Những ngày cuối tháng 4, trong căn nhà ở phường Phương Liệt (Hà Nội), Trung tướng Nguyễn Văn Phiệt, 88 tuổi, nguyên Phó tư lệnh Quân chủng Phòng không – Không quân, mở lại cuốn hồi ký chiến trường. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ông vẫn nhớ rõ thời khắc đối đầu với “pháo đài bay” B-52.
“Chúng tôi đã dùng vũ khí thế hệ cũ để đánh bại công nghệ hiện đại nhất của Mỹ lúc bấy giờ. Danh xưng ‘Đội cận vệ canh trời Thủ đô’ của bộ đội tên lửa được đổi bằng máu và trí tuệ”, ông Phiệt nói.
Sinh ra trong gia đình làm nông tại Hưng Yên, ông Phiệt tham gia cách mạng từ năm 1953 với vai trò liên lạc viên. Năm 1960, ông nhập ngũ vào Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân. Trải qua thời gian đào tạo trắc thủ radar, ông nhận nhiệm vụ tại sân bay Gia Lâm (Hà Nội) và Ba Đồn (Quảng Bình).
Năm 1965, ông được cử sang Liên Xô học chuyên ngành tên lửa. Về nước, ông giữ chức sĩ quan điều khiển tại Tiểu đoàn 93, Trung đoàn 278. Trong trận đánh tháng 10/1966 tại Hòa Bình, kíp chiến đấu của ông bắn rơi một chiếc F-105. Từ năm 1966 đến 1968, đơn vị cơ động khắp các tỉnh miền Bắc vào đến Nghệ An, đánh 46 trận, hạ 8 máy bay Mỹ.
Giữa năm 1972, không quân Mỹ cải tiến thiết bị gây nhiễu khiến tên lửa SAM-2 liên tục bắn trượt. Từ tháng 4 đến tháng 6, nhiều trận địa chịu tổn thất nặng. Thời điểm này, ông Phiệt mang hàm thượng úy, giữ chức quyền Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 57 (Trung đoàn 261, Sư đoàn 361). Để khắc phục, đơn vị rèn luyện chiến thuật kết hợp trắc thủ quang học PA-00 và trắc thủ tay quay.
Tháng 6/1972, kíp chiến đấu bắn rơi tại chỗ chiếc F-4C trên vùng trời Đại Kim, Hà Nội. Từ trận đánh này, Tiểu đoàn đúc rút hai phương pháp vô hiệu hóa nhiễu: “Vượt trước nửa góc” (sĩ quan điều khiển phát sóng nhanh dưới 10 giây, tắt radar và phóng đạn nhằm tránh tên lửa tầm nhiệt của địch) và phương pháp “Ba điểm” (trắc thủ bám sát dải nhiễu phẳng mịn, dùng công tắc đặc chế đánh lừa máy bay hộ tống giãn đội hình để B-52 lộ diện).
Nhờ chiến thuật mới, đến tháng 10/1972, Tiểu đoàn 57 bắn hạ 5 máy bay, trong đó 3 chiếc rơi tại chỗ. Kinh nghiệm này được nhân rộng toàn Sư đoàn 361.
Đỉnh điểm là chiến dịch “Điện Biên Phủ trên không” (Linebacker II) tháng 12/1972, khi không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc. Đêm 20, rạng sáng 21/12, Mỹ huy động gần 100 lượt B-52 cùng hàng trăm máy bay chiến thuật rải thảm Hà Nội. Các tuyến giao thông bị cắt đứt, việc vận chuyển đạn tê liệt. Tiểu đoàn 57 do ông Phiệt chỉ huy bước vào trận đánh tại trận địa Đại Đồng (Đông Anh, Hà Nội) khi chỉ còn ba quả đạn “vét kho”. Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Văn Phiệt xin cấp trên cho đơn vị áp dụng chiến thuật “đánh mổ cò”.
“Đánh mổ cò” là thuật ngữ chỉ việc phóng từng quả tên lửa SAM-2 thay vì bắn loạt 2-3 quả cùng lúc như giáo trình Liên Xô quy định. Cách đánh này mang tính rủi ro cao khi xác suất trúng đích sụt giảm trong màn nhiễu dày đặc, đồng thời việc kéo dài thời gian mở radar khiến trận địa dễ bị máy bay hộ tống đối phương phát hiện và phản kích bằng tên lửa.
Tuy nhiên, trong hoàn cảnh đạn tên lửa cạn kiệt, đây là giải pháp bắt buộc để duy trì hỏa lực và sức răn đe lâu nhất có thể. Để thực hiện thành công, kíp trắc thủ phải có trình độ kỹ thuật cao và bản lĩnh để “vạch nhiễu”, khóa mục tiêu chính xác chỉ với một lần phóng duy nhất.
5h ngày 21/12, Sở chỉ huy Trung đoàn 261 (Đoàn Thành Loa) báo động. Tốp mục tiêu mang số hiệu 318 lao vào vùng trời Hà Nội. Màn hình radar hiện tín hiệu nhiễu đậm đặc của B-52. Thượng úy Phiệt ra lệnh: “Mỗi quả đạn phải hạ một B-52”.
Khi mục tiêu vào cự ly, sĩ quan điều khiển Nguyễn Đình Kiên nhấn nút nhưng quả đạn đầu tiên không rời bệ do lỗi kỹ thuật. Ông Phiệt lệnh phóng quả thứ hai. Lúc 5h09, đạn nổ ở cự ly 28 km, chiếc B-52 bốc cháy ở hướng Tây Nam.
“Mọi người vừa reo lên, tôi lập tức yêu cầu cả kíp tiếp tục bắt mục tiêu”, ông kể.
Gần 10 phút sau, tốp B-52 tiếp theo tiến vào cự ly 45 km. Trận địa còn duy nhất một quả đạn. “Còn một quả cũng phải đổi bằng một chiếc B-52”, ông Phiệt động viên kíp trắc thủ.
Lúc 5h19, ở cự ly 29 km, quả đạn cuối cùng rời bệ, đánh trúng mục tiêu. Chiếc B-52 thứ hai rơi tại khu vực chợ Thá, gần núi Đôi. Đây là trận đánh đạt hiệu suất cao nhất lịch sử bộ đội tên lửa lúc bấy giờ: Dùng hai quả đạn hạ hai chiếc B-52 trong 10 phút.
Kết thúc chiến dịch, Sư đoàn 361 bắn rơi 29 máy bay, trong đó có 25 chiếc B-52. Ông Phiệt đã trực tiếp chỉ huy kíp chiến đấu đánh 19 trận, góp công cùng Tiểu đoàn 57 bắn rơi 4 chiếc B-52. “Trong tâm tưởng người lính chúng tôi lúc đó chỉ có hai từ ‘phải thắng’. Bom đạn địch chưa chắc đã trúng, mà trúng chưa chắc đã chết, cứ thế mà đánh thôi”, vị tướng già kể.
Nhưng để có được những chiến thắng ấy còn có sự hy sinh thầm lặng của gia đình. Từ năm 1965 đến 1968, do yêu cầu bí mật, ông Phiệt không được về thăm hay viết thư cho gia đình.
Sau chiến dịch 1972, ông cùng đơn vị tiếp tục hành quân vào Nghệ An. Khi em trai vợ đến hỏi tin tức, đồng đội chỉ nói “đồng chí ấy đi xa rồi”. Người nhà nghe vậy tưởng ông đã hy sinh. Ngày đất nước thống nhất, ông Phiệt về quê, thấy gia đình đã lập bàn thờ cho mình.
Năm 1973, ông Nguyễn Văn Phiệt được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau này, ông giữ chức Phó Tư lệnh về Chính trị Quân chủng Phòng không – Không quân, mang quân hàm Trung tướng.
Hiện tại, ở tuổi 88, ông vẫn tham gia các hoạt động truyền thống của quân đội. Chia sẻ về nguyên tắc làm việc, ông cho biết: “Cá nhân chỉ là hạt cát, sức mạnh đoàn kết mới tạo nên chiến thắng”.
Jayme Stephen đang cho chú chó Border Collie tên Ted Bear ăn thì vô tình giẫm phải mẩu thức ăn khô mà cô làm rơi xuống sàn. Mẩu thức ăn sắc nhọn gây ra vết thương trên chân người phụ nữ.
Chỉ 5 ngày sau, bàn chân của cô bị sưng tấy, đau nhức dữ dội và nhiễm trùng nặng.
Người phụ nữ 39 tuổi được đưa đến bệnh viện cấp cứu vì nhiễm trùng huyết và đã trải qua 3 cuộc đại phẫu chỉ trong vòng 5 ngày.
Tình trạng nhiễm trùng lan nhanh đến mức cuối cùng các bác sĩ buộc phải cắt cụt chân phải của cô.
"Tôi đã bỏ sót một mẩu thức ăn cho chó khi đang đổ vào bát," Jayme, đến từ New Pitsligo, Aberdeenshire, Scotland kể với Need To Know .
Jayme nói rằng cô biết việc phải cắt cụt chi là một rủi ro liên quan đến bệnh tiểu đường, nhưng chưa bao giờ tưởng tượng điều đó sẽ xảy ra với mình.
"Tôi chưa bao giờ muốn bệnh tiểu đường ảnh hưởng đến cuộc sống, vì vậy tôi luôn rất năng động. Trước đây, mỗi ngày tôi đều chèo thuyền, bắn cung, chèo bè vượt thác, tập gym, tập kickboxing hoặc đi bộ đường dài cùng với chó cưng. Sau ca phẫu thuật, tôi biết cuộc sống của mình sẽ thay đổi mãi mãi", Jayme tâm sự.
"Tôi trải qua ca phẫu thuật chưa đầy 1 tiếng đồng hồ và khi tỉnh dậy, tôi phải cố gắng lắm mới dám nhìn vào chân mình", Jayme tâm sự.
Được biết, Jayme được chẩn đoán mắc tiểu đường tuýp 1 khi mới 7 tuổi.
Khoảng 10 năm trước, cô bắt đầu mất cảm giác ở cả hai chân vì biến chứng thần kinh do bệnh tiểu đường.
"Sống chung với bệnh tiểu đường thật khó khăn. Nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và khiến tôi trở nên khá cô lập. Những điều giúp tôi tiếp tục cố gắng là chú chó Ted Bear và việc luôn giữ cho mình năng động", Jayme nói.
Trong 19 tháng qua, Jayme đã phải thích nghi với cuộc sống toàn thời gian phải sử dụng xe lăn.
Bất chấp những tổn thương, Jayme nói rằng thử thách này đã mang lại cho cô một cái nhìn mới mẻ về cuộc sống.
Từ trường hợp của mình, Jayme lên tiếng cảnh báo những người khác mắc bệnh tiểu đường về việc ngay cả những vết thương tưởng chừng nhỏ cũng có thể nhanh chóng trở nên nguy hiểm.
Theo các bác sĩ, bệnh đái tháo đường có thể gây ra rất nhiều biến chứng nguy hiểm cho cơ thể người bệnh.
Đáng chú ý, người mắc bệnh đái tháo đường rất dễ bị nhiễm trùng do nồng độ đường cao tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn phát triển.
Khi bị các vết trầy xước nhỏ cũng trở thành môi trường lý tưởng để các vi khuẩn gây bệnh sinh sôi. Đây là nguyên nhân khiến người mắc bệnh đái tháo đường dễ bị mắc các bệnh nhiễm trùng.
Bệnh nhân còn có thể xảy ra các biến chứng làm ảnh hưởng tới thần kinh cảm giác. Rối loạn thần kinh cảm giác làm cho bệnh nhân chậm phát hiện các tổn thương ngoài da như khi bị vật nhọn sắc đâm vào vì thế khả năng nhiễm khuẩn càng cao.
Bệnh nhân đái tháo đường thường bị tổn thương mạch máu ngoại biên, làm giảm lưu lượng máu đến các chi nên làm giảm dinh dưỡng mô, cung cấp oxy và khả năng gắn kết phản ứng miễn dịch hiệu quả. Từ đó việc chống lại vi khuẩn gây bệnh khó khăn hơn.
Những lưu ý về nhiễm trùng đái tháo đường:
- Không tự mua thuốc uống tại nhà khi bị ho sốt, khạc đàm.
- Vệ sinh răng miệng thường xuyên, khám răng định kỳ.
- Đi khám bác sĩ ngay khi có dấu hiệu nhiễm trùng.
- Không đắp thuốc nam vào chân khi bị nhiễm trùng bàn chân.
- Không tự ý cắt bỏ vết chai chân, mụn cơm, bất thường ở chân.
- Kiểm soát tốt đường huyết để hạn chế nhiễm trùng.
Vụ việc kinh hoàng này được phát hiện tại công viên Pembrey Country Park ở Carmarthenshire, xứ Wales bởi một người dắt chó đi dạo.
Các chuyên gia đã nhận được thông tin sau khi có báo cáo về việc một tấm lưới lớn trôi dạt vào bờ biển, bên trong chứa đầy cá mập.
Theo thông tin từ Need To Know, các điều tra viên đã có mặt tại hiện trường vào ngày 23/5.
Người ta phát hiện trong lưới có khoảng 200 con cá mập Tope chết – loài đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng nghiêm trọng.
Tấm lưới bao gồm cả cá mập mèo đực (catshark) và cái trưởng thành, cùng với một số cá mập mèo nhỏ hơn cũng bị mắc kẹt bên trong. Người ta tin rằng những con cá mập này đã chết gần đây sau khi bị mắc vào lưới đánh cá.
Các chuyên gia đã thu thập một số con cá mập để điều tra nguyên nhân tử vong, trong khi những con còn lại và lưới đánh cá được dọn sạch khỏi bãi biển.
Hiện chưa rõ chiếc lưới này thuộc về ai. Các nhà điều tra tin rằng chiếc lưới đánh cá có thể thuộc về một người câu cá nghiệp dư, người đã bị "choáng ngợp" bởi sức nặng của mẻ cá hoặc không biết cách xử lý tình huống.
Người phát ngôn của tổ chức Giám sát Môi trường Biển cho biết: "Trong kỳ nghỉ cuối tuần, chúng tôi nhận được báo cáo về một tấm lưới đánh cá lớn trôi dạt vào bãi biển tại Công viên Quốc gia Pembrey ở Carmarthenshire.
Những bức ảnh chúng tôi nhận được cho thấy tấm lưới đầy cá mập. Chúng tôi đã đến hiện trường vào sáng sớm để tiến hành điều tra. Chiếc lưới đầy ắp khoảng 200 con cá mập Tope trưởng thành, cả cái và đực. Ngoài ra, còn có một vài con cá mập mèo nhỏ trong lưới. Tất cả cá mập đều đã chết, thật không may, rất có thể là do mắc vào lưới.
Hiện tại chưa thể xác định được chiếc lưới thuộc về ai, nhưng có thể đó là một ngư dân nghiệp dư không biết cách xử lý, hoặc có thể đang kéo lưới bằng tay từ một chiếc thuyền nhỏ và không thể đưa nó lên thuyền do trọng lượng cá quá lớn nên đã phải cắt bỏ. Chúng tôi sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng cũng như chính quyền địa phương để hiểu rõ hơn những gì đã xảy ra và tìm cách ngăn chặn điều này trong tương lai."
Trước nguy cơ dịch bệnh diễn biến khó lường, Bộ Y tế vừa công bố Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do Ebola với nhiều cập nhật quan trọng đang thu hút sự chú ý của giới y tế. Đáng chú ý, tài liệu lần này ghi nhận việc bổ sung thêm 6 chủng virus mới cùng hàng loạt điều chỉnh trong quy trình xử lý ca bệnh, từ khâu phát hiện sớm, phân luồng điều trị cho đến các biện pháp cách ly nghiêm ngặt hơn nhằm hạn chế tối đa nguy cơ lây lan trong cộng đồng. Những thay đổi này được đánh giá là bước siết chặt đáng kể trong chiến lược ứng phó với các biến thể virus có mức độ nguy hiểm cao.
Bộ Y tế vừa ra Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola; trong đó cập nhật mới, bổ sung thêm một số nội dung so với Hướng dẫn được ban hành năm 2014.
Cụ thể, Hướng dẫn mới đã cập nhật một số căn cứ pháp lý đã được thay đổi.
Về tác nhân gây bệnh, Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 bổ sung thêm 6 chủng mới, trong đó thêm chủng Bombali ebolavirus (phát hiện 2018), và nhấn mạnh loài Zaire là loài duy nhất hiện có vaccine và thuốc đặc hiệu.
Về phương pháp xét nghiệm, Hướng dẫn mới bổ sung các kỹ thuật dùng trong phát hiện virus gây bệnh gồm: Test nhanh tìm kháng nguyên hoặc kháng thể để sàng lọc; xác định rõ kỹ thuật RT-PCR là tiêu chuẩn vàng; bổ sung phương pháp giải trình tự gen.
Về tiêu chuẩn chẩn đoán ca nghi ngờ, Hướng dẫn cập nhật tiêu chuẩn chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ, trong đó các thông tin triệu chứng lâm sàng được lượng hóa chi tiết giúp dễ xác định hơn như: Bắt buộc có sốt 38 độ C và ít nhất 1 triệu chứng đặc hiệu và có yếu tố dịch tễ trong vòng 21 ngày.
Về điều trị, bổ sung các biện pháp điều trị hỗ trợ dinh dưỡng, tâm lý cho người bệnh. Đặc biệt lưu ý điều trị theo dõi cho người cao tuổi, suy giảm miễn dịch và trẻ em. Bổ sung các kháng thể đơn dòng (INMAZEB, EBANGA) áp dụng cho chủng Zaire. Không có chống chỉ định do rủi ro sinh mạng vượt qua rủi ro tác dụng phụ.
Về vaccine phòng bệnh, cập nhật vaccine Ervebo (rVSV-ZEBOV) đã được FDA và WHO phê duyệt năm 2019 để phòng ngừa chủng Zaire.
Hướng dẫn cũng bổ sung việc quản lý người tiếp xúc gần; bổ sung quy định cấm khắt khe như: Không được cho con bú sữa mẹ; không hiến máu, mô, tạng, tinh dịch trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối với các trường hợp tiếp xúc gần.
Với người mắc, sau xuất viện bắt buộc bệnh viện phải thông báo cho CDC địa phương để quản lý ca bệnh sau xuất viện.
Với xử lý tử thi mắc bệnh, bắt buộc hỏa táng theo hướng dẫn tại Thông tư số 21/2021/TT-BYT về quản lý bệnh truyền nhiễm nhóm A theo quy định Luật.
Theo Bộ Y tế, việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola năm 2026 có ý nghĩa chiến lược, không chỉ tăng cường năng lực phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác và nâng cao tỉ lệ cứu sống người bệnh, mà còn đảm bảo môi trường an toàn tối đa cho đội ngũ nhân viên y tế và cộng đồng. Sự ra đời của phác đồ này khẳng định năng lực hội nhập và sự sẵn sàng của ngành Y tế Việt Nam trước các thách thức an ninh y tế toàn cầu.
Bộ Y tế cũng khẳng định sẽ tiếp tục theo dõi sát sao tình hình dịch bệnh truyền nhiễm nguy hiểm trên thế giới. Đồng thời, yêu cầu các Sở Y tế, các bệnh viện tuyến Trung ương và cơ sở khám, chữa bệnh trên toàn quốc khẩn trương tổ chức phổ biến, tập huấn và chuẩn bị sẵn sàng các phương án triển khai nghiêm túc Hướng dẫn chuyên môn mới này.
Theo thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), từ ngày 5/5 đến 20/5/2026 tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đã ghi nhận 600 ca nghi ngờ mắc Ebola trong đó có 139 ca tử vong, hơn 50 ca được chẩn đoán xác định nhiễm Bundibugyo – một trong 6 chủng của virus Ebola.
Ngày 17/5/2026, WHO công bố dịch bệnh Ebola do chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Trước nguy cơ bệnh do virus Ebola xâm nhập vào Việt Nam, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã tổ chức họp Hội đồng chuyên môn để cập nhật hướng dẫn quốc gia chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Ebola.
Trong công tác phòng chống lây nhiễm, Bộ Y tế yêu cầu tất cả các ca nghi ngờ hoặc xác định phải được cách ly và điều trị tại cơ sở y tế, tuyệt đối không điều trị tại nhà. Các cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện nghiêm ngặt biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, trang bị đầy đủ phương tiện phòng hộ cá nhân cho nhân viên y tế và người chăm sóc.
Người tiếp xúc gần với ca bệnh cần được theo dõi sức khỏe trong vòng 21 ngày kể từ lần tiếp xúc cuối cùng. Nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ, cần báo ngay cho cơ sở y tế để được cách ly và điều trị kịp thời.
Bộ Y tế cũng cho biết vaccine Ervebo đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt từ năm 2019 để phòng bệnh do chủng Zaire ebolavirus. Tuy nhiên, hiện chưa có vaccine hiệu quả cho các chủng Ebola khác.
Đối với các trường hợp tử vong do Ebola, thi thể phải được xử lý theo quy định đối với bệnh truyền nhiễm nhóm A và thực hiện hỏa táng nhằm hạn chế nguy cơ lây lan dịch bệnh.
