Nằm sâu trong lòng núi Chư Pah, tại khu vực hang đá ở làng Dip (xã Ia Ly) do A Hải, chàng trai Ba Na 32 tuổi chỉ dẫn, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã chạm tay vào một kỷ vật đặc biệt.
Đó là vào một ngày tháng 3.2025, khi những bàn tay chai sần cẩn thận gạt từng lớp đất phủ dày, chiếc thùng đạn bằng sắt hoen gỉ bắt đầu lộ diện. Phát hiện này khiến những người lính quy tập lặng đi vì xúc động, bởi họ biết vừa tìm thấy một phần ký ức vẹn nguyên sau hơn 50 năm bị rừng già vùi lấp.
Khi nắp thùng bật mở, mùi ẩm mốc hòa lẫn mùi đất núi thoảng lên. Bên trong, mọi thứ vẫn được xếp ngay ngắn đến kỳ lạ. Một bộ quần áo gấp cẩn thận. Hai chiếc võng dù. Những giấy khen, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua đã úa vàng nhưng còn đọc rõ từng dòng chữ. Và một cái tên hiện ra: Nguyễn Viết Tuất, sinh năm 1935, quê xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình; Trung đội phó, Đại đội trợ chiến, Tỉnh đội Gia Lai.
Điều khiến mọi người xúc động hơn cả là những cuốn sổ tay nhỏ. Trong đó, người lính tên Tuất ghi chép tỉ mỉ lượng lương thực từng ngày, khẩu phần ăn của đồng đội trong thời gian trú ẩn ở hang đá. Những con số khô khan bỗng trở thành lát cắt sống động của thời chiến tranh, nơi từng hạt gạo, từng nhúm muối đều phải chắt chiu trong bóng tối.
“Nhờ nằm sâu trong hang đá, ít chịu tác động trực tiếp của mưa nắng nên nhiều kỷ vật bên trong thùng đạn vẫn được bảo quản gần như nguyên vẹn sau hơn 50 năm”, thượng tá Võ Quân, Phó đội trưởng Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết.
Từ những giấy tờ còn sót lại, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phối hợp với Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên và chính quyền các địa phương bắt đầu hành trình xác minh chủ nhân chiếc thùng đạn.
Công việc không đơn giản. Nhiều địa danh đã thay đổi sau các lần tách nhập tỉnh, hồ sơ cũ thất lạc theo thời gian. Suốt gần một tháng, lực lượng chức năng lần tìm từng manh mối từ danh sách cựu chiến binh, dữ liệu hành chính đến những dòng địa chỉ mờ nhòe trên giấy khen cũ.
Cuối cùng, họ xác định ông Nguyễn Viết Tuất vẫn còn sống tại quê nhà Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Tin tức ấy khiến cả đoàn công tác xúc động. Sau hơn nửa thế kỷ, chủ nhân chiếc thùng đạn vẫn còn sống.
Tháng 4.2025, đoàn công tác do thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên, dẫn đầu vượt hơn 1.500 km từ Tây nguyên ra miền Bắc. Họ mang theo chiếc thùng đạn đặc biệt, nơi cất giữ gần như nguyên vẹn ký ức tuổi trẻ của người lính Nguyễn Viết Tuất.
Người lính năm xưa nay đã ngoài 90 tuổi. Sức khỏe yếu, tai nghe không còn rõ, ký ức chiến tranh cũng đứt quãng theo thời gian. Nhưng khi nhìn thấy chiếc thùng đạn cũ, ông Nguyễn Viết Tuất bất ngờ òa khóc. Bàn tay gầy guộc run run chạm lên những tờ giấy khen mang tên mình. Không gian căn nhà nhỏ lặng đi.
Ngồi cạnh ông, anh Nguyễn Văn Mạnh, cháu nội ông Tuất, cũng đỏ hoe mắt. “Gia đình ít khi được nghe ông kể về chiến tranh. Nhưng ngày nào ông cũng giữ gìn những kỷ vật còn lại để nhớ đồng đội và quãng đời ở Tây nguyên”, anh Mạnh nói.
Trong dòng ký ức chập chờn của tuổi già, ông Tuất nhớ lại khoảng năm 1968, ông cùng đồng đội từng sống và chiến đấu trên núi Chư Pah. Ban ngày bộ đội trú trong hang đá để tránh những đợt càn quét, đêm xuống mới bí mật tổ chức các trận đánh. Trong một lần rời hang, ông giấu chiếc thùng đạn vào hốc đá sâu rồi tiếp tục hành quân, không ngờ đó cũng là lần cuối cùng ông rời khỏi nơi ấy.
Sau cuộc hội ngộ đầy xúc động, ông Tuất quyết định trao tặng toàn bộ kỷ vật cho Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên. “Đây là những tư liệu, hiện vật có giá trị lịch sử và tinh thần đặc biệt, phản ánh quá trình chiến đấu anh dũng của bộ đội trên chiến trường Tây nguyên”, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh nói.
Chiều muộn ở làng Doch 1, mây từ đỉnh Chư Pah bắt đầu tràn xuống những vách đá. A Hải vẫn ngồi trước hiên nhà nhỏ, lặng lẽ như bao ngày. A Hải không biết rằng cách mình hơn 1.500 km, chiếc hang anh phát hiện đã giúp một người lính già tìm lại ký ức tuổi trẻ sau hơn nửa thế kỷ. Anh cũng không đọc được tấm bằng khen vừa được trao vì chưa từng biết chữ. Nhưng A Hải hiểu việc mình làm có ý nghĩa.
Từ năm 2020 đến nay, riêng khu vực do A Hải chỉ dẫn, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ.
Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết dãy Chư Pah rộng lớn, địa hình hiểm trở với nhiều hang sâu, ngách đá phức tạp. Sau hàng chục năm, địa hình thay đổi đáng kể nên những thông tin từ người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác tìm kiếm.
“Không ít trường hợp nhờ người dân dẫn đường trực tiếp, chúng tôi mới tiếp cận được những hang đá sâu còn lưu giữ di vật và hài cốt liệt sĩ. Người dân thực sự là tai mắt tại chỗ, góp phần quan trọng đưa các liệt sĩ trở về với đất mẹ”, thượng tá Sáng nói.
Theo Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, từ năm 2020 đến tháng 5.2026, đơn vị đã quy tập được tổng cộng 64 hài cốt liệt sĩ tại dãy núi Chư Pah. Khu vực này từng được xác định là căn cứ cách mạng và trạm phẫu thuật dã chiến giai đoạn 1966 – 1972.
Từ dãy núi này, 64 người lính đã trở về với đất mẹ. Nhưng hành trình vẫn chưa kết thúc. Phía trước còn những cuộc giám định ADN, xác minh danh tính và hoàn thiện hồ sơ cho các liệt sĩ.
Tại chương trình, các đại biểu cùng ôn lại truyền thống 80 năm của lực lượng Quân dân y Chiến khu Đ miền Đông Nam bộ. Tháng 2.1946, Xứ ủy Nam Kỳ quyết định thành lập Chiến khu Đ miền Đông Nam bộ làm căn cứ cách mạng phục vụ cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cùng với đó, lực lượng y tế, cứu thương được hình thành để phục vụ chiến đấu, chăm sóc sức khỏe cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân.
Trong những năm tháng kháng chiến gian khổ, nhiều cán bộ y tế đã mang túi cứu thương, tay cầm súng, xông pha giữa bom đạn để giành lại từng hơi thở, từng mạng sống cho đồng chí, đồng đội và đồng bào. Giữa điều kiện thiếu thốn đủ bề, các y, bác sĩ lấy rừng làm nơi cấp cứu, lấy địa đạo làm phòng mổ, kịp thời cứu sống nhiều thương binh, bệnh binh trong những thời khắc sinh tử.
Thầy thuốc nhân dân, bác sĩ Huỳnh Văn Nhị, Trưởng ban Liên lạc Quân dân y Chiến khu Đ miền Đông Nam bộ, chia sẻ những hình ảnh ấy đã trở thành ký ức sâu đậm, là một phần huyền thoại trong lịch sử đấu tranh của dân tộc và truyền thống ngành y tế Việt Nam. Buổi họp mặt là dịp tri ân sự hy sinh thầm lặng của các thế hệ y, bác sĩ, thầy thuốc trên chiến trường miền Đông Nam bộ; đồng thời tưởng nhớ những đồng chí, đồng đội đã ngã xuống, trong đó còn nhiều hài cốt liệt sĩ ngành y tế chưa được trở về với gia đình, người thân.
Theo bác sĩ Huỳnh Văn Nhị, những cán bộ, chiến sĩ Quân dân y năm xưa nay mái đầu đã bạc, gặp lại nhau trong tình đồng đội, cùng nhắc nhớ về một thời hào hùng. Họ là những nhân chứng lịch sử, là tấm gương sáng cho thế hệ trẻ ngành y tế hôm nay noi theo.
Thời gian qua, Ban Liên lạc Quân dân y Chiến khu Đ miền Đông Nam bộ tiếp tục duy trì nhiều hoạt động nghĩa tình như thăm hỏi, động viên hội viên, chăm lo gia đình chính sách, xây nhà tình nghĩa, tặng học bổng cho sinh viên ngành y vượt khó, tổ chức khám chữa bệnh, cấp thuốc và tặng quà cho người dân tại các vùng căn cứ cách mạng trước đây.
Phát biểu tại chương trình, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM Đặng Minh Thông nhấn mạnh buổi họp mặt diễn ra trong thời điểm Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố đang thi đua chào mừng kỷ niệm 115 năm ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước và 50 năm thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Thay mặt lãnh đạo TP.HCM, ông Đặng Minh Thông trân trọng tri ân những đóng góp, hy sinh to lớn của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, y, bác sĩ đã cống hiến tuổi thanh xuân, trí tuệ, mồ hôi, xương máu vì độc lập dân tộc, thống nhất đất nước và hạnh phúc của nhân dân.
Theo ông Thông, TP.HCM đang tập trung xây dựng và phát triển thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình; phát triển hệ thống y tế tiên tiến, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Trong hành trình đó, những giá trị được hun đúc từ truyền thống Quân dân y Chiến khu Đ như tinh thần yêu nước, nghĩa tình, tận tụy, trách nhiệm và khát vọng cống hiến là tài sản vô giá để các thế hệ hôm nay tiếp tục kế thừa, phát huy.
Dịp này, ban tổ chức trao 10 suất học bổng tặng sinh viên vượt khó của Trường đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch.
Sáng 16/5, sau khi hoàn thành bài thi cuối năm, nhóm học sinh ở xóm Núi Lá, thôn Ngọc Lâm, học tại Trường tiểu học Hòa Mỹ Tây và THCS Tây Sơn, đến sông Bánh Lái tắm.
Trong lúc tắm, cả bốn em bị dòng nước cuốn ra xa. Do khu vực vắng người qua lại, khi phát hiện sự việc và tri hô, người dân không kịp ứng cứu.
Chính quyền địa phương, công an, lực lượng cứu hộ cùng người dân tổ chức tìm kiếm suốt nhiều giờ. Đến hơn 19h, thi thể ba học sinh được tìm thấy, một em còn lại đang mất tích.
Các học sinh gặp nạn gồm: Nguyễn Anh Hào (9 tuổi), Nguyễn Bảo Phúc (11 tuổi), Nguyễn Nhật Bảo (14 tuổi), Nguyễn Gia Bảo (11 tuổi). Trong đó, Nhật Bảo và Gia Bảo là anh em ruột; các em đều có hoàn cảnh khó khăn.
Những dòng suối từ rặng đèo Cả tạo thành hợp lưu của sông Bánh Lái, khi chảy ra hướng biển Đông gọi là sông Bàn Thạch, sông có đoạn sâu hơn 2 m.
Theo thống kê, gần 2.000 trẻ Việt Nam tử vong mỗi năm do đuối nước, nằm trong nhóm có tỷ lệ tử vong do nguyên nhân này cao nhất khu vực Tây Thái Bình Dương.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ký ban hành quy định 205 của Bộ Chính trị quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, tổ chức bộ máy, chế độ làm việc, quan hệ công tác của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Quy định mới thay thế quy định 191/2024 của Bộ Chính trị.
Theo quy định, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực do Bộ Chính trị thành lập, có chức năng trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong phạm vi cả nước.
Ban Chỉ đạo trực tiếp chỉ đạo xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng hoặc có dấu hiệu tham nhũng nghiêm trọng, phức tạp, dư luận xã hội quan tâm.
Cùng với đó là các vụ án, vụ việc tiêu cực gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự, uy tín, phẩm chất đạo đức, vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức, làm suy giảm niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.
Các vụ án, vụ việc gây lãng phí nghiêm trọng tài chính công, tài sản công, dư luận xã hội quan tâm.
Ban Chỉ đạo chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp, toàn diện của Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư.
Ban Chỉ đạo làm việc theo nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể thảo luận, Trưởng Ban kết luận và chỉ đạo thực hiện.
Ban Chỉ đạo hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, tuân thủ quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và lấy hiệu quả về chính trị, kinh tế, xã hội và lợi ích quốc gia - dân tộc làm căn cứ để chỉ đạo.
Đồng thời tôn trọng, không làm cản trở hoạt động bình thường, không làm thay nhiệm vụ của cơ quan, tổ chức, đơn vị và người có thẩm quyền trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Quy định mới nêu rõ tổ chức bộ máy của Ban Chỉ đạo. Tổng Bí thư làm Trưởng Ban Chỉ đạo.
Các Phó Trưởng Ban Chỉ đạo gồm Thường trực Ban Bí thư, Trưởng Ban Nội chính Trung ương, Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an, Phó Chủ tịch Quốc hội. Trong đó, Trưởng Ban Nội chính Trung ương là Phó Trưởng Ban thường trực.
Các Ủy viên Ban Chỉ đạo gồm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Phó Thủ tướng thường trực Chính phủ, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao.
Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Tổng Thanh tra Chính phủ, Tổng Kiểm toán Nhà nước, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Phó Trưởng Ban Nội chính Trung ương.
Ngoài thành phần, cơ cấu nêu trên, trường hợp cần thiết phải điều chỉnh về cơ cấu thành viên của Ban Chỉ đạo thì Thường trực Ban Chỉ đạo báo cáo Bộ Chính trị quyết định.
Cũng theo quy định, Thường trực Ban Chỉ đạo gồm Trưởng Ban và các Phó Trưởng Ban. Ban Nội chính Trung ương là Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo.
Quy định mới cũng nêu rõ về nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo, thành viên Ban Chỉ đạo, nhiệm vụ, Cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo. Quy định chế độ làm việc của Ban Chỉ đạo và quan hệ công tác, báo cáo...
