Virus bị nghi ngờ gây ra ổ dịch trên tàu du lịch là virus hanta (tiếng Anh là hantavirus). Reuters hôm nay 4.5 dẫn thông tin từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết virus hanta chủ yếu lây truyền qua các loài gặm nhấm, đặc biệt là chuột. Trong những trường hợp hiếm hoi, virus này có thể lây từ người sang người.
Trong đa số trường hợp, người bị nhiễm do hít phải virus phát tán trong không khí từ phân, nước tiểu hoặc nước bọt của chuột, như những khu vực có ổ chuột.
Theo Tạp chí The Lancet, tên gọi “virus hanta” bắt nguồn từ khu vực sông Hantan ở Hàn Quốc, nơi virus được xác định lần đầu vào thập niên 1970.
Virus hanta là một họ virus gây ra hai dạng bệnh chính, thứ nhất chủ yếu ảnh hưởng phổi và dạng còn lại tấn công thận.
Dạng bệnh đầu tiên gây chú ý nhiều nhất vì có tỷ lệ tử vong cao, khoảng 40%.
Hội chứng phổi Hantavirus (HPS) thường được phát hiện ở Bắc và Nam Mỹ. Theo chính phủ Canada, mỗi năm thế giới lại ghi nhận khoảng 200 ca bệnh này.
Kết quả giám định pháp y xác nhận nghệ sĩ dương cầm hòa nhạc Betsy Arakawa, vợ của cố diễn viên gạo cội người Mỹ Gene Hackman, tử vong vì HPS ở bang New Mexico hồi năm ngoái.
Trung tâm Kiểm soát và Ngăn ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) cho biết người bị nhiễm virus hatan thường xuất hiện những triệu chứng giống cúm, như mệt mỏi, sốt, trong giai đoạn từ 1 đến 8 tuần kể từ khi phơi nhiễm.
Từ 4 đến 10 ngày sau, những triệu chứng khác bao gồm ho, khó thở, tích tụ dịch trong phổi.
CDC cũng cảnh báo khó chẩn đoán ra bệnh trong 72 giờ đầu kể từ khi nhiễm virus, và các triệu chứng có thể bị tưởng nhầm là cúm.
Hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu đối với virus hanta. Việc điều trị chủ yếu là hỗ trợ như yêu cầu người bệnh nghỉ ngơi, truyền dịch. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể cần được thở máy.
Các chuyên gia khuyến cáo có thể giảm tối thiểu nguy cơ mắc bệnh bằng cách hạn chế tiếp xúc với loài gặm nhấm. Tránh hút bụi hoặc quét phân chuột khô vì có thể làm virus phát tán vào không khí.
Kể từ khi tình trạng ngộ độc nấm bùng phát vào tháng 11.2025 đến nay đã có 4 người tử vong và 43 người phải nhập viện. Các bệnh nhân bị ảnh hưởng có độ tuổi từ 19 tháng đến 84 tuổi, theo Sở Y tế Công cộng California.
Các ca ngộ độc nấm xuất hiện theo cụm, với ít nhất 6 ca liên quan đến những gia đình có khả năng đã dùng chung một mẻ nấm hái được. Có 4 bệnh nhân ngộ độc nấm đã được ghép gan, theo hệ thống kiểm soát chất độc của bang California.
Các trường hợp ngộ độc đã được báo cáo ở hơn 10 hạt thuộc khu vực Vịnh San Francisco và dọc theo bờ biển miền trung California. Sau khi số ca bắt đầu tăng đột biến vào cuối mùa thu, giới chức y tế California đã cảnh báo người dân không nên ăn bất kỳ loại nấm nào hái được.
Trong số ca ngộ độc nấm có 3 trường hợp được báo cáo vào đầu tuần này, rất lâu sau mùa sinh trưởng thông thường của loại nấm gây bệnh, khiến các quan chức y tế và các nhà nấm học bối rối về lý do tại sao các vụ ngộ độc lại lan rộng như thế và nguyên nhân gây ra xu hướng này.
"Đây chắc chắn là một đợt bùng phát lớn hơn nhiều so với bình thường, kéo dài hơn và kéo sang năm nay lâu hơn chúng tôi dự đoán", nhà nghiên cứu Heather Hallen-Adams, dẫn đầu lĩnh vực nghiên cứu chất độc của Hiệp hội Nấm học Bắc Mỹ nhận định. Bà Hallen-Adams nhấn mạnh: "Tôi không nghĩ chúng ta thực sự có thể xác định được nguyên nhân".
Thủ phạm chính gây ra các vụ ngộ độc là nấm mũ tử thần xâm lấn, còn được gọi là Amanita phalloides. Một loại nấm khác, tên Amanita ocreata, còn được gọi là nấm thiên thần hủy diệt miền tây, chịu trách nhiệm cho một vài trường hợp.
Trung bình mỗi năm, khoảng 50 trường hợp ngộ độc nấm Amanita được báo cáo trên toàn quốc, một con số mà California gần như đã đạt tới.
"Điều bất thường ở đây là mùa nấm độc gây chết người thường rơi vào tháng 12 và tháng 1.Tại sao hiện tượng này lại xảy ra?", bà Anne Pringle, giáo sư nấm học tại Đại học Wisconsin-Madison (Mỹ), nói.
Đợt bùng phát ngộ độc nấm đang phơi bày những lỗ hổng trong hệ thống y tế công cộng của California, cũng như sự thiếu hụt kiến thức khoa học vững chắc về loại nấm sản sinh độc tố này, theo NBC News.
Theo quy định của bang California, các nhà cung cấp dịch vụ y tế không bắt buộc phải báo cáo những ca ngộ độc nấm cho các quan chức y tế công cộng, điều này có nghĩa là Sở Y tế Công cộng California đang theo dõi các trường hợp thông qua một quy trình rườm rà và kém bài bản hơn so với nhiều bệnh khác.
Nấm mũ tử thần là một loài xâm lấn có nguồn gốc từ châu Âu và du nhập vào California trong thập niên 1930, rất có thể cùng với cây giống nhập khẩu, còn nấm thiên thần hủy diệt là loài bản địa của tiểu bang này.
Ở California, nấm mũ tử thần thường mọc gần cây sồi và đôi khi là cây thông. Độc tố amatoxin do nấm sản sinh ra có thể gây hại cho thận, gan và đường tiêu hóa. Các triệu chứng ngộ độc amatoxin có thể mất đến 24 giờ mới xuất hiện, bao gồm buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng.
Những phản ứng nghiêm trọng hơn, như tổn thương gan gây tử vong, có thể diễn tiến trong vòng 2-3 ngày. Amatoxin là nguyên nhân gây ra phần lớn các trường hợp ngộ độc nấm gây tử vong. Chỉ cần ăn một lượng rất nhỏ cũng đủ gây chết người.
"Lực lượng Mỹ đã giải cứu thành công thành viên phi hành đoàn mất tích của chiếc tiêm kích bị bắn rơi trên bầu trời Iran. Toàn bộ lực lượng tham gia chiến dịch đều đã trở về an toàn", một quan chức Mỹ giấu tên nói với Washington Post. Các hãng tin Mỹ khác như Fox, CNN, New York Times cũng đăng tải thông tin tương tự.
Hai thành viên tổ bay trên chiếc F-15E Strike Eagle đã phóng ghế thoát hiểm khi tiêm kích bị bắn hạ tại Iran ngày 3/4. Trong khi phi công được giải cứu nhanh chóng, sĩ quan điều khiển vũ khí, hay còn gọi là phi công buồng sau, đã mất tích. Sự việc khiến Mỹ kích hoạt chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp.
Theo NY Times, chiến dịch giải cứu huy động hàng trăm lính đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác. Các máy bay cường kích Mỹ liên tục dội bom và xả súng vào các đoàn xe của Iran nhằm ngăn họ tiếp cận khu vực phi công đang ẩn náu.
Một cuộc đấu súng đã nổ ra khi lực lượng Mỹ áp sát vị trí phi công, hai cựu quan chức quân đội cấp cao nắm rõ chiến dịch cho biết. Để phối hợp với lực lượng cứu hộ, phi công này được trang bị thiết bị phát tín hiệu định vị và hệ thống liên lạc bảo mật.
Một bản ghi nhớ nội bộ của HHS tiết lộ đối tượng bị nhắm đến trong làn sóng thay đổi quy chế đầu tiên là hàng trăm chuyên gia kỹ thuật, nhân sự cấp quản lý và những người hoạch định chính sách cấp cao. Theo luật hiện hành của Mỹ, nhóm công chức này chỉ bị mất việc khi mắc lỗi nghiêm trọng và họ có quyền khiếu nại. Tuy nhiên, quy định mới sẽ xếp họ vào một nhóm lao động khác, qua đó tước đi các đặc quyền bảo vệ việc làm. Đây là bước đi cụ thể hóa chiến dịch cải tổ bộ máy nhà nước được chính quyền ông Trump công bố hồi tháng 2. Chính phủ Mỹ muốn Tổng thống Trump có quyền chủ động sa thải hoặc thay thế lên tới 50.000 nhân viên chính phủ trên toàn quốc.
Bộ Y tế Mỹ đã xác nhận sự tồn tại của bản ghi nhớ trên, song không phản hồi về việc có bao nhiêu nhân sự hay phòng ban nào bị ảnh hưởng. Bộ này cũng giải thích rằng kế hoạch chỉ chính thức có hiệu lực nếu Tổng thống Trump ký ban hành sắc lệnh. Các tổ chức công đoàn đại diện cho viên chức liên bang Mỹ hiện đã đệ đơn kiện lên tòa án, nhằm bảo vệ quyền lợi cho người lao động trước nguy cơ bị sa thải hàng loạt.
