Nằm sâu trong lòng núi Chư Pah, tại khu vực hang đá ở làng Dip (xã Ia Ly) do A Hải, chàng trai Ba Na 32 tuổi chỉ dẫn, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã chạm tay vào một kỷ vật đặc biệt.
Đó là vào một ngày tháng 3.2025, khi những bàn tay chai sần cẩn thận gạt từng lớp đất phủ dày, chiếc thùng đạn bằng sắt hoen gỉ bắt đầu lộ diện. Phát hiện này khiến những người lính quy tập lặng đi vì xúc động, bởi họ biết vừa tìm thấy một phần ký ức vẹn nguyên sau hơn 50 năm bị rừng già vùi lấp.
Khi nắp thùng bật mở, mùi ẩm mốc hòa lẫn mùi đất núi thoảng lên. Bên trong, mọi thứ vẫn được xếp ngay ngắn đến kỳ lạ. Một bộ quần áo gấp cẩn thận. Hai chiếc võng dù. Những giấy khen, giấy chứng nhận chiến sĩ thi đua đã úa vàng nhưng còn đọc rõ từng dòng chữ. Và một cái tên hiện ra: Nguyễn Viết Tuất, sinh năm 1935, quê xã Trọng Quan, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình; Trung đội phó, Đại đội trợ chiến, Tỉnh đội Gia Lai.
Điều khiến mọi người xúc động hơn cả là những cuốn sổ tay nhỏ. Trong đó, người lính tên Tuất ghi chép tỉ mỉ lượng lương thực từng ngày, khẩu phần ăn của đồng đội trong thời gian trú ẩn ở hang đá. Những con số khô khan bỗng trở thành lát cắt sống động của thời chiến tranh, nơi từng hạt gạo, từng nhúm muối đều phải chắt chiu trong bóng tối.
“Nhờ nằm sâu trong hang đá, ít chịu tác động trực tiếp của mưa nắng nên nhiều kỷ vật bên trong thùng đạn vẫn được bảo quản gần như nguyên vẹn sau hơn 50 năm”, thượng tá Võ Quân, Phó đội trưởng Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết.
Từ những giấy tờ còn sót lại, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 phối hợp với Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên và chính quyền các địa phương bắt đầu hành trình xác minh chủ nhân chiếc thùng đạn.
Công việc không đơn giản. Nhiều địa danh đã thay đổi sau các lần tách nhập tỉnh, hồ sơ cũ thất lạc theo thời gian. Suốt gần một tháng, lực lượng chức năng lần tìm từng manh mối từ danh sách cựu chiến binh, dữ liệu hành chính đến những dòng địa chỉ mờ nhòe trên giấy khen cũ.
Cuối cùng, họ xác định ông Nguyễn Viết Tuất vẫn còn sống tại quê nhà Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên). Tin tức ấy khiến cả đoàn công tác xúc động. Sau hơn nửa thế kỷ, chủ nhân chiếc thùng đạn vẫn còn sống.
Tháng 4.2025, đoàn công tác do thượng tá Nguyễn Cảnh Minh, Giám đốc Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên, dẫn đầu vượt hơn 1.500 km từ Tây nguyên ra miền Bắc. Họ mang theo chiếc thùng đạn đặc biệt, nơi cất giữ gần như nguyên vẹn ký ức tuổi trẻ của người lính Nguyễn Viết Tuất.
Người lính năm xưa nay đã ngoài 90 tuổi. Sức khỏe yếu, tai nghe không còn rõ, ký ức chiến tranh cũng đứt quãng theo thời gian. Nhưng khi nhìn thấy chiếc thùng đạn cũ, ông Nguyễn Viết Tuất bất ngờ òa khóc. Bàn tay gầy guộc run run chạm lên những tờ giấy khen mang tên mình. Không gian căn nhà nhỏ lặng đi.
Ngồi cạnh ông, anh Nguyễn Văn Mạnh, cháu nội ông Tuất, cũng đỏ hoe mắt. “Gia đình ít khi được nghe ông kể về chiến tranh. Nhưng ngày nào ông cũng giữ gìn những kỷ vật còn lại để nhớ đồng đội và quãng đời ở Tây nguyên”, anh Mạnh nói.
Trong dòng ký ức chập chờn của tuổi già, ông Tuất nhớ lại khoảng năm 1968, ông cùng đồng đội từng sống và chiến đấu trên núi Chư Pah. Ban ngày bộ đội trú trong hang đá để tránh những đợt càn quét, đêm xuống mới bí mật tổ chức các trận đánh. Trong một lần rời hang, ông giấu chiếc thùng đạn vào hốc đá sâu rồi tiếp tục hành quân, không ngờ đó cũng là lần cuối cùng ông rời khỏi nơi ấy.
Sau cuộc hội ngộ đầy xúc động, ông Tuất quyết định trao tặng toàn bộ kỷ vật cho Bảo tàng Binh đoàn Tây nguyên. “Đây là những tư liệu, hiện vật có giá trị lịch sử và tinh thần đặc biệt, phản ánh quá trình chiến đấu anh dũng của bộ đội trên chiến trường Tây nguyên”, thượng tá Nguyễn Cảnh Minh nói.
Chiều muộn ở làng Doch 1, mây từ đỉnh Chư Pah bắt đầu tràn xuống những vách đá. A Hải vẫn ngồi trước hiên nhà nhỏ, lặng lẽ như bao ngày. A Hải không biết rằng cách mình hơn 1.500 km, chiếc hang anh phát hiện đã giúp một người lính già tìm lại ký ức tuổi trẻ sau hơn nửa thế kỷ. Anh cũng không đọc được tấm bằng khen vừa được trao vì chưa từng biết chữ. Nhưng A Hải hiểu việc mình làm có ý nghĩa.
Từ năm 2020 đến nay, riêng khu vực do A Hải chỉ dẫn, Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34 đã tìm thấy 24 hài cốt liệt sĩ.
Thượng tá Giang Lê Sáng, Chính trị viên Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, cho biết dãy Chư Pah rộng lớn, địa hình hiểm trở với nhiều hang sâu, ngách đá phức tạp. Sau hàng chục năm, địa hình thay đổi đáng kể nên những thông tin từ người dân có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với công tác tìm kiếm.
“Không ít trường hợp nhờ người dân dẫn đường trực tiếp, chúng tôi mới tiếp cận được những hang đá sâu còn lưu giữ di vật và hài cốt liệt sĩ. Người dân thực sự là tai mắt tại chỗ, góp phần quan trọng đưa các liệt sĩ trở về với đất mẹ”, thượng tá Sáng nói.
Theo Đội Quy tập mộ liệt sĩ Quân đoàn 34, từ năm 2020 đến tháng 5.2026, đơn vị đã quy tập được tổng cộng 64 hài cốt liệt sĩ tại dãy núi Chư Pah. Khu vực này từng được xác định là căn cứ cách mạng và trạm phẫu thuật dã chiến giai đoạn 1966 – 1972.
Từ dãy núi này, 64 người lính đã trở về với đất mẹ. Nhưng hành trình vẫn chưa kết thúc. Phía trước còn những cuộc giám định ADN, xác minh danh tính và hoàn thiện hồ sơ cho các liệt sĩ.
Trong chiến lược phát triển đô thị, TP.Đồng Xoài, trung tâm tỉnh lỵ Bình Phước cũ (nay là phường Bình Phước và phường Đồng Xoài, TP.Đồng Nai) đã quy hoạch và xây dựng các tuyến đường có lộ giới lớn từ 28 m đến 32 m như: Trường Chinh, Võ Văn Tần, Tôn Đức Thắng, Trần Hưng Đạo... Tuy nhiên, dù đã triển khai hàng chục năm, nhiều đoạn tuyến vẫn còn thi công dang dở, chưa thể kết nối thông suốt.
Tuyến đường Trường Chinh (quy hoạch 32 m), đoạn từ quốc lộ14 đến Khu đô thị Cát Tường Phú Hưng dài hơn 3 km nhưng thi công nhiều năm vẫn chưa thể thông tuyến, đang bị "băm nhỏ" thành nhiều khúc, không thể kết nối do không có mặt bằng.
Đáng chú ý, một đoạn dài khoảng 1 km đã cơ bản hoàn thiện từ nền đường, vỉa hè, cây xanh đến hệ thống thoát nước, nhưng do đường chưa thông, ít người qua lại, một đoạn lòng đường, vỉa hè dài khoảng 30 m bất ngờ chuyển thành bãi tập kết rác sinh hoạt.
"Đường Trường Chinh làm mãi không thông để người dân đi lại thuận tiện. Giờ lại xuất hiện bãi rác ở giữa đường, nhiều hôm nhân viên vệ sinh xịt hóa chất rồi đốt rác khiến khói, mùi hôi bay khắp nơi. Nếu phun hóa chất rồi đốt như vậy, lâu dài có khi còn làm hư hỏng cả nền đường", ông Nguyễn Văn Quân, (khu phố Tiến Hưng 1, phường Bình Phước) cho biết.
Trong khi đó, đường Trần Hưng Đạo nối dài từ phường Bình Phước đến phường Đồng Xoài cũng đã quy hoạch từ nhiều năm nay. Đáng chú ý, đoạn tuyến dài gần 3 km từ đường Nguyễn Bình đến quốc lộ14 có nhiều đoạn được thi công dang dở, không liền mạch, khiến tuyến đường rơi vào tình trạng "đoạn làm, đoạn bỏ". Một số đoạn tuyến đơn vị thi công đổ đất bồi nền rồi ngưng. Mỗi khi trời mưa lớn, đất đá từ trên nền đường quy hoạch chảy trực tiếp xuống khu vực người dân sinh sống gây ngập và đi lại rất khó khăn.
"Đường Trần Hưng Đạo này chắc quy hoạch cũng đã 20 năm rồi. Giờ đường có đoạn làm, đoạn không, có đoạn đổ đất rồi làm cống nhưng chưa xong mặt bằng, đường thì không kết nối được. Mùa mưa bà con đi lại rất khó khăn, nhất là người già, trẻ em. Mong con đường sớm hoàn thành để bà con đỡ vất vả", ông Đoàn Viết Ngự (phường Đồng Xoài) mong muốn.
Các tuyến đường khác như Võ Văn Tần, Tôn Đức Thắng nằm ngay trung tâm phường Bình Phước cũng chịu chung số phận khi chưa thể thông toàn tuyến, ảnh hưởng không nhỏ đến việc đi lại, sinh hoạt và kinh doanh buôn bán của người dân.
Không chỉ có hạ tầng giao thông, dự án mảng xanh lớn ở phường Bình Phước là dự án Khu đô thị mới - công viên trung tâm Đồng Xoài (tiền thân là Công viên văn hóa Đồng Xoài) cũng rơi vào tình trạng trì trệ kéo dài. Dự án được quy hoạch từ năm 2010 với diện tích ban đầu 34 ha. Sau một số lần điều chỉnh, dự án hiện có quy mô 49,27 ha, do Công ty CP phát triển nhà và đô thị Nha Trang (HUD) làm chủ đầu tư.
Sở hữu "vị trí vàng", đối diện Trung tâm hành chính tỉnh Bình Phước cũ (nay là phường Bình Phước), dự án từng được kỳ vọng sẽ làm thay đổi bộ mặt đô thị. Tuy nhiên sau rất nhiều năm, dự án này vẫn đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng.
Theo Ban quản lý dự án khu vực Đồng Xoài (Ban quản lý dự án, chủ đầu tư các dự án đường Trường Chinh, Võ Văn Tần, Trần Hưng Đạo), nguyên nhân chính khiến các công trình phải tạm ngưng thi công là do vướng mắc mặt bằng, chưa giải tỏa, đền bù xong do các dự án vẫn còn nhiều hộ dân chưa đồng thuận bàn giao mặt bằng.
Cũng theo Ban quản lý dự án, năm 2026, kế hoạch vốn TP.Đồng Nai đã giao cho 3 tuyến đường này tổng cộng 86 tỉ đồng, nhưng đến nay vẫn chưa thể giải ngân. Đơn vị đang có những kiến nghị cụ thể gửi Sở Xây dựng, Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài, các địa phương liên quan nhằm tháo gỡ những khó khăn vướng mắc, những nút thắt về mặt bằng, để các dự án sớm tiếp tục được thi công.
Đối với dự án Khu đô thị mới - công viên trung tâm Đồng Xoài, hiện được chủ đầu tư chia làm 5 giai đoạn giải phóng mặt bằng. Trong đó, giai đoạn 1 và 2 có tổng diện tích 19,77 ha, đang được tăng tốc triển khai, phấn đấu hoàn thành bồi thường chậm nhất đến hết tháng 12.2026. Đối với các hộ dân đã bàn giao đất, mặt bằng sớm cho chủ đầu tư đều được hỗ trợ 3 triệu đồng/tháng tiền thuê nhà trong khi chờ đất tái định cư ngoài thực địa.
Trong khi đó, đại diện Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài cho biết, ngày 11.5 qua, UBND TP.Đồng Nai đã ban hành quyết định quy định hệ số điều chỉnh giá đất năm 2026. Đây là cơ sở để đơn vị áp giá bồi thường cho các dự án. Đơn vị cũng đang khẩn trương thực hiện các bước để trình các địa phương phê duyệt phương án bồi thường đối với các dự án này.
Ông Đào Đình Chí, Phó chủ tịch UBND phường Bình Phước, cho rằng hiện nay cơ chế, chính sách và giá đất đã được khơi thông, không còn vướng mắc. Địa phương cũng đang tiếp tục vận động người dân đồng thuận bàn giao mặt bằng cho đơn vị thi công các dự án đã có thông báo thu hồi đất. Đồng thời, tiếp tục phối hợp chặt chẽ Trung tâm phát triển quỹ đất chi nhánh Đồng Xoài để sớm phê duyệt phương án bồi thường cho các hộ dân còn lại trong vùng dự án; quyết tâm có mặt bằng sạch để sớm thông các tuyến đường dang dở và đưa dự án công viên về đích đúng tiến độ theo từng giai đoạn.
Liên quan đến vụ cháy xưởng mút xốp trên đường Hương Lộ 2, ngày 3.6, UBND phường Bình Trị Đông (TP.HCM) cho biết lực lượng chức năng vẫn đang điều tra làm rõ nguyên nhân.
Theo báo cáo ban đầu, vào khoảng 16 giờ ngày 2.6, UBND phường Bình Trị Đông nhận tin báo xảy ra hỏa hoạn tại hộ kinh doanh ở số 971 Hương Lộ 2 (khu phố 43).
Nhận tin báo, lực lượng chức năng địa phương đã điều động khoảng 90 cán bộ chiến sĩ phối hợp cùng hơn 60 an ninh cơ sở, dân quân để hỗ trợ chữa cháy, phân luồng giao thông, đảm bảo an ninh trật tự, tạo lối thông thoáng cho xe chuyên dụng tiếp cận.
Đến 16 giờ 10 phút, Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 9, khu vực 13 và khu vực 20 đã điều động 15 xe chữa cháy cùng 87 cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường triển khai lực lượng và phương tiện khống chế, dập tắt hoàn toàn vụ cháy vào lúc 18 giờ cùng ngày.
Theo đó, cơ quan chức năng xác định cơ sở xảy ra hỏa hoạn là nhà xưởng kết cấu tường gạch, khung kèo sắt, mái tôn với diện tích khoảng 680 m². Diện tích cháy khoảng 370/680 m² nhà xưởng. Ngoài ra, sức nóng từ ngọn lửa cũng khiến nhà trọ liền kề bị ảnh hưởng, cháy sém 4 phòng trọ, làm hư hỏng một số vật dụng sinh hoạt của người dân.
Vụ cháy không có thiệt hại về người. Lực lượng PCCC đã bảo vệ an toàn được 310 m² diện tích còn lại của nhà xưởng; bảo vệ thành công các phòng trọ còn lại và hộ dân xung quanh khỏi nguy cơ cháy lan.
Trước đó, như Báo Thanh Niên đưa tin, chiều 2.6, người dân phát hiện cháy tại xưởng mút xốp trong con hẻm ở đường Hương Lộ 2, phường Bình Trị Đông.
Lúc này, người dân xung quanh và các công nhân đang làm việc tại xưởng cùng nhau dập lửa. Tuy nhiên, do bên trong chứa nhiều vật liệu dễ cháy, ngọn lửa nhanh chóng lan rộng khiến việc chữa cháy tại chỗ bất thành.
Nhận tin báo, Đội chữa cháy và cứu nạn cứu hộ khu vực 9, khu vực 13 và khu vực 20 đã điều động nhiều xe chuyên dụng cùng cán bộ, chiến sĩ đến hiện trường triển khai khống chế hỏa hoạn.
Lực lượng chức năng đã chia thành nhiều hướng, dùng vòi rồng phun nước để cô lập đám cháy, đồng thời hỗ trợ người dân di dời tài sản ra khu vực an toàn.
Ghi nhận tại hiện trường, đám cháy tỏa khói đen bốc cao, khiến nhiều người sống xung quanh nháo nhào chạy ra đường để tránh bị ngạt khói. Đường Hương Lộ 2 và các hẻm lân cận vụ cháy được phong tỏa để phục vụ chữa cháy.
Ngoài ra, một người đàn ông bị thương ở chân do bỏng từ vụ cháy được người dân hỗ trợ băng bó rồi chở vào bệnh viện kiểm tra y tế.
Sáng 1.6, một vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng đã xảy ra trên tuyến quốc lộ 1, đoạn qua địa bàn xã Long Định (tỉnh Đồng Tháp), khiến nam thanh niên tử vong tại chỗ.
Theo thông tin ban đầu từ người dân chứng kiến tại hiện trường, vào khoảng 8 giờ cùng ngày, nam thanh niên (khoảng 20 tuổi) điều khiển xe máy mang biển kiểm soát tỉnh Lạng Sơn, lưu thông trên quốc lộ 1, cùng chiều với xe tải theo hướng từ các tỉnh miền Tây về TP.HCM. Khi di chuyển đến đoạn thuộc địa bàn ấp Tân Trang, xã Long Định, xe máy bất ngờ tông vào phần đuôi của xe tải đang lưu thông cùng chiều phía trước.
Cú va chạm mạnh khiến người điều khiển xe máy ngã văng xuống đường, tử vong tại chỗ. Tại hiện trường, xe máy bị biến dạng; phần đuôi xe tải cũng bị hư hỏng, cản sau và bánh xe sơ cua của xe tải bị văng xuống lòng đường. Trên mặt đường còn để lại một vết cày xước kéo dài. Vụ tai nạn xảy ra vào giờ cao điểm cũng khiến các phương tiện lưu thông ngang qua khu vực này gặp nhiều khó khăn.
Nhận được tin báo, lực lượng thuộc Trạm Kiểm soát giao thông Trung Lương đã kịp thời có mặt, phối hợp với Công an xã Long Định và cơ quan chức năng tiến hành khám nghiệm hiện trường, điều tiết giao thông và điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giao thông.
