Những năm gần đây, thói quen sử dụng đồ uống có cồn đang có dấu hiệu thay đổi, đặc biệt xuất hiện nhóm người trẻ ngại nhậu. Theo khảo sát người tiêu dùng trẻ Việt Nam (Vietnam Young Consumers Report) năm 2024, do hãng nghiên cứu thị trường NielsenIQ thực hiện, 45% người trẻ Việt cho biết họ hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia, con số này cao hơn hẳn mức 28% của thế hệ trước.
Sỹ Thái, hiện là huấn luyện viên cá nhân tại phòng tập Đức Thợ Rèn, cho biết anh hiếm khi uống rượu bia, tần suất chỉ khoảng một lần mỗi tháng và gần như không còn tham gia các buổi nhậu sau giờ làm.
Theo Thái, đặc thù công việc gắn liền với việc rèn luyện sức khỏe và hình thể khiến anh ý thức rõ hơn về tác động của rượu bia lên cơ thể. “Rượu bia ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất tập luyện, khả năng phục hồi cơ và cả chất lượng giấc ngủ. Nếu uống thường xuyên thì rất khó để giữ được thể trạng tốt và kỷ luật trong sinh hoạt”, anh chia sẻ.
Thay vì tham gia các cuộc nhậu, Thái thường dành thời gian tập luyện, nghỉ ngơi hoặc gặp gỡ bạn bè theo những cách nhẹ nhàng hơn như đi cà phê. Với anh, việc hạn chế rượu bia không chỉ là lựa chọn cá nhân mà còn là một phần trong lối sống chuyên nghiệp, giúp duy trì thể lực và làm tốt công việc huấn luyện.
Ở một góc nhìn khác, Bùi Nhật Tân, ở phường An Nhơn, TP.HCM, cho biết dù môi trường làm việc vẫn có những buổi tụ tập sau giờ làm, anh không còn tham gia với tần suất dày như trước. “Tôi đã gần như bỏ nhậu, nếu có uống thì chủ yếu là những dịp gặp gỡ bạn bè hoặc liên hoan cùng công ty. Khi uống cũng giữ chừng mực, không “tới bến” như trước đây”, Tân nói.
Theo Tân, các hoạt động như chơi game, đi cà phê hay đơn giản là nghỉ ngơi ngày càng trở thành lựa chọn phổ biến. Những cuộc vui không còn xoay quanh việc uống bao nhiêu, mà thiên về trải nghiệm và sự thoải mái.
Đáng chú ý, việc từ chối lời mời uống rượu bia cũng dần trở nên dễ dàng hơn. “Nếu không muốn thì mình có thể từ chối, văn hóa ép rượu giờ đã dần được thay thế bằng sự tôn trọng quyền lựa chọn cá nhân”, Tân chia sẻ.
Bên cạnh nhận thức ngày càng cao về sức khỏe, việc siết chặt xử phạt vi phạm nồng độ cồn khi tham gia giao thông theo Nghị định 100/2019/NĐ-CP và Luật Phòng, chống tác hại của rượu, bia năm 2019, cũng được cho là yếu tố góp phần tác động mạnh đến hành vi tiêu dùng rượu bia của người trẻ trong những năm gần đây.
Ở lĩnh vực kinh doanh, nơi từng được xem là gắn chặt với những cuộc gặp trên bàn nhậu, không ít người trẻ hiện nay cũng cho rằng hiệu quả công việc không còn phụ thuộc vào khả năng uống rượu bia.
Huỳnh Ngọc Mai, chuyên viên kinh doanh tại Công ty SRT Đông Bắc, cho biết cô hiếm khi sử dụng rượu bia trong quá trình làm việc dù thường xuyên tiếp xúc với khách hàng có nhu cầu đầu tư bất động sản.
“Khách hàng của mình chủ yếu là những người có điều kiện tài chính và khá bận rộn, nên họ không có nhiều thời gian cho những buổi tiệc rượu. Sau khi chốt giao dịch, mình có thể mời khách đi ăn nhưng thường không sử dụng bia rượu trong bữa ăn”, Mai chia sẻ.
Theo Mai, trong lĩnh vực bất động sản, yếu tố quyết định nằm ở chất lượng sản phẩm và khả năng tư vấn hơn là những cuộc vui bên bàn tiệc. “Khách hàng cần thông tin rõ ràng, sản phẩm phù hợp và sự tư vấn đủ tốt để ra quyết định. Khi đáp ứng đúng nhu cầu của họ thì không cần đến bàn nhậu vẫn có thể chốt được giao dịch”, cô nói.
Nữ chuyên viên kinh doanh cho rằng với những quyết định tài chính lớn như mua bất động sản, khách hàng luôn cần sự tỉnh táo và cân nhắc kỹ lưỡng, nên các buổi tiệc rượu không còn phù hợp với tính chất giao dịch như trước.
Không chỉ thay đổi về tư duy công việc, sự “ngại nhậu” của người trẻ còn bắt nguồn từ những hiểu biết sâu sắc hơn về y khoa mà các thế hệ trước đôi khi bỏ lỡ.
Dưới góc độ y khoa, PGS.TS, bác sĩ Lâm Vĩnh Niên, Trưởng khoa Dinh dưỡng – Tiết chế (Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM), cho biết việc hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia mang lại nhiều lợi ích rõ rệt cho sức khỏe, đặc biệt ở người trẻ.
“Chỉ sau vài tuần giảm hoặc ngừng uống rượu bia, các chỉ số tim mạch và chuyển hóa như huyết áp, triglycerid máu đã có thể được cải thiện, từ đó giảm nguy cơ tổn thương mạch máu về lâu dài”, ông Niên cho biết.
Cũng theo ông Niên, việc sử dụng rượu bia thường xuyên, dù với lượng không lớn, vẫn có thể gây ra những ảnh hưởng tiêu cực. Chất cồn làm rối loạn giấc ngủ. Ngoài ra, rượu bia còn cản trở hấp thu các vi chất quan trọng như kẽm, magie và vitamin nhóm B, ảnh hưởng đến hệ miễn dịch và thể trạng tổng thể.
Một người dùng cả thân mình để che chắn lằn ranh sinh tử, một người kiên cường học lại từng bước đi. Đây không chỉ là một câu chuyện vượt qua nghịch cảnh, mà là hành trình của cặp đôi tái sinh từ 97% thương tật rất diệu kỳ.
2 năm trước, một biến cố bất ngờ khiến cuộc đời của Nguyễn Quỳnh Nhi (24 tuổi, ngụ tại xã Quảng Oai, Hà Nội) và Nguyễn Văn Dũng (24 tuổi, ngụ tại xã Cổ Đô, Hà Nội), khi đó mới 22 tuổi đã thay đổi hoàn toàn. Đó là một vụ tai nạn nghiêm trọng xảy ra khi cả hai đang trên đường trở về nhà từ chuyến đi du lịch Hà Giang. "Chúng mình được đưa đi trong tình trạng nguy kịch, mình tỉnh lại sau khi hôn mê 7 ngày, bạn trai thì 9 ngày", Nhi nhớ lại.
Chuyến đi chơi để kỷ niệm 3 năm chính thức bên nhau bỗng hóa thành cơn ác mộng. Vượt qua cửa tử, Quỳnh Nhi và Văn Dũng đối mặt với hàng loạt chấn thương trên cơ thể và cú sốc tâm lý nặng nề sau tai nạn.
Khi vừa tỉnh lại, Quỳnh Nhi bàng hoàng: "Mình không thể ngờ mình lại bị nặng đến vậy". Cô miêu tả tình trạng: "Chúng mình đều bị chấn thương sọ não và đa chấn thương trên cơ thể. Khuôn mặt bên trái của mình nát hoàn toàn, hỏng một bên mắt, dập sống mũi, hỏng răng và khớp hàm. Phần thân bị dập phổi, gãy xương sườn, gãy đốt sống lưng và chân trái. Bạn trai mình tổn thương cả hai mắt, dập phổi, gãy xương sườn, gãy hai ngón tay và đứt gân tay. Thời gian đầu sau tai nạn, chúng mình phải mở khí quản để thở".
Theo Nhi và Dũng cho biết cả hai trước tiên được điều trị chung ở Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội), tỉnh lại sau hôn mê thì được chuyển qua bệnh viện Trung ương Quân đội 108 (Hà Nội) để tiếp tục điều trị. Sau đó, Dũng được chuyển sang bệnh viện Quân Y 105 (Hà Nội), còn Nhi thì chuyển sang bệnh viện E (Hà Nội) để điều trị. Dũng nằm viện khoảng hơn 1 tháng còn Nhi là 2 tháng.
Ngay sau khi xuất viện, Nhi và Dũng được đưa đi giám định thương tật. Nhi kể: "Khi ấy tình trạng chúng mình vẫn rất tệ, bạn trai gần như mù loà, tay cụt ngón, mình thì biến dạng khuôn mặt và ngồi xe lăn, kết quả giám định của mình và Dũng lần lượt là 93% và 97%. Sau đó, khi chúng mình về nhà ổn định sau thời gian nằm viện, trong khoảng 2 năm thì chúng mình có làm thêm những cuộc phẫu thuật khác. Dũng thêm khoảng 3 lần nữa, mình khoảng 5 lần nữa mới được kết quả phục hồi như hiện tại".
Chuỗi ngày tháng gắn với phẫu thuật và hồi phục chức năng cũng không hề dễ dàng mà đầy thử thách và đau đớn. Quỳnh Nhi kể: "Thời gian đó mình phải liên tục làm phẫu thuật, hồi sức rồi lại tập phục hồi chức năng, học lại những cử động cơ bản nhất của một con người từ tập đi, tập co duỗi chân. Lúc nào mình cũng thấy đau đớn, mỗi ngày đều khóc dù đã cố gắng suy nghĩ tích cực để tiếp tục sống".
Ông Nguyễn Tiến Thắng, bố của Nguyễn Quỳnh Nhi kể về giai đoạn khó khăn ập đến con gái và cả gia đình: "Khi ấy con tôi như trở thành một người tự kỷ, không muốn nói gì với ai và sợ ra đường. Cả gia đình tôi đều khốn đốn và lo lắng, thương con, chỉ biết động viên con và làm mọi cách để con tích cực hơn, hòa nhập lại với cuộc sống".
Chứng kiến tình trạng của Quỳnh Nhi, Nguyễn Thanh Thủy, bạn thân đã cảm thán: "Ngày vụ tai nạn ập đến với Nhi, mình đã rất sốc vì sợ mất đi bạn. Sau tai nạn, Nhi buồn nhiều, nhan sắc bị hủy hoại, mình thương bạn và vẫn hay qua thăm và an ủi Nhi".
Để vượt qua ám ảnh, điều giúp Quỳnh Nhi và Văn Dũng đi tiếp không phải phép màu mà là chính quyết tâm và nghị lực khổng lồ, cùng với sự hỗ trợ và tình yêu thương từ gia đình, bạn bè. Văn Dũng tâm niệm: "Bây giờ thì sức khỏe mình cũng yếu hơn trước, nhưng mình nghĩ, mình còn sống là may hơn nhiều người rồi, mình biết ơn vì bản thân còn được sống. Mình cố gắng vươn lên và lấy người thân, người thương làm động lực".
Chuyện tình đẹp của Quỳnh Nhi và Văn Dũng không phải con đường "màu hồng" mà phải đi qua nhiều thử thách và nước mắt kể từ biến cố thay đổi cuộc đời cả hai.
"Thời điểm sau tai nạn, có thời gian Nhi gặp tổn thương tâm lý, suy nghĩ tiêu cực và không muốn gặp gỡ ai. Chúng mình phải cách xa nhau vì người ở thành phố, người về quê phục hồi, có khi 4,5 tháng mình mới gặp được Nhi. Những ngày đó chúng mình duy trì nói chuyện qua điện thoại, mỗi ngày mình kể Nhi nghe những câu chuyện vui, tích cực để mong Nhi quên đi nỗi buồn", Dũng kể.
Về khoảnh khắc nhận ra Dũng là người bản thân muốn cùng đi đến suốt cuộc đời, Nhi cho biết đó chính là giây phút cam go khi xảy ra biến cố năm ấy: "Khi xảy ra vụ tai nạn, mình không kịp phản ứng, chính Dũng đã không ngần ngại kéo mình vào người để che chở, tránh để thanh sắt trên xe rơi vào người mình. Cũng vì vậy mà tay Dũng bị mất 2 ngón và đứt gân. Mình thật sự rất trân trọng khoảnh khắc đó, khiến mình nhận ra đây là người đàn ông mình có thể tin tưởng cả đời".
Quỳnh Nhi và Văn Dũng cho biết sau bước ngoặt năm nào, cả hai đều trưởng thành hơn và biết quan tâm, nghĩ cho nhau nhiều hơn. Ngoài ra, cách nhìn về cuộc sống cũng thay đổi: "Từ sau tai nạn góc nhìn về cuộc sống thay đổi, chúng mình nhận ra không gì quý bằng sức khỏe, chỉ cần còn sức khỏe là còn cơ hội và thời gian để làm được bất cứ điều gì".
Cái kết đẹp cho cặp đôi trẻ đầy nghị lực Quỳnh Nhi và Văn Dũng là một đám cưới hạnh phúc. Cả hai đã làm lễ dạm ngõ và chuẩn bị chính thức về chung một nhà.
Ông Thắng, bố của Quỳnh Nhi bày tỏ niềm vui: "Chứng kiến hai con bên nhau từ khi hoạn nạn tới giờ, tôi mừng vì hai con luôn yêu thương, chăm sóc cho nhau. Hai con đi đến được ngày hôm nay đúng là một chữ "phúc". Tôi mong hai con mãi sống mạnh khỏe và hạnh phúc".
Về dự định tương lai, Quỳnh Nhi chia sẻ: "Sắp tới thì chúng mình mong sẽ có một em bé đáng yêu. Sau đó là hai đứa có thể cùng thực hiện những dự định còn dang dở đã tạm gác lại 2 năm trước".
Năm 2022, khi còn trong những ngày tháng giãn cách vì dịch Covid-19, Nguyễn Thị An (28 tuổi, ngụ tại khu tập thể Nam Đồng, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) quay lại với một thói quen cũ: đọc manga (truyện tranh Nhật). Ban đầu chỉ là cách giết thời gian của cô bạn, dần dà tích lũy thành bộ sưu tập khổng lồ. "Mình mua qua các hội nhóm trên Facebook, từ một bộ cho đến rất nhiều bộ, tích dần lại thành như vậy", An kể.
Sau 4 năm miệt mài sưu tầm, đến một thời điểm cô bạn trẻ nghĩ đến chuyện chia sẻ bộ sưu tập thay vì cất giữ. Bộ sưu tập của An lên đến 500 - 600 đầu truyện, tương đương khoảng 4 tấn (theo số liệu bên vận chuyển báo lại khi cô chuyển kho). Theo An, tổng số tiền đã chi cho việc mua truyện, chưa tính các chi phí khác, vào khoảng 400 triệu đồng.
Quán nước nhỏ xinh Lorn Collection (địa chỉ ở khu tập thể A12 Khương Thượng, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) được An cho ra đời để chia sẻ bộ truyện đồ sộ đến những tâm hồn yêu thích truyện tranh.
"Mình làm quán này để trao đi giá trị cho cộng đồng chứ lợi nhuận không nhiều, ngoài ra mình vẫn làm công việc khác để trang trải", An bộc bạch. Bên cạnh đó, An xác định từ đầu rằng đọc truyện sẽ lâu hơn đi cà phê thông thường nên không giới hạn thời gian, với mỗi ly nước khoảng 40.000 – 45.000 đồng, khách có thể đọc thoải mái tại quán.
Với mô hình quán nước kết hợp đọc truyện tranh, An cho biết một điều quan trọng và tốn nhiều tâm huyết là làm sao để bảo quản truyện giấy: "Mình phải bọc rất nhiều lớp mới giữ được truyện như ban đầu. Truyện được đặt trong phòng kín, xếp trên kệ sắt chịu lực, điều hòa bật liên tục để chống ẩm".
Khách tìm đến quán, theo An ước tính, một nửa là gen Z. "Các bạn trẻ đến với quán đều bảo cảm giác cầm cuốn truyện nó khác với cầm điện thoại, như được sống trong thế giới truyện và chăm chú vào từng trang để vui cười, cảm nhận, chứ không phải lướt đọc xong rồi thôi", An kể.
Nguyễn Phương Hạnh (31 tuổi, làm việc ở đường Lạc Long Quân, P.Tây Hồ, TP.Hà Nội) là một người trẻ tìm đến quán với thú vui đọc truyện mà hiện tại không phải ở đâu cũng có được. Với Hạnh, đây là một không gian yên tĩnh, thoải mái để mọi người có thể chìm đắm vào những trang truyện.
Mô hình quán nước kết hợp sách, truyện không phải là sáng kiến mới lạ ở Hà Nội hay TP.HCM. Dù vậy, theo Hạnh phần lớn các quán cô từng ghé đều đi theo hướng dùng truyện tranh như yếu tố trang trí. "Những quán khác chủ yếu bán nước, manga chỉ là vật trưng bày thôi, còn ở đây đọc truyện là chính, vì vậy nên mình mới càng yêu thích", Hạnh nhận xét.
Cảm giác quay lại tuổi thơ cũng là điều khiến Phan Hoàng Hưng (28 tuổi, ngụ tại đường Giải Phóng, P.Hoàng Mai, TP.Hà Nội) tìm đến quán. Theo cậu bạn, lớn lên cùng truyện thuê và truyện chuyền tay trong lớp, nhìn lại những bộ quen như Doraemon, Conan hay Slam Dunk mang lại cảm giác rất thân thuộc.
"Ngày trước chỉ cần có vài ngàn đồng thuê truyện là vui cả buổi, còn bây giờ cuộc sống nhiều việc hơn, ít khi có thời gian ngồi đọc một cách thoải mái", Hưng kể. Với Hưng, truyện giấy có ký ức bên trong: "Điện thoại thì nhanh, tiện, nhưng cũng dễ bị xao nhãng vì tin nhắn, mạng xã hội. Còn khi cầm cuốn truyện giấy, mình tập trung hơn, cảm giác cũng thật hơn".
Không chỉ thu hút các bạn trẻ, quán còn là điểm đến cuối tuần của những gia đình muốn đổi không khí. Trần Thị Bảo Anh (34 tuổi, ngụ đường Tây Sơn, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) đã vài lần đưa con trai 7 tuổi đến quán sau khi biết đến không gian này qua mạng xã hội. Theo chị, cuối tuần con thường xin xem điện thoại hoặc đòi đi trung tâm thương mại, nên chị muốn thử một hoạt động nhẹ nhàng hơn.
"Đến đây, cháu có thể tự chọn truyện mình thích, hỏi về nhân vật này nhân vật kia. Mình thấy đó cũng là cách để con tiếp xúc với việc đọc một cách tự nhiên hơn, không bị ép là phải đọc sách nghiêm túc", chị Bảo Anh chia sẻ.
Chia sẻ về định hướng của quán, An tâm niệm: "Mình mở quán với mong muốn đây là một nơi để những người thế hệ 8X, 9X luôn phải tất bật với cuộc sống bận rộn, có thể thả hết tất cả thiết bị điện tử xuống, thư giãn vô lo vô nghĩ như thời còn nhỏ. Đồng thời các bạn nhỏ cũng có những hoạt động tuổi thơ đúng nghĩa, được chạm đến nội dung đúng với lứa tuổi của mình".
Lê Minh Khôi, thủ khoa Trường ĐH Bách khoa - ĐH Quốc gia TP.HCM năm 2025, cho biết từng thấy nhiều bạn học ôn thi THPT lúc lên lúc xuống, có thể đạt được điểm cao ở bài thi này nhưng lại rất thấp ở bài thi khác.
"Khi tìm hiểu kỹ, mình nhận thấy điểm chung là các bạn đều học dồn quá nhiều kiến thức vào đêm trước kỳ thi. Đối với mình, đây là cách học tốn thời gian và không mang lại kết quả xứng đáng", từ kinh nghiệm bản thân, Khôi khẳng định.
Theo nam sinh năm nhất ngành khoa học máy tính, điều quan trọng là phải giữ nhịp độ mỗi ngày, học không phải chỉ để trả lời câu hỏi của bài thi mà quan trọng hơn là phải trả lời được câu hỏi đó bất kỳ thời điểm nào; khi đó chúng ta mới có thể nắm vững được kiến thức.
Để giữ vững phong độ trong một khoảng thời gian dài, Khôi chia sẻ: "Đối với mình, quan trọng là phải học đều, nên chia kiến thức thành những phần nhỏ, như vậy sẽ tránh được hiện tượng học dồn, bộ não cũng không bị quá tải, nhờ thế có thể ôn thật tốt trong khoảng thời gian dài".
Tuy nhiên, Khôi cũng lưu ý phải có mức tối thiểu trong một ngày để tránh việc học quá ít và điều quan trọng hơn nữa là không để việc học bị… đứt nhịp.
"Khi tiếp xúc kiến thức trong một khoảng thời gian dài như vậy, ta có thể nhận diện kiến thức đó nhanh hơn. Không những thế, còn có thể biến kiến thức từ trí nhớ ngắn hạn sang dài hạn để có thể áp dụng được trong bất cứ thời điểm nào", Khôi nhắn nhủ.
Ngoài ra, chàng thủ khoa cho rằng chú ý sinh hoạt điều độ cũng rất quan trọng. Khôi kể: "Mình không bỏ bữa, rất ít thức khuya. Mình còn dành một vài khoảng thời gian trong ngày cho các hoạt động khác như chơi thể thao, chơi đàn…".
Từng trải qua nên Khôi hiểu quá trình ôn thi không thể tránh được những khoảng thời gian mà phong độ tự dưng giảm sút, có thể thấy một số dấu hiệu như không còn muốn học nữa, ngại bắt đầu những kiến thức mới, ngại làm thêm điều mới, hoặc thậm chí làm sai những kiến thức cơ bản… Trong những trường hợp đó, Khôi sẽ giảm tải việc học thêm kiến thức, không cố ép bản thân, mà tập trung hơn vào những điều cơ bản, nắm chắc những điều đã biết. Khi vững được nền tảng, mới có thể tiếp tục phát triển lên kiến thức nâng cao.
"Với mình, học tập là một chặng đường dài, quan trọng là chúng ta đi được xa, chứ không phải là vội vàng bứt tốc để rồi hụt hơi. Cơ hội chỉ đến với những người có tính bền bỉ và kiên trì. Chúc các bạn thành công", Khôi nhắn gửi.
