Ngày 15-5 tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam (BPI) và Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2025, với chủ đề khu vực tư nhân sẵn sàng bước vào giai đoạn bứt phá.
Phát biểu tại sự kiện, ông Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, nhận định khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12-18 tháng tới. Báo cáo PCI cùng với BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới.
Cũng theo ông Hùng, để đạt được mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, các chính sách về đầu tư kinh doanh cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành cùng doanh nghiệp, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Báo cáo BPI 2025 đo lường hiệu quả kinh tế tư nhân thông qua 23 tiêu chí đánh giá về sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp.
Kết quả BPI 2025 cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các địa phương, ba địa phương dẫn đầu về hiệu quả kinh tế tư nhân có khoảng cách khá rõ với các địa phương còn lại. Điểm trung vị BPI 2025 cả nước đạt 4,2, trong khi TP.HCM đạt 5,67, Hà Nội 5,51, Quảng Ninh 5,33.
Theo BPI 2025, TP.HCM dẫn đầu hiệu quả điều hành kinh tế tư nhân cả nước nhờ quy mô thị trường và độ sâu của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. TP.HCM hiện dẫn đầu cả nước về số lượng doanh nghiệp tư nhân, với bình quân cứ 1.000 dân có 4,33 doanh nghiệp thành lập mới và 23,75 doanh nghiệp đang hoạt động.
Đồng thời mức độ tham gia chuỗi cung ứng nước ngoài của doanh nghiệp trên địa bàn cũng cao nhất nước.
Trong khi Hà Nội đứng thứ 2 cả nước về hiệu quả kinh tế tư nhân nhờ sự nổi bật về năng lực nghiên cứu phát triển và mức độ kết nối với chuỗi cung ứng trong nước. Mật độ doanh nghiệp thành lập mới đạt 3,7 doanh nghiệp, doanh nghiệp hoạt động đạt 22,22 doanh nghiệp trên 1.000 dân.
Còn Quảng Ninh đứng thứ 3 cả nước về hiệu quả điều hành kinh tế tư nhân vì có cấu trúc cân bằng và nổi bật ở khả năng sinh lời của doanh nghiệp và liên kết chuỗi cung ứng trong nước. Tỉ lệ doanh nghiệp báo lãi đạt 72,1%, cao nhất cả nước và tỉ lệ doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng trong nước đạt 68,2%.
Về bức tranh kinh tế tư nhân, theo VCCI, đến hết năm 2025 cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động (tăng 6,6% so với năm 2024), khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh và khu vực tư nhân đang tạo việc làm cho 26 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng số việc làm cả nước.
Theo báo cáo BPI 2025, khu vực tư nhân đang gặp 4 điểm nghẽn lớn, đó là thị trường đầu ra (60,2% doanh nghiệp tham gia khảo sát gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng), tiếp cận vốn (75,5% doanh nghiệp không thể vay được vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm), minh bạch và dự báo chính sách (chỉ 6-8% doanh nghiệp có thể dự đoán được thay đổi chính sách), chi phí không chính thức (26% doanh nghiệp phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh).
Theo điều hành của liên Bộ Tài chính - Công Thương, giá xăng E10 RON 95-III tăng 1.290 đồng lên 21.200 đồng một lít. Tương tự, giá E5 RON 92 đồng thêm 1.430 đồng, ở mức 20.780 đồng một lít.
Trong khi đó, dầu diesel và mazut giữ nguyên như kỳ điều hành trước.
Giá các mặt hàng xăng trong nước được điều chỉnh sau khi Chính phủ ban hành Nghị quyết 34, cho phép thu trở lại thuế tiêu thụ đặc biệt với mặt hàng này từ 1/7, cụ thể xăng khoáng mức 10%, E5 8% và E10 7%.
Ngoài thuế tiêu thụ đặc biệt, các loại thuế nhập khẩu ưu đãi (MFN), thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT) với xăng dầu tiếp tục được miễn đến ngày 30/9, tức là thêm 3 tháng so với quy định đang áp dụng.
Giá xăng, dầu thay đổi như sau:
Tại kỳ này, nhà điều hành tiếp tục cho trích lập trở lại vào Quỹ bình ổn xăng dầu, với mức 300 đồng với mỗi lít xăng sinh học, dầu diesel và mazut 800 đồng.
Từ 1/6, toàn bộ xăng khoáng RON 95-III được phối trộn với 10% ethanol để thànhxăng E10trước khi bán ra thị trường. Trong khi đó, xăng E5 RON 92 tiếp tục được duy trì đến hết năm 2030.
Tại toạ đàm ngày 30/6, ông Nguyễn Thành Nam, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), cho biết việc triển khai E10 cơ bản đúng tiến độ, nguồn cung được bảo đảm và hệ thống phân phối vận hành ổn định.
Từ ngày 1 đến 24/6, cả nước tiêu thụ khoảng 850 triệu lít xăng sinh học, trong đó E10 chiếm khoảng 800 triệu lít, tương đương 94%, còn E5 khoảng 50 triệu lít.
Ông Lương Đức Long, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Xi măng Việt Nam, nêu khó khăn giảm phát thải của ngành này tại hội thảo về vật liệu xây dựng xanh do Bộ Xây dựng tổ chức chiều 5/5.
Theo ông Long, sản xuất xi măng không thể tiến tới lộ trình phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, bởi vướng giới hạn về kỹ thuật.
Xi măng gồm clinker, thạch cao và phụ gia như tro bay, xỉ lò cao... Trong đó, clinker chiếm tới 75-85%. Nguyên liệu này được tạo ra từ quá trình nung hỗn hợp đá vôi và đất sét ở nhiệt độ 1.450-1.500 độ C. "Sản xuất một tấn clinker thải tới 525 kg CO2. Không thể giảm thêm được", ông Long nói.
Xi măng, nhiệt điện và sắt thép được Thủ tướng thí điểm phân bổ hạn ngạch khí thải đầu năm nay, với tổng mức 243 triệu tấn CO2 cho 110 doanh nghiệp trong năm 2025. Trong đó, xi măng gồm 51 doanh nghiệp, ông Long cho biết ngành được giao gần 70 triệu tấn CO2. Quá trình phân bổ thí điểm kéo dài đến hết năm 2028, song song hình thành thị trường carbon trong nước. Tức là, họ chỉ còn ba năm trước khi chính thức bị siết hạn ngạch.
Trong khi ngành này khó giảm khí thải trong sản xuất clinker, phương án thu giữ carbon (CCS) không khả thi về mặt tài chính. Một tấn CO2 chôn lấp được báo giá 132 USD, cao gần gấp bốn lần giá xuất khẩu một tấn clinker thành phẩm. "Nếu mất số tiền trên để chôn lấp khí thải, chắc chắn ngành xi măng phải đóng cửa", ông Long nhấn mạnh.
Tuy nhiên, ngành này đang giảm được nhiên liệu hóa thạch trong hoạt động nung clinker, thay bằng rác thải. Đến nay, gần 20 doanh nghiệp đã đốt rác thay than, có bên đạt tỷ lệ thay thế tới 40%. Ông Long khuyến nghị việc giảm được khí methane (CH4) từ bãi rác nên được trừ vào hạn ngạch.
Bởi lẽ, nếu rác này không được nung ở nhà máy xi măng, chúng sẽ phát thải CH4, loại khí "siêu ô nhiễm" với mức gây nóng lên toàn cầu cao gấp 27 lần CO2. Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên Hợp Quốc (UNIDO), ngành xi măng chiếm khoảng 7-8% tổng lượng phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Việc thúc đẩy các giải pháp giảm phát thải trong lĩnh vực này sẽ đóng góp đáng kể vào việc thực hiện các mục tiêu khí hậu quốc gia.
Vật liệu xây dựng là ngành cung cấp đầu vào cơ bản cho phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị, nhà ở, cũng là lĩnh vực tiêu tốn nhiều tài nguyên, năng lượng và phát thải lớn. Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết xanh hóa ngành này đã trở thành yêu cầu cấp thiết.
Thực tế, lĩnh vực vật liệu xây dựng đã ghi nhận những kết quả tích cực trong phát triển các sản phẩm xanh, tiết kiệm năng lượng. Ví dụ, thị trường sản phẩm vật liệu xây không nung từng bước được hình thành và phát triển, như gạch xi măng cốt liệu, bê tông khí chưng áp, bê tông bọt... Nhóm sản phẩm này giúp giảm sử dụng đất sét nung, tiết kiệm đất nông nghiệp, hạn chế phát thải, đồng thời góp phần tái sử dụng tro, xỉ, thạch cao - chất thải từ các ngành công nghiệp khác.
Để thúc đẩy thị trường vật liệu xanh, Bộ Xây dựng đang hoàn thiện khung pháp lý về tiêu chuẩn. Ông Lê Văn Kế, Phó vụ trưởng Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng), cho biết trong quý IV, Bộ dự kiến ban hành thông tư về dán nhãn năng lượng với vật liệu này, gồm chi tiết danh mục phải dán nhãn, trình tự thủ tục đăng ký. Nhãn này được kỳ vọng sẽ là "giấy thông hành" cho doanh nghiệp trên thị trường vật liệu xanh.
Tổng thống Mỹ Donald Trump mới ký sắc lệnh mở rộng cơ hội tiết kiệm cho hàng chục triệu lao động chưa có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Theo đó, Bộ Tài chính sẽ xây dựng nền tảng trực tuyến giúp họ tìm kiếm, so sánh và mở các tài khoản hưu trí (IRA) chi phí thấp do các đơn vị tư nhân cung cấp.
Trọng tâm của chương trình là "Saver’s Match" - cơ chế chính phủ liên bang hỗ trợ tối đa 1.000 USD mỗi năm cho người thu nhập thấp và trung bình, nếu họ tiết kiệm đạt mức yêu cầu.
Theo Nhà Trắng, một lao động 25 tuổi tiết kiệm khoảng 165 USD mỗi tháng và khi nhận đủ khoản đối ứng này có thể tích lũy được 465.000 USD ở tuổi 65, với giả định lợi suất đầu tư 6% mỗi năm.
Ông Trump khuyến khích người trẻ tiết kiệm đều đặn để tích lũy số tiền này. "Nói cách khác, họ sẽ trở nên giàu có", ông tuyên bố.
Tuy nhiên, một số chuyên gia tài chính hoài nghi, thậm chí phản bác rằng 465.000 USD chưa chắc đủ để được xem là giàu khi nghỉ hưu, đặc biệt khi số tiền này dùng cho chi tiêu trong khoảng hai đến ba thập kỷ.
"Những tài khoản hưu trí này có nhiều lợi ích, nhưng tôi không tin chúng sẽ khiến mọi người trở nên giàu có", ông Barry Glassman, chuyên gia hoạch định tài chính, nhà sáng lập Glassman Wealth Services, nhận định.
Theo ông, 465.000 USD có thể là một khoản đáng kể cho hưu trí nhưng với lạm phát 3% thì sau 30 năm, giá trị tương đương hiện nay sẽ dưới 200.000 USD. "Đây không phải số tiền nhỏ, nhưng chắc chắn chưa thể xem là giàu", ông phân tích.
Bà Winnie Sun, Đồng sáng lập kiêm CEO Sun Group Wealth Partners tại Irvine (California), đánh giá 465.000 USD là số tiền lớn với nhiều gia đình thu nhập thấp. Nhưng khi nghỉ hưu, con số này giống như "mức thu nhập khiêm tốn" hơn là khoản tài sản đủ để khiến ai đó có thể nói "tôi giàu có".
Ví dụ, thử xem xét "quy tắc 4%", tức số tiền một hộ gia đình có thể rút an toàn hàng năm từ tiết kiệm hưu trí trong suốt quãng đời còn lại. Theo đó, họ rút được khoảng 18.600 USD trong năm đầu về hưu và tăng dần theo lạm phát. Nói cách khác, 465.000 USD tương đương thu nhập khoảng 19.000 USD mỗi năm.
Ngoài ra, số tiền này cũng thấp hơn nhiều so với mức đa số người Mỹ nghĩ là "giàu có". Theo khảo sát của Charles Schwab, trung bình người Mỹ sở hữu khoảng 2,3 triệu USD mới được xem là giàu. Người tham gia khảo sát còn cho biết họ cần đến 839.000 USD mới cảm thấy "thoải mái về tài chính".
Dù vậy, 465.000 USD là nền tảng tốt cho người thu nhập thấp ở tuổi 65, theo các chuyên gia. Các nghiên cứu lĩnh vực hưu trí tại Mỹ thường đánh giá mức tiết kiệm qua "tỷ lệ thay thế thu nhập" (income replacement ratio). Nghĩa là, khoản tiết kiệm cá nhân và các nguồn từ an sinh xã hội khác của một người về hưu có thể thay thế bao nhiêu phần thu nhập khi còn làm việc.
Vì vậy, nếu sắc lệnh của ông Trump giúp một lao động duy trì mức sống tương đương trước nghỉ hưu thì người này có thể được xem là "giàu" so với những người cùng hoàn cảnh, chứ không phải toàn xã hội.
"Nếu mục tiêu là duy trì lối sống trước khi nghỉ hưu, đây là bước tiến lớn giúp lao động thu nhập thấp đạt được", ông Michael Finke, chuyên gia hoạch định tài chính tại The American College of Financial Services, bình luận.
Ngoài ra, trong bối cảnh sắc lệnh của ông Trump, khái niệm "giàu có" có thể không phải con số mà là việc hình thành thói quen dành dụm. "Đôi khi 'sự giàu có' không nằm ở mức dư dả. Tôi nghĩ chương trình không nhắm đến tạo ra các triệu phú, mà khơi gợi động lực bắt đầu tiết kiệm", bà Winnie Sun, nhận định.
Theo Nhà Trắng, khoảng 41-56 triệu người Mỹ không có quỹ hưu trí tại nơi làm việc. Phát ngôn viên Kush Desai cho biết họ chủ yếu là nhóm thu nhập thấp và hiện gần như không tiết kiệm gì cho tuổi già. Theo ông, khoản 465.000 USD "có thể tạo ra khác biệt rất lớn" với nhóm lao động này.
