Cao điểm mùa gặt lúa cũng là lúc nghề vác lúa vào vụ. Dọc các tuyến kênh thuộc xã Tân Long nhộn nhịp ghe xuồng, xe cộ. Người lao động vất vả mưu sinh dưới trời nắng nóng.
Lúa sau khi thu hoạch được vác từ ruộng ra bờ kênh tập kết để thương lái cân, rồi chuyển xuống ghe hoặc đưa lên xe vận chuyển về các nhà máy xay xát. Công đoạn này phụ thuộc hoàn toàn vào sức người, tạo nên một “dây chuyền” lao động đặc trưng của mùa gặt miền Tây.
Giữa cái nắng gay gắt từ 37 đến xấp xỉ 40 độ C, những đội vác lúa (từ 15 – 20 người/đội) vẫn miệt mài làm việc. Mỗi ngày, một đội có thể vận chuyển từ 150 – 170 tấn lúa. Những bao lúa nặng 45 – 50 kg liên tục được vác trên vai trong nhịp điệu khẩn trương và sự phối hợp nhịp nhàng.
Một lao động trẻ chia sẻ: “Công việc nặng nhọc nhưng không khí lao động luôn rộn ràng tiếng nói cười. Mạnh hay yếu cũng vác như nhau, ai mệt thì anh em đỡ cho nhau. Sự tương trợ giúp chúng tôi vượt qua thời gian làm việc từ sáng sớm đến chiều tối, thậm chí không nghỉ trưa”.
Buổi trưa, nắng đổ lửa, mồ hôi ướt lưng áo, nhiều người thay phiên nhau tiếp sức. Những vết trầy xước do bao lúa cọ vào vai, vào cổ là điều quá quen thuộc. Đổi lại, thu nhập từ nghề này khá ổn định trong mùa vụ.
Trung bình, mỗi người kiếm được 500.000 – 600.000 đồng/ngày. Công việc không đều, ai nghỉ sẽ dễ “mất mối” nên phần lớn đều cố gắng làm.
Không chỉ nam giới, phụ nữ cũng đóng vai trò quan trọng trong chuỗi công việc mùa gặt. Tại các ruộng lúa, những phụ nữ thoăn thoắt xúc lúa, giữ bao, buộc miệng bao.
Từ 6 giờ đến khoảng 16 giờ, họ làm việc liên tục. Mỗi ngày công được trả khoảng 280.000 đồng, nếu làm thêm sau giờ, thu nhập được tính theo sản lượng với mức 2.500 đồng mỗi bao lúa. Nhờ đó, vào cao điểm mùa vụ, nhiều phụ nữ có thể thu nhập trên 500.000 đồng/ngày.
Chị Thạch Hồng (42 tuổi, ở xã Tân Long) bộc bạch: “Công việc này cực lắm, đứng dưới nắng suốt ngày, tay chân không ngơi nghỉ. Nhưng có việc để làm là may mắn và mùa gặt mà kiếm được chừng đó tiền công là mừng lắm”.
Mùa gặt không chỉ mang lại thu nhập mà còn tạo nên không khí lao động sôi động, gắn kết cộng đồng. Tiếng máy gặt, tiếng gọi nhau í ới, xen lẫn tiếng cười nói rôm rả tạo nên bức tranh sinh động của vùng quê mùa thu hoạch.
Với nhiều lao động, cuộc sống gắn liền với mùa vụ. Hết mùa gặt lúa, họ lại chuyển sang cấy, giặm, làm thuê… để duy trì thu nhập.
Dù nhiều nhọc nhằn, nhưng công việc theo mùa như vậy đã giúp người dân Tân Long có thêm nguồn sống. Mỗi bao lúa được vác đi không chỉ là thành quả của người nông dân mà còn là công sức của những người lao động thầm lặng phía sau.
Trên đường ĐT866 xã Hưng Thạnh, tỉnh Đồng Tháp (tỉnh Tiền Giang cũ), căn nhà nhỏ cũng là "xưởng may" của chị Nguyễn Thị Phương Yến lúc nào cũng rộn ràng tiếng máy may và mùi thơm đặc trưng của cỏ khô. Tại đây, những chiếc túi cỏ bàng thủ công không chỉ là sinh kế của một gia đình mà còn là tâm huyết nhằm giữ gìn và làm mới nét đẹp truyền thống của quê hương.
Trước khi trở thành "bà chủ" của những mẫu túi xách thời trang, chị Yến từng là một thợ may gia công quần áo tại nhà. Bước ngoặt đến khi chị lập gia đình, chồng chị vốn là người chuyên cung cấp sợi cỏ bàng nguyên liệu. Sẵn đôi tay khéo léo của thợ may và sự am hiểu về nguồn liệu từ chồng, chị Yến bắt đầu mày mò thiết kế những mẫu túi đầu tiên.
"Tôi nghiên cứu thấy sợi cỏ bàng là nét truyền thống của quê mình nên muốn làm cái gì đó khác đi. Lúc đầu chỉ là những mẫu cơ bản, sau 2 năm gắn bó, hiện tại tôi đã phát triển được hơn 20 mẫu túi khác nhau", chị Yến chia sẻ.
Khác với những sản phẩm truyền thống, túi cỏ bàng thủ công của chị Yến hướng đến phân khúc cao cấp hơn. Để hoàn thiện một sản phẩm, chị mất khá nhiều thời gian với nhiều công đoạn tỉ mỉ từ chọn bàng nhuyễn, phơi nắng, ép sợi cho đến may lót, gắn khóa da, họa tiết.
Dù là hàng làm tại gia nhưng chị Yến đặt ra những tiêu chuẩn rất khắt khe về thẩm mỹ. Chị không tự mình làm hết mọi khâu mà tạo việc làm cho khoảng 5 nhân công là những phụ nữ lớn tuổi trong xóm để phụ trách phần đan manh (thân túi thô).
Chị Yến cho biết: "Với tôi, sản phẩm phải đẹp và chắc chắn. Thợ đan phải 'nhắc' (siết) sợi bàng thật chặt, các mắt đan phải khít thì chiếc giỏ mới cứng cáp. Tôi phải theo sát, kiểm tra liên tục mỗi sáng vì chỉ cần đan lỏng tay là sản phẩm không đạt yêu cầu".
Chính sự kỹ tính này đã giúp sản phẩm của chị chinh phục được những thị trường khó tính. Khách hàng chủ yếu là người dân tại TP.HCM và đặc biệt là khách nước ngoài. Tuy chưa xuất khẩu chính ngạch, nhưng nhiều người nước ngoài hoặc Việt kiều thường đặt hàng để mang đi làm quà tặng vì ưa chuộng chất liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường.
Một điều thú vị là nguồn bàng nhuyễn để làm ra những chiếc túi cỏ bàng thủ công đẹp mắt này được chồng chị Yến lặn lội 60 - 70 km sang tận Tây Ninh (xã Mỹ Hạnh Bắc, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An cũ) để tuyển chọn. Chị giải thích, bàng vùng Mỹ Hạnh có đặc điểm là sợi láng, trơn và dẻo dai hơn bàng ở các vùng khác, rất thích hợp để làm đồ mỹ nghệ cao cấp.
Dù hiện tại thu nhập từ nghề đã giúp gia đình 5 miệng ăn sống ổn định, nhưng chị Yến vẫn trăn trở về việc mở rộng quy mô. "Nhu cầu của khách sỉ rất lớn, có lúc khách phải đợi 3 - 4 tuần mới có hàng nhưng vì làm thủ công nên số lượng sản phẩm làm ra mỗi ngày có hạn. Tôi rất muốn mở rộng thành cơ sở lớn hơn nhưng nguồn nhân lực biết may kỹ thuật cao hiện nay rất khó tìm", chị bộc bạch.
Giữa nhịp sống hiện đại, những chiếc túi cỏ bàng của người phụ nữ miền Tây này vẫn lặng lẽ giữ hồn cho đất, cho người, biến loài cây mọc hoang nơi đồng phèn thành món quà quê sang trọng.
Nếu không có gì đột xuất, cứ 2 giờ chiều mỗi ngày, bà Hồng gánh hàng ra bán. Như một thói quen, vừa ổn thỏa chỗ ngồi là bà lấy ra món đồ nghề tự chế. Đó là khúc gỗ nhỏ chừng một gang tay trên đầu có đóng một nắp lon nước ngọt để nạo dừa. Nhiều năm nay, hình ảnh bà Hồng bên gánh bánh tráng kẹo mạch nha đã trở nên quen thuộc với những ai hay ra vào hẻm 51 đường Ba Tháng Hai, phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ.
Nhìn vào gánh hàng của bà Hồng, người ta cảm nhận được sự cũ kỹ, lâu đời. Mấy chục năm gánh trên vai, đi qua biết bao con đường, chiếc đòn gánh bằng tre đã bị bào mòn nhẵn bóng. Thế nhưng, do được lau chùi kỹ lưỡng nên nó vẫn bền chắc. Một gánh dựng món cốm dẹp, một gánh đựng món bánh tráng kẹo mạch nha gây sốt một thời.
Quê gốc của bà Hồng ở thị trấn Kinh Cùng, huyện Phụng Hiệp, tỉnh Hậu Giang cũ (nay là xã Hòa An, thành phố Cần Thơ). Bà là người con thứ 7 trong gia đình có 8 anh chị em. Năm bà mười mấy tuổi thì mẹ bị bệnh nặng mất sớm. Cảnh mồ côi nên mỗi đứa con đều phải tự bươn chải kiếm sống, không ai giúp được ai. Bà Hồng lên thành phố Cần Thơ xin làm "thời vụ" rửa chén, phụ bán quán cơm, quán hủ tiếu...
Công việc thời vụ bấp bênh nên bà Hồng quyết định "đầu tư" một đôi quang gánh để đi bán bánh tráng kẹo mạch nha. Bà bồi hồi kể lại: "Hồi xưa, món ăn này những đứa trẻ ở quê mê dữ lắm. Nhà tôi nghèo lại đông anh em nên tôi ít có dịp được ăn. Thế nhưng ở thành phố thì chẳng thấy mấy ai bán. Do thấy món này bỏ vốn ít, cách làm đơn giản mà lại phù hợp với túi tiền eo hẹp của mình lúc bấy giờ nên tôi quyết định bán thử".
Nói đến đây, bà Hồng làm một cái bánh tráng kẹo mạch nha hoàn chỉnh cho xem. Thoạt đầu, bà lấy một chiếc bánh tráng giấy để lên lòng bàn tay, phết lớp kẹo mạch nha dạng lỏng lên trên. Nguyên liệu rưới lên tiếp theo là những sớ cơm dừa tươi rói vừa mới nạo. Rồi bà lấy một miếng bánh tráng khác ốp lên trên, sau đó bẻ lại thành hình bán nguyệt. Miếng bánh giòn tan khi đưa vào miệng. Vị ngọt thanh của kẹo mạch nha loang trong đầu lưỡi hòa cùng vị béo của cơm dừa tuy đơn giản mà ngon. Một phần như vậy có giá 10.000 đồng.
Bà Hồng cho biết mình bán bánh này từ lúc chỉ có 1.000 - 2.000 đồng/cái, rồi tăng dần theo giá cả thị trường. Ngày xưa còn trẻ, bà gánh hàng đi nhiều tuyến đường trong nội ô thành phố, đi tới đâu thì cất tiếng rao mời chào tới đó. Và chính tiếng rao trong trẻo của thời trẻ cùng nét riêng của món ăn vặt "quê mùa" này đã gây chú ý cho một người công nhân viên, rồi từ đó hai người gắn kết thành vợ chồng. Họ có với nhau một người con gái và đến nay cũng đã có cháu ngoại đang học lớp 8.
Theo bà Hồng, đôi quang gánh đã đồng hành cùng bà hơn 40 năm nay. Bây giờ 64 tuổi, sức khỏe yếu nên bà không cất tiếng rao nổi và cũng không còn bền sức để rong ruổi nhiều nơi nữa. Mỗi ngày bà chỉ đi từ căn trọ của mình trên đường Tầm Vu đến điểm yêu thích nhất là hẻm 51 để bán (cách khoảng 2 cây số - PV). Bà Hồng vui vẻ nói: "Một quán cà phê nghĩa tình cho tôi mượn hẳn một góc nhỏ mặt tiền để bán luôn. Đặc biệt là con hẻm này rất đông sinh viên, người trẻ. Nhiều người thấy tôi già rồi nên gọi là bà ngoại bán bánh, thấy thương lắm".
Đó chính là niềm vui và động lực đã thôi thúc bà Hồng giữ lửa nghề trong bối cảnh món bánh tráng kẹo mạch nha ngày càng phai nhạt danh tiếng. Bà Hồng tâm sự: "Sức mua món bánh quê này ngày càng giảm. Khác với ngày xưa, nhiều người trẻ hiện nay không biết món này là món gì. Nói thật là bây giờ mỗi ngày tôi chỉ bán được tầm 10 - 15 cái bánh tráng kẹo mạch nha thôi. Nên hơn 1 năm nay, tôi đã bán thêm cốm dẹp để kiếm thêm. Nguyên liệu thì tôi đặt mua ở Sóc Trăng, còn công thức trộn như thế nào cho vừa vặn thì tôi tự làm".
Mỗi ngày, bà Hồng ngồi bán từ 2 giờ chiều đến 8 giờ tối là về. Bữa bán được thì lời hơn 100.000 đồng, nhưng đa phần là thấp hơn con số này. "Tuy là món bánh tráng kẹo mạch nha lời ít, bán được ít nhưng tôi không nỡ nghỉ vì nó gắn chặt với tuổi thơ của mình. Vả lại, lúc chân ướt chân ráo lên thành phố có quen ai đâu. Chính nhờ bán bánh này mà tôi gặp nhiều người, lạ hóa thành quen, rồi trở thành hàng xóm, bạn bè luôn. Tôi là dân quê chính hiệu, góp phần giữ giữ hương vị bánh quê thì thấy cũng vui", bà Hồng Tâm sự.
Chị Nguyễn Thị Bích Trâm (35 tuổi, ngụ phường Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ) cho biết bà Hồng luôn mặc chiếc áo bà bà khoác bên ngoài và đội nón lá khi ngồi bán. Nhìn vào hình ảnh này, chị nhớ lại lúc còn nhỏ khi sống ở quê nội, hàng ngày cùng mấy anh em ra cổng chờ các cô chú gánh hàng rong qua để mua bánh. "Tôi ăn bánh của bà rồi, không có gì để chê cả. Lâu lâu thì lại ghé mua một hộp cốm dẹp hay bánh tráng kẹo mạch nha để ủng hộ. Không hiểu sao mỗi lần chạy qua đây thì phải ghé mắt nhìn bà một cái như thói quen. Hôm nào bà nghỉ bán thì thấy thiếu thiếu, buồn buồn", chị Trâm chia sẻ.
Ngày 17.4, Đội CSGT đường bộ cao tốc số 6 (Phòng 6, Cục CSGT) cho biết vừa lập biên bản phạt tài xế dùng điện thoại khi lái xe trên cao tốc TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây. Đáng chú ý, vi phạm được CSGT phát hiện bằng biện pháp hóa trang.
Theo đó, tổ công tác CSGT sử dụng ô tô biển số trắng lưu thông trên tuyến, một cán bộ CSGT dùng camera ghi lại hình ảnh các phương tiện. Qua cửa kính xe, lực lượng chức năng phát hiện anh N.Đ.C (29 tuổi, ở phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM) điều khiển ô tô biển số 51H - 766.xx, vừa lái xe vừa sử dụng điện thoại. Thời điểm ghi nhận vi phạm là khoảng 17 giờ 30 cùng ngày.
Khi phương tiện đến trạm thu phí Long Phước vào lúc 18 giờ, CSGT đã yêu cầu dừng xe, lập biên bản xử phạt.
Trước hình ảnh ghi lại rõ ràng, tài xế tỏ ra bất ngờ vì không thấy lực lượng chức năng nhưng hành vi vi phạm vẫn bị phát hiện. Người này sau đó thừa nhận lỗi và ký vào biên bản.
Theo Nghị định 168/2024, hành vi dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi lái ô tô bị phạt từ 4 - 6 triệu đồng, đồng thời bị trừ 4 điểm giấy phép lái xe.
Gần đây, Cục CSGT liên tục xử lý các trường hợp vi phạm tương tự thông qua clip do người dân cung cấp trên mạng xã hội. Bên cạnh đó, hệ thống camera AI lắp đặt tại một số khu vực cũng bước đầu phát huy hiệu quả, nhận diện nhiều trường hợp dùng tay cầm và sử dụng điện thoại khi lái xe.
Riêng trên tuyến cao tốc TP.HCM - Vân Phong, các tổ tuần tra kiểm soát thường xuyên áp dụng biện pháp hóa trang, ghi hình để phát hiện vi phạm. Theo CSGT, cách làm này nhằm nâng cao hiệu quả xử lý, tăng tính răn đe, từ đó hình thành ý thức tự giác chấp hành luật giao thông, ngay cả khi không thấy CSGT hay camera giám sát.
Ông Trần Hữu Minh, Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia cho biết dùng điện thoại khi lái xe khiến mức độ mất tập trung tăng đáng kể, thậm chí nguy hiểm không kém gì khi uống rượu, bia.
Các kết quả nghiên cứu đều chỉ ra rằng việc dùng điện thoại khi lái xe làm tăng rủi ro tai nạn gần 10 lần so với khi không sử dụng. Ngay cả khi sử dụng thiết bị rảnh tay như bluetooth, nguy cơ va chạm cũng tăng khoảng 5 lần. Còn nếu vừa lái vừa nhắn tin, khả năng dẫn tới va chạm hay tai nạn có thể tăng gấp hơn 20 lần so với bình thường.
