Hơn một thập kỷ đồng hành cùng chương trình Tiếp sức mùa thi, chị Nguyễn Thị Thanh Xuân (cựu sinh viên Trường ĐH Văn hóa TP.HCM) xem đây là một phần thanh xuân không thể tách rời. Từ năm 2005 đến 2018, chị đi qua nhiều vai trò, từ tình nguyện viên đến đội phó rồi đội trưởng đội hình tại bến xe Chợ Lớn (TP.HCM).
Đến với chương trình từ năm nhất đại học, khi ấy lý do đơn giản chỉ vì yêu thích hoạt động xã hội, tình nguyện. Nhưng càng tham gia, sự gắn bó càng sâu đậm. Chị Xuân cho biết là người con của tỉnh Bình Định cũ, chị từng khăn gói vào TP.HCM dự thi nên hiểu rõ những bỡ ngỡ, lo lắng của thí sinh tỉnh lẻ. Sự đồng cảm ấy trở thành động lực để chị ở lại với chương trình lâu dài.
Chị Xuân kể những năm đầu, đội hình chị tham gia chỉ khoảng hơn 40 người, hoạt động tại bến xe Chợ Lớn, nơi đón nhiều thí sinh đổ về mỗi mùa thi. Công việc cụ thể là hướng dẫn đường đi, chỉ tuyến xe buýt đến nhà trọ, điểm thi cho thí sinh…
“Nhìn bạn nào vừa bước xuống xe trông giống thí sinh là chúng tôi tiếp cận và hỗ trợ ngay để tránh bị chèo kéo”, chị kể và cho biết vào những ngày cao điểm, khi thí sinh từ các tỉnh đổ về TP.HCM ôn và dự thi đông, các đội hình gần như hoạt động liên tục.
“Chúng tôi túc trực tại bến xe từ sáng đến chiều, ngày cao điểm thì đi sớm và về muộn hơn. Ai rảnh giờ nào thì đăng ký ca trực giờ đó. Có lúc vừa học, vừa thi và đi hỗ trợ thí sinh, cảm giác như ‘chạy show’ vậy. Việc dang nắng, dầm mưa cũng là điều hết sức bình thường. Dù vất vả, nhưng không khí lúc đó rất sôi nổi”, chị kể.
Trong ký ức của chị Xuân, mỗi mùa thi là một câu chuyện riêng, nhưng đều đọng lại cảm xúc rất thật. Một trong những kỷ niệm khiến chị nhớ mãi là lần hỗ trợ một thí sinh bị thất lạc giấy tờ.
“Hôm đó bạn ấy đi làm thủ tục dự thi bằng xe buýt, xuống xe mới phát hiện bỏ quên giấy tờ nhưng không nhớ xe nào. Bạn hoảng loạn rồi bật khóc. Tụi mình vừa trấn an, vừa chia nhau đi tìm. Có nhóm liên hệ ban tổ chức, có nhóm ra khu điều hành bến xe nhờ hỗ trợ, có người đứng ở điểm đậu xe để hỏi các bác tài. May mắn cuối cùng cũng kịp tìm lại được giấy tờ cho bạn”, chị kể.
Không chỉ là công việc hỗ trợ thí sinh, với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi còn là nơi gắn kết những con người xa lạ thành một tập thể thân thiết. “Ban đầu là người lạ, nhưng khi vào đội thì như một gia đình. Hầu như 2/3 thành viên năm trước sẽ tiếp tục tham gia ở năm sau. Chúng tôi có nhiều năm gắn bó với nhau nên đến bây giờ vẫn còn giữ liên lạc và gặp gỡ”, chị nói.
Tham gia chương trình ở những năm đầu tiên, chị Xuân cho biết thời điểm ấy điều kiện còn nhiều thiếu thốn. “Hồi đó chưa có hỗ trợ cơm cho tình nguyện viên nên chúng tôi mang theo nồi cơm điện ra bến xe nấu, ai ở gần thì nấu thêm đồ ăn, rồi trưa quây quần lại ăn với nhau. Những bữa cơm giản dị ấy lại trở thành ký ức ấm áp, gắn kết cả đội”, chị Xuân chia sẻ.
Việc hỗ trợ thí sinh cũng không dễ dàng như hiện nay. Theo chị Xuân, thời đó không có điện thoại thông minh hay internet phổ biến, các tình nguyện viên phải tự học thuộc lịch trình các tuyến xe buýt để hướng dẫn thí sinh chính xác. “Chỉ cần thí sinh hỏi là trả lời ngay, nhanh nhưng vẫn phải chính xác. Sau này khi làm đội trưởng, tôi còn in lịch trình ra cho các bạn học, lâu lâu ‘dò bài’, hỏi lại xem nhớ chưa, vì chỉ sai một chút là ảnh hưởng đến thí sinh”, chị Xuân kể.
Việc liên lạc khi ấy cũng hạn chế, theo chị Xuân nhiều thành viên chỉ dùng điện thoại “cục gạch”, thậm chí không có điện thoại nên thường có thông báo gì sẽ nhắn qua Yahoo. Việc di chuyển thì chủ yếu bằng xe buýt. “Hồi đó tôi ở trọ bên Q.2 cũ, sáng nào cũng dậy sớm đi bộ ra trạm xe buýt đến bến xe Chợ Lớn đi trực. Cực nhưng vui, lúc nào cũng háo hức”, chị nhớ lại.
Giờ đây, khi không còn trực tiếp tham gia, chị Xuân và một số thành viên khi ấy vẫn đều đặn có mặt trong các buổi lễ ra quân của chương trình Tiếp sức mùa thi. Mỗi lần như vậy, những ký ức cũ lại ùa về, nguyên vẹn và sống động.
Nhìn lại hành trình 25 năm của Tiếp sức mùa thi, chị không giấu được niềm tự hào. Theo chị, chương trình đã phát triển mạnh mẽ hơn, được xã hội biết đến rộng rãi, nhận được nhiều nguồn lực hỗ trợ. Công nghệ cũng giúp việc kết nối, tư vấn, hỗ trợ thí sinh thuận tiện hơn rất nhiều. “Bây giờ các bạn có điều kiện tốt hơn chúng tôi ngày xưa, đỡ tốn công sức, thời gian hơn”, chị nói.
Với chị Xuân, Tiếp sức mùa thi không chỉ là một hoạt động tình nguyện, mà là một phần ký ức thanh xuân tươi đẹp, nơi những ngày vất vả lại trở thành những ngày đáng nhớ nhất và những con người xa lạ trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc đời.
Những gì Yến Vy chia sẻ trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay (12.5) không chỉ là các "tip" hiệu quả mà còn là lời nhắc quan trọng dành cho thí sinh trước khi bước vào kỳ thi.
Theo kinh nghiệm của Vy, sau khi nhận được đề thi, trong 3 phút đầu tiên nên đọc hết tờ đề một lượt để có nhận định chung về độ khó dễ, câu nào hóc búa... Trong lúc đọc, Vy sẽ lấy bút chì để đánh dấu. Những câu nào cảm thấy khó, Vy sẽ đánh dấu nổi bật hơn để nhận biết khi bước vào giải đề, đến những câu này sẽ tạm thời để lại làm sau. Với những câu mà nhìn vào đã biết được đáp án liền, Vy khuyên nên điền đáp án luôn.
Thứ tự giải đề của Vy sẽ luôn là câu dễ ưu tiên làm trước, câu khó để lại sau. Bởi theo Vy, khi làm những câu dễ trước, chúng ta chắc chắn sẽ nắm được tầm 5 - 6 điểm trong tay, lúc đó tâm trạng của bạn cũng sẽ thoải mái hơn vì không sợ bị điểm liệt. Khi thoải mái, đầu óc cũng tỉnh táo và nhẹ nhõm hơn để giải quyết những câu khó.
https://youtu.be/8HUSoXl9ygA
Một điều nữa, Vy muốn lưu ý thí sinh trong 15 phút đầu giờ là tránh những cái "bẫy ngọt ngào". Vì sao gọi là "bẫy ngọt ngào"? Vy cho biết đó chính là khi gặp những dạng đề dễ và cứ hăng say làm quá nhanh, dẫn đến dễ bị những lỗi sai rất là… lãng xẹt, ngớ ngẩn.
Cho nên khi làm đề, Vy thường hay gạch chân những câu cần phải xem lại. "Đến lúc giải gần hết đề, gần cuối giờ thường đã thấm mệt, mắt cũng bị quáng gà rồi, nếu các bạn dò lại bài có khi sẽ bị bỏ lỡ và không thấy được lỗi sai đó. Thay vì vậy, chúng ta nên chắc ăn ngay từ đầu để tránh các lỗi sai không đáng ở những câu dễ", Vy lưu ý.
Vy cho rằng: "Cuộc thi giống như là một cuộc chạy marathon, người chiến thắng không phải là người xuất phát sớm nhất mà là người biết phân bổ sức lực của mình như thế nào. Hy vọng các bạn sẽ có một 15 phút đầu tiên trong phòng thi thật tỉnh táo và suôn sẻ".
Và cô nàng nhắn gửi thêm: "Kỳ thi này rất quan trọng, nhưng nó không phải là thứ duy nhất định nghĩa sự thành công của chúng ta. Ngay lúc này, hãy nỗ lực hết 200% sức lực để sau này không bao giờ phải nói từ giá như, nhưng đồng thời hãy giữ một trái tim bình tĩnh. Cứ nỗ lực rồi quả ngọt sẽ đến. Chúc các bạn vững tâm, bền chí và tỏa sáng rực rỡ nhất trong mùa hè này nhé. Hẹn gặp lại các bạn ở giảng đường đại học".
Mukbang là từ có nguồn gốc từ Hàn Quốc, ghép giữa "meokneun" (ăn uống) và "bangsong" (phát sóng), dùng để chỉ hình thức quay video hoặc livestream cảnh ăn uống để tương tác với người xem. Những video như vậy hay trào lưu ăn món mới lạ, hướng dẫn ăn tốt cho sức khỏe được đăng tải trên TikTok, Facebook đều thu hút giới trẻ.
Lê Thanh Thủy (30 tuổi, ngụ P.Tân Hưng, TP.HCM) cho biết nhiều món ăn từng gây sốt trên mạng, có hàng nghìn lượt xem và bình luận khiến Thủy học theo. Có món khá ngon nhưng cũng có món khiến Thủy có trải nghiệm nhớ đời. "Gỏi măng cụt thì ngon, còn mực hấp cuốn rau muống sống, ăn vô nó hăng vị rau muống sống làm mình ói quá trời, nhớ tới già không dám ăn nữa", Thủy kể.
Từ lần có trải nghiệm ăn uống tệ đó, Thủy cho rằng các video ăn uống, mukbang hay trào lưu ẩm thực trên mạng xã hội chỉ nên xem để tham khảo, còn việc làm theo cần cân nhắc xem có phù hợp với bản thân hay không. "Không phải xu hướng ăn uống nào cũng đúng hoặc phù hợp với tất cả mọi người", Thủy nói.
Nguyễn Thanh Phúc (28 tuổi, ngụ xã Hiệp Phước, TP.HCM) cũng cho rằng các video ăn uống hay hướng dẫn chế độ dinh dưỡng trên mạng xã hội chỉ nên xem như nguồn tham khảo, không nên tin tuyệt đối. Theo Phúc, những nội dung này có điểm tích cực như gợi ý món ăn ngon hoặc thực đơn phù hợp, nhưng hiệu quả còn tùy thuộc vào cơ địa và chế độ ăn uống của từng người. "Lúc trước mình có ăn bánh tráng nhúng nước lạnh vì thấy quá "hot", ai cũng chia sẻ rần rần… và rồi mình bị đau bụng dữ dội, cho nên ăn theo trend coi chừng toang nha", Phúc nói.
Đồng quan điểm, Lương Thị Thúy Quyên, sinh viên Trường ĐH Tôn Đức Thắng, cho rằng khi xem các video trên mạng xã hội giới thiệu về thực phẩm hay chế độ ăn uống, người xem cần chủ động tìm hiểu kỹ sản phẩm trước khi làm theo. "Cần có sự chọn lọc, phân biệt thông tin đúng - sai thay vì chạy theo trào lưu, vì mình từng ăn theo chế độ giảm cân trên TikTok, không những chẳng có công dụng gì mà còn bị dị ứng", Quyên nói.
PGS-TS Trịnh Hòa Bình, chuyên gia xã hội học, nguyên Giám đốc Trung tâm điều tra dư luận xã hội (Viện Xã hội học), cho rằng các video ngắn trên mạng xã hội ngày nay đã trở thành một phần quen thuộc trong đời sống của nhiều người trẻ. Không chỉ đơn thuần là xem để giải trí, một bộ phận giới trẻ còn có xu hướng học theo từ cách ăn uống, chế biến món ăn đến những hành vi được các nhân vật trên mạng thể hiện.
Theo ông Bình, điều này xuất phát từ tâm lý tò mò, thích trải nghiệm cái mới và mong muốn khẳng định mình là người hiện đại, bắt kịp xu hướng. Nhiều bạn trẻ làm theo các trào lưu ăn uống trên mạng không chỉ vì hứng thú mà còn muốn thể hiện bản thân là người "chịu chơi", am hiểu và không đứng ngoài các xu hướng đang thịnh hành.
Tuy nhiên theo ông Bình, rất khó để khẳng định những trào lưu này mang lại lợi ích thực sự. Chúng chỉ có thể được xem là vô hại nếu nội dung được chia sẻ là đúng đắn, tích cực và có giá trị. "Ngược lại, nhiều video, trong đó có video ăn uống được tạo ra chủ yếu nhằm thu hút sự chú ý, kích thích sự hiếu kỳ hoặc phục vụ mục đích phô diễn cá nhân. Trong những trường hợp đó, việc bắt chước gần như không mang lại lợi ích đáng kể, thậm chí tiềm ẩn nhiều hệ lụy, nhất là về sức khỏe", ông Bình nói và cho rằng đây là những hành vi mang tính cá nhân nhưng lại được thực hiện trên môi trường mạng xã hội có tính cộng đồng cao, nên việc ngăn chặn hay thay đổi thói quen này không hề dễ dàng.
Trước những nội dung hướng dẫn ăn uống để giảm cân hay tăng cường sức khỏe, thay đổi vóc dáng trên mạng, ông Bình nhấn mạnh người trẻ cần hết sức thận trọng. Theo ông, phần lớn những thông tin này chưa được kiểm chứng đầy đủ về mặt khoa học và không có sự bảo đảm từ các cơ quan chuyên môn hay những người có chuyên môn thực sự trong lĩnh vực sức khỏe. "Nhiều lời khuyên được đưa ra chỉ mang tính chia sẻ cá nhân, thậm chí là nói theo cảm tính, vì vậy việc áp dụng các phương pháp ăn uống hoặc chế độ dinh dưỡng dựa trên những video thiếu cơ sở khoa học có thể dẫn đến những nguy cơ khó lường cho sức khỏe. Thay vì tin tưởng và làm theo một cách thiếu chọn lọc, người trẻ nên tham khảo các nguồn thông tin chính thống, đã được kiểm chứng để tránh những hậu quả đáng tiếc", ông Bình nói.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Cố vấn chuyên môn Bệnh viện Nhi đồng 1, cho rằng các video mukbang, hướng dẫn ăn uống, giảm hay tăng cân trên mạng xã hội khá phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe, đặc biệt là ở lứa tuổi thanh thiếu niên.
Theo bác sĩ Khanh, mỗi độ tuổi đều có nhu cầu dinh dưỡng và phát triển khác nhau nên không thể áp dụng tùy tiện các chế độ ăn theo mạng. "Chắc chắn là nó không chuẩn được", bác sĩ Khanh nhấn mạnh.
Bác sĩ Khanh cho biết các video mukbang hay hướng dẫn ăn uống được nhiều bạn trẻ học theo nhưng phần lớn chỉ mang tính tham khảo, không phù hợp với tất cả mọi người. Với người trẻ, đặc biệt lứa tuổi vị thành niên - giai đoạn cần phát triển thể chất đặc biệt, việc ăn uống theo trào lưu có thể ảnh hưởng đến sức khỏe nếu không được tư vấn đúng cách. Khi có vấn đề về cân nặng hay dinh dưỡng, người trẻ nên tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng thay vì tin hoàn toàn vào nội dung trên mạng xã hội.
Bác sĩ Khanh cũng cho rằng lượt theo dõi lớn hay độ nổi tiếng của một TikToker không đồng nghĩa với việc thông tin họ chia sẻ là chính xác. Theo ông, nhiều video được tạo ra với mục đích thu hút lượt xem nên người xem cần giữ sự tỉnh táo, luôn kiểm chứng thông tin và cân nhắc mức độ phù hợp với cơ địa của bản thân trước khi làm và ăn theo.
"Không có gì có thể tin 100% được. Dù người hướng dẫn có uy tín thì chế độ ăn hay tập luyện đó cũng chưa chắc phù hợp với tất cả mọi người", bác sĩ Khanh nói. Ông khuyến cáo người trẻ cần theo dõi phản ứng của cơ thể khi áp dụng một chế độ ăn uống hay dùng món ăn nào đó, đồng thời tham khảo ý kiến chuyên gia y tế về những video ăn uống trên mạng trước khi học theo để tránh những ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe.
Vũ Hoàng Nam, học sinh lớp 7A5 Trường TH-THCS-THPT Sao Việt (P.Pleiku, tỉnh Gia Lai), được vinh danh là một trong 15 cá nhân tiêu biểu nhận giải thưởng Ngô Mây do Tỉnh đoàn Gia Lai trao tặng.
Ở tuổi 13, Nam gây ấn tượng không chỉ bởi thành tích học tập nổi bật mà còn ở tinh thần sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng. Hành trình của em là sự kết hợp giữa nỗ lực học tập bền bỉ và những việc làm tử tế, lan tỏa giá trị tích cực trong môi trường học đường.
Trong lớp, Nam là học sinh gương mẫu, chăm ngoan, luôn tích cực tham gia các hoạt động của Đội và phong trào do nhà trường tổ chức. Em chủ động tham gia nhiều chương trình thiện nguyện do Tỉnh đoàn phát động như "Vầng trăng yêu thương" tại làng Phung (xã Biển Hồ), trao học bổng trong hội thi "Thắp sáng ước mơ tuổi trẻ Gia Lai" hay chương trình "Xuân gắn kết - Tết nhân ái".
Điều đáng quý là những đóng góp của Nam không chỉ dừng ở các hoạt động tập thể. Từ những suất học bổng nhận được nhờ thành tích học tập, em chủ động trích một phần để hỗ trợ lại các bạn có hoàn cảnh khó khăn hơn. Gần đây, Nam đã trực tiếp trao tặng 10 triệu đồng cho một học sinh nghèo vượt khó tại Trường THCS Phạm Hồng Thái (Pleiku).
"Em nghĩ rằng khi mình may mắn hơn, cần biết giúp đỡ người khác, đặc biệt là những người có hoàn cảnh khó khăn, bất hạnh", Nam chia sẻ.
Song hành với những hoạt động thiện nguyện là bảng thành tích học tập đáng nể. Nam sở hữu hơn 40 huy chương ở các kỳ thi Olympic toán, tin học và tiếng Anh cấp quốc gia và quốc tế. Trong đó, Nam đoạt 16 huy chương ở các kỳ thi Olympic quốc tế, nổi bật là huy chương vàng nội dung lập trình drone cá nhân tại cuộc thi do Hiệp hội Hàng không Hàn Quốc tổ chức; huy chương vàng Olympic toán Singapore và châu Á (SASMO) với thành tích đứng đầu VN, xếp hạng 14 toàn cầu; huy chương vàng Olympic toán quốc tế TIMO năm học 2025 - 2026.
Những kết quả này đã giúp Nam trở thành một trong 20 đại biểu thiếu niên, nhi đồng tiêu biểu toàn quốc tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI. Em cũng được trao tặng nhiều phần thưởng như bằng khen của Bộ GD-ĐT; bằng khen T.Ư Đoàn; danh hiệu "Dũng sĩ nghìn việc tốt" cấp toàn quốc; giải thưởng Kim Đồng; danh hiệu Cháu ngoan Bác Hồ cấp toàn quốc.
Theo ông Đồng Ánh Dương, Hiệu trưởng Trường TH-THCS-THPT Sao Việt, Nam là học sinh có tinh thần tự học tốt, luôn chủ động tìm tòi, khám phá kiến thức mới. Không chỉ nổi bật về thành tích học tập, em còn là tấm gương về lối sống nhân ái, biết quan tâm và chia sẻ với những hoàn cảnh khó khăn xung quanh.
"Việc em được tham dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc là sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực bền bỉ trong học tập và rèn luyện", ông Dương nhận xét.
