Giáo sư – tiến sĩ Nguyễn Thiện Nhân, nguyên Bí thư Thành ủy TP.HCM bác bỏ quan điểm cho rằng phụ nữ TP.HCM nói riêng, phụ nữ Việt Nam nói chung “lười sinh con”. Ông cho rằng đây là cách nhìn lệch bản chất, quy trách nhiệm cho phụ nữ thay vì nhìn thẳng vào những rào cản kinh tế – xã hội đang chi phối quyết định sinh con.
Ông nhận định phụ nữ hôm nay không quay lưng với thiên chức làm mẹ. Họ chỉ đang cân nhắc rất thực tế giữa khát vọng có con với áp lực cơm áo, nhà ở, công việc và chi phí nuôi dạy con: “Họ làm như vậy là đúng quy luật của cuộc sống hiện nay: không nuôi con được tử tế thì đừng sinh con, khác với quan niệm hơn 100 năm trước: trời sinh voi, trời sinh cỏ”.
Ông Nhân nhấn mạnh mức sinh thấp không phải do phụ nữ “lười sinh con”, mà vì nhiều gia đình chưa có đủ điều kiện tối thiểu để sinh và nuôi con tử tế.
Khi người lao động chưa có mức lương đủ sống – tức mức lương thấp nhất cho phép một gia đình có 2 người đi làm có thể nuôi 2 vợ chồng và 2 con đàng hoàng, cho con đi học đến 18 tuổi và học được một nghề – thì việc họ không sinh con hoặc chỉ sinh 1 con là điều dễ hiểu.
Ông phân tích, ở nhiều nước, chỉ khoảng 55 – 65% lao động đạt mức lương bằng hoặc cao hơn lương đủ sống; còn lại 35 – 45% ở dưới ngưỡng này. Với nhóm thu nhập đó, chuyện sinh và nuôi đủ hai con đến 18 tuổi gần như vượt quá khả năng. Khi thu nhập không theo kịp chi phí nhà ở, giáo dục, y tế và sinh hoạt, lựa chọn trì hoãn sinh con hoặc không sinh thêm không phải là sự ích kỷ, mà là một tính toán hợp lý.
Theo ông Nhân, phụ nữ còn bị ràng buộc bởi bất bình đẳng giới: thời gian làm việc kéo dài, gánh nặng việc nhà và chăm con vẫn chủ yếu dồn lên vai phụ nữ. Cùng với đó là nỗi lo việc làm bấp bênh, thu nhập tăng chậm, kết hôn muộn, sinh con muộn và môi trường lao động ở nhiều nơi chưa thật sự thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Dẫn lại khảo sát tại Nhật Bản, ông Nhân cho biết khi hôn nhân và sinh con đi kèm gánh nặng việc nhà, chăm con, chăm sóc cha mẹ lớn tuổi và nguy cơ ảnh hưởng con đường nghề nghiệp, nhiều phụ nữ sẽ suy giảm động lực kết hôn, sinh con. Bản chất của hiện tượng ấy không phải là “lười sinh con”, mà là phản ứng trước những áp lực xã hội và bất bình đẳng giới tích tụ trong thời gian dài.
Từ những phân tích đó, ông Nhân nhấn mạnh, đừng hỏi vì sao phụ nữ “lười sinh con”, mà phải hỏi vì sao xã hội vẫn chưa tạo đủ điều kiện để họ yên tâm sinh con.
Giáo sư Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh, nếu không giải được bài toán thu nhập thì rất khó kỳ vọng người dân sinh đủ 2 con, dù có thêm nhiều biện pháp hỗ trợ khác.
Ông phân tích, năm 2023, lương tối thiểu ở TP.HCM khoảng 4,96 triệu đồng/tháng; lương đủ sống khoảng 10 triệu đồng/tháng – tức cao gấp 2,14 lần lương tối thiểu. Khoảng cách này cho thấy mức lương sàn hiện nay về cơ bản chỉ đủ để một người lao động tự nuôi bản thân, không thể nuôi con cái.
Ông nhận định, muốn một gia đình đạt mức sinh thay thế (tức sinh đủ 2 con) thì mỗi người đi làm phải đạt mức lương đủ sống, nghĩa là một cặp vợ chồng cần tổng thu nhập khoảng 20 triệu đồng/tháng mới có cơ sở nuôi 2 con đến tuổi trưởng thành.
Để làm rõ vai trò của tiền lương, giáo sư dẫn số liệu tuyển dụng tại TP.HCM giai đoạn 2021 – 2024. Phần lớn việc làm vẫn tập trung ở nhóm thu nhập thấp, trong khi số vị trí có thu nhập cao chiếm tỷ lệ không nhiều. Từ mặt bằng lương đó, ông ước tính số con bình quân mà lực lượng lao động này có thể sinh và nuôi chỉ khoảng 1,4 – 1,45 con.
Đáng chú ý, mức sinh thực tế của TP.HCM từ 2021 – 2024 cũng chỉ quanh ngưỡng 1,4 con/phụ nữ. Theo ông Nhân, sự trùng khớp này cho thấy rất rõ: khi thu nhập chưa đạt mức lương đủ sống cho một gia đình 4 người, thì mức sinh của địa phương rất khó tăng.
Bên cạnh đó, giáo sư cho biết TP.HCM đang nỗ lực giải quyết tình trạng mức sinh thấp. Theo đó, thành phố đã triển khai chính sách hỗ trợ 5 triệu đồng cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi; đồng thời hỗ trợ 2 triệu đồng cho phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh thuộc hộ nghèo, cận nghèo, đối tượng bảo trợ xã hội, người sống tại xã đảo khi thực hiện tầm soát trước sinh và sơ sinh.
Theo ông, đây là sự khích lệ cần thiết. Tuy vậy, để cải thiện mức sinh một cách bền vững, cần đồng thời tiếp tục hoàn thiện các giải pháp nền tảng, nhất là những vấn đề đang tác động trực tiếp đến quyết định sinh con của người dân.
Từ kinh nghiệm của những nước có mức sinh thấp kéo dài như Nhật Bản, Hàn Quốc, ông chỉ ra nhiều quốc gia đã chi rất lớn để khuyến khích kết hôn, sinh con nhưng mức sinh vẫn tiếp tục giảm. Theo ông, nguyên nhân là người trẻ vẫn phải đối mặt với hàng loạt rào cản: thu nhập không đủ nuôi 2 con, giá nhà quá cao, thiếu trường mầm non công lập, bất bình đẳng giới trong việc nhà và môi trường lao động chưa thân thiện với phụ nữ có con.
Ở chiều ngược lại, tại Indonesia, khi lo ngại mức sinh ở các đô thị lớn như Jakarta đã xuống 1,8 và có nguy cơ giảm sâu thì Indonesia bắt đầu triển khai hàng loạt chính sách thân thiện với gia đình.
Indonesia đã phát triển 3.700 trung tâm gia đình bền vững để tư vấn làm cha mẹ, khuyến khích người cha chia sẻ chăm con và việc nhà, hỗ trợ bữa ăn miễn phí cho trẻ nhỏ và học sinh, đơn giản hóa thủ tục tiếp cận chính sách gia đình… Đồng thời, thúc đẩy chương trình xây 3 triệu căn nhà mỗi năm để giảm áp lực nhà ở cho người trẻ.
Từ những kinh nghiệm đó, giáo sư Nhân cho rằng muốn thay đổi mức sinh một cách bền vững thì không thể chỉ dừng ở hỗ trợ ngắn hạn, mà phải tạo được nền tảng sống đủ vững cho người trẻ: thu nhập đủ sống, nhà ở phù hợp, dịch vụ giữ trẻ, an sinh y tế – xã hội và môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ sinh con, nuôi con.
Ngày 29-4, Công an xã Phú Hòa Đông (TP.HCM) đang phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) Công an TP.HCM củng cố hồ sơ, xử lý nam thanh niên có hành động cướp tiệm vàng xảy ra trên địa bàn.
Theo thông tin điều tra ban đầu, khoảng 14h ngày 28-4, một nam thanh niên đi xe máy điện dừng trước tiệm vàng trên tỉnh lộ 8, xã Phú Hòa Đông, TP.HCM. Người này sau đó bước vào tiệm rồi giả vờ hỏi mua vàng.
Thấy nhân viên sơ hở, người này nhanh chân cầm số vàng (khoảng 2 chỉ) bỏ chạy ra xe tháo chạy. Nhân viên tiệm vàng chạy bộ đuổi theo, đối tượng vứt lại xe máy chạy bộ tẩu thoát.
Nhận được tin báo, lực lượng chức năng đã nhanh chóng triển khai các biện pháp nghiệp vụ, truy tìm nghi phạm. Chỉ sau vài giờ, tên cướp đã bị bắt giữ.
Vụ việc đang được cơ quan công an tiếp tục điều tra, làm rõ.
Sáng 23.4, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án luật sửa đổi 4 luật về thuế. Hiện nay, ngưỡng chịu thuế thu nhập cá nhân với hộ kinh doanh là từ 500 triệu đồng. Tại dự thảo, Chính phủ đề xuất sửa đổi theo hướng không quy định cụ thể ngưỡng doanh thu nữa mà giao Chính phủ quy định mức này.
Đồng thời, bổ sung mức doanh thu được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp và giao Chính phủ quy định mức này cũng như quy định chi tiết.
Đại biểu Nguyễn Duy Thanh (Cà Mau) phản ánh, rất nhiều hộ kinh doanh, người dân có ý kiến về ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng. Đây chính là yêu cầu đặt ra để sửa đổi các quy định về thuế thu nhập cá nhân.
Ông Thanh cho rằng dự thảo của Chính phủ chưa làm rõ được phương án điều chỉnh về thuế thu nhập cá nhân, do đó đề nghị nâng ngưỡng chịu thuế với hộ kinh doanh lên 3 tỉ đồng/năm.
Theo tính toán của đại biểu, doanh thu 3 tỉ đồng chia đều cho 12 tháng thì một tháng khoảng 250 triệu đồng; trừ tất cả chi phí thuê mặt bằng, lãi suất, thuê nhân công… thì hộ kinh doanh có lợi nhuận khoảng 20 triệu đồng.
"20 triệu này còn phải lo cho vợ chồng, 2 người con…", ông nói và mong cơ quan soạn thảo lưu tâm.
Ông Thanh cũng cho rằng, việc giao Chính phủ quy định ngưỡng chịu thuế mà thiếu khung định hướng có thể dẫn tới tâm lý thiếu ổn định về chính sách, đặc biệt là hộ kinh doanh nhỏ vốn rất nhạy cảm với nghĩa vụ nộp thuế.
Vị đại biểu đề xuất nên quy định khung cứng trong luật, ví dụ doanh thu tối thiểu và doanh thu tối đa được miễn thuế, hoặc phải xác lập nguyên tắc rõ ràng (gắn với thu nhập bình quân đầu người, mức sống dân cư, chỉ tiêu giá tiêu dùng…) để đảm bảo sự minh bạch, có thể dự báo trước.
Đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn Hưng Yên) cũng đề nghị luật nên quy định khung tối thiểu và tối đa mức doanh thu chịu thuế. Trên cơ sở đó, Chính phủ sẽ tùy từng thời kỳ xác định một mức doanh thu cụ thể.
Ví dụ, với mức thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp là từ 1 - 3 tỉ đồng hoặc từ 1 - 5 tỉ đồng. Chính phủ nghiên cứu, cân nhắc thêm, đề xuất về một khung cụ thể bao gồm mức tối thiểu và tối đa.
Theo hướng này, Chính phủ hoàn toàn có thể quy định một mức doanh thu cụ thể áp dụng chung hoặc mức khác nhau cho lĩnh vực hoạt động kinh doanh khác nhau ... đảm bảo sự linh hoạt.
Trước đó, Bộ Tài chính có báo cáo giải trình, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án luật nêu trên.
Bộ này cho biết, dự kiến nâng mức doanh thu năm không phải nộp thuế thu nhập cá nhân của hộ, cá nhân kinh doanh lên tối đa là 1 tỉ đồng/năm.
Đồng thời, nâng mức doanh thu để xác định đối tượng không chịu thuế giá trị gia tăng của hộ, cá nhân kinh doanh lên tối đa 1 tỉ đồng/năm.
Nếu áp dụng mức doanh thu trên sẽ thống nhất với quy định hộ, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu hằng năm từ 1 tỉ đồng trở lên sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền kết nối chuyển dữ liệu điện tử với cơ quan thuế.
Hiện cả nước có khoảng 2,5 triệu hộ, cá nhân có doanh thu dưới 1 tỉ đồng. Với đề xuất như đã nêu, dự kiến số giảm thu ngân sách là 16.650 tỉ đồng so với năm 2025 (thu theo chế độ thuế khoán và mức ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế là 100 triệu đồng/năm) và giảm 4.850 tỉ đồng so với chính sách hiện hành đã điều chỉnh ngưỡng doanh thu miễn thuế lên 500 triệu đồng/năm.
Bộ Tài chính cũng cho rằng, để đảm bảo đồng bộ với việc nâng mức doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, cần bổ sung quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 1 tỉ đồng.
Với điều chỉnh này, dự kiến khoảng 235.800 doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, với số thuế được miễn khoảng 2.164 tỉ đồng.
Sáng 11.5, tại kỳ họp thứ 2 (kỳ họp chuyên đề) của HĐND TP.Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031, 100% đại biểu có mặt đã biểu quyết thông qua 15 nội dung để xem xét thông qua tại kỳ họp.
Riêng 3 nội dung, gồm: Nghị quyết thông qua đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP.Hà Nội"; Nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ đào tạo nghiên cứu sinh của TP.Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030; phê duyệt chủ trương đầu tư dự án đầu tư tuyến đường tiếp giáp Bệnh viện Nhi và Bệnh viện Thận, thì chưa xem xét thông qua tại kỳ họp này.
Theo Phó chủ tịch thường trực HĐND TP.Hà Nội Trần Thế Cương, lý do chưa xem xét thông qua 3 nội dung nêu trên tại kỳ họp là do dự thảo tờ trình, nghị quyết chưa đảm bảo điều kiện, thông tin, hồ sơ trình để HĐND thành phố xem xét thông qua.
Trước đó, ngày 7.5, UBND TP.Hà Nội đã trình HĐND thành phố dự thảo Nghị quyết về việc thông qua đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP.Hà Nội".
Trong tờ trình, TP.Hà Nội tiếp tục đề xuất ở giai đoạn 1 (từ 1.7 - 31.12.2026) sẽ triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại vùng lõi và vùng đệm thuộc P.Hoàn Kiếm.
Trong đó, vùng lõi gồm 11 tuyến phố: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ. Vùng lõi có diện tích 0,5 km2, chu vi 3,5 km và dân số 20.000 người.
Ở vùng lõi, xe mô tô, xe gắn máy xăng hoạt động kinh doanh trên nền tảng phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải bị cấm. Riêng xe máy xăng bị cấm lưu thông từ 18 - 24 giờ thứ sáu, từ 6 - 24 giờ thứ bảy và chủ nhật.
Trong giai đoạn 1 (1.7 - 1.10), người dân trong khu vực thí điểm sẽ đăng ký online với chính quyền địa phương về lộ trình chuyển đổi xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu).
Đối với ô tô sử dụng nhiên liệu hóa thạch trên và dưới 16 chỗ muốn hoạt động trong vùng lõi phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4 theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Các loại xe ô tô tải thông dụng có khối lượng toàn bộ của xe từ 2 tấn đến dưới 3,5 tấn phải đáp ứng quy chuẩn khí thải mức 4, và chỉ được phép hoạt động trong vùng lõi từ 21 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau.
Các loại xe ô tô tải có khối lượng toàn bộ trên 3,5 tấn bị cấm hoàn toàn. Riêng xe ưu tiên và phương tiện giao thông có giấy phép lưu thông của cơ quan có thẩm quyền được lưu thông trong vùng phát thải thấp.
Ở vùng đệm, gồm các phố bao quanh như Hàng Đậu, Phùng Hưng, Tràng Thi, Hàng Khay, Tràng Tiền, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật trở vào trong khu vực phố cổ sẽ cấm ô tô trên 16 chỗ từ 6 - 9 giờ và 16 - 19 giờ 30 hàng ngày.
Ở giai đoạn 2 (1.1.2027 - 31.12.2027), Hà Nội đề xuất mở rộng khu vực thí điểm tại vùng lõi phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, gồm 14 tuyến phố bao quanh: Nguyễn Du, Hàn Thuyên, Trần Hưng Đạo, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Hàng Đậu, Cửa Đông, Lý Nam Đế, Tôn Thất Thiệp, Điện Biên Phủ, Hàng Bông, Cửa Nam, Lê Duẩn.
Ở giai đoạn 3 (1.1.2028 - 31.12.2029) sẽ mở rộng vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, gồm 9 phường, được bao quanh bởi các tuyến phố: Hoàng Cầu, Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Xã Đàn, Đại Cồ Việt, Trần Khát Chân, Nguyễn Khoái, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Yên Phụ, Nghi Tàm, Âu Cơ, An Dương Vương, Lạc Long Quân, Bưởi, Cầu Giấy.
Đề án "Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, TP.Hà Nội" được xây dựng nhằm thực hiện Nghị quyết số 57/2025/NQ-HĐND quy định về vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố, được HĐND TP.Hà Nội thông qua hồi tháng 11.2025.
Theo TP.Hà Nội, việc triển khai vùng phát thải thấp tại Vành đai 1 là bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển đổi sang hệ thống giao thông xanh, giảm phát thải khí nhà kính, phù hợp với định hướng phát triển thủ đô theo hướng "xanh - thông minh - bền vững", đồng thời góp phần thực hiện các cam kết của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hà Nội hiện có khoảng 6,9 triệu xe máy, trong đó riêng Vành đai 1 có khoảng 450.000 xe máy xăng.
