Theo Hãng tin AFP ngày 27-4, các tay súng thánh chiến và lực lượng ly khai đã đồng loạt tấn công nhiều khu vực trên khắp Mali từ ngày 25-4, khiến Bộ trưởng Quốc phòng Sadio Camara thiệt mạng và làm dấy lên lo ngại về nguy cơ mất kiểm soát tại miền bắc.
Diễn biến được đánh giá là thách thức lớn nhất đối với chính quyền quân sự kể từ khi lên nắm quyền vào năm 2020.
Các cuộc tấn công bắt đầu từ rạng sáng 25-4, do liên minh nổi dậy người Tuareg thuộc Mặt trận Giải phóng Azawad (FLA) phối hợp với lực lượng vũ trang Hỗ trợ Hồi giáo và Tín đồ Hồi giáo (JNIM) thực hiện, nhắm vào nhiều khu vực trải dài trên lãnh thổ Mali.
Một trong những diễn biến gây chấn động nhất là cái chết của Bộ trưởng Quốc phòng Sadio Camara trong một vụ đánh bom xe nhằm vào nhà riêng của ông tại Kati – khu vực được xem là thành trì của chính quyền quân sự gần thủ đô Bamako. Vụ tấn công khiến vợ thứ hai và hai cháu của ông thiệt mạng.
Chính phủ Mali cho biết ông Camara đã trực tiếp chống trả các tay súng tấn công, thậm chí “vô hiệu hóa được một số đối tượng” trước khi qua đời do vết thương tại bệnh viện. Nhà chức trách thông báo sẽ tổ chức quốc tang cho vị tướng.
Hiện trường vụ tấn công nhà riêng Bộ trưởng Quốc phòng Mali – Video: X/@visegrad24
Giao tranh vẫn tiếp diễn trong ngày 26-4 tại nhiều khu vực, bao gồm Kati, các thành phố miền bắc như Kidal, Gao, cũng như Sevare ở miền trung. Tình hình tại một số nơi được mô tả là “hỗn loạn” với nhiều tiếng súng.
Trong khi đó, lãnh đạo chính quyền quân sự, tướng Assimi Goita, chưa xuất hiện công khai kể từ khi các cuộc tấn công nổ ra. Một nguồn tin an ninh cho biết ông đang ở “một nơi an toàn”.
Ở miền bắc, các nhóm nổi dậy Tuareg tuyên bố đã giành quyền kiểm soát hoàn toàn thành phố Kidal – một địa bàn chiến lược từng là thành trì của họ.
Theo các nguồn tin địa phương, các lực lượng hỗ trợ quân đội Mali, bao gồm đơn vị Africa Corps của Nga, đã rút khỏi thành phố sau một thỏa thuận chưa được công bố chi tiết.
“Khi đoàn xe quân sự rời đi, các tay súng đã nhanh chóng kiểm soát các tuyến phố”, một cư dân tại Kidal cho biết.
Binh sĩ cùng trang thiết bị của lực lượng Africa Corps của Nga – gồm xe bọc thép, pháo kéo và pháo phản lực – được ghi nhận rút khỏi doanh trại tại Kidal, sau khi đạt được thỏa thuận rút quân với lực lượng nổi dậy – Video: X/@sentdefender
Trước đó, quân đội Mali từng tái chiếm Kidal vào tháng 11-2023 với sự hỗ trợ của lực lượng quân sự tư nhân Nga Wagner, chấm dứt hơn một thập kỷ kiểm soát của phiến quân.
Việc thành phố này một lần nữa rơi vào tay lực lượng nổi dậy cho thấy cán cân quyền lực tại miền bắc đang biến động mạnh.
FLA cũng tuyên bố đã thiết lập hiện diện tại khu vực Gao, cho thấy phạm vi hoạt động ngày càng mở rộng.
Tại thủ đô Bamako, tình hình an ninh được siết chặt. Binh sĩ dựng rào chắn, phong tỏa các cơ sở quân sự, trong khi sân bay quốc tế đã hoạt động trở lại sau khi tạm gián đoạn vì giao tranh ở vùng ngoại ô. Nhiều người dân vẫn trong trạng thái hoang mang.
“Tôi vẫn còn nghe tiếng nổ vang trong tai, thật sự ám ảnh”, một cư dân chia sẻ.
Liên minh đối lập CFR cảnh báo Mali đang “lâm nguy”, cho rằng chính quyền quân sự đã không thể đảm bảo các cam kết về an ninh và ổn định.
Trong khi đó, Liên minh các quốc gia Sahel (AES) – gồm Mali, Burkina Faso và Niger – lên án các cuộc tấn công là “âm mưu nghiêm trọng” từ các thế lực thù địch.
Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres và Liên minh châu Âu cũng đồng loạt lên án bạo lực, kêu gọi tăng cường hỗ trợ quốc tế để đối phó với chủ nghĩa cực đoan và khủng bố trong khu vực.
Chiều 7-5, Hãng tin Tân Hoa Xã đưa thông báo ngắn gọn về kết luận tòa án quân sự, theo đó tuyên ông Ngụy Phượng Hòa tội nhận hối lộ, trong khi ông Lý Thượng Phúc bị kết tội cả nhận và đưa hối lộ. Bản tin không nêu rõ số tiền hối lộ liên quan đến vụ án.
Cả hai cựu quan chức bị kết án tử hình nhưng được hoãn thi hành án 2 năm, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.
Luật hình sự Trung Quốc quy định hình phạt tử hình cho hưởng án treo là sự kết hợp giữa tính nghiêm minh và tinh thần nhân đạo. Thông thường, mức án này sẽ được giảm xuống tù chung thân nếu phạm nhân không phạm tội mới trong thời gian thử thách. Tuy nhiên, theo Tân Hoa Xã, đây là hình phạt chung thân không giảm án, nghĩa là phạm nhân sẽ phải ngồi tù suốt đời mà không có cơ hội được giảm án thêm hay tha tù trước thời hạn.
Nếu người bị kết án cố ý phạm tội mới và tình tiết thuộc loại nghiêm trọng, việc thi hành án tử hình sẽ diễn ra sau khi được Tòa án nhân dân tối cao Trung Quốc phê chuẩn.
Đây là những bản án nặng nhất từng được tuyên đối với các quan chức quân đội cấp cao kể từ khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt đầu chiến dịch chống tham nhũng năm 2012.
Vào tháng 6-2024, Trung Quốc khai trừ đảng đối với ông Ngụy và ông Lý vì vi phạm nghiêm trọng kỷ luật đảng và luật pháp. Trước đó, cả hai đã bị Quân ủy Trung ương tước quân tịch và quân hàm.
Tân Hoa xã đưa tin cơ quan giám sát và kỷ luật của Quân ủy Trung ương đã mở cuộc điều tra ông Lý từ ngày 31-8-2023 và từ 21-9-2023 đối với ông Ngụy. Cả hai ông đều vi phạm nghiêm trọng kỷ luật chính trị và tổ chức.
Theo kết quả điều tra, ông Lý đã thu lợi bất chính trong việc sắp xếp nhân sự, lợi dụng chức vụ để trục lợi cho người khác và nhận lại một số tiền rất lớn và đồ có giá trị. Ông bị nghi ngờ phạm tội nhận hối lộ.
Ngoài ra, ông Lý còn bị phát hiện đã đưa tiền cho người khác để trục lợi, cấu thành tội đưa hối lộ. Cuộc điều tra cũng tìm ra manh mối về những vi phạm khác của ông.
Trong khi đó, ông Ngụy đã giúp đỡ người khác đạt được những lợi ích không chính đáng trong việc sắp xếp nhân sự. Ông còn vi phạm nghiêm trọng kỷ luật về liêm chính, nhận tiền, quà tặng trái với quy định liên quan.
Ông Ngụy cũng lợi dụng chức vụ để trục lợi cho người khác, nhận lại số tiền rất lớn và đồ có giá trị, cấu thành tội nhận hối lộ.
Đội ngũ nghiên cứu của Đại học Utah (Mỹ) đã chính thức công bố sự tồn tại của một loài giun tròn mới, sinh sống bên trong những khối khoáng chất giống rạn san hô ở hồ Muối Lớn, theo báo cáo đăng trên chuyên san Journal of Nematology.
Loài mới được đặt tên khoa học là Diplolaimelloides woaabi, có chiều dài chưa đến 1,5 mm, nhưng hứa hẹn mang đến những manh mối quan trọng cho phép sự sống tồn tại bên trong môi trường nước thuộc dạng khắc nghiệt nhất của vùng Bắc Mỹ.
Nhìn chung, giun tròn nằm trong số những nhóm động vật tồn tại khắp nơi trên trái đất, từ trên đất liền, vùng cực băng giá đến các miệng phun thủy nhiệt dưới đáy đại dương. Tính đến thời điểm hiện tại, cộng đồng khoa học đã phát hiện hơn 250.000 loài giun tròn, nhưng chưa loài nào được ghi nhận ở hồ Muối Lớn.
Điều này đã thay đổi khi nhà nghiên cứu Julie Jung khi còn là nghiên cứu sinh của Đại học Utah phát hiện các cá thể giun tròn trong lúc đi lấy mẫu bằng xuồng kayak và xe đạp. Chúng sống bên trong các khối khoáng chất được hình thành bởi các cộng đồng vi sinh vật dưới đáy hồ.
"Chúng tôi ban đầu nghi ngờ đây có lẽ là một loài giun tròn mới được phát hiện, nhưng phải mất 3 năm để xác nhận khả năng này", theo bà Jung, hiện là giáo sư của Đại học Weber ở bang Utah.
Phát hiện trên đã biến giun tròn trở thành nhóm động vật đa bào thứ ba được ghi nhận có thể sinh sống trong môi trường siêu mặn của hồ Muối Lớn. Hai nhóm còn lại là tôm nước mặn và ruồi nước mặn.
Vẫn chưa rõ bằng cách nào loài Diplolaimelloides woaabi có thể đến được hồ Muối Lớn, vốn ở độ cao khoảng 1.280 m so với mực nước biển và cách đại dương gần nhất khoảng 1.300 km.
Theo một giả thuyết, có lẽ chúng bắt nguồn từ kỷ Phấn Trắng, thời điểm từng tồn tại một vùng biển nội địa khổng lồ chia cắt Bắc Mỹ và ngày nay bao phủ một phần khu vực Utah.
Đồng tác giả Byron Adams, giáo sư Đại học Brigham Young (bang Utah), cho rằng giun tròn ở hồ Muối Lớn có thể là hậu duệ của những quần thể cổ đại còn sót lại từ kỷ Phấn Trắng, hoặc cũng có thể là lý do khác.
Điều chắc chắn là hiện Diplolaimelloides woaabi vừa là một loài mới đối với khoa học, vừa là một bí ẩn chưa có lời giải.
Theo hiến pháp Serbia, thủ tướng nắm thực quyền nhưng từ khi trở thành tổng thống Serbia vào năm 2019, ông Vučić đã chuyển quyền bính từ phủ thủ tướng sang phủ tổng thống. Serbia và ông Vučić hiện là đối tác quan trọng nhất của Nga, trong khi EU phải níu kéo quan hệ tốt với ông Vučić vì Serbia đóng vai trò rất quyết định đối với an ninh và ổn định ở vùng bán đảo Balkan. EU muốn ngăn ngừa Serbia lún sâu vào quỹ đạo ảnh hưởng của Nga và Trung Quốc, nên phải phân rẽ Serbia với Nga và Trung Quốc. EU còn muốn hợp tác với Serbia để giải quyết ổn thỏa vấn đề Kosovo và rất cần nguồn tài nguyên về đất hiếm và kim loại quý của nước này.
Tuy nhiên, về việc ông Vučić định thôi làm tổng thống, Nga vẫn có thể rất yên tâm và EU cũng không phải lo ngại thêm vì thực ra ông làm động tác buông bỏ quyền lực thật ra để giữ quyền lực. Tổng thống Vučić từ chức gây bất ngờ bởi nền tảng và vị thế quyền lực của ông ở Serbia rất vững vàng. Phe đối lập yếu kém và phân rẽ hiện hoàn toàn không có đủ khả năng đe dọa quyền lực của ông. Nhưng sự buông bỏ của ông Vučić lại không gây bất ngờ vì đó là chiêu thức ứng phó với làn sóng biểu tình phản đối và bất bình của người dân đối với chính phủ. Từ chức tổng thống là cách giúp ông Vučić xoa dịu tình hình và xoay chuyển tình thế. Sau 2 nhiệm kỳ tổng thống, người này đằng nào cũng không thể ứng cử tổng thống nữa, nên giờ từ chức để nhằm trở thành thủ tướng, tiếp tục cầm quyền sau cuộc bầu cử quốc hội vào giữa năm tới. Lùi mà thành vẫn tiến. Bỏ mà ra vẫn không mất. Quyền biến trong chính trị là đấy.
