Thời tiết hôm nay 28-4: Nam Bộ nắng nóng diện rộng, Bắc Bộ đón không khí lạnh

Xã Hòa Bình thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Hòa Bình, xã Vĩnh Mỹ A và xã Long Thạnh của huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu (cũ). Xã có diện tích tự nhiên hơn 114 km2, quy mô dân số hơn 66.000 người, được xác định là trung tâm hành chính, kinh tế, thương mại và dịch vụ khu vực phía bắc tỉnh Cà Mau.

Hòa Bình đồng thời là đô thị hạt nhân, có vị trí quan trọng trên trục giao thông huyết mạch quốc lộ 1 kết nối liên vùng giữa tỉnh Cà Mau với các địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Đây là địa bàn có điều kiện thuận lợi để phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến, logistics và các ngành kinh tế đô thị; giữ vai trò đầu mối giao thương, trung chuyển hàng hóa và cung ứng dịch vụ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía bắc tỉnh Cà Mau.

Theo ông Hồ Văn Linh, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bình, thời gian qua, xã Hòa Bình có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội khá nhanh.

Đặc biệt, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư đồng bộ. Lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dân cư đô thị phát triển mạnh.

Với lợi thế nằm trên tuyến quốc lộ 1 và tiếp giáp các khu vực phát triển năng động, địa phương có điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thủy sản, thương mại, dịch vụ và phát triển đô thị theo hướng hiện đại.

Quá trình đô thị hóa trên địa bàn diễn ra ngày càng rõ nét. Trọng tâm là quy mô dân số đô thị, mật độ dân cư và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp không ngừng gia tăng, đòi hỏi yêu cầu tổ chức mô hình chính quyền đô thị phù hợp với thực tiễn phát triển của địa phương.

Ông Linh cho rằng, việc thành lập phường Hòa Bình nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền đô thị phù hợp với thực tiễn phát triển của một địa bàn động lực, trọng điểm. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, bảo vệ môi trường. Ngoài ra, phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo hướng đồng bộ, hiện đại.

Bên cạnh đó, việc tổ chức đơn vị hành chính theo mô hình phường sẽ góp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.

Đánh giá về tiềm năng, lợi thế, ông Hồ Văn Linh cho rằng, Hòa Bình được xác định là đô thị hạt nhân của tiểu vùng phía đông bắc tỉnh Cà Mau. Đồng thời là đô thị vệ tinh quan trọng của đô thị Bạc Liêu, thuộc không gian phát triển mở rộng của đô thị trung tâm tỉnh Cà Mau và giữ vai trò là đầu mối kết nối giữa khu vực phía bắc của tỉnh với các trung tâm kinh tế, đô thị quan trọng trong vùng.

Đặc biệt, Hòa Bình có vị trí chiến lược trong mạng lưới liên kết vùng, do là đầu mối kết nối giữa đô thị Bạc Liêu với các xã Phước Long, Hồng Dân; kết nối khu vực ven Biển Đông thông qua hệ thống giao thông gồm quốc lộ 1, đường Vĩnh Mỹ - Phước Long - Ba Đình...

Về kinh tế, xã Hòa bình có hơn 10.378 ha đất nông nghiệp, trong đó có hơn 5.755 ha đất nuôi trồng thủy sản, hơn 3.746 ha đất chuyên trồng lúa... Khi thành lập phường Hòa Bình, việc chuyển đổi mô hình quản lý từ xã sang phường sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng đô thị, nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, phát triển các ngành thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến và tiểu thủ công nghiệp.

Về quản lý nhà nước, mô hình chính quyền đô thị sẽ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý trên các lĩnh vực như đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, môi trường, hạ tầng kỹ thuật. Tăng cường tính chủ động, kịp thời trong xử lý các vấn đề phát sinh, đáp ứng yêu cầu quản lý đô thị ngày càng cao.

Về xã hội và đời sống nhân dân thì chất lượng cung ứng dịch vụ công được nâng cao. Hệ thống hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư đồng bộ; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện. Đồng thời, việc tổ chức lại các đơn vị dân cư theo mô hình tổ dân phố góp phần tăng cường quản lý cộng đồng, xây dựng đời sống văn hóa đô thị văn minh, hiện đại.

"Định hướng phường Hòa Bình đến năm 2030 phát triển theo hướng đô thị văn minh, hiện đại, bền vững. Xây dựng phường Hòa Bình trở thành trung tâm hành chính, kinh tế, thương mại và dịch vụ của khu vực. Với tiềm năng, vị trí thuận lợi, việc thành lập phường Hòa Bình sẽ góp phần xây dựng đô thị phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý đô thị của tỉnh Cà Mau", ông Hồ Văn Linh thông tin.

Tin Gốc: Thanh Niên

Ngày 7.7, bà Đặng Thị Dung, Chủ tịch UBND xã Quan Thành, Nghệ An cho biết, cơ quan chức năng đang phong tỏa hiện trường để điều tra làm rõ lai lịch chiếc hộp sọ người vừa được phát hiện tại xã này.

Trước đó, chiều 6.7, một người dân địa phương trong khi phát dọn cỏ trong khu vườn thuộc địa bàn xóm Nam Phượng Sơn (xã Xuân Thành cũ, nay là xã Quan Thành) thì bất ngờ phát hiện chiếc hộp sọ nằm dưới mương nước.

Người này sau đó đã dừng phát dọn và báo với cơ quan chức năng. Nhận được tin báo, Công an xã Quan Thành đã đến kiểm tra, phong tỏa hiện trường để điều tra làm rõ lai lịch của hộp sọ này.

Bà Dung cũng cho biết, vị trí phát hiện chiếc hộp sọ khá gần khu dân cư. Ngoài chiếc hộp sọ này, ở khu vực lân cận, người dân cũng chưa phát hiện thêm các phần xương khác. Tại địa phương này thời gian qua cũng không có gia đình nào trình báo có người thân bị mất tích nên nhiều khả năng, hộp sọ này có thể là của người thuộc địa phương khác.

Tin Gốc: Thanh Niên

Chiều xuống ở đại ngàn Tây nguyên, thượng tá Y Tuấn Ê Ban, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy Quân sự xã Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk đưa chúng tôi đi dọc những buôn làng từng nổi tiếng với nhà dài của đồng bào Ê Đê. Xe vừa qua buôn Ja, ông chỉ tay về dãy nhà bê tông mới mọc lên ven đường rồi chậm giọng: "Ngày xưa dọc tuyến này hầu hết là nhà dài. Bây giờ bê tông hóa gần hết rồi".

Vào sâu trong buôn, chúng tôi tìm đến căn nhà dài của gia đình ông Y Găm Liêng Hót - một trong số ít ngôi nhà còn giữ được dáng dấp nguyên bản. Bộ khung gỗ lớn đã ngả màu thời gian, cầu thang cái vẫn còn chạm hình bầu sữa mẹ - biểu tượng của chế độ mẫu hệ Ê Đê. "Giờ nhà dài xuống cấp dữ lắm. Người ta bán đi hoặc phá để xây nhà kiểu khác", ông Y Găm Liêng Hót nói.

Nhìn quanh buôn, chỗ từng có rất nhiều nhà dài nay thành nhà bê tông xây trệt trên nền đất hoặc rất nhiều nhà sàn cũng bê tông hóa. Những căn còn sót lại thì cố níu giữ được ngày nào hay ngày ấy. Tình cảnh ấy không chỉ ở Krông Bông. Tại Yang Kang, Yang Mao, Cư Pui…, nhà dài cũng đang dần biến mất âm thầm.

Cần phải nhìn nhận rằng những ngôi nhà bê tông không chỉ là dấu hiệu của đô thị hóa, mà còn cho thấy khát vọng vươn lên trong đời sống của người dân bản địa. Nhưng cùng với sự đổi thay ấy, những giá trị gắn với nhà dài truyền thống cũng dần phai nhạt.

Khi nhà dài mất đi, không chỉ một kiểu kiến trúc biến mất, mà cả không gian sinh hoạt cộng đồng, bếp lửa, nếp sống mẫu hệ và ký ức nhiều thế hệ người Ê Đê cũng lặng lẽ rời khỏi buôn làng. Điều dễ thấy nhất là nhiều căn đã bị co ngắn, cách tân. Có căn chỉ còn vài gian cũ như một dấu tích của đời sống mẫu hệ xưa.

Nhà dài của người Ê Đê vốn không chỉ là nơi ở. Đó từng là "trái tim" của buôn làng. Mỗi khi con gái trong nhà lấy chồng, căn nhà lại nối thêm một gian mới. Trong cùng mái nhà có thể sống ba, bốn thế hệ. Đêm xuống, bếp lửa đỏ xuyên đêm, tiếng chiêng ngân lên, sử thi (khan) được kể bên ché rượu cần... Nhưng nhịp sống ấy giờ đang vỡ dần.

Chúng tôi trở lại buôn Akŏ Dhông, buôn làng giữa phố của TP.Buôn Ma Thuột (cũ), Trưởng buôn H'Việt cho biết trước đây nơi này có khoảng 40 căn nhà dài đúng chuẩn truyền thống, nhưng nay chỉ còn một căn gần như nguyên bản.

Ngay cả những căn còn tồn tại cũng đã biến đổi nhiều. Có nhà thay mái tranh bằng mái tôn, mái ngói. Có nhà dựng chân bê tông thay cột gỗ. Có nơi cải tạo thành homestay, quán cà phê phục vụ du lịch. "Gia đình tôi cũng đang cố phục dựng lại căn nhà dài của cha ông để giữ hồn dân tộc mình", bà H'Việt nói.

Không riêng người Ê Đê, quanh hồ Lắk - nơi có các buôn M'Liêng, Jun, Lê của người M'nông - nhà dài cũng đang biến đổi mạnh bởi du lịch, kinh tế và đời sống hiện đại. Nguyên nhân của sự biến mất ấy không khó nhìn thấy. Gỗ lớn ngày càng hiếm và đắt đỏ khi rừng cạn dần.

Một căn nhà dài đúng kiểu cổ có thể tốn hàng trăm triệu đến cả tỉ đồng. Trong khi đó, nhiều gia đình trẻ muốn ở nhà xây tiện nghi hơn. Không gian sống mẫu hệ cũng thu hẹp khi mô hình gia đình thay đổi.

Một thực tế khác là nạn mua bán nhà dài ngày càng phổ biến. Trong vai người cần tìm nhà cổ, chúng tôi tiếp cận một đầu mối chuyên gom nhà dài ở Đắk Lắk. Người này cho biết muốn mua nguyên căn, mua cột, cầu thang hay gỗ cũ đều có thể đáp ứng.

Những chuyến xe chở cột gỗ nhà dài hàng trăm năm tuổi lặng lẽ rời buôn làng như mang theo cả ký ức Tây nguyên. Điều đáng lo không chỉ là mất một kiểu kiến trúc. Đó là sự rạn vỡ của cả không gian văn hóa từng tồn tại hàng trăm năm. Bếp lửa không còn đỏ suốt đêm. Tiếng kể sử thi gần như biến mất. Nhà dài dần trở thành "hiện vật văn hóa" thay vì một không gian sống thật của người Ê Đê, M'nông.

Giữa những câu chuyện buồn ấy, ở Akŏ Dhông, chúng tôi gặp Y Wôn, được nhắc đến như một trong số ít người còn kiên trì phục dựng nhà dài. Khác với những người săn nhà cổ chủ yếu bán kiếm lời, Y Wôn chọn cách phục dựng.

Anh tìm mua lại những cấu kiện của các căn nhà dài mà chủ nhân không còn khả năng giữ nguyên vẹn, rồi phục hồi để dựng lại những ngôi nhà mới theo đúng kiểu truyền thống người Ê Đê. "Em mê phục dựng nhà dài từ nhỏ vì cha là người chuyên dựng nhà trong buôn", Y Wôn kể.

Năm 2017, anh bắt đầu mày mò học dựng nhà dài. Từ sửa vài gian nhà cũ, đến nay anh đã tham gia phục dựng hơn 60 căn nhà dài lớn nhỏ. Có căn dài tới 30 m, dùng toàn gỗ quý, giá trị hàng tỉ đồng.

Nhưng điều khiến Y Wôn trăn trở không phải chuyện tiền bạc. "Em chỉ mong người đồng bào còn giữ được nhà dài của mình", anh nói. Mỗi khi nghe nơi nào có nhà dài sắp bị tháo dỡ, anh lại tìm đến xin mua lại phần gỗ còn tốt để phục dựng cho nơi khác. Anh cho hay có những cây cột gỗ hương rất lớn, vành tới gần 2 m, nếu mất đi sẽ rất khó tìm lại.

Trong xưởng gỗ của Y Wôn ở ngoại ô Buôn Ma Thuột (cũ), những cột nhà cũ được đánh dấu cẩn thận. Người thợ phải hiểu kết cấu truyền thống, biết vị trí cột cái, hướng cầu thang, cách nối gian nhà. Có những bộ cầu thang mất hàng tuần để chạm khắc hoa văn. "Nếu làm sai, nó chỉ là cái nhà giả hao hao nhà dài thôi", Y Wôn nói.

Người Ê Đê không sai khi chọn nhà xây tiện nghi hơn. Không ai có thể yêu cầu một gia đình nghèo tiếp tục sống trong căn nhà gỗ xuống cấp chỉ để "giữ văn hóa". Nhưng nếu chỉ còn vài căn phục dựng để khách du lịch chụp hình, thì nhà dài rồi cũng sẽ chỉ còn là lớp vỏ.

Bởi giá trị lớn nhất của nhà dài không hoàn toàn nằm ở chiều dài mái nhà. Nó nằm ở bếp lửa đỏ giữa đêm, ở tiếng trẻ con chạy dọc sàn gỗ, ở cách nhiều thế hệ cùng sống dưới một mái nhà, và ở tinh thần cộng đồng từng khiến cả buôn làng như một gia đình lớn.

Và có lẽ, câu hỏi lớn nhất của Tây nguyên hôm nay không phải là còn bao nhiêu căn nhà dài, mà là liệu vùng đất này có còn giữ được "linh hồn" của mình giữa nhịp đô thị hóa đang mọc lên từng ngày hay không.

Tin Gốc: Thanh Niên