn Thị Thanh Thủy cho biết theo báo cáo của UBND thành phố, công tác quản lý thoát nước còn nhiều hạn chế. Dẫn chứng trận mưa ngày 9/7 khiến một số khu vực ngập úng cục bộ, có người bị thương do hố ga mất nắp, bà đề nghị Giám đốc Sở Xây dựng làm rõ các giải pháp cụ thể cũng như chế tài đủ mạnh để khắc phục triệt để tồn tại trên.
Trả lời đại biểu, Giám đốc Sở Xây dựng Trần Phi Thường cho hay trận mưa ngày 9/7 không lớn, một số nơi lượng mưa khoảng 80 mm, trong đó có khu vực đường Quang Trung và các tuyến phố xung quanh (phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam).
“Chúng ta không gọi đó là ngập úng. Trong định nghĩa của chúng tôi, mực nước ngập từ 30 cm và quá 30 phút mới được coi là ngập úng. Tại phố Quang Trung chiều 9/7 mực nước chỉ hơn 20 cm nên gọi là bị dềnh nước”, ông Thường nêu.
Lý giải nguyên nhân dềnh nước tại đúng tuyến phố đã triển khai dự án chống ngập khẩn cấp, ông Thường cho biết do dự án chống ngập đang trong giai đoạn nghiệm thu và chuyển giao cho đơn vị khai thác vận hành, dẫn đến việc mở cửa thoát nước của hồ Bảy Mẫu chậm. Sau khi đơn vị vận hành mở cửa thoát nước thì việc tiêu thoát rất nhanh, chứng minh hiệu quả của dự án.
Tương tự trận mưa chiều 10/7 một số địa bàn ở phường Thanh Xuân cũng bị dềnh nước. Ông Thường cho hay các dự án chống ngập theo lệnh khẩn cấp có tác động đến 120/220 điểm úng ngập đã được xác định, còn ở một số khu vực khác vẫn đang chờ thoát nước của hệ thống tả Nhuệ, hữu Nhuệ, Bắc sông Hồng và hoàn thiện hệ thống thoát nước theo quy hoạch.
Xây dựng mô hình “thành phố bọt biển” để chống ngập
Trả lời đại biểu Trần Khánh Hưng về định hướng xây dựng “thành phố bọt biển” nhằm giải quyết ngập úng, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Phi Thường cho biết giải pháp này chuyển từ thoát nước nhanh sang giữ nước, thấm nước, điều tiết nước và tái sử dụng nước. Việc này đang trong quá trình xem xét, chưa được triển khai cụ thể. Tuy nhiên, Sở Xây dựng đã xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn về vật liệu thấm, để khi đề án được phê duyệt thì có cơ sở triển khai ngay.
Giám đốc Sở Xây dựng khẳng định không phải toàn thành phố sẽ xây dựng ngay “thành phố bọt biển” mà thực hiện theo lộ trình. Những khu vực như công viên, vườn hoa, vỉa hè sẽ thực hiện trước để bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả. Ngoài ra, “thành phố bọt biển” sẽ được áp dụng cho những khu vực đô thị mới.
Trả lời đại biểu Trần Khánh Hưng về tình trạng vỉa hè bị đào lên lấp xuống liên tục, Giám đốc Sở Nguyễn Phi Thường cho biết toàn bộ vỉa hè được phân cấp cho cấp phường, xã quản lý. Tuy nhiên, Sở Xây dựng đang hạ ngầm tất cả “rác trời”, bao gồm dây điện và hệ thống viễn thông. Việc này đang được triển khai tại 3 phường trung tâm, đồng thời nhân rộng đến các phường trong nội thành.
“Không thể tránh được việc đào lên, lấp xuống vỉa hè. Chúng tôi cố gắng thực hiện kết nối tất cả các khâu lại để hạn chế tối đa và quan tâm hoàn trả mặt bằng sau thi công”, ông Nguyễn Phi Thường nói.
Với chất vấn của đại biểu Trần Anh Tuấn liên quan đến khớp nối hạ tầng thoát nước của các khu đô thị, Giám đốc Sở Xây dựng cho biết Sở đã rà soát toàn bộ 52 khu đô thị trên thành phố, đã có 26 khu đô thị, khu nhà ở được hoàn thiện toàn bộ và bàn giao hạ tầng kỹ thuật thoát nước cho thành phố. Còn lại 26 khu đô thị, Sở Xây dựng cố gắng trong năm 2026 sẽ hoàn thành khớp nối.
Giám đốc Sở Xây dựng cho biết hiện nay thành phố có 3.501 hồ ao tự nhiên, tăng thêm 337 so với năm 2023 để bảo đảm trữ nước, điều tiết thoát nước tự nhiên.
Hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20%
Theo đại biểu Lê Văn Đức, quy hoạch thoát nước Thủ đô được phê duyệt từ năm 2012 với thông số thiết kế dựa trên lượng mưa khoảng 310 mm trong hai ngày, tương ứng chu kỳ lặp lại 10 năm. Nhưng những năm gần đây đã xuất hiện nhiều trận mưa cực đoan, có nơi lượng mưa 500-600 mm trong một ngày, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống thoát nước hiện hữu, dẫn đến ngập úng kéo dài tại nhiều khu vực. Mặc dù vậy, các yếu tố mới này vẫn chưa được cập nhật vào quy hoạch.
Ngoài ra, quy hoạch thoát nước lưu vực sông Đáy và việc xác định cao độ nền xây dựng cũng chưa được điều chỉnh, cập nhật, gây ảnh hưởng đến quá trình triển khai các dự án thoát nước trên địa bàn. Đại biểu đề nghị Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc làm rõ tiến độ, trách nhiệm trong việc chậm cập nhật Quy hoạch thoát nước Thủ đô; cơ sở xác định vị trí, quy mô, cao độ các hồ điều hòa; phương án dự phòng khi quy hoạch thoát nước thay đổi; cùng giải pháp phát triển hạ tầng thoát nước thân thiện với môi trường, thích ứng biến đổi khí hậu.
Trả lời, Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết quy hoạch thoát nước được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội năm 2011, sau đó được phê duyệt theo Quyết định số 725/2013. Tiếp đó, giai đoạn 2023-2024, cùng với quá trình điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đã được phê duyệt tại Quyết định số 1668, nội dung về quy hoạch thoát nước cũng tiếp tục được cập nhật.
“Trong giai đoạn trước, quy hoạch đã đáp ứng các yêu cầu đặt ra đối với công tác thoát nước của Thủ đô và được tích hợp trong hệ thống quy hoạch phát triển đô thị”, ông Kỳ Anh nói.
Tuy nhiên, theo ông Kỳ Anh, qua triển khai thực tế, thành phố cũng ghi nhận nhiều hạn chế. Theo đánh giá hiện nay, hệ thống thoát nước mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu, trong khi hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước trên địa bàn mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 18% so với quy hoạch. Đây là một trong những “điểm nghẽn” đã được đại biểu HĐND cũng như lãnh đạo Trung ương và thành phố chỉ ra.
Đối với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Sở Quy hoạch Kiến trúc đã ban hành kế hoạch triển khai. Theo định hướng quy hoạch mới, tổng diện tích hồ điều hòa của Hà Nội sẽ đạt hơn 8.000 ha, tăng khoảng 20-25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao năng lực tiêu thoát nước, thích ứng với biến đổi khí hậu và tình trạng mưa cực đoan.
Bên cạnh đó, Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm cũng lần đầu tiên nghiên cứu đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình phát triển đô thị hiện đại. Theo đó, cùng với hệ thống giao thông và đường sắt đô thị, thành phố sẽ quy hoạch hệ thống bể chứa nước ngầm và công trình thoát nước ngầm nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết, tiêu thoát nước đô thị. Nội dung mới này sẽ tiếp tục được cụ thể hóa trong quá trình triển khai quy hoạch.
Giám đốc Sở Quy hoạch Kiến trúc cũng cho biết các sở, ngành tiếp tục rà soát để khắc phục những tồn tại trong công tác quản lý cao độ nền và quy hoạch thoát nước. Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch, thành phố sẽ cập nhật các yếu tố mới, trong đó có việc tính toán lại tần suất mưa để thiết kế cho hệ thống thoát nước; rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa; đồng thời tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu giai đoạn từ năm 2025 trở đi.
Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho rằng nếu thành phố hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725/2013, Hà Nội cơ bản sẽ giải quyết được tình trạng ngập úng đô thị.
Phó chủ tịch thành phố Trương Việt Dũng cho biết thêm sau 13 năm Quyết định 725, khoảng cách giữa quy hoạch và đầu tư vẫn còn lớn. Tại lưu vực sông Tả Đáy, công suất thiết kế là 811 m3/giây nhưng hiện mới đạt 164,5 m3/giây; diện tích hồ điều hòa theo quy hoạch khoảng 5.040 ha, trong khi thực tế mới đạt khoảng 1.075 ha.
Để khắc phục, thành phố đang điều chỉnh quy hoạch thoát nước và quy hoạch cốt nền. Dự kiến trong tháng 10, sau khi quy hoạch được phê duyệt, thành phố sẽ ban hành Đề án thoát nước khu vực đô thị tập trung giai đoạn 2026-2030. Công suất các trạm bơm đầu mối sẽ nâng lên khoảng 774 m3/giây, diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 1.250 ha. Tổng nhu cầu vốn dự kiến khoảng 132.000 tỷ đồng, gồm khoảng 32.000 tỷ từ ngân sách và 100.000 tỷ từ nguồn ngoài ngân sách.
Theo Phó chủ tịch UBND thành phố, thành phố sẽ chuyển từ bố trí vốn theo từng dự án sang theo từng nhiệm vụ, từng lưu vực và từng nguồn vốn; ưu tiên đầu tư các công trình hạ tầng khung, công trình đầu mối và công trình liên lưu vực. Đồng thời, thành phố sẽ xử lý dứt điểm trong năm 2026 đối với 26/52 khu đô thị chưa hoàn thành bàn giao hạ tầng; trường hợp chủ đầu tư không thực hiện đúng trách nhiệm sẽ bị xem xét hạn chế giao dự án mới hoặc công khai vi phạm.
Mùa mưa bão năm 2025 Hà Nội hứng chịu nhiều trận mưa lớn gây ngập úng diện rộng nội và ngoại thành. Để khắc phục, năm 2026 thành phố chi hàng nghìn tỷ đồng đầu tư hàng loạt công trình khẩn cấp chống úng ngập.
Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, các dự án trên cùng với nhiều biện pháp khác giúp nâng tổng dung tích tiêu thoát nước được bổ sung khoảng 4,8 triệu m3, góp phần giảm tình trạng úng ngập khi mưa lớn. Các hạng mục thoát nước đều đã cơ bản hoàn thành, qua đó nâng năng lực tiêu thoát nước toàn thành phố thêm 25-30% và xử lý khoảng 60% điểm ngập so với trước.
TP.HCM đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, cơ hội chỉ trở thành kết quả khi thành phố quyết liệt hơn trong giải ngân đầu tư công, xử lý dứt điểm các dự án tồn đọng, hoàn thiện thể chế và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
Sau khi nghe kiến nghị của TP.HCM và phần trao đổi của các bộ ngành, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng điểm nổi bật nhất của thành phố là tinh thần đổi mới, dám nhìn thẳng vào những khó khăn vướng mắc để tập trung xử lý và kiến nghị Trung ương tháo gỡ.
Chính cách làm quyết liệt này đã giúp TP.HCM trong thời gian ngắn hoàn thành nhiều nhiệm vụ lớn như tổng kết các nghị quyết của Bộ Chính trị, xây dựng nghị quyết mới cho thành phố và chuẩn bị dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
"Tôi tin rằng nếu tiếp tục duy trì và phát huy cách làm đó thì thành phố không chỉ hoàn thành mục tiêu năm nay mà còn tạo nền tảng cho nhiều năm tiếp theo", ông nói.
Theo Thủ tướng, TP.HCM đã giải phóng được hơn 200.000 tỉ đồng nguồn lực đầu tư trên diện tích hơn 17.000ha từ việc tháo gỡ các dự án tồn đọng. Tuy nhiên, thành phố vẫn còn nhiều dự án kéo dài chưa được xử lý dứt điểm. Các công trình hạ tầng trọng điểm như chống ngập, giao thông, các dự án kết nối vùng phải được tập trung chỉ đạo quyết liệt hơn.
Ông đặc biệt lưu ý những dự án chiến lược gồm hệ thống metro, cầu vượt biển Cần Giờ, đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành và các công trình kết nối sân bay Long Thành.
"Những vướng mắc thuộc thẩm quyền Trung ương, Chính phủ sẽ phối hợp cùng thành phố tháo gỡ. Nhưng những vấn đề thuộc thẩm quyền địa phương thì thành phố cần chủ động xử lý", ông nhấn mạnh.
Một nội dung được Thủ tướng dành nhiều thời gian đề cập là hoàn thiện thể chế. Ông cho biết dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được chuẩn bị để trình Quốc hội và đây là cơ hội rất lớn để TP.HCM đưa những cơ chế đột phá về tài chính, đất đai, hạ tầng vào luật. Đây là lần đầu tiên Trung ương cho phép địa phương chủ động thiết kế và đề xuất chính sách, vì vậy thành phố cần tận dụng cơ hội này.
Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với TP.HCM để xây dựng một dự án luật thực sự mạnh, thực sự đột phá, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng lại phát sinh vướng mắc khi triển khai. Chính phủ cam kết sẽ chỉ đạo các bộ, ngành phối hợp chặt chẽ với TP.HCM để xây dựng một dự án luật thực sự mạnh, thực sự đột phá, tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho sự phát triển của TP.HCM.
"Nhiều cán bộ hiện nay vẫn còn tâm tư, băn khoăn, lo lắng trong quá trình thực thi công vụ. Nhưng nếu có một nền tảng pháp lý rõ ràng, minh bạch thì sẽ yên tâm hơn trong công việc, đồng thời hạn chế được các rủi ro phát sinh, miễn là tất cả đều làm việc vì lợi ích chung", ông phân tích.
Tại buổi làm việc, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được đã báo cáo và kiến nghị nhiều nội dung liên quan phát triển nhà ở cho thuê, tháo gỡ dự án và hỗ trợ doanh nghiệp.
Theo ông Được, hiện thành phố có hai nguồn quỹ đất gồm quỹ đất do doanh nghiệp đang sở hữu và quỹ đất công.
Đối với quỹ đất doanh nghiệp đã có sẵn, thành phố sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thực hiện các thủ tục đầu tư và giải phóng mặt bằng. Đối với quỹ đất nhà nước, nếu áp dụng cơ chế đấu giá thông thường sẽ khó thu hút nhà đầu tư tham gia. Vì vậy thành phố kiến nghị có cơ chế phù hợp để các doanh nghiệp, nhà đầu tư và cả doanh nghiệp nhà nước có thể tham gia hiệu quả.
TP.HCM đề xuất Chính phủ xem xét miễn, giảm tiền sử dụng đất trong 5 hoặc 10 năm đầu đối với các dự án nhà ở cho thuê. Về tín dụng, thành phố kiến nghị nghiên cứu cơ chế giảm lãi suất từ 2% đến 3% so với mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay của các ngân hàng.
Bên cạnh đó TP.HCM kiến nghị cho phép chuyển đổi linh hoạt giữa các loại hình nhà ở như nhà tái định cư, nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê theo nhu cầu thực tế nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, tránh lãng phí nguồn lực.
Về tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và các dự án đầu tư, ông Được cho biết thời gian qua thành phố đã tập trung rà soát xử lý các vướng mắc. Đến nay đã tháo gỡ khoảng 50% trong tổng số 138 dự án gặp khó khăn, phần còn lại sẽ tiếp tục được thực hiện theo chỉ đạo.
Tuy nhiên vẫn còn một số dự án đang vướng mắc. Thành phố mong tiếp tục nhận được sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ để tạo điều kiện cho cán bộ yên tâm triển khai nhiệm vụ, đồng thời phối hợp tháo gỡ các khó khăn còn tồn tại.
Ông Được khẳng định với vị trí, vai trò là đô thị đặc biệt và đầu tàu tăng trưởng của cả nước, TP.HCM nhận thức sâu sắc trách nhiệm đối với khu vực và cả nước. Thành phố sẽ tiếp tục phát huy truyền thống năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì nhiệm vụ chung; quyết tâm thực hiện thắng lợi các mục tiêu đã đề ra.
Xuyên suốt buổi làm việc, thông điệp được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhiều lần nhấn mạnh là TP.HCM đang đứng trước một thời điểm thuận lợi hiếm có.
Theo ông, Trung ương, Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành đều thể hiện sự ủng hộ mạnh mẽ đối với thành phố. Nhiều đạo luật quan trọng như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đầu tư công, Luật Ngân sách nhà nước đang được sửa đổi. Đây là cơ hội để TP.HCM đề xuất những cơ chế đột phá mang tính lâu dài.
Bên cạnh thể chế, Thủ tướng đặc biệt lưu ý việc phát triển khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ông cho rằng thành phố vẫn chưa tạo được sự kết nối hiệu quả giữa các viện nghiên cứu, trường đại học, trung tâm nghiên cứu với cộng đồng doanh nghiệp để giải quyết các bài toán lớn về phát triển đô thị và thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu.
"Chúng ta chưa có nhiều sản phẩm cụ thể và cũng chưa tạo được những đột phá rõ nét về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo để hình thành các động lực tăng trưởng mới", ông nhận định.
Một trọng tâm khác là phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế. Theo Thủ tướng, điều quan trọng nhất không phải là bộ máy quản lý mà là xây dựng được các sản phẩm tài chính cụ thể để huy động nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ phát triển. Ông đã giao Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phối hợp với TP.HCM thiết kế các sản phẩm như trái phiếu chính quyền địa phương, trái phiếu công trình, trái phiếu doanh nghiệp và các sản phẩm tài chính phục vụ đổi mới sáng tạo.
Về nhà ở cho thuê, Thủ tướng khẳng định đây sẽ là một định hướng ưu tiên trong thời gian tới. Ông cho biết Chính phủ đang nghiên cứu nhiều cơ chế tài chính, tín dụng và cả việc mua lại một số dự án nhà ở xã hội chưa tiêu thụ được để chuyển sang mô hình nhà ở cho thuê. "Phát triển nhà ở cho thuê phải là một trong những mục tiêu ưu tiên trong thời gian tới", ông nhấn mạnh.
Kết thúc buổi làm việc, người đứng đầu Chính phủ một lần nữa yêu cầu TP.HCM tập trung xử lý các dự án tồn đọng, khai thác hiệu quả quỹ đất công, nhà công và giải quyết dứt điểm những vấn đề kéo dài nhiều năm. "Quan điểm chỉ đạo là không để các vấn đề tồn đọng tiếp tục kéo dài sang các nhiệm kỳ sau. Những vấn đề khó cũng phải quyết tâm xử lý để tạo nền tảng phát triển bền vững", ông nói.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 1058 kiện toàn thành viên Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Theo đó, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc, Trưởng Ban (thay nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Nguyễn Hòa Bình).
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn làm Phó Trưởng ban.
Ông Hoàng Thanh Tùng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, làm Phó Trưởng Ban Thường trực thay ông Nguyễn Hải Ninh, nguyên Bộ trưởng Bộ Tư pháp; ông Đặng Văn Dũng, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương thay ông Nguyễn Hữu Đông, nguyên Phó Trưởng ban, Ban Nội chính Trung ương).
Ông Lê Tiến, Phó Chánh án TAND Tối cao sẽ thay ông Nguyễn Quốc Đoàn, nguyên Phó Chánh án TAND Tối cao; ông Phan Tâm, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thay ông Lê Hải Bình, nguyên Thứ trưởng Thường trực Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Thành viên Ban Chỉ đạo còn có đại diện lãnh đạo Văn phòng Chính phủ và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố: TPHCM, Hà Nội, Huế, Đồng Nai, Hải Phòng, Cần Thơ, Tây Ninh, Lâm Đồng, Khánh Hòa, An Giang, Vĩnh Long và Quảng Ninh.
Đồng thời, Thủ tướng cũng bổ sung thêm nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ đạo trong việc chỉ đạo, phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành liên quan đến các tài sản phải tổ chức thi hành án dân sự và tài sản bảo đảm cho các nghĩa vụ Tập đoàn Vạn Thịnh Phát được Bản án tuyên giao Ngân hàng SCB quản lý, xử lý.
Trước đó, Thủ tướng đã ban hành Quyết định số 742 thành lập Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Ban Chỉ đạo là tổ chức phối hợp liên ngành, giúp Thủ tướng nghiên cứu, chỉ đạo, phối hợp giải quyết những công việc quan trọng, liên ngành về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Ban Chỉ đạo có nhiệm vụ nghiên cứu, tư vấn, khuyến nghị, đề xuất phương hướng, giải pháp để giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành về tổ chức thi hành án, thu hồi tài sản bị chiếm đoạt, thất thoát trong các vụ án liên quan đến Tập đoàn Vạn Thịnh Phát.
Nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo còn có việc chỉ đạo, phối hợp giữa các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và các cơ quan, tổ chức có liên quan trong việc giải quyết những vấn đề quan trọng, liên ngành trong việc thi hành án.
Báo cáo Tổng kết thi hành pháp luật về điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hàng tháng của Bộ Nội vụ cho thấy, cả nước có 3,4 triệu người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH ở các mức khác nhau.
Theo dữ liệu từ BHXH Việt Nam, cơ cấu người hưởng lương hưu hiện nay phân hóa rõ rệt, trong đó phần lớn tập trung ở nhóm thu nhập trung bình.
Cụ thể, nhóm hưởng từ 3 - dưới 6 triệu đồng/tháng có số lượng đông nhất (gần 40%) với khoảng 1,35 triệu người, tiếp đến là nhóm từ 6 - dưới 10 triệu đồng/tháng với hơn 1,06 triệu người (chiếm 31,1%). Hai nhóm này chiếm tỷ trọng áp đảo, phản ánh mặt bằng tiền lương đóng bảo hiểm của đa số người lao động trước đây ở mức không cao.
Đáng chú ý, nhóm hưởng lương hưu thấp vẫn chiếm số lượng đáng kể. Có khoảng 419.000 người nhận dưới 2,34 triệu đồng/tháng (chiếm 4,3%) và gần 145.000 người hưởng từ 2,34 - dưới 3 triệu đồng/tháng (12,3%).
Đây là nhóm có thu nhập hạn chế, dễ chịu tác động khi giá cả sinh hoạt tăng.
Trong khi đó, số người hưởng mức cao không nhiều. Nhóm từ 10 - dưới 20 triệu đồng/tháng có khoảng 418.000 người (12,3%), còn nhóm trên 20 triệu đồng/tháng chỉ hơn 11.500 người, chiếm tỷ lệ gần như không đáng kể (0,34%).
Dữ liệu của BHXH cũng cho thấy, gần 71% người hưởng lương hưu đang nhận dưới 10 triệu đồng/tháng, trong khi nhóm trên 20 triệu đồng chỉ chiếm chưa đến 0,5%. Thực tế này đặt ra yêu cầu cần có chính sách điều chỉnh phù hợp, ưu tiên cải thiện mức hưởng cho nhóm lương hưu thấp nhằm thu hẹp chênh lệch và đảm bảo an sinh bền vững.
Lương hưu được điều chỉnh gần nhất vào ngày 1.7.2024. Theo đánh giá của Bộ Nội vụ, việc thực hiện điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng ở mức khá cao (15%), đã giúp nâng cao mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hằng tháng. Điều này đã góp phần ổn định, nâng cao cuộc sống của người đang hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và trợ cấp hằng tháng. Việc thực hiện điều chỉnh tăng thêm đối với những người nghỉ hưu trước năm 1995 đã giúp thu hẹp chênh lệch về lương hưu với người nghỉ hưu sau năm 1995.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng và các quy định về việc điều chỉnh lương hưu trước đây còn bộc lộ một số điểm bất cập, hạn chế như: không đảm bảo nguyên tắc "đóng - hưởng" do mức điều chỉnh lương hưu đang cao hơn đáng kể so với mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng, vượt lãi suất đầu tư quỹ BHXH.
Tính trong giai đoạn 2016 - 2025, mức tăng lương hưu là 71,09%; mức tăng của CPI là 34,85%; lãi suất đầu tư quỹ BHXH là 67,28%. Điều này đã làm mức lương hưu của người nghỉ hưu được điều chỉnh tăng lên quá cao, không phù hợp với mức đóng và thời gian đóng góp vào quỹ BHXH trước đó.
Hiện Bộ Nội vụ đang nghiên cứu báo cáo cấp có thẩm quyền trong việc thực hiện chính sách tiền lương mới theo Nghị quyết số 27 về cải cách chính sách tiền lương và Nghị quyết số 28 về cải cách chính sách BHXH, trong đó có nghiên cứu đánh giá về việc sửa đổi các quy định của pháp luật về BHXH có liên quan để khắc phục các hạn chế tồn tại, hạn chế, nguyên nhân nêu trên.
Do vậy, Bộ Nội vụ đề xuất từ 1.7.2026, thực hiện điều chỉnh tăng 8% lương hưu, trợ cấp BHXH, trợ cấp hằng tháng, trợ cấp ưu đãi người có công và trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội.