Trong hệ thống tư pháp, luật sư đóng vai trò là “lá chắn” bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bị can, bị cáo. Song việc bảo mật thông tin cho thân chủ và trách nhiệm tố giác tội phạm vì an toàn xã hội luôn có ranh giới.
Dự án sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2026 đabg được Bộ Công an xây dựng và lấy ý kiến đến 7/5, nêu đề xuất siết chặt “đặc quyền” miễn truy cứu hình sự của luật sư.
Được im lặng với hành vi đã xảy ra, nhưng phải lên tiếng với tội sắp thực hiện
Theo Bộ luật Hình sự hiện hành, luật sư không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không tố giác tội phạm mà thân chủ “đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện” mà luật sư biết rõ trong quá trình thực hiện việc bào chữa.
Nghĩa là biết thân chủ sắp, đang phạm tội mà không tố giác thì luật sư vẫn không bị truy cứu hình sự (trừ khi đó là các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc các tội phạm đặc biệt nghiêm trọng).
Quy định này là nhằm bảo đảm sự tin cậy tuyệt đối giữa luật sư và thân chủ, tạo điều kiện cho quyền bào chữa, một quyền hiến định, được thực thi trọn vẹn.
Song theo Bộ Công an, quy định như trên là không phù hợp. Cụ thể, với những hành vi thân chủ chuẩn bị thực hiện hoặc đang thực hiện (phạm một tội mới hoặc tiếp diễn hành vi phạm tội đã thực hiện trước đó) không thuộc phạm vi nhiệm vụ của người bào chữa.
Do đó, nếu luật sư không tố giác các hành vi này sẽ vi phạm nguyên tắc của pháp luật hình sự: “Mọi hành vi phạm tội do người thực hiện phải được phát hiện kịp thời”.
Trên quan điểm này, Dự thảo đề xuất sửa đổi quy định miễn trừ trên với luật sư, người bào chữa, nhằm cân bằng giữa đạo đức nghề nghiệp, nghĩa vụ bảo mật thông tin của luật sư với trách nhiệm bảo vệ an toàn xã hội và ngăn chặn tội phạm từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần “lấy phòng ngừa là chính”.
Thêm con dâu, con rể, bố mẹ chồng, bố mẹ vợ… vào nhóm không buộc phải tố giác
Vẫn trong chính sách điều chỉnh nhóm được miễn chịu trách nhiệm hình sự do không tố giác tội phạm, Bộ Công an cũng đề xuất mở rộng hơn với người nhà của người phạm tội.
Điều 18 và 19 Bộ luật Hình sự hiện chỉ loại trừ trách nhiệm hình sự cho ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội.
Theo Bộ Công an, quy định này chưa bao quát hết các mối quan hệ “thân thích” của một cá nhân, chưa bảo đảm tính nhân văn, nhân đạo. Do đó, dự thảo đã đề xuất mở rộng thêm với bố mẹ nuôi, bố mẹ vợ/chồng, cha dượng, mẹ kế, con nuôi, con rể, con dâu, con riêng của vợ/chồng.
Sự bổ sung này sẽ phản ánh đầy đủ hơn cấu trúc gia đình thực tế, tăng tính nhân đạo và phù hợp hơn với truyền thống ứng xử gia đình; phù hợp với quy định về hàng thừa kế của Bộ luật Dân sự cũng như Luật Hôn nhân và gia đình.
Điều này đồng nghĩa, nếu một người phạm tội thì những người thuộc diện đã nêu ở trên, không bị bắt buộc phải tố giác.
Bộ Công an đánh giá chính sách này sẽ làm hẹp phạm vi bị truy cứu trách nhiệm hình sự của những người không tố giác, che giấu tội phạm, nhưng là cần thiết để bảo vệ các giá trị cốt lõi trong văn hóa dân tộc.
Đối với doanh nghiệp, nghĩa vụ của những người thân của người phạm tội giảm đi, đồng nghĩa với quyền lợi của người bị xâm hại cũng sẽ có thể bị ảnh hưởng, đặc biệt là trong các vụ án kinh tế, tham ô, gian lận, rửa tiền có yếu tố gia đình. Tuy nhiên, các cơ quan chức năng phải có trách nhiệm để bảo đảm quyền lợi cho họ.
Ngày 22-5, Công an tỉnh Đồng Tháp cho biết Công an phường Cao Lãnh đã bàn giao vụ việc trộm cắp tài sản cho Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh thụ lý.
Theo Công an tỉnh Đồng Tháp, rạng sáng 19-5, chị Hân (23 tuổi, ngụ phường Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp; đang tạm trú tại nhà trọ trên) đến trình báo bị mất trộm vàng.
Tiếp nhận thông tin, Công an phường Cao Lãnh nhanh chóng xác minh và truy tìm thủ phạm.
Đến 9h30 cùng ngày, công an đã mời Trần Thị Ngọc Hà (23 tuổi, ngụ xã Tân Phú Trung, tỉnh Đồng Tháp; tạm trú tại một nhà trọ thuộc khóm Thịnh Thới, phường Cao Lãnh) đến làm việc.
Tại cơ quan công an, Hà khai nhận thường xuyên đến phòng trọ của bạn chơi. Sau đó Hà lợi dụng sự bất cẩn của Hân để lấy trộm số vàng gồm 18 chỉ vàng 24K (loại nhẫn trơn) và 1,1 chỉ vàng 18K (dây chuyền) rồi đem bán lấy tiền trả nợ.
Hôm nay, Công an TP Hải Phòng thông tin, từ tháng 4/2025, trong lúc anh Đoàn Văn Kiên (50 tuổi, trú tại huyện Tiên Lãng) tôn nền trang trại nuôi gà, Trần Trung Khanh (42 tuổi, trú xã Tiên La, tỉnh Hưng Yên) và Nguyễn Văn Phái (35 tuổi, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hải Phòng) xuất hiện, tự giới thiệu là "nhà báo pháp luật" khẳng định việc san lấp mặt bằng là trái quy định.
Hai người chủ động lấy số điện thoại của anh Kiên và giữ liên lạc.
Cuối tháng 12/2025, khi thấy anh Kiên tiếp tục thi công, nhóm này quay lại, lấy cớ "cuối năm rồi, làm nhiều thì phải đồng hành với anh em một tí". Khanh và Phái liên tục đe dọa báo chính quyền thu máy xúc nếu anh Kiên không chi tiền.
Sợ bị đình chỉ công việc và mất phương tiện làm ăn, anh Kiên đưa 3 triệu đồng. Nhưng Khanh yêu cầu đủ 6 triệu đồng, hẹn vài ngày sau quay lại lấy nốt phần.
Ngày 31/12/2025, hai người này tìm đến "đòi nợ" và vợ anh Kiên đã đưa thêm 3 triệu đồng. Sự việc đã được một người ở gần đó quay lại.
Video sau đó được đăng tải lên mạng xã hội Facebook, gây xôn xao dư luận và trở thành bằng chứng quan trọng để cơ quan công an vào cuộc.
Ngày 10/3, Công an TP Hải Phòng khởi tố vụ án hình sự, xác định Khanh và Phái giả danh nhà báo để tống tiền. Đến ngày 14/4, lệnh bắt tạm giam được thi hành.
Cơ quan chức năng đang tiếp tục mở rộng điều tra, làm rõ còn có các nạn nhân tương tự hay không.
Theo Cổng thông tin điện tử Bộ Công an, Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã tập trung điều tra mở rộng vụ án Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí; Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ; Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ quyền hạn để trục lợi; Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, xảy ra tại Công ty TNHH Khoáng sản và Luyện kim Việt Trung (viết tắt: VTM) và các đơn vị có liên quan. Vụ án thuộc diện Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo dõi, chỉ đạo.
Quá trình điều tra mở rộng, Cơ quan CSĐT Bộ Công an (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu), ra quyết định khởi tố bổ sung vụ án hình sự, khởi tố bị can, áp dụng biện pháp ngăn chặn, khám xét đối với 24 đối tượng, gồm:
16 đối tượng về tội Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí: Ngô Sỹ Hiếu, Trần Trọng Mạnh, nguyên Phó Tổng giám đốc VTM; Đỗ Văn Cường, nguyên Kế toán trưởng VTM; Nguyễn Tuấn Long, Trần Văn Cường, nguyên Trưởng phòng Tiêu thụ VTM; Mai Văn Tinh, Đặng Thúc Kháng, Nguyễn Minh Xuân và Lê Phú Hưng, nguyên thành viên HĐQT Tổng Công ty Thép Việt Nam (viết tắt: VNS); Đậu Văn Hùng, nguyên Tổng Giám đốc, Nguyễn Trọng Khôi, Phó Tổng Giám đốc VNS; Lê Xuân Tuấn, nguyên Giám đốc Công ty Khoáng sản Lào Cai (viết tắt: LAMICO); Tạ Quang Thiều, nguyên Tổng Giám đốc, Nguyễn Đức Cường, nguyên Trưởng phòng Kế hoạch Đầu tư VTM; Nguyễn Chí Hùng, Tổng Giám đốc, Trần Duy Tôn, chuyên viên Công ty Cổ phần Tư vấn thiết kế và Dịch vụ đầu tư INFISCO;
2 người là Nguyễn Duy Dũng, nguyên Kế toán trưởng VTM và Trịnh Khôi Nguyên, nguyên Trưởng phòng Đầu tư Phát triển VNS, nguyên Phó Chủ tịch HĐTV VTM, phạm 2 tội Vi phạm quy định về quản lý sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí và tội Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Trần Tuấn Dũng, thành viên HĐTV VTM, bị khởi tố về tội Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Đáng chú ý, Lê Ngọc Hưng, nguyên Phó Chủ tịch và Đỗ Trường Giang, nguyên Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Lào Cai, bị khởi tố về tội Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Ngoài ra, Nguyễn Ngọc Khiêm bị khởi tố về tội Lợi dụng ảnh hưởng đối với người có chức vụ, quyền hạn để trục lợi.
Bị cáo buộc 2 tội Nhận hối lộ và Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, có Bùi Sỹ Ngọc, Trưởng phòng Vật tư VTM.
Đối tượng Bùi Thanh Bình, Tổng Giám đốc VTM bị khởi tố bổ sung về tội Thiếu trách nhiệm gây thiệt hại đến tài sản của Nhà nước, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Sau khi VKSND tối cao (Vụ 3) phê chuẩn, Cơ quan CSĐT Bộ Công an đã thi hành các quyết định, lệnh nêu trên đúng quy định của pháp luật.
