Trưa đầu tháng 4, hành lang khu tập thể A9 Thái Phiên gần như không có gió, ánh nắng không lọt vào. Những mảng tường loang lổ, bốc lên mùi ẩm mốc. Bà Đặng Thị Hoài, 51 tuổi, bước chậm qua từng bậc cầu thang, tay vịn vào lan can đã mục nát, áo dính mồ hôi. Những bước chân nặng nề như kéo theo cả nỗi mệt mỏi của nhiều năm sống trong căn hộ xuống cấp.
Lên đến tầng 4, bà dừng lại vài giây lấy hơi rồi mở cánh cửa gỗ cũ kỹ. Bên trong chừng 5 m2 là bếp và chỗ tắm gội. Nhà vệ sinh nằm phía sau phải dùng chung với một hộ khác, lối vào chỉ hơn một mét. Tận dụng khoảng không gian nhỏ hẹp ấy, bà đóng thêm cái chuồng nhỏ nhô ra ngoài để nuôi vài con gà đẻ trứng.
Đối diện bếp là căn hộ chỉ hơn 15 m2 được vợ chồng bà mua của một công nhân tàu biển từ năm 1986. Giống như hầu hết gia đình ở chung cư cũ, vợ chồng bà phải đóng thêm “chồng cọp” ngoài ban công để có thêm chỗ cho hai con ngủ.
“Ngày trước mua được căn này là mừng lắm. Bây giờ nhà cửa thế này, chẳng dám mời ai đến chơi”, bà Hoài nói.
Những khu tập thể như ở A9 từng là niềm tự hào của nhiều gia đình cán bộ, công nhân đất cảng Hải Phòng. Nhưng sau gần nửa thế kỷ, những biểu tượng an cư ấy giờ chỉ còn lại sự xuống cấp, mục ruỗng.
Hải Phòng hiện có 66 chung cư với khoảng 2.200 căn hộ được xếp hạng cấp độ D, mức độ nguy hiểm cao nhất, được chính quyền đẩy nhanh kế hoạch di dân, phá bỏ. Biết tin ấy, nhiều cư dân như bà Hoài không giấu được niềm vui. Họ sẽ thoát khỏi cảnh nhà dột, tường nứt, điện nước chắp vá, có nhà vệ sinh riêng, không còn nơm nớp lo sập trần mỗi mùa mưa bão.
“Đó không chỉ là sự thay đổi về chỗ ở mà còn là cơ hội cải thiện chất lượng cuộc sống, là sự an tâm cho tuổi già, là tương lai tốt hơn cho con cái”, bà Hoài nói.
Những cuộc trò chuyện ở hành lang, cầu thang tập thể gần đây xoay quanh chuyện đăng ký nguyện vọng mua nhà ở xã hội, hỏi thăm thông tin dự án mới, hoặc bàn bạc xem nên vay bao nhiêu tiền mua nhà mới. “Tổ trưởng dân phố đã gọi lên phổ biến, cho đăng ký nguyện vọng rồi. Cả nhà cùng cố gắng”, bà Hoài phấn khởi nói.
Dẫu vậy đi cùng niềm vui là nỗi lo tiền mua nhà. Gia đình bà Hoài sống dựa vào mức lương 8 triệu đồng/tháng từ công việc vệ sinh môi trường. Chồng bà làm lao động tự do, thu nhập bấp bênh, nhiều tháng chỉ được 2-3 triệu đồng. Tổng thu nhập chỉ đủ trang trải cuộc sống cơ bản. Tiền tiết kiệm gần như không có.
Theo tính toán của cơ quan chức năng, với một căn hộ diện nhà ở xã hội khoảng 50 m2, giá có thể lên tới 861 triệu đồng, thậm chí gần một tỷ đồng. Trong khi đó, mức bồi thường cho các hộ dân dao động 259 đến hơn 542 triệu đồng, tùy loại giấy tờ pháp lý. Phần chênh lệch người dân phải bù thêm có thể từ hơn 300 đến trên 700 triệu đồng.
Bảng so sánh tài chính dự kiến khi người dân mua nhà ở xã hội (căn hộ 50 m2):
Đối tượng
Mức bồi thường, hỗ trợ dự kiến
Số tiền dự kiến phải bù thêm
Hộ có giấy chứng nhận
542,84 triệu đồng
318,61-422,76 triệu đồng
Hộ có quyết định thanh lý
393,62 triệu đồng
467,83-571,98 triệu đồng
Hộ thuê nhà tài sản công
259,92 triệu đồng
601,08-705,68 triệu đồng
“Với số tiền bù thêm lớn như thế thì lấy đâu ra. Phần lớn cư dân sống trong các khu tập thể cũ là người có thu nhập thấp hoặc cán bộ về hưu với đồng lương hưu ít ỏi”, ông Nguyễn Khắc Thắng, 74 tuổi, sống tại tầng 2, lô 1 Thái Phiên nói.
Lấy ví dụ từ những hộ dân khu A7, A8 Vạn Mỹ đã được chuyển đến chung cư Hoàng Huy Lạch Tray, ông cho biết trước năm 2022, giá thuê nhà chỉ khoảng 350.000 đến 400.000 đồng một tháng. Nhưng khi sang nơi ở mới, giá thuê tăng vọt lên 3 đến 4,5 triệu đồng cho một căn hộ 50 m2.
Dù thành phố đã có những điều chỉnh, đưa ra mức giá thuê mới cho năm 2025 dao động từ 16.204 đồng đến 31.635 đồng mỗi m2, đồng thời hỗ trợ từ 65 đến 100% cho hộ nghèo, cận nghèo, nhưng với những người chỉ kiếm được vài chục nghìn mỗi ngày từ nghề xe ôm như ông Thắng, số tiền đó vượt quá khả năng.
Không chỉ đau đáu gánh nặng tiền bạc, việc di dời còn kéo theo hàng loạt nỗi lo về tính pháp lý. Qua hàng chục năm, nhiều căn hộ đã được mua bán bằng giấy viết tay, chia tách cho con cái, hoặc chuyển nhượng không chính thức. Khi áp dụng chính sách bồi thường, tái định cư, những người này lo không được công nhận đầy đủ quyền lợi, mất đi tài sản tích lũy cả đời.
Bà Trần Thị Lành, 60 tuổi, sống ở khu Lam Sơn, băn khoăn căn hộ bà cùng các con đang ở được chia đôi từ căn hộ cũ của bố, đã ở mấy chục năm, không tranh chấp gì. Khi xét tái định cư, liệu có được tính là hộ riêng không?
Nhiều người dân đề nghị với những trường hợp sử dụng ổn định, lâu dài, không tranh chấp, cần có cơ chế xem xét hợp lý để đảm bảo quyền lợi, tránh gây thiệt thòi.
Theo thống kê, hiện có khoảng 7.000 hộ dân sinh sống trong các chung cư cấp độ D ở Hải Phòng. Những người được hỏi đều khẳng định kế hoạch cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ là cần thiết và cấp bách. Không chỉ để chỉnh trang đô thị mà quan trọng hơn là đảm bảo an toàn tính mạng cho người dân. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp, nhiều hộ dân sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan ở lại thì không được, mà đi thì không đủ khả năng.
Tựa lưng vào cánh cửa bếp ọp ép, bà Hoài hướng mắt về đại công trường dự án nhà ở xã hội Kho 3 Lạc Viên với hy vọng cơ quan chức năng sẽ xem xét kỹ, ban hành chính sách sát với thực tế thu nhập, hoàn cảnh yếu thế của người dân sống trong những chung cư cũ. Có như vậy, trong một tương lai không xa, gia đình bà và những người cùng cảnh ngộ mới an yên trong ngôi nhà đúng nghĩa.
Giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội tại phiên thảo luận kinh tế xã hội chiều 20.4, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc phát triển đồng bộ hạ tầng, đặc biệt là giao thông, là nền tảng quan trọng để thúc đẩy liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển và hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong giai đoạn tới.
Theo ông, trong lĩnh vực đường bộ, quy hoạch đến năm 2050 cả nước có 43 tuyến cao tốc với tổng chiều dài khoảng 8.993 km; trong đó, 6.539 km được đầu tư trước năm 2030; số còn lại được đầu tư giai đoạn 2030 - 2050.
Tính đến nay, cả nước đã khai thác và thông xe kỹ thuật khoảng 3.345 km, 458 km nút giao. Về quy mô đầu tư, có 548 km cao tốc 2 làn xe (chiếm 16%); 1.559 km cao tốc 4 làn xe hạn chế (chiếm 47%) và 1/238 km cao tốc 4 - 6 làn xe hoàn chỉnh (chiếm 3,7%).
Hiện đang triển khai chuyển tiếp 1.252 km, dự kiến hoàn thành vào năm 2027. Tính đến hết năm 2025, mật độ cao tốc trên cả nước đạt khoảng 2,23 km/100 km². Tuy nhiên, còn chênh lệch lớn giữa các vùng, trong khi đồng bằng sông Cửu Long đạt 4,43 km/100 km², thì 14 tỉnh cũ biên giới phía bắc chỉ đạt 0,58 km/100 km².
Giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến sẽ tập trung nguồn lực đầu tư, nâng cấp khoảng 1.721 km cao tốc, trong đó có nâng cấp cao tốc 2 làn xe, 4 làn xe hạn chế lên 6 làn xe theo đúng quy hoạch, với nhu cầu vốn khoảng 802.868 tỉ đồng.
Đối với hệ thống quốc lộ, Bộ trưởng cho biết, hiện cả nước có 24.376 km. Thực hiện chủ trương phân cấp, từ 1.7.2025, Bộ Xây dựng đã chuyển giao phân cấp 17.520 km cho địa phương quản lý. Bộ hiện còn quản lý 4.875 km, chủ yếu là các tuyến BOT và một số dự án liên quan đến quốc phòng, an ninh.
Trong lĩnh vực đường sắt, theo quy hoạch, mạng lưới gồm 25 tuyến với tổng chiều dài 6.658 km; trong đó 7 tuyến hiện hữu dài 2.510 km và 18 tuyến xây dựng mới với chiều dài 4.148 km.
Theo Bộ trưởng, hệ thống đường sắt quốc gia hiện nay chủ yếu khổ 1.000 mm, được xây dựng từ lâu; riêng tuyến Hà Nội - Lạng Sơn sử dụng khổ tiêu chuẩn 1.435 mm. Thời gian tới, sẽ tập trung phát triển các tuyến đường sắt quốc gia như: Hà Nội - TP.HCM; Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; Hà Nội - Lạng Sơn; Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái; TP.HCM - Cần Thơ - Cà Mau...
Đối với đường sắt đô thị, đến nay cả nước đã hoàn thành 3 tuyến với tổng chiều dài khoảng 41 km (trong đó Hà Nội có 2 tuyến, TP.HCM có 1 tuyến). Giai đoạn tới, Hà Nội dự kiến phát triển 18 tuyến với 1.052 km, TP.HCM đầu tư xây dựng 12 tuyến với hơn 1.700 km. Tổng chiều dài khoảng 2.224 km/30 tuyến, nhu cầu vốn cần khoảng 743.907 tỉ đồng.
Đối với lĩnh vực hàng không, Bộ trưởng Xây dựng cho biết, theo quy hoạch đến năm 2030 cả nước có 31 cảng hàng không (gồm 15 cảng quốc tế, 16 cảng nội địa), công suất khoảng 294 triệu hành khách/năm; định hướng đến năm 2050 có 34 cảng, công suất khai thác 533 triệu hành khách/năm.
Đến nay, cả nước có 22 cảng hàng không với tổng công suất khoảng 155 triệu hành khách/năm, tăng 1,6 lần so với nhiệm kỳ trước. Về định hướng phát triển, trong số 31 cảng hàng không theo quy hoạch sẽ có 6 cảng cấp 4F, 1 cảng cấp 4C, các cảng còn lại cấp 4E.
Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ đạo dứt khoát đưa dự án Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 vào hoạt động trong quý 2 năm nay. Thông tin tại họp báo Chính phủ thường kỳ tối 4.5, Thứ trưởng Bộ Y tế Lê Đức Luận cho biết, đây là hai dự án có quy mô lớn và rất hiện đại. Mỗi dự án bệnh viện khoảng 5.000 tỉ đồng, diện tích xây dựng 138.000 m2.
Theo ông Luận, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 34 về cơ chế để xử lý các vướng mắc của 2 dự án này. Nhưng quá trình thực tế để thi công và hoàn thiện công trình "có rất nhiều vướng mắc phải xử lý".
Đơn cử việc lập, thẩm tra và phê duyệt dự toán cho những công việc đã thực hiện từ năm 2018, 2019 chứ không phải cho dự toán ngày hôm nay là "một việc rất khó".
Hay việc thay đổi thiết kế của bệnh viện dẫn đến phải thay đổi rất nhiều các hạng mục, trong đó có phòng cháy, chữa cháy, hệ thống cấp thoát nước liên quan đến giấy phép về môi trường.
Bên cạnh đó, việc mua thiết bị y tế cũng gặp khó khăn, vướng mắc. Thứ trưởng Bộ Y tế thông tin, dự án được phê duyệt từ năm 2014, 2015 nên không thể mua những thiết bị y tế như thời điểm trước, mà phải điều chỉnh toàn bộ và phải mua thiết bị y tế hiện tại tại thời điểm này.
Cho biết thời gian qua, Bộ Y tế cũng như các bộ, ngành, đơn vị liên quan đã rất nỗ lực để giải quyết vướng mắc, theo ông Luận, đến nay các vướng mắc cơ bản đã được giải quyết. Hiện, chỉ còn lại một số công việc đang hoàn thiện thi công, trong đó tập trung chính là thi công các hạng mục phòng cháy chữa cháy phải điều chỉnh, bổ sung so với trước và hoàn thiện hệ thống thoát nước thải, xử lý môi trường.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo Bộ Y tế, dự án Bệnh viện Bạch Mai và Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2 gặp khó khăn về tài chính, bởi nhà thầu không vay được ngân hàng. Bộ Y tế đã phối hợp rất chặt chẽ với Bộ Xây dựng trong việc xử lý các vướng mắc liên quan đến việc thẩm tra và phê duyệt dự toán của các gói thầu. Việc thẩm định, thẩm tra và phê duyệt cho đến nay rất thuận lợi.
Bộ Y tế cũng phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng để chỉ đạo các nhà thầu khẩn trương tập trung nhân lực hoàn thiện các hạng mục đang dở dang như phòng cháy, chữa cháy, xử lý rác thải làm căn cứ cơ sở để cấp giấy phép.
Đồng thời, chỉ đạo Ban quản lý dự án thực hiện những cơ chế thuận lợi nhất cho nhà thầu trong tạm thanh toán. Hiện nay nhà thầu có thể được tạm thanh toán đến 90% khối lượng thực hiện. Với những hạng mục mới phát sinh, phải sửa đổi, bổ sung và điều chỉnh phụ lục hợp đồng, chúng tôi cũng cho tạm ứng có thể đến 50% (cao hơn quy định là 30%) để các nhà thầu có điều kiện về nguồn lực thi công dự án.
Cũng tại họp báo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh cho hay, từ yêu cầu của Thủ tướng về việc khẩn trương cắt giảm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh không cần thiết, Bộ Tư pháp đã phối hợp các bộ, ngành xây dựng phương án cắt giảm.
Chưa đầy 10 ngày, tính đến ngày 26.4, đã có 14 bộ, ngành đề xuất phương án và cơ bản đạt chỉ tiêu theo yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Bộ Tư pháp cũng đang thẩm định thêm 3 nghị quyết về cắt giảm ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính - dự kiến báo cáo Chính phủ xem xét, thông qua vào ngày 5.5.
"Đây là nỗ lực rất lớn, 15 ngày đêm thần tốc xây dựng phương án, tham mưu ban hành văn bản quy phạm pháp luật để thực thi cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh theo yêu cầu của Thủ tướng", ông Tịnh nói.
Với 8 nghị quyết được ban hành, Trung ương chỉ còn giải quyết 1.570 thủ tục sau khi thực hiện phân cấp, phân quyền. Trong số 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, các bộ, ngành đề xuất cắt giảm 60 ngành nghề.
Các bộ, ngành cũng cắt giảm 1.732 điều kiện kinh doanh không cần thiết, bãi bỏ 680 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 521 thủ tục. Tổng thời gian giải quyết thủ tục hành chính được cắt giảm đạt 51.419/97.020 ngày (52,9%) - vượt chỉ tiêu đề ra, trong đó riêng đợt này cắt giảm thêm hơn 18.097 ngày. Chi phí thủ tục hành chính nhờ đó giảm ước tính hơn 23.000 tỉ đồng/năm.
Sáng 25/4, Phó thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng lãnh đạo các bộ, ngành, lãnh đạo TP Đà Nẵng và liên danh nhà đầu tư đã nhấn nút khởi công dự án "Đầu tư xây dựng tổng thể bến cảng Container Liên Chiểu", dưới chân đèo Hải Vân (phường Hải Vân).
Dự án hạ tầng hàng hải có quy mô vốn lớn kỷ lục tại Đà Nẵng, với gần 2 tỷ USD (khoảng 45.268 tỷ đồng). Siêu dự án được quy hoạch trên diện tích hơn 172 ha. Điểm nhấn là hệ thống 8 bến container có tổng chiều dài cầu cảng lên đến 2.750 m.
Theo thiết kế, cảng có khả năng tiếp nhận các siêu tàu container lớn nhất thế giới hiện nay, trọng tải lên đến 200.000 DWT (tương đương sức chở 18.000 TEU). Ngoài ra, dự án còn bố trí riêng bến sà lan cho tàu 5.000 tấn để tối ưu hóa việc phân phối hàng hóa bằng đường thủy nội địa, giúp giảm giá thành logistics - vốn đang là điểm nghẽn của kinh tế miền Trung.
Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, dự án là "đòn bẩy" chiến lược để thành phố bứt phá, không chỉ hoàn thiện hệ sinh thái logistics liên hoàn mà còn tách bạch hoàn toàn giao thông cảng biển khỏi khu vực đô thị và du lịch, mở rộng không gian phát triển bền vững.
Đại diện liên danh nhà đầu tư, ông Trần Văn Kỳ, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hateco, nói dự án sẽ mang lại những giá trị kinh tế - xã hội thiết thực, như tạo thêm nhiều cơ hội việc làm, góp phần hình thành đội ngũ nhân lực chất lượng cao, đồng thời đóng góp hàng chục nghìn tỷ đồng cho ngân sách địa phương.
Nhà đầu tư khẳng định sẽ ứng dụng công nghệ tự động hóa từ đối tác Hà Lan để xây dựng mô hình "Cảng xanh - Cảng thông minh", đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất về môi trường và hiệu quả vận hành của thế giới.
Phát biểu chỉ đạo, Phó thủ tướng thường trực Phạm Gia Túc định vị cảng Liên Chiểu là "tài sản quốc gia", mắt xích trọng yếu trong hạ tầng hàng hải quốc tế. Ông nhấn mạnh, khi hoàn thành, siêu dự án này sẽ nâng cao vị thế của Việt Nam trên bản đồ vận tải biển toàn cầu, đồng thời đóng vai trò then chốt trong bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Phó thủ tướng yêu cầu Đà Nẵng phải khẩn trương hoàn thiện các hạ tầng dùng chung và hệ thống giao thông kết nối đồng bộ (đường bộ, đường thủy, đường sắt, hàng không) để cảng Liên Chiểu phát huy tối đa hiệu quả. "Thành công của nhà đầu tư tại dự án trọng điểm này cũng chính là thành công của thành phố và quốc gia", ông Phạm Gia Túc nói.
Dự án có thời hạn hoạt động 50 năm, nằm tại vị trí chiến lược trên tuyến hàng hải quốc tế và là điểm kết thúc của Hành lang Kinh tế Đông - Tây, hứa hẹn tạo nên sự thịnh vượng mới cho cả khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Khi bến cảng container Liên Chiểu khi đi vào hoạt động sẽ giảm tải cho cảng Tiên Sa, giải quyết bài toán giao thông đô thị cho trung tâm thành phố.
