Dự án cảng cạn IDC Đức Khải do Công ty CP cảng cạn Đức Khải làm chủ đầu tư, nằm ven quốc lộ 1, thuộc xã Hàm Cường, huyện Hàm Thuận Nam trước đây (nay là xã Hàm Kiệm, tỉnh Lâm Đồng). Dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2008, với quy mô 140.000 m², tổng vốn hơn 260 tỉ đồng.
Theo hồ sơ, dự án được định hướng xây dựng bến bãi, khu bốc dỡ hàng hóa, thực hiện thủ tục hải quan xuất nhập khẩu và kinh doanh xăng dầu, với thời gian hoạt động 49 năm kể từ thời điểm được chấp thuận đầu tư.
Tuy nhiên, tại thời điểm thanh tra vào tháng 3.2026, cảng cạn IDC Đức Khải vẫn là khu đất trống sau nhiều năm được giao đất và hoàn tất nhiều thủ tục liên quan.
Kết quả kiểm tra, xác minh của Thanh tra tỉnh Lâm Đồng cho thấy, diện tích đất trong dự án gồm 63.716 m², trong đó có 11.220 m² đất trồng lúa do doanh nghiệp nhận chuyển nhượng từ người dân, cùng 76.229 m² đất được Nhà nước giao có thu tiền sử dụng đất.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định UBND tỉnh Bình Thuận trước đây đã ban hành quyết định số 3263 ngày 16.11.2009 và quyết định số 1901 ngày 25.8.2010 giao toàn bộ diện tích 76.229 m² cho Công ty Đức Khải thực hiện dự án kinh doanh. Tuy nhiên, việc giao đất này không phù hợp với quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 của huyện Hàm Thuận Nam đã được UBND tỉnh Bình Thuận phê duyệt.
Đến năm 2015, Sở Tài nguyên - Môi trường cấp 9 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Đức Khải với tổng diện tích 128.795 m² trên tổng số 140.015 m² đất thuộc dự án; gồm 8 giấy chứng nhận đất kinh doanh và 1 giấy chứng nhận đất giao thông.
Ngày 31.12.2019, Sở Tài nguyên - Môi trường Bình Thuận cho phép chuyển mục đích sử dụng 9.807 m² đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp, thời hạn sử dụng đến năm 2057. Đến tháng 3.2020, diện tích này tiếp tục được điều chỉnh lên 11.220 m²; trong đó có phần diện tích thuê đất trả tiền hằng năm và phần trả tiền một lần.
Theo kết luận thanh tra, căn cứ thông tin địa chính do Văn phòng đăng ký đất đai chuyển đến, Cục Thuế tỉnh Bình Thuận trước đây (nay là Thuế tỉnh Lâm Đồng) xác định Công ty Đức Khải phải nộp hơn 10,5 tỉ đồng tiền thuê đất.
Tuy nhiên, doanh nghiệp được giảm 20% tiền thuê đất do thời gian sử dụng dưới 70 năm, tương ứng khoảng 2,8 tỉ đồng; tiếp tục được giảm thêm 20% do dự án thuộc vùng khó khăn, tương ứng khoảng 1,5 tỉ đồng. Sau các khoản ưu đãi, số tiền phải nộp còn hơn 6,2 tỉ đồng.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng xác định việc áp dụng chính sách giảm tiền thuê đất chưa đầy đủ hồ sơ và chưa thực hiện đúng quy định tại Thông tư số 117 của Bộ Tài chính ban hành năm 2004.
Ngoài ra, cơ quan thanh tra cũng cho rằng Sở Tài nguyên - Môi trường Bình Thuận trước đây tham mưu chưa chặt chẽ trong việc chuyển mục đích sử dụng đất và giao đất cho doanh nghiệp không phù hợp với quy hoạch đã được phê duyệt.
Một sai phạm khác được chỉ ra là Văn phòng đăng ký đất đai đã cấp trùng 3 giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 2.600 m² đất trồng lúa, vi phạm quy định của luật Đất đai năm 2013.
Theo Thanh tra tỉnh Lâm Đồng, điều đáng chú ý là trong suốt khoảng thời gian kéo dài gần 15 năm kể từ khi dự án được chấp thuận, cảng cạn IDC Đức Khải chưa được cơ quan chức năng tiến hành thanh tra để làm rõ những tồn tại, vướng mắc. Việc dự án kéo dài nhiều năm nhưng không triển khai đã gây lãng phí quỹ đất và không phát huy hiệu quả đầu tư.
Thanh tra tỉnh Lâm Đồng kiến nghị UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo thu hồi giấy chứng nhận đầu tư, chấm dứt hoạt động dự án; đồng thời giao Sở Nội vụ chủ trì tổ chức kiểm điểm trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân liên quan đến quá trình tham mưu những quyết định có sai phạm trước đây.
Sau khi hoàn tất việc chấm dứt hoạt động dự án, Thanh tra tỉnh cũng kiến nghị Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp - Môi trường rà soát lại việc miễn, giảm tiền thuê đất đã áp dụng cho chủ đầu tư nhằm xử lý các nội dung chưa đúng quy định pháp luật.
Tin Gốc: Thanh Niên
