Kết quả kiểm 98,15% tổng số phiếu trong cuộc bầu cử ngày 12/4 tại Hungary cho thấy đảng Tisza của ông Peter Magyar sẽ nắm 138 trong tổng số 199 ghế tại quốc hội, vượt mức đa số 2/3 cần thiết để tự thành lập chính phủ mà không cần xây dựng liên minh cầm quyền, cũng như có thể thông qua các thay đổi lớn về luật và hiến pháp. Đảng Fidesz của Thủ tướng Viktor Orban giành khoảng 55 ghế.
Thủ tướng Orban, 62 tuổi, cùng ngày thừa nhận thất bại, mô tả đây là “kết quả đau đớn”, cho thấy đảng Fidesz “không còn được người dân tin tưởng giao phó trách nhiệm và cơ hội lãnh đạo”. Kết quả này khép lại 16 năm cầm quyền của ông Orban, và ông Magyar, 45 tuổi, dự kiến là Thủ tướng tiếp theo của Hungary.
Magyar sinh năm 1981 trong một gia đình luật sư truyền thống bảo thủ. Ông quan tâm đến chính trường khi mới 9 tuổi, từng dán ảnh các chính trị gia Hungary kín tường trong nhà ở Budapest. Trong số này có ông Orban, một luật sư trẻ tuổi nổi bật trong phong trào dân chủ tại Hungary lúc đó.
“Ngay từ khi còn nhỏ, tôi đã bị cuốn theo bầu không khí náo nhiệt quanh sự thay đổi chính quyền”, ông Magyar chia sẻ trên podcast Fokuszcsoport năm 2025.
Magyar học trung học tại một trường nam sinh Công giáo danh tiếng gần trung tâm Budapest, rồi học ngành luật tại Đại học Công giáo Pazmany Peter, tốt nghiệp năm 2004. Trong thời gian học đại học, Magyar gặp Judit Varga, một ngôi sao đang lên của Fidesz, đảng mà ông gia nhập năm 2002.
Magyar kết hôn với Varga năm 2006 và có ba con trai. Cả gia đình đến Brussels, Bỉ sinh sống khi bà Varga được chọn làm cố vấn chính sách cho các nghị sĩ Hungary tại Nghị viện châu Âu giai đoạn 2009-2018.
Ông Magyar mô tả bản thân là người có đức tin, thích nấu ăn và chơi bóng đá cùng bạn bè và các con. Những người quen biết Magyar cho rằng ông là người cầu toàn, dễ nóng nảy, nhưng cũng sẵn sàng xin lỗi khi nhận ra thiếu sót của mình.
Bà Varga trở về Hungary năm 2018 và được Thủ tướng Orban bổ nhiệm làm Bộ trưởng Tư pháp một năm sau đó, trong khi ông Magyar làm việc cho một ngân hàng quốc doanh, rồi lãnh đạo một cơ quan cho sinh viên vay vốn.
Ông Magyar ly hôn với bà Varga năm 2023. Cùng năm, bà Varga rời cương vị Bộ trưởng Tư pháp để đại diện Fidesz tham gia tranh cử vào Nghị viện châu Âu diễn ra vào tháng 6/2024. Tuy nhiên, kế hoạch này đã sụp đổ khi Fidesz vướng bê bối làm rung chuyển đảng cầm quyền ngay đầu năm 2024.
Tổng thống Hungary khi đó là bà Katalin Novak đã ân xá một cựu quan chức bị kết án vì giúp che đậy hành vi lạm dụng trẻ em tại một trại trẻ mồ côi. Diễn biến khiến hình ảnh mà ông Orban xây dựng rằng chính phủ là lực lượng bảo vệ các giá trị gia đình bị ảnh hưởng. Những người có liên quan đến lệnh ân xá, trong đó có bà Varga, từ chức.
“Đây chính là lúc Hungary có nhu cầu tìm kiếm một người có thể thách thức ông Orban”, Peter Kreko, nhà khoa học chính trị tại viện chính sách Political Capital, trụ sở Budapest, nói với CNN. “Và ông Magyar đã tiến ra chính trường”.
Tháng 2/2024, Magyar có cuộc phỏng vấn gây chú ý với hãng tin Partizan, trong đó ông cáo buộc Thủ tướng Orban cùng các đồng minh “trốn sau váy phụ nữ” trong bê bối ân xá. Magyar còn tiết lộ những thông tin mà ông nói là “có được nhờ thời gian làm việc thân cận với giới cầm quyền”.
“Vài gia đình đang kiểm soát một nửa đất nước”, ông Magyar nói. Video cuộc phỏng vấn thu hút gần 3 triệu lượt xem tại một quốc gia chưa đến 10 triệu người.
Tháng 3/2024, Magyar cho biết ông muốn tham gia cuộc bầu cử Nghị viện châu Âu, nhưng không kịp lập đảng mới. Ông chọn gia nhập Tisza, đảng được thành lập từ năm 2020 nhưng không mấy nổi bật, và nhanh chóng thăng tiến, trở thành lãnh đạo đảng này. Tisza sau đó giành gần 30% số phiếu trong cuộc bầu cử, giúp đảng có 7 ghế tại Nghị viện châu Âu.
Magyar ngày càng nổi bật với cam kết chống tham nhũng và cải thiện dịch vụ công. Ông thu hút sự ủng hộ trong bối cảnh kinh tế trì trệ, tìm cách kết nối với cử tri khi liên tục đến thăm các thị trấn và thành phố, đồng thời thường ở lại hàng giờ sau bài phát biểu để gặp gỡ người dân địa phương.
Trong chiến dịch tranh cử, Magyar tập trung vào các vấn đề trong nước như kinh tế và tham nhũng, còn ông Orban lại chủ yếu tập trung vào chính sách đối ngoại và quan hệ với các lãnh đạo thế giới.
Theo chuyên gia Kreko, ông Orban đã không tìm được một chiến lược hiệu quả để đối phó với Magyar. Hiểu rõ cách hệ thống vận hành, Magyar có thể “đi trước một bước” và ngăn chặn các đòn công kích trước khi chúng phát huy tác dụng.
Hồi tháng 2, Magyar cáo buộc Fidesz muốn hạ bệ ông bằng cách dọa công bố một video quay lén ông trong “một khoảnh khắc riêng tư với bạn gái” năm 2024.
“Vâng, tôi là một người đàn ông 45 tuổi, tôi cũng có đời sống tình dục. Với một bạn gái đã trưởng thành. Những người hèn nhát ở Fidesz, hãy cứ việc tung hết ra”, ông Magyar viết trên Facebook, giúp dập tắt bê bối.
Đồng thời, Magyar khiến Fidesz khó có thể gán cho ông hình ảnh một chính trị gia theo khuynh hướng tự do. Trong khi Thủ tướng Orban liên tục công kích Ukraine, Magyar cũng có cách tiếp cận tương tự, nhưng tránh thảo luận sâu về chính sách đối ngoại.
Sự im lặng này khiến một số người lo ngại Hungary dưới thời Magyar có thể sẽ cản trở các nỗ lực của Liên minh châu Âu trong việc hỗ trợ Ukraine. Tuy nhiên, ông Mujtaba Rahman, giám đốc phụ trách châu Âu của Eurasia Group, cho rằng nhiều người ở Brussels hiểu ông Magyar đơn giản đang tìm cách tránh tạo ra “điểm yếu” để Fidesz khai thác.
Chiến thắng của đảng Tisza có thể tác động đến quan hệ giữa Hungary và EU, trong đó có khả năng thúc đẩy những tiến trình hợp tác và giải quyết bất đồng tồn tại trước đây.
Tuy nhiên, nhiều người dân Hungary, thậm chí cả phe phản đối ông Orban, vẫn tỏ ra thận trọng với ông Magyar.
“Ông Magyar đã tập hợp được một liên minh rất rộng, từ cánh hữu bảo thủ cho đến những người theo chủ nghĩa tự do cấp tiến và cánh tả cứng rắn”, ông Kreko nói. “Liệu Magyar có thể duy trì được liên minh này hay không vẫn còn là điều chưa thể biết trước”.
MiG-31 Foxhound, được phát triển bởi Cục Thiết kế Mikoyan cho Không quân Liên Xô, là máy bay tiêm kích siêu âm kế nhiệm MiG-25 Foxbat. Nổi tiếng là một trong những máy bay chiến đấu nhanh nhất thế giới, MiG-31 vẫn đang phục vụ trong Không quân Nga (130 chiếc) và Kazakhstan (20 chiếc), với dự kiến kéo dài tuổi thọ đến năm 2030 hoặc muộn hơn.
Nga tuyên bố hơn 50 chiếc đã được nâng cấp sâu lên chuẩn MiG-31BM với hiệu quả chiến đấu tốt hơn 2,6 lần so với phiên bản gốc. Radar Zaslon-M cải tiến có tầm phát hiện mục tiêu trên không lên tới 400km đối với các máy bay cảnh báo sớm (AWACS), tự động theo dõi 24 mục tiêu và tấn công đồng thời 8 trong số đó.
Vũ khí chủ lực của MiG-31BM là tên lửa không đối không tầm xa R-37 mới, đạt tốc độ Mach 6 và tầm bắn 400km. Ngoài ra, MiG-31BM còn có khả năng đa nhiệm, mang được tên lửa chống radar, không đối hạm và không đối đất. Máy bay được trang bị cần tiếp nhiên liệu trên không và một số thiết bị điện tử hàng không chung với MiG-29SMT.
Hệ thống radar của MiG-31BM được đánh giá cao, vẫn hoạt động hiệu quả ngay cả khi bị gây nhiễu chủ động. Nga cũng nhấn mạnh khả năng phối hợp tác chiến giữa 4 chiếc MiG-31, sử dụng liên kết dữ liệu để kiểm soát một mặt trận dài 900km.
Sự kết hợp giữa radar và vũ khí cho phép máy bay đánh chặn tên lửa hành trình bay thấp, UAV và trực thăng. MiG-31BM còn có thể đóng vai trò hộ tống phòng không cho các máy bay ném bom chiến lược tầm xa siêu thanh, dù không được thiết kế cho cận chiến hay các pha ngoặt gấp với gia tốc trọng trường lớn (giới hạn tối đa là 5G).
Các nâng cấp khác bao gồm hệ thống điện tử hàng không hiện đại với HOTAS (hệ thống điều khiển tích hợp cho phép phi công thao tác mọi chức năng quan trọng như bắn vũ khí, chuyển đổi radar mà không cần rời tay khỏi cần lái và cần ga) và màn hình đa chức năng (MFD).
Máy bay có 4 điểm treo vũ khí bán chìm dưới thân và bốn giá treo dưới cánh, mang tới 9.000kg vũ khí. Ngoài radar Zaslon-M, MiG-31BM còn được trang bị hệ thống tìm kiếm và theo dõi hồng ngoại (IRST) với tầm phát hiện mục tiêu khoảng 56km.
MiG-31 được trang bị liên kết dữ liệu kỹ thuật số an toàn, cho phép truyền tham số radar đến các máy bay Su-30 và MiG-29. Tín hiệu từ radar mặt đất cũng có thể được MiG-31 thu nhận và truyền đến các máy bay khác, giúp thực hiện các cuộc tấn công mà không bị radar đối phương phát hiện.
Từ thiết kế ban đầu là máy bay tiêm kích đánh chặn, MiG-31 đã phát triển thành MiG-31BM đa nhiệm. Đặc biệt, phiên bản MiG-31K được cải tiến để phóng tên lửa đạn đạo siêu thanh Kh-47M2 Kinzhal, có khả năng mang đầu đạn hạt nhân, tầm bắn hơn 2.000km và tốc độ Mach 10.
MiG-31 "làm mưa làm gió" trên chiến trường Ukraine
Trong cuộc xung đột tại Ukraine, MiG-31 của Nga được cho là đã bắn hạ một số máy bay Ukraine, chủ yếu bằng tên lửa không đối không tầm xa R-37M. Những chiếc MiG-31 hoạt động gần như không gặp kháng cự, do máy bay chiến đấu của Ukraine thiếu tầm bay, tốc độ hoặc độ cao để đối phó.
Tên lửa không đối không siêu thanh tầm xa Vympel R-37M (NATO định danh là Axehead) đã buộc không quân Ukraine và NATO phải duy trì khoảng cách an toàn. Một báo cáo của Viện nghiên cứu quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) cho biết, trung bình mỗi ngày có khoảng 6 tên lửa R-37M được phóng vào máy bay của Không quân Ukraine.
Một số tiêm kích MiG-31 cũng được triển khai đến Crimea. Để đối phó với R-37M, Ukraine đã tìm cách phá hủy MiG-31 trên mặt đất, điển hình là cuộc tấn công bằng UAV vào căn cứ không quân Belbek hồi tháng 8 năm ngoái.
Đáng chú ý, mỗi khi những chiếc MiG-31K cất cánh đều khiến phòng không Ukraine báo động đỏ trên toàn quốc vì chúng có thể tung ra đòn "sấm sét" bằng tên lửa siêu vượt âm Kinzhal bất cứ lúc nào.
Gần đây nhất, ngày 9/3, Moscow tiến hành một cuộc tập kích quy mô lớn vào Ukraine với 84 tên lửa, trong đó có 6 quả Kinzhal, đánh dấu lần Không quân Nga sử dụng Kinzhal lớn nhất từ trước đến nay. Ukraine hiện chưa có cách nào để vô hiệu hóa vũ khí siêu vượt âm, và khả năng hệ thống Patriot đánh chặn được loại tên lửa này vẫn còn là một câu hỏi.
Lý do Ấn Độ không lựa chọn MiG-31
Theo tướng không quân Ấn Độ Anil Chopra, người từng có kinh nghiệm bay thử MiG-31 của Nga, mặc dù dòng tiêm kích này rất mạnh mẽ, nhưng thực chất đây là phiên bản nâng cấp của MiG-25, loại máy bay mà Ấn Độ từng sở hữu.
Sau khi Liên Xô tan rã, Moscow được cho là đã nhiều lần thuyết phục Không quân Ấn Độ (IAF) mua MiG-31, nhấn mạnh ưu điểm về tên lửa tầm xa có khả năng tiêu diệt tàu sân bay và khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT).
Tuy nhiên, từ kinh nghiệm với MiG-25, IAF đã nhận thức rõ sự phức tạp trong việc bảo trì loại máy bay này. Dù là chiến đấu cơ thế hệ 4, MiG-31 vẫn là một thiết kế cũ, chủ yếu dành cho nhiệm vụ đánh chặn ở độ cao lớn và tốc độ nhanh, không thể so sánh với máy bay đa năng hiện đại. Do đó, IAF đã quyết định lựa chọn Sukhoi Su-30MKI, chiến đấu cơ cũng của Nga.
Không nhiều quốc gia thể hiện sự quan tâm đến MiG-31. Ngay cả Trung Quốc cũng chọn các biến thể của Su-30 thay vì MiG-31. Không quân Ấn Độ cũng không có ý định tiêu diệt các máy bay cảnh báo sớm AWACS hay sử dụng khả năng phóng tên lửa chống vệ tinh (ASAT) của MiG-31 vì họ đang tự xây dựng hệ thống ASAT đặt trên mặt đất của riêng mình.
Quan trọng hơn, ngân sách hạn hẹp của Không quân Ấn Độ không cho phép họ sắm quá nhiều dòng máy bay. Việc đặt hàng chỉ 10-12 chiếc MiG-31 sẽ làm tăng thêm sự phức tạp về công tác bảo đảm hậu cần - kỹ thuật cho phi đội vốn đã rất "đa dạng về chủng loại" của IAF.
Lực lượng Không quân Ấn Độ đang thiếu hụt nghiêm trọng các phi đội máy bay chiến đấu và cần tăng cường nhanh chóng, nhưng việc sản xuất máy bay chiến đấu trong nước cũng như mở thầu mua sắm đều gặp khó khăn do tài chính hạn hẹp và thủ tục hành chính phức tạp.
Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm nay thông báo Nga tập kích nước này bằng một tên lửa đạn đạo tầm trung mang đầu đạn siêu vượt âm Oreshnik, 5 tên lửa siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, 30 tên lửa đạn đạo Iskander-M và đạn phòng không S-400 hoán cải để đánh đất, 54 tên lửa hành trình Iskander-K, Kh-101 và Kalibr, cùng 600 máy bay không người lái (UAV) tự sát và mồi bẫy.
"Các đơn vị phòng không đã bắn hạ và gây nhiễu 11 tên lửa Iskander-M, 44 tên lửa hành trình các loại cùng 549 UAV. 19 tên lửa nhiều khả năng không đến được mục tiêu, chúng tôi đang làm rõ thông tin. 16 tên lửa và 51 phi cơ đã đánh trúng 54 địa điểm, mảnh vỡ rơi xuống 23 khu vực", cơ quan này cho hay.
Thông tin trên đồng nghĩa lực lượng Ukraine không chặn được mục tiêu nào trong số tên lửa Oreshnik, Kinzhal và Zircon, cùng nhiều quả đạn Iskander-M và tên lửa hành trình tầm xa.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận Nga đã phóng tên lửa siêu vượt âm Oreshnik nhằm vào thành phố Bila Tserkva lân cận với thủ đô Kiev. "Ba tên lửa Nga còn đánh trúng một cơ sở cung cấp nước, một khu chợ bị thiêu rụi, hàng chục tòa nhà dân cư bị hư hại, một số trường học bị ảnh hưởng", ông cho hay.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết cuộc tập kích nhằm trả đũa "những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào mục tiêu dân sự trên lãnh thổ Nga", khẳng định đòn đánh chỉ nhằm vào địa điểm quân sự.
"Tên lửa Oreshnik đã nhắm vào cơ sở chỉ huy và kiểm soát, căn cứ không quân của đối phương. Hàng loạt tên lửa tầm xa chính xác cao, trong đó có những quả đạn siêu vượt âm Kinzhal và Zircon, và UAV cũng được huy động. Trong số mục tiêu có bộ tư lệnh lục quân Ukraine, trụ sở Tổng cục Tình báo Quốc phòng và nhiều cơ quan điều hành", cơ quan này cho hay.
Fighter Bomber, tài khoản của một phi công tiêm kích Nga, nói rằng mục tiêu của tên lửa Oreshnik là sân bay quân sự Bila Tserkva, cách trung tâm Kiev khoảng 80 km về phía tây nam.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, nhận định mục tiêu chính trong đòn tập kích nhằm vào Kiev là nhà máy Artem, cơ sở công nghiệp quốc phòng chủ chốt của Ukraine, chuyên chế tạo tên lửa không đối không, tên lửa chống tăng, đạn dược và thiết bị hàng không.
Văn phòng Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) ở quận Podilsky cùng hàng loạt cơ sở công nghiệp, kho bãi cũng hứng đòn. 5 tên lửa siêu vượt âm Zircon dường như đều nhắm vào căn cứ không quân Starokostiantyniv, nơi đóng quân của phi đội tiêm kích F-16 và Mirage 2000 của Ukraine.
Dữ liệu vệ tinh trên Hệ thống Quản lý Tài nguyên Thông tin về Hỏa hoạn (FIRMS) của NASA hôm nay cho thấy những đám cháy lớn đang bùng phát tại loạt mục tiêu ở Kiev.
Cuộc tấn công xảy ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin ra lệnh cho quân đội Nga trả đũa vụ Ukraine tập kích trường cao đẳng nghề ở thị trấn Starobelsk thuộc tỉnh Lugansk, khiến ít nhất 21 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương.
Starobelsk nằm cách tiền tuyến khoảng 65 km. Lực lượng Nga kiểm soát thị trấn này hồi năm 2022, không lâu sau khi phát động chiến dịch đặc biệt tại Ukraine. "Đây là tội ác kinh hoàng. Một cuộc tấn công nhằm vào cơ sở giáo dục, nơi có trẻ em và thanh niên", phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói với các phóng viên.
Một số lãnh đạo châu Âu đã lên án cuộc tập kích của Nga nhằm vào Kiev.
Cao ủy chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU) Kaja Kallas chỉ trích Nga sử dụng tên lửa Oreshnik là "hành động liều lĩnh và đe dọa bằng vũ lực hạt nhân". Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho rằng các cuộc tấn công này báo hiệu "sự bế tắc trong cuộc chiến của Nga".
Theo Hiệp hội Lịch sử Tự nhiên và Điểu học Gibraltar, đàn linh trưởng khoảng 230 con tại Gibraltar có nguồn gốc từ Bắc Phi. Chúng thu hút khách du lịch đến vùng đất hải ngoại thuộc Anh với 30.000 cư dân nằm giáp ranh phía nam Tây Ban Nha.
"Chúng tôi đến đây là vì những con khỉ này, để ngắm nhìn chúng, bởi đây là nơi duy nhất ở châu Âu có khỉ sinh sống", Elish, du khách người Đan Mạch 29 tuổi, nói, lưu ý không nên cho khỉ ăn vì có thể làm hại chúng.
Các biển báo được đặt rải rác khắp Gibraltar để nhắc nhở du khách về lệnh cấm cho khỉ ăn, với mức phạt cho hành vi vi phạm lên tới 4.000 bảng Anh (khoảng 5.350 USD).
Dù vậy, các quy định này rất khó thực thi do lượng du khách đổ về khu bảo tồn thiên nhiên Đá Gibraltar hàng ngày quá đông, cộng với bản tính tự do của loài động vật có thể nặng tới 15 kg này.
Những con khỉ tinh quái thản nhiên giật kem, bánh ngọt và khoai tây chiên từ những du khách mất cảnh giác, lục lọi thức ăn thừa bị bỏ lại trong thùng rác hoặc ăn đồ được du khách đưa cho.
Những món ăn không lành mạnh này đã góp phần làm thay đổi chế độ ăn uống vốn thường chỉ gồm trái cây, rau củ và hạt của chúng.
Để làm dịu các cơn đau bụng phát sinh, lũ khỉ đã hình thành thói quen "ăn đất", theo nghiên cứu của các chuyên gia đến từ các trường Đại học Oxford, Cambridge, Paris-Sorbonne và Cơ quan Môi trường Gibraltar.
Nghiên cứu thực hiện từ tháng 8/2022 đến tháng 4/2024 lần đầu ghi nhận hành vi ăn đất ở loài khỉ Barbary tại đây.
"Hành vi ăn đất xảy ra với tỷ lệ cao đặc biệt so với các loài khỉ macaque khác và ở các địa điểm khác. Hành vi này xảy ra thường xuyên hơn vào mùa hè khi lượng khách du lịch đạt đỉnh điểm", nghiên cứu cho biết.
Ngược lại, nhóm khỉ Barbary không tiếp xúc với du khách không có hành vi này. Sylvain Lemoine, phó giáo sư nhân chủng học sinh học tại Cambridge và là đồng tác giả nghiên cứu, nhận định: "Đây là minh chứng rõ nét cho thấy thói quen nhai đất bắt nguồn từ việc khỉ tiêu thụ thức ăn của con người".
Khoai tây chiên, sôcôla và kem được xác định là thủ phạm dẫn đến xu hướng này. Nghiên cứu xem đây là "biểu hiện của một hình thức tự chữa bệnh sơ khai".
Ông Lemoine cho biết những con khỉ ăn đất thường xuyên nhất là những con hay ăn đồ ăn vặt của du khách, loại chứa "hàm lượng đường, muối và sữa cao mà cơ thể khỉ không thể tiêu hóa được".
"Chúng tôi đưa ra giả thuyết rằng đất có thể mang lại các vi nấm và vi sinh vật giúp cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột đã bị xáo trộn do việc ăn đồ kém lành mạnh", ông nói.
Bethany Maxwell, cán bộ kỹ thuật tại Vườn Bách thảo Gibraltar, cho hay: "Chúng tôi vốn biết rằng các loài linh trưởng ăn đất nhằm giải độc hoặc bổ sung chất dinh dưỡng. Nhưng nghiên cứu này đã chỉ ra rằng chúng không chỉ làm vậy vì những lý do đó, mà còn là hệ quả của việc ăn quá nhiều đồ ăn vặt. Đây là phát hiện vô cùng mới mẻ".
