Những ngày cuối tháng 4, trong căn nhà ở phường Phương Liệt (Hà Nội), Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, 88 tuổi, nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, mở lại cuốn hồi ký chiến trường. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ rõ thời khắc đối đầu với “pháo đài bay” B-52.
“Chúng tôi đã dùng vũ khí thế hệ cũ để đánh bại công nghệ hiện đại nhất của Mỹ lúc bấy giờ. Danh xưng ‘Đội cận vệ canh trời Thủ đô’ của bộ đội tên lửa được đổi bằng máu và trí tuệ”, ông Phiệt nói.
Sinh ra trong gia đình làm nông tại Hưng Yên, ông Phiệt tham gia cách mạng từ năm 1953 với vai trò liên lạc viên. Năm 1960, ông nhập ngũ vào Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân. Trải qua thời gian đào tạo trắc thủ radar, ông nhận nhiệm vụ tại sân bay Gia Lâm (Hà Nội) và Ba Đồn (Quảng Bình).
Năm 1965, ông được cử sang Liên Xô học chuyên ngành tên lửa. Về nước, ông giữ chức sĩ quan điều khiển tại Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278. Trong trận đánh tháng 10/1966 tại Hòa Bình, kíp chiến đấu của ông bắn rơi một chiếc F-105. Từ năm 1966 đến 1968, đơn vị cơ động khắp các tỉnh miền Bắc vào đến Nghệ An, đánh 46 trận, hạ 8 máy bay Mỹ.
Giữa năm 1972, không quân Mỹ cải tiến thiết bị gây nhiễu khiến tên lửa SAM-2 liên tục bắn trượt. Từ tháng 4 đến tháng 6, nhiều trận địa chịu tổn thất nặng. Thời điểm này, ông Phiệt mang hàm thượng úy, giữ chức quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 361). Để khắc phục, đơn vị rèn luyện chiến thuật kết hợp trắc thủ quang học PA-00 và trắc thủ tay quay.
Tháng 6/1972, kíp chiến đấu bắn rơi tại chỗ chiếc F-4C trên vùng trời Đại Kim, Hà Nội. Từ trận đánh này, Tiểu đoàn đúc rút hai phương pháp vô hiệu hóa nhiễu: “Vượt trước nửa góc” (sĩ quan điều khiển phát sóng nhanh dưới 10 giây, tắt radar và phóng đạn nhằm tránh tên lửa tầm nhiệt của địch) và phương pháp “Ba điểm” (trắc thủ bám sát dải nhiễu phẳng mịn, dùng công tắc đặc chế đánh lừa máy bay hộ tống giãn đội hình để B-52 lộ diện).
Nhờ chiến thuật mới, đến tháng 10/1972, Tiểu đoàn 57 bắn hạ 5 máy bay, trong đó 3 chiếc rơi tại chỗ. Kinh nghiệm này được nhân rộng toàn Sư đoàn 361.
Đỉnh điểm là chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) tháng 12/1972, khi không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc. Đêm 20, rạng sáng 21/12, Mỹ huy động gần 100 lượt B-52 cùng hàng trăm máy bay chiến thuật rải thảm Hà Nội. Các tuyến giao thông bị cắt đứt, việc vận chuyển đạn tê liệt. Tiểu đoàn 57 do ông Phiệt chỉ huy bước vào trận đánh tại trận địa Đại Đồng (Đông Anh, Hà Nội) khi chỉ còn ba quả đạn “vét kho”. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt xin cấp trên cho đơn vị áp dụng chiến thuật “đánh mổ cò”.
“Đánh mổ cò” là thuật ngữ chỉ việc phóng từng quả tên lửa SAM-2 thay vì bắn loạt 2-3 quả cùng lúc như giáo trình Liên Xô quy định. Cách đánh này mang tính rủi ro cao khi xác suất trúng đích sụt giảm trong màn nhiễu dày đặc, đồng thời việc kéo dài thời gian mở radar khiến trận địa dễ bị máy bay hộ tống đối phương phát hiện và phản kích bằng tên lửa.
Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đạn tên lửa cạn kiệt, đây là giải pháp bắt buộc để duy trì hỏa lực và sức răn đe lâu nhất có thể. Để thực hiện thành công, kíp trắc thủ phải có trình độ kỹ thuật cao và bản lĩnh để “vạch nhiễu”, khóa mục tiêu chính xác chỉ với một lần phóng duy nhất.
5h ngày 21/12, Sở chỉ huy Trung đoàn 261 (Đoàn Thành Loa) báo động. Tốp mục tiêu mang số hiệu 318 lao vào vùng trời Hà Nội. Màn hình radar hiện tín hiệu nhiễu đậm đặc của B-52. Thượng úy Phiệt ra lệnh: “Mỗi quả đạn phải hạ một B-52”.
Khi mục tiêu vào cự ly, sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên nhấn nút nhưng quả đạn đầu tiên không rời bệ do lỗi kỹ thuật. Ông Phiệt lệnh phóng quả thứ hai. Lúc 5h09, đạn nổ ở cự ly 28 km, chiếc B-52 bốc cháy ở hướng Tây Nam.
“Mọi người vừa reo lên, tôi lập tức yêu cầu cả kíp tiếp tục bắt mục tiêu”, ông kể.
Gần 10 phút sau, tốp B-52 tiếp theo tiến vào cự ly 45 km. Trận địa còn duy nhất một quả đạn. “Còn một quả cũng phải đổi bằng một chiếc B-52”, ông Phiệt động viên kíp trắc thủ.
Lúc 5h19, ở cự ly 29 km, quả đạn cuối cùng rời bệ, đánh trúng mục tiêu. Chiếc B-52 thứ hai rơi tại khu vực chợ Thá, gần núi Đôi. Đây là trận đánh đạt hiệu suất cao nhất lịch sử bộ đội tên lửa lúc bấy giờ: Dùng hai quả đạn hạ hai chiếc B-52 trong 10 phút.
Kết thúc chiến dịch, Sư đoàn 361 bắn rơi 29 máy bay, trong đó có 25 chiếc B-52. Ông Phiệt đã trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu đánh 19 trận, góp công cùng Tiểu đoàn 57 bắn rơi 4 chiếc B-52. “Trong tâm tưởng người lính chúng tôi lúc đó chỉ có hai từ ‘phải thắng’. Bom đạn địch chưa chắc đã trúng, mà trúng chưa chắc đã chết, cứ thế mà đánh thôi”, vị tướng già kể.
Nhưng để có được những chiến thắng ấy còn có sự hy sinh thầm lặng của gia đình. Từ năm 1965 đến 1968, do yêu cầu bí mật, ông Phiệt không được về thăm hay viết thư cho gia đình.
Sau chiến dịch 1972, ông cùng đơn vị tiếp tục hành quân vào Nghệ An. Khi em trai vợ đến hỏi tin tức, đồng đội chỉ nói “đồng chí ấy đi xa rồi”. Người nhà nghe vậy tưởng ông đã hy sinh. Ngày đất nước thống nhất, ông Phiệt về quê, thấy gia đình đã lập bàn thờ cho mình.
Năm 1973, ông Nguyễn Văn Phiệt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông giữ chức Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân, mang quân hàm Trung tướng.
Hiện tại, ở tuổi 88, ông vẫn tham gia các hoạt động truyền thống của quân đội. Chia sẻ về nguyên tắc làm việc, ông cho biết: “Cá nhân chỉ là hạt cát, sức mạnh đoàn kết mới tạo nên chiến thắng”.
Khoảng cách giữa "tiếp cận thông tin" và "hiểu đúng"
Trong kỷ nguyên số, người tiêu dùng dễ tiếp cận thông tin chăm sóc sức khỏe, nhưng việc hiểu và áp dụng đúng kiến thức chuẩn y khoa vẫn là thách thức.
Một nghiên cứu năm 2026 trên hơn 3.500 người Việt cho thấy: 85,5% có thể tìm kiếm thông tin sức khỏe trực tuyến, nhưng 67,3% chưa đủ năng lực đánh giá và áp dụng đúng.
Tình trạng này đặc biệt rõ ở các phụ huynh. Theo khảo sát Vietnam Digital Mom 2025, có 64% bà mẹ thường xuyên đọc blog, website nuôi con; 68% tin vào "review online" và 47% tham khảo hội nhóm mạng xã hội. Điều này cho thấy sức ảnh hưởng lớn của truyền thông số, nhưng cũng kéo theo nguy cơ lan truyền các xu hướng dinh dưỡng thiếu cơ sở khoa học, ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.
Sứ mệnh kim chỉ nam dinh dưỡng cho cộng đồng
Trong bối cảnh đó, Viện Nghiên cứu Dinh dưỡng TP.HCM (NRI) ra mắt Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng, sử dụng nền tảng y học chứng cứ để thẩm định các xu hướng dinh dưỡng và các tin đồn thiếu căn cứ, với sự tham dự của gần 20 Phó giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ uy tín từ các bệnh viện và cơ sở y tế lớn như: PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, PGS.TS.BS Lê Thị Minh Hương; TS.BS Lưu Thị Mỹ Thục; ThS.BS.CKII Phạm Công Luận; TTƯT.BS. Trương Hữu Khanh; TTƯT.BS. Đặng Thị Kim Huyên.
Hội đồng tập trung vào việc tổ chức diễn đàn khoa học xoay quanh những chủ đề dinh dưỡng đang được quan tâm, giúp cộng đồng tiếp cận và áp dụng kiến thức đúng đắn trong chăm sóc sức khỏe hàng ngày.
ThS.BS.CKII Phạm Công Luận - cố vấn chuyên môn của Hội Đồng cho biết: "Các bác sĩ tham gia đều mong muốn đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng ngoài công tác khám chữa bệnh. Vì vậy, chúng tôi sẽ đồng hành để xây dựng Hội Đồng Dinh Dưỡng Khoa Học Ứng Dụng trở thành diễn đàn khoa học chính thống, giúp người dân tiếp cận nguồn thông tin dinh dưỡng đáng tin cậy".
Nguyên tắc hoạt động minh bạch và độc lập
Hội Đồng vận hành theo hai tầng chuyên môn gồm: Nhóm Cố vấn chuyên môn là các Chuyên Gia đầu ngành, chịu trách nhiệm xây dựng và thẩm định nội dung dựa trên y học chứng cứ; và Nhóm Bác Sĩ đồng hành chuyên môn đảm nhiệm truyền tải kiến thức theo cách dễ hiểu, gần gũi với cộng đồng.
Vận hành dựa trên các nguyên tắc nghiêm ngặt:
- Tính khách quan: Nội dung được thảo luận và công bố dựa trên các báo cáo khoa học, dữ liệu lâm sàng từ các tổ chức uy tín.
- Phi thương mại: Hội Đồng cam kết không nhận quảng cáo, không bị chi phối bởi lợi ích của bất kỳ nhãn hàng hay tập đoàn nào.
- Trách nhiệm xã hội: Với mục tiêu trở thành điểm tựa tin cậy để các bà mẹ thoát khỏi áp lực từ "ma trận thông tin" trên mạng xã hội.
Hướng tới xây dựng nền tảng tri thức dinh dưỡng bền vững, đáng tin cậy
Hội thảo đầu tiên được tổ chức với chủ đề: "Hiểu đúng - Khởi đầu chuẩn để thiết lập Lá Chắn Kép - Tiêu hóa & Miễn dịch ở trẻ nhỏ". Tại đây, các chuyên gia tập trung cung cấp góc nhìn khoa học về vai trò của hệ tiêu hóa và miễn dịch trong những năm đầu đời, làm rõ những hiểu lầm phổ biến của phụ huynh.
BS.CKI. Trần Thị Minh Nguyệt - Viện trưởng NRI chia sẻ: "Thời gian tới, chuỗi hội thảo sẽ tiếp tục khai thác các chủ đề dinh dưỡng được quan tâm, đồng thời lan tỏa thông tin trên đa nền tảng để trở thành nguồn tham khảo đáng tin cậy cho cộng đồng. Đây sẽ là một hành trình lâu dài, cần sự đồng hành của giới chuyên môn, truyền thông và toàn xã hội để tạo nên những thay đổi bền vững".
Tối 11/5, anh T. (sống ở xã Ba Vì) nhận được thông tin có người dân trong thôn đi qua suối Cái, sẩy chân rồi bị hòn đá lớn lăn trúng.
Thời điểm có mặt ở hiện trường, anh T. nhìn thấy một bên chân của nạn nhân mắc kẹt giữa tảng đá lớn và các hòn đá khác nên không thể rút ra được.
Biết sự việc, người dân trong thôn cùng Công an xã, Ban chỉ huy Quân sự xã với số lượng cả trăm người lập tức có mặt ở hiện trường.
"Khó nhất là khối đá có trọng lượng rất lớn. Nếu muốn kéo toàn bộ chân của nạn nhân ra phải nhấc được khối đá lên", anh T. cho biết.
Tại hiện trường, các lực lượng họp bàn tại chỗ tìm ra cách tối ưu, nhanh nhất để cứu được người đàn ông.
Do khối đá có trọng lượng lớn, lực lượng chức năng huy động một xe cẩu tới hiện trường, đỗ cách con suối khoảng 30m rồi dùng hệ thống nâng hạ thả dây nhằm cố định tảng đá lớn.
"Cả trăm người người phối hợp dùng sức nâng khối đá hàng chục tấn, kết hợp kích thủy lực tạo khoảng hở để kéo phần chân ra ngoài", anh T. kể lại.
Sau thời gian hơn 1 tiếng, khối đá được kéo ra, nạn nhân được đưa ra ngoài trong tình trạng tỉnh táo, phần chân bị thương nhẹ, không nguy hiểm tính mạng.
Chứng kiến toàn bộ quá trình giải cứu, anh T. khâm phục sự đoàn kết giữa người dân và lực lượng chức năng, nỗ lực tìm mọi cách để đảm bảo tính mạng cho người bị nạn.
"Nhà tôi sống gần suối Cái. Đây là lần đầu tiên chứng kiến tình huống khối đá lăn trúng chân một người dân", anh bày tỏ.
Anh Nguyễn Lương - người nhà nạn nhân, cũng có mặt ở hiện trường - cho biết, gần 2 tiếng giải cứu là những giây phút cân não, căng thẳng. Ban đầu, lực lượng chức năng và mọi người dự tính dùng xe cẩu kéo toàn bộ khối đá lên. Tuy nhiên, phương án này có thể khiến tảng đá đè lên người, dẫn tới nguy hiểm tính mạng.
"Đội cứu hộ chọn phương án dùng xe cẩu thả dây, ngăn khối đá tiếp tục sạt trượt rồi dùng kích để nhấc lên", người đàn ông nhớ lại.
Khi nạn nhân được đưa ra khỏi khối đá, cả gia đình vỡ oà, thở phào nhẹ nhõm.
"Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn đến Công an xã, UBND xã và các lực lượng khác cùng người dân đã hỗ trợ cứu nạn nhân trong đêm tối", anh nói thêm.
Trao đổi với phóng viên Dân trí, đại diện Công an xã Ba Vì xác nhận khoảng 20h ngày 11/5 nhận được tin báo về việc có người dân bị đá đè mắc kẹt tại khu vực suối Cái trên địa bàn thôn Hợp Nhất.
Công an xã và các lực lượng đã khẩn trương huy động người và phương tiện để triển khai công tác cứu hộ.
Người gặp nạn là ông Nguyễn Minh T. (SN 1987, trú ở thôn Lặt, xã Ba Vì). Trước đó, ông soi đèn đi bắt ếch, cua tại suối Cái thì tảng đá lớn xô trượt đè trúng và bị mắc kẹt chân trái.
Đến 21h45 cùng ngày, Công an xã phối hợp dân quân tự vệ cùng người dân đưa anh T. ra khỏi tảng đá trong tình trạng tỉnh táo. Ngoài phần chân bị thương do bị kẹp vào tảng đá, không phát hiện thương tích khác. Người đàn ông được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Ba Vì.
Một câu chuyện về một người phụ nữ nguy kịch sau khi uống quá nhiều nước gần đây được chia sẻ lại trên mạng xã hội, nhanh chóng thu hút sự chú ý của cộng đồng. Sự việc đau lòng này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những thói quen tưởng chừng vô hại nhưng có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe nếu thực hiện sai cách.
Michelle Fairburn (Mỹ) đã phải nhập viện vì ngộ độc nước sau gần 2 tuần tham gia một thử thách giảm cân cực đoan, trong đó yêu cầu uống tới 3,7 lít nước mỗi ngày.
Vào năm 2023 cô tham gia "75 Hard challenge" - một trào lưu rèn luyện thể chất và kỷ luật bản thân đang phổ biến trên mạng xã hội. Thử thách kéo dài 75 ngày, buộc người tham gia tuân thủ chế độ ăn nghiêm ngặt, tập luyện 2 buổi mỗi ngày và uống một lượng nước lớn.
Điều đáng nói trong quá trình thực hiện, Fairburn bắt đầu gặp nhiều vấn đề như chán ăn, kiệt sức và phải thức dậy nhiều lần vào ban đêm để đi vệ sinh. Khi cảm thấy cơ thể quá tải, cô cân nhắc nghỉ một ngày để hồi phục. Tuy nhiên, theo quy định của chương trình, chỉ cần bỏ lỡ một ngày cũng đồng nghĩa phải bắt đầu lại từ đầu. "Tôi không muốn bỏ cuộc, không muốn quay lại vạch xuất phát. Tôi muốn vượt qua giới hạn của bản thân," cô chia sẻ.
Chỉ sau khoảng 12 ngày, Fairburn được đưa vào bệnh viện và được chẩn đoán ngộ độc nước kèm theo tình trạng hạ natri máu nghiêm trọng - một rối loạn điện giải có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời.
Theo Mayo Clinic, hạ natri máu có thể gây ra nhiều triệu chứng như buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi, buồn ngủ, lú lẫn, rối loạn thần kinh và thậm chí mất ý thức trong trường hợp nặng.
Dù gặp biến cố sức khỏe, Fairburn cho biết cô vẫn muốn tiếp tục thử thách, nhưng sẽ điều chỉnh lượng nước uống mỗi ngày.
Theo khuyến nghị của Viện Hàn lâm Khoa học, Kỹ thuật và Y học Quốc gia Mỹ, nam giới trưởng thành cần khoảng 3,7 lít chất lỏng mỗi ngày, trong khi nữ giới cần khoảng 2,7 lít, bao gồm cả lượng nước từ thực phẩm.
"75 Hard challenge" do doanh nhân kiêm influencer Andy Frisella sáng lập, nhằm rèn luyện "sức mạnh tinh thần" thông qua kỷ luật khắt khe. Thử thách này đã thu hút hàng tỷ lượt xem trên TikTok, nhưng cũng gây nhiều tranh cãi.
Nhiều chuyên gia và người dùng mạng xã hội cho rằng chương trình quá cực đoan và tiềm ẩn rủi ro sức khỏe, không phù hợp với đa số người tham gia.
Việc cung cấp đủ nước cho cơ thể đóng vai trò vô cùng thiết yếu đối với sức khỏe con người. Nước chiếm khoảng 60–70% trọng lượng cơ thể, trong đó trẻ sơ sinh có tỉ lệ cao hơn, khoảng 70%, còn người trưởng thành dao động từ 60–65%. Với tỉ lệ lớn như vậy, nước không chỉ là thành phần cấu tạo quan trọng mà còn tham gia trực tiếp vào hầu hết các hoạt động sống.
Nước là dung môi giúp hòa tan và vận chuyển các chất dinh dưỡng từ thức ăn sau khi được hấp thu, đồng thời tham gia vào quá trình chuyển hóa và các phản ứng trao đổi chất trong cơ thể.
Bên cạnh đó, nước còn đóng vai trò vận chuyển các chất dinh dưỡng thiết yếu như khoáng chất, vitamin và glucose đến từng tế bào, giúp duy trì hoạt động sống bình thường.
Nước cũng giúp điều hòa thân nhiệt. Khi nhiệt độ môi trường tăng cao, cơ thể sẽ tiết mồ hôi; sự bay hơi của mồ hôi trên bề mặt da giúp giải nhiệt và duy trì mức nhiệt ổn định bên trong cơ thể.
Không chỉ vậy, nước còn hoạt động như một chất bôi trơn tự nhiên, giúp giảm ma sát tại các khớp, đồng thời bảo vệ và giảm chấn cho các cơ quan quan trọng như mắt, não, tủy sống, cũng như hỗ trợ môi trường an toàn cho thai nhi trong nước ối.
Ngoài các chức năng trên, nước còn giúp cơ thể đào thải độc tố và chất cặn bã thông qua nước tiểu, phân và mồ hôi, góp phần duy trì quá trình trao đổi chất liên tục và hiệu quả.
Đặc biệt, đối với làn da, việc cung cấp đủ nước giúp duy trì độ ẩm, tăng độ đàn hồi, ngăn ngừa nếp nhăn và làm chậm quá trình lão hóa. Nước cũng hỗ trợ thải độc, làm sạch da và hạn chế sự hình thành melanin, từ đó giúp giảm thâm và cải thiện sắc tố da.
- Nên uống 2 lít nước mỗi ngày: Trong điều kiện bình thường, cơ thể cần khoảng 40 ml nước cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày. Ví dụ, người nặng 50 kg cần khoảng 2 lít nước/ngày, bao gồm cả nước lọc, nước canh, nước trái cây, trà… Nhu cầu này có thể tăng ở người lao động nặng, vận động nhiều hoặc làm việc trong môi trường nóng bức.
- Đừng chỉ uống nước khi khát: Lượng nước nên được chia đều trong ngày, khoảng 2–2,5 lít tương đương 8–10 cốc, và uống ngay cả khi chưa thấy khát để đảm bảo cơ thể luôn đủ nước và hoạt động ổn định. Tránh uống quá nhiều nước cùng lúc vì có thể gây áp lực cho tim và thận. Ngoài ra, không nên uống nhiều nước ngay trước khi đi ngủ, đặc biệt ở người cao tuổi.
- Uống nước đúng cách: Nên uống từ từ, từng ngụm nhỏ và ở tư thế ngồi để cơ thể hấp thu tốt hơn.
