Ngày 14/4, ông Võ Hải Sơn, Phó cục trưởng Y tế dự phòng (Bộ Y tế), cho biết từ đầu năm 2026, cả nước ghi nhận khoảng 26.000 ca mắc tay chân miệng khiến 8 trẻ tử vong, cùng gần 32.000 ca sốt xuất huyết làm 4 người chết. Hệ thống xét nghiệm phát hiện chủng virus EV71 lưu hành với tỷ lệ cao, nguy cơ lớn gây biến chứng nặng cho bệnh nhi.
Dịch bùng phát mạnh nhất tại khu vực phía Nam. Riêng TP HCM tuần qua ghi nhận thêm 1.347 trẻ mắc tay chân miệng, tăng 64% so với trung bình 4 tuần trước, đẩy tổng số bệnh nhân từ đầu năm vượt mốc 10.000. Lượng bệnh nhi nhập viện tăng vọt buộc các bệnh viện nhi tuyến cuối của thành phố kích hoạt kịch bản chống dịch mức cao và thiết lập thêm hàng trăm giường điều trị.
Khí hậu nóng ẩm và môi trường lớp học đông đúc tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh lây lan. Ngành y tế đang phối hợp cùng ngành giáo dục tăng cường giám sát từ bệnh viện đến cộng đồng. Ông Sơn nhấn mạnh nhà trường và phụ huynh cần nhận diện sớm triệu chứng, cho trẻ nghỉ học kịp thời nhằm chặn đứng nguy cơ bùng phát ổ dịch.
Trong lúc đó, sốt xuất huyết cũng xuất hiện sớm hơn quy luật thông thường thay vì chờ đến mùa mưa. Ông Sơn đánh giá biến đổi thời tiết, mưa thất thường và mật độ dân cư cao tại các đô thị khiến muỗi truyền bệnh sinh sôi nhanh. Nhiều người dân vẫn lầm tưởng muỗi vằn chỉ đẻ trứng ở vũng nước bẩn, trong khi chúng phát triển mạnh tại các dụng cụ chứa nước sạch quanh nhà như lọ hoa, khay nước, lốp xe cũ. Cộng đồng không thể chỉ trông chờ vào biện pháp phun hóa chất vì cách này thiếu tính bền vững.
Trước nguy cơ dịch chồng dịch, ngành y tế nhấn mạnh vai trò quan trọng của cộng đồng trong phòng bệnh. Mỗi hộ gia đình cần thực hiện ngay và duy trì hàng tuần việc loại bỏ vật dụng đọng nước quanh nhà, đậy kín dụng cụ chứa nước, thay nước, cọ rửa thường xuyên các vật chứa. Ngủ màn, mặc quần áo dài tay, chống muỗi đốt và phối hợp với cơ quan chức năng khi xử lý ổ dịch.
Còn với tay chân miệng, nguyên tắc quan trọng là phát hiện sớm, cách ly kịp thời, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường. “Những hành động nhỏ, nếu làm thường xuyên và đồng bộ, sẽ quyết định hiệu quả phòng dịch”, ông Sơn nói.
Gan đảm nhận vai trò chuyển hóa chất dinh dưỡng, dự trữ năng lượng và loại bỏ các chất có hại khỏi cơ thể. Trong khi đó, cơ bắp giúp vận động và duy trì sức mạnh thể chất, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Gan cũng tham gia điều hòa lượng đường trong máu bằng cách dự trữ và giải phóng đường glucose khi cần thiết. Cơ bắp là một trong những nơi sử dụng đường glucose lớn nhất trong cơ thể. Vì vậy, hoạt động bình thường của gan giúp cơ bắp có đủ năng lượng để vận động và duy trì sức mạnh.
Ngoài ra, gan còn sản xuất nhiều loại protein quan trọng với sự phát triển cơ bắp. Khi chức năng gan suy giảm kéo dài, khả năng tổng hợp các chất này cũng giảm theo, từ đó ảnh hưởng đến quá trình duy trì khối cơ.
Mối liên hệ giữa gan và cơ bắp không chỉ diễn ra theo 1 chiều. Sự suy giảm khối lượng cơ cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe gan.
Cơ bắp là nơi sử dụng phần lớn glucose trong máu sau bữa ăn. Khi khối lượng cơ giảm, khả năng tiêu thụ glucose của cơ thể cũng giảm theo. Điều này có thể dẫn đến kháng insulin, tức là tình trạng các tế bào phản ứng kém với hoóc môn insulin.
Kháng insulin là một trong những cơ chế quan trọng dẫn đến gan nhiễm mỡ. Khi cơ thể không sử dụng glucose hiệu quả, gan có xu hướng chuyển phần năng lượng dư thừa thành mỡ và tích tụ trong tế bào gan.
Nghiên cứu công bố trên chuyên san Hepatology cho thấy người có khối lượng cơ cao hơn ít có nguy cơ mắc gan nhiễm mỡ hơn. Đồng thời, duy trì hoặc tăng khối lượng cơ theo thời gian cũng giúp cải thiện tình trạng gan nhiễm mỡ.
Ngoài ra, bệnh gan mạn tính có thể gây mất cơ. Một trong những nguyên nhân là gan suy yếu không còn khả năng dự trữ glycogen hiệu quả như trước. Glycogen là dạng dự trữ năng lượng từ glucose. Khi nguồn dự trữ này suy giảm, cơ thể buộc phải sử dụng protein trong cơ bắp để tạo năng lượng. Quá trình này diễn ra trong thời gian dài sẽ khiến khối lượng cơ giảm dần theo thời gian.
Khi chúng ta tập thể dục hoặc vận động, cơ bắp sẽ giải phóng các chất tín hiệu sinh học myokine vào máu. Một số myokine giúp tăng sử dụng glucose, thúc đẩy quá trình đốt mỡ và giảm phản ứng viêm trong cơ thể. Nhờ cơ chế này, tập luyện thường xuyên sẽ giúp hạn chế sự tích tụ mỡ trong gan, theo Medical News Today.
Thông tin được đưa ra tại Hội thảo khoa học RSV 2026 với chủ đề “Hơi thở khỏe mạnh - Cuộc sống an yên” do Hội Y học Dự phòng Việt Nam (VAPM) tổ chức với sự hỗ trợ khoa học từ Pfizer vừa diễn ra tại TP.HCM.
Theo các chuyên gia, quá trình già hóa dân số kéo theo sự gia tăng các bệnh mạn tính như tim mạch, tiểu đường và bệnh hô hấp, khiến nhiều người lớn tuổi dễ bị tổn thương hơn trước các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp.
Trên toàn cầu, ước tính cứ 10 người cao tuổi nhập viện vì RSV thì có 1 người phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực (ICU). Một số nghiên cứu còn cho thấy mức độ nặng của các ca nhập viện liên quan RSV ở người cao tuổi có thể tương đương hoặc thậm chí cao hơn cúm mùa.
Theo Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Phan Trọng Lân, Chủ tịch Hội Y học Dự phòng Việt Nam, RSV không chỉ là một bệnh nhiễm trùng hô hấp thông thường. Ở người lớn tuổi, đặc biệt là người có bệnh nền, RSV có thể làm nặng thêm tình trạng bệnh hiện có, dẫn đến nhập viện và suy giảm chức năng kéo dài.
Các chuyên gia tại hội thảo cũng nhấn mạnh mối liên hệ giữa RSV với nhiều bệnh mạn tính như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn, bệnh tim mạch và tiểu đường. Trong khi các bệnh nền làm tăng nguy cơ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV, bản thân RSV cũng có thể làm gia tăng nguy cơ biến cố tim mạch như nhồi máu cơ tim, đột quỵ hoặc gây các đợt cấp nghiêm trọng ở người mắc COPD và hen suyễn.
Đáng chú ý, ngay cả sau khi vượt qua giai đoạn nhiễm bệnh cấp tính, nhiều người cao tuổi vẫn có thể đối mặt với nhiều hệ lụy kéo dài.
RSV ở người lớn tuổi hiện vẫn chưa được nhận diện đầy đủ. Triệu chứng bệnh thường không đặc hiệu, dễ nhầm với các bệnh hô hấp khác khiến việc chẩn đoán gặp khó khăn. Ngoài ra, dữ liệu dịch tễ học về RSV ở nhiều quốc gia trong khu vực còn hạn chế, dẫn đến nguy cơ đánh giá thấp gánh nặng thực sự của bệnh.
Giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Wei Chih Chen, Giám đốc Khoa Điều trị Hô hấp, Bệnh viện đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc, cho rằng khi số lượng người cao tuổi ngày càng tăng, hệ thống y tế sẽ phải đối mặt với áp lực lớn hơn từ các bệnh nhiễm trùng hô hấp như RSV. Do đó, việc nâng cao nhận thức, nhận diện sớm nhóm nguy cơ cao và tăng cường các biện pháp dự phòng là rất cần thiết.
Phó giáo sư - tiến sĩ - bác sĩ Đỗ Văn Dũng, Phó chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Y Dược TP.HCM, cho rằng việc nhận diện đầy đủ và đo lường chính xác gánh nặng RSV là yếu tố quan trọng để tăng cường hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho người lớn tuổi.
“Thách thức của RSV ở người lớn tuổi không chỉ nằm ở bệnh lý mà còn ở việc nhận diện và đo lường đúng gánh nặng của bệnh. Khi nhận thức còn hạn chế, dữ liệu còn phân tán và thực hành chẩn đoán chưa đồng nhất, RSV vẫn là nguy cơ tiếp tục bị đánh giá thấp dù có thể gây ra hậu quả đáng kể đối với người lớn tuổi”.
Nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả đốt mỡ khi đi bộ phụ thuộc vào cường độ, thời gian và cách tập luyện.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, vận động ở mức cường độ trung bình (khoảng 50 - 70% nhịp tim tối đa) giúp cơ thể ưu tiên sử dụng mỡ làm năng lượng. Chuyên gia sinh lý học vận động Gregory C. Bogdanis (Đại học Athens, Hy Lạp) cho biết mức đốt mỡ cao nhất thường đạt được ở ngưỡng vận động vừa phải - không quá nhẹ nhưng cũng không quá nặng.
Theo chuyên gia thể lực Pete McCall (Hội đồng Thể dục Mỹ), trong những phút đầu vận động, cơ thể chủ yếu sử dụng năng lượng từ carbohydrate dự trữ. Sau khoảng 20 - 30 phút, quá trình đốt mỡ mới diễn ra mạnh hơn. Vì vậy, mỗi buổi đi bộ nên kéo dài ít nhất 30 - 45 phút để đạt hiệu quả rõ rệt.
Các chuyên gia từ Cleveland Clinic (Mỹ) khuyến nghị nên kết hợp đi bộ nhanh và chậm thay vì giữ tốc độ cố định. Cách đi bộ ngắt quãng (ví dụ 3 phút nhanh - 2 phút chậm) giúp cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng hơn và hạn chế tình trạng “thích nghi”.
Theo chuyên gia dinh dưỡng Carrie Madormo (Mỹ), đi bộ sẽ phát huy hiệu quả tốt nhất khi đi kèm chế độ ăn uống hợp lý và kiểm soát căng thẳng. Thiếu ngủ hoặc stress kéo dài có thể làm tăng hormone cortisol, khiến cơ thể dễ tích mỡ bụng và làm chậm quá trình giảm cân.
Trước khi đi bộ khoảng 30 - 60 phút, có thể ăn nhẹ với một ít tinh bột tốt và protein (ví dụ: chuối, sữa chua hoặc bánh mì nguyên cám và trứng) để có năng lượng. Sau khi tập, nên bổ sung protein kết hợp rau xanh để hỗ trợ phục hồi cơ bắp và tránh cảm giác đói quá mức dẫn đến ăn bù.
Ngoài tác dụng đốt mỡ, đi bộ còn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Hoạt động này giúp cải thiện tim mạch, kiểm soát huyết áp, giảm nguy cơ bệnh mạn tính và tăng cường sức khỏe tinh thần, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Đi bộ chỉ thực sự giúp đốt mỡ khi bạn đi đúng cường độ, đủ thời gian và có sự thay đổi nhịp độ, đồng thời kết hợp với lối sống lành mạnh. Chỉ cần điều chỉnh đúng cách, hoạt động quen thuộc này hoàn toàn có thể trở thành “chìa khóa” giúp kiểm soát cân nặng bền vững.
