Theo kênh Al Jazeera, Hội đồng An ninh Quốc gia Iran cho biết nước này và Mỹ sẽ tiến hành đàm phán tại thủ đô Islamabad (Pakistan) vào ngày 10-4, cho biết các cuộc thương lượng sẽ dựa trên đề xuất 10 điểm của Tehran, bao gồm kêu gọi kiểm soát eo biển Hormuz và dỡ bỏ toàn bộ các lệnh trừng phạt.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tạm “đình chỉ” các cuộc tấn công vào Iran trong hai tuần, thay vì thực hiện lời đe dọa mạnh tay trước đó.
Theo ông Trump, lệnh ngừng bắn phụ thuộc vào việc Iran chấp thuận mở cửa “hoàn toàn, ngay lập tức và an toàn” eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu.
Phía Mỹ cho biết đã “đạt và vượt” các mục tiêu quân sự, đồng thời nhận định đề xuất 10 điểm của Iran là “cơ sở khả thi” cho đàm phán.
Washington khẳng định hai bên đã thu hẹp phần lớn bất đồng và khoảng thời gian hai tuần sẽ giúp hoàn tất thỏa thuận.
Đáp lại, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi xác nhận nếu các cuộc tấn công dừng lại, lực lượng nước này cũng sẽ chấm dứt các hoạt động phòng vệ.
Ông cho biết việc lưu thông qua eo Hormuz có thể được đảm bảo với sự phối hợp của quân đội Iran, dựa trên việc Mỹ chấp nhận khuôn khổ đề xuất của Tehran.
Về phía Pakistan, Thủ tướng Shehbaz Sharif thông báo các bên đã đồng ý “ngừng bắn ngay lập tức ở mọi nơi”, bao gồm cả Lebanon, đồng thời mời phái đoàn Mỹ và Iran đến Islamabad để tiếp tục đàm phán nhằm đạt thỏa thuận cuối cùng.
Theo phía Iran, đề xuất 10 điểm bao gồm việc Tehran kiểm soát eo biển Hormuz, rút toàn bộ lực lượng chiến đấu Mỹ khỏi Trung Đông, chấm dứt các chiến dịch quân sự nhằm vào lực lượng đồng minh của Iran, bồi thường thiệt hại do xung đột và dỡ bỏ toàn bộ lệnh trừng phạt từ Mỹ, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).
Ngoài ra, Iran yêu cầu giải phóng các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài và phê chuẩn thỏa thuận cuối cùng bằng một nghị quyết ràng buộc của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Đặc biệt, dù đồng ý đàm phán, Tehran nhấn mạnh vẫn “hoàn toàn không tin tưởng phía Mỹ”, đồng thời cảnh báo sẽ đáp trả “bằng toàn lực” nếu xảy ra bất kỳ sai sót nào từ đối phương. Thời hạn hai tuần cho đàm phán có thể được gia hạn nếu các bên thống nhất.
Trong khi đó, Israel ủng hộ quyết định của Mỹ nhưng khẳng định lệnh ngừng bắn không áp dụng đối với các chiến dịch quân sự của nước này tại Lebanon.
Cùng ngày, Đại sứ Iran tại Bắc Kinh cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn, đồng thời kỳ vọng các cường quốc như Nga, Trung Quốc đóng vai trò bảo đảm an ninh khu vực.
Phát biểu tại Bắc Kinh ngày 8-4, Đại sứ Iran tại Trung Quốc Abdolreza Rahmani Fazli cho biết Tehran mong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Trung Quốc, Nga cùng các nước trung gian như Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ phối hợp nhằm đảm bảo Mỹ không tái khởi động chiến sự.
Đặc biệt, ông Fazli nhấn mạnh Mỹ đã “ba lần thất hứa”, khiến Tehran không còn tin tưởng. Ông cảnh báo nếu Washington tiếp tục vi phạm cam kết, Iran sẽ “có hành động mạnh mẽ để đáp trả và khiến Mỹ phải hối hận”.
Về tình hình thực địa, đại sứ Iran cho biết hiện có khoảng 3.000 tàu đang chờ đi qua eo biển Hormuz. Tehran sẽ có biện pháp giảm áp lực và cho phép tàu thuyền lưu thông, nhưng việc tuyến hàng hải chiến lược này có thể mở hoàn toàn hay không còn phụ thuộc vào kết quả đàm phán.
Ông Fazli cho rằng rủi ro lớn nhất của tiến trình đàm phán là sự thiếu nhất quán từ phía Mỹ. Iran chỉ kỳ vọng tiến triển nếu Washington chấp nhận đàm phán dựa trên đề xuất 10 điểm mà Tehran đưa ra trước đó. Theo phía Iran, đây là nền tảng nhằm đảm bảo hòa bình lâu dài cho khu vực, bao gồm cả Lebanon.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 thông báo quân đội Mỹ đã phá hủy cầu B1, một trong những cây cầu lớn nhất Trung Đông tại thành phố Karaj, cách thủ đô Tehran của Iran khoảng 35 km về phía tây.
Vụ tập kích khiến một phần cây cầu bị phá hủy, 8 người thiệt mạng, gần 100 người bị thương. Ông Trump cảnh báo sẽ tiếp tục không kích các cây cầu và nhà máy điện Iran nếu giới lãnh đạo nước này không chấp nhận các điều kiện do ông đưa ra để chấm dứt chiến sự.
Một phụ nữ ngoài 20 tuổi bật khóc khi gửi tin nhắn thoại tới các phóng viên BBC, bày tỏ lo ngại sâu sắc về vụ tập kích cầu và những mục tiêu tiếp theo.
"Tôi cảm thấy bất lực. Ông Trump đăng bài trên mạng xã hội thông báo tấn công cây cầu của chúng tôi. Tôi không biết rồi mọi chuyện sẽ còn đi xa đến mức nào. Tại sao không ai ngăn ông ấy lại? Tổng thống Mỹ đang thực sự đẩy chúng tôi về thời đồ đá", cô nói.
"Rồi chúng tôi sẽ chỉ còn lại một đất nước tan hoang. Điều khiến tôi thất vọng và đau lòng hơn cả là tôi đang ở ngay giữa cảnh Iran bị tàn phá mà không thể làm gì. Đất nước tôi đang bị hủy hoại thêm mỗi ngày", một cư dân Tehran ngoài 20 tuổi nói.
Những người dân Iran bất đồng với chính phủ cũng bày tỏ lo ngại khi trao đổi với BBC.
"Cây cầu đó lẽ ra có thể giúp giảm ùn tắc trong thành phố, nhưng nó đã bị phá hủy. Vụ này khiến tôi thật sự bất an. Tôi không hiểu vì sao họ lại hủy hoại cây cầu", một người nói.
Cầu B1 trị giá 400 triệu USD là hạng mục quan trọng thuộc dự án đường cao tốc Bắc Karaj, được thiết kế theo dạng cầu dây văng. Công trình sắp được khánh thành này là một trong những cây cầu cao nhất Iran và khu vực với chiều cao 136 m, dự kiến đóng vai trò giảm tải giao thông cho tuyến kết nối thủ đô Tehran với các khu vực phía bắc.
"Xét về cơ sở hạ tầng, đây là một trong những dự án quan trọng nhất, tốn nhiều thời gian, tiền của nhất của Iran", phóng viên Tohid Asadi của Al Jazeera cho biết.
"Tôi thực sự bất ngờ khi họ tập kích cây cầu, nhưng hẳn phải có lý do", một phụ nữ ngoài 40 tuổi bất đồng với chính phủ nói.
Truyền thông Iran nói rằng Mỹ đã hai lần tập kích cầu B1, trong đó đòn đánh thứ hai diễn ra khi lực lượng ứng phó khẩn cấp được điều tới hiện trường để giúp đỡ các nạn nhân trong vụ tấn công đầu tiên. Theo Asadi, vụ đánh bom kép xảy ra khi người dân Iran đang đi nghỉ lễ, các gia đình đi lại trong khu vực gần cầu.
Trên mạng xã hội, nhiều người Iran ủng hộ đường lối cứng rắn kêu gọi lực lượng vũ trang đáp trả bằng cách nhắm vào các cây cầu tại những nước láng giềng có căn cứ quân sự Mỹ. Một số cho rằng vụ tập kích là dấu hiệu cho thấy Mỹ, Israel không chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự, mà là "hủy diệt Iran".
Quân đội Israel cho biết lực lượng này không liên quan đến cuộc tấn công.
Chiến sự giữa Iran với Mỹ - Israel sắp bước sang tuần thứ 6 nhưng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Wall Street Journal ngày 3/4 dẫn nguồn tin cho biết những nỗ lực hòa giải nhằm hướng tới lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran, do Pakistan làm trung gian, đã "đi vào bế tắc". Tehran được cho là đã thông báo cho bên trung gian rằng họ không sẵn lòng cử quan chức tới Islamabad để đàm phán trong những ngày tới.
Truyền thông Mỹ đưa tin tiêm kích F-15E của nước này hôm 3/4 bị bắn rơi trên bầu trời Iran, buộc hai phi công phải nhảy dù. Một phi công đã được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu, người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran. Cả Mỹ và Iran đều đang triển khai lực lượng tìm kiếm phi công này. Nghị sĩ đảng Dân chủ Mỹ Adam Smith cho rằng cục diện đàm phán sẽ thay đổi nếu Iran bắt sống được phi công tiêm kích F-15 bị bắn rơi.
Bộ Quốc phòng Nga hôm nay thông báo bắt đầu đợt diễn tập sử dụng lực lượng hạt nhân với kịch bản bị đe dọa tấn công. Hoạt động diễn ra ngày 19-21/5 với sự tham gia của Lực lượng Tên lửa Chiến lược, Hạm đội Phương Bắc, Hạm đội Thái Bình Dương, Bộ tư lệnh Không quân Chiến lược cùng các đơn vị thuộc Quân khu Leningrad và Quân khu Trung tâm.
Bộ ba răn đe hạt nhân gồm ICBM phóng từ mặt đất, tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm và máy bay mang vũ khí hạt nhân. Duy trì ba trụ cột hạt nhân giúp hạn chế nguy cơ lực lượng chiến lược bị xóa sổ trong đòn phủ đầu, bảo đảm khả năng tấn công trả đũa và năng lực răn đe hạt nhân đáng tin cậy. Hiện có 4 nước sở hữu bộ ba răn đe hạt nhân gồm Nga, Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết hơn 64.400 quân nhân và 7.800 khí tài sẽ tham gia diễn tập, trong đó có hơn 200 bệ phóng tên lửa, 140 máy bay, 73 chiến hạm mặt nước và 13 tàu ngầm. Quân đội Nga dự kiến phóng tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình từ các thao trường tại nước này.
Mục tiêu diễn tập là nâng cao kỹ năng của bộ chỉ huy và tham mưu, kiểm tra mức độ sẵn sàng chiến đấu, huấn luyện thực hành cho các cơ quan chỉ huy và đơn vị tác chiến, cũng như đánh giá năng lực thực hiện nhiệm vụ của lực lượng tham gia.
Cuộc diễn tập cũng có nội dung phối hợp chuẩn bị và sử dụng vũ khí hạt nhân đang triển khai tại Belarus. Quân đội Nga năm ngoái triển khai tên lửa siêu vượt âm Oreshnik có khả năng mang đầu đạn hạt nhân tới Belarus.
Belarus hôm 18/5 cũng thông báo cùng Nga tổ chức diễn tập triển khai vũ khí hạt nhân chiến thuật trên thực địa, thực hành khoa mục vận chuyển và chuẩn bị sử dụng đầu đạn. Belarus tuyên bố hoạt động "không nhằm vào nước thứ ba và không gây ra mối đe dọa an ninh trong khu vực".
Đây là đợt diễn tập đầu tiên của "bộ ba hạt nhân" Nga kể từ khi nước này tuyên bố chấm dứt mọi nghĩa vụ trong Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START) hồi tháng 2. Đây là hiệp ước kiểm soát hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ.
New START, còn gọi là START III, được Mỹ và Nga ký năm 2010 và có hiệu lực một năm sau đó. Hiệp ước quy định mỗi bên không được triển khai quá 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và oanh tạc cơ mang vũ khí hạt nhân, số lượng đầu đạn hạt nhân trên các phương tiện này cũng không được vượt quá 1.550.
Ngoài ra, số bệ phóng "được triển khai hoặc không triển khai" của mỗi nước cũng không được vượt quá 800. Hiệp ước cũng hạn chế những vũ khí hạt nhân tầm xa của Nga có thể vươn tới lãnh thổ Mỹ.
Dù cho phép Nga và Mỹ sở hữu hàng trăm vũ khí hạt nhân có sức hủy diệt lớn, New START đã giúp hai siêu cường không tiếp tục chạy đua vũ trang. Khi hiệp ước còn hiệu lực, cả hai quốc gia đã tuân thủ những hạn chế theo thỏa thuận và vẫn duy trì số lượng đầu đạn hạt nhân bằng hoặc thấp hơn mức quy định.
CBS News ngày 1/6 dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết một phi công tiêm kích F-15E Mỹ đã "hai lần phóng ghế thoát hiểm trong hơn một tháng", khi máy bay của người này lần lượt bị Kuwait và Iran bắn rơi.
Lần nhảy dù đầu tiên diễn ra ngày 2/3, khi lực lượng Kuwait bắn nhầm 3 tiêm kích F-15E Mỹ tham gia chiến dịch nhằm vào Iran. Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cho biết cả 6 người thuộc 3 tổ lái đều phóng ghế thoát hiểm an toàn.
Trong sự việc ngày 3/4, phi công này tiếp tục phải phóng ghế thoát hiểm tiêm kích F-15E trúng tên lửa trên bầu trời Iran. Quân đội Mỹ sau đó mở chiến dịch quy mô lớn để giải cứu tổ lái, chưa rõ phi công này là người được sơ tán trước hay sau.
Lầu Năm Góc và CENTCOM đều từ chối bình luận về thông tin.
"Đây là sự trùng hợp cực kỳ hiếm gặp. Điều này giống như bị sét đánh hai lần", David Deptula, cựu thiếu tướng không quân Mỹ, cho hay. Ông thêm rằng kể từ những năm 1950 tới nay, không có phi công nào của Mỹ bị bắn hạ trong hai lần xuất kích riêng biệt thuộc cùng một chiến dịch.
Sau khi chiếc F-15E rơi tại Iran, phi công buồng trước được sơ tán ngay trong ngày 3/4. Sĩ quan điều khiển vũ khí leo lên sườn núi ở độ cao khoảng 2.100 m để tránh sự truy đuổi của dân quân Iran và được giải cứu hai ngày sau đó.
Một cường kích A-10 cũng bị Iran bắn rơi khi đang yểm trợ lực lượng tìm kiếm cứu hộ. Các đơn vị đặc nhiệm Mỹ đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, Iran tuyên bố hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch.
Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/4 cho biết Iran dùng tên lửa phòng không vác vai nhắm bắn chiếc F-15E, quả đạn lao vào động cơ khiến tiêm kích rơi tại chỗ. CNN đánh giá quân đội Mỹ đã chịu thiệt hại hàng trăm triệu USD "chỉ vì một tên lửa phòng không vác vai trị giá vài nghìn USD".
