Bác sĩ Dương Minh Tuấn, Khoa Nội tiết Đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết người đái tháo đường không cần kiêng hoàn toàn hoa quả nhưng nên ưu tiên hoa quả nguyên miếng, nguyên múi, thay vì nước ép. Bởi, khi ăn một múi cam, một miếng táo hay vài quả dâu, cơ thể phải nhai, nghiền, tiêu hóa rồi mới giải phóng đường ra từ từ. Chất xơ trong trái cây làm chậm rỗng dạ dày, làm chậm hấp thu glucose tại ruột, nhờ đó đường máu sau ăn thường tăng chậm hơn.
Khi ép trái cây, máy ép đã phá vỡ cấu trúc tế bào, tách nước đường ra khỏi phần bã xơ. Một cốc nước cam, nước táo hay nước nho có thể chứa lượng đường của 2–4 quả, nhưng lại gần như không còn đủ phần xơ nguyên vẹn để làm chậm hấp thu.
Nước ép và sinh tố thường có phần chất xơ bị loại bỏ hoặc bị phá vỡ, khiến đường trong trái cây trở thành dạng “free sugars” dễ hấp thu hơn. Nước ép dễ uống một lượng lớn trong thời gian ngắn, làm tăng tổng năng lượng và carbohydrate nạp vào.
“Vì vậy, người bệnh có thể thấy một hiện tượng khi ăn một quả cam thì đường máu tăng ít, nhưng uống một cốc nước cam ép thì đường máu vọt lên nhanh”, bác sĩ nói.
Ngoài ra, nước ép làm cơ thể mất cảm giác no, dễ nạp nhiều carbohydrate hơn mà không nhận ra. Chưa kể nhiều loại nước ép còn có thêm đường, sữa đặc, syrup hoặc dùng lượng trái cây rất lớn. Do đó, người đái tháo đường nên ưu tiên ăn táo, lê, cam nguyên múi, bưởi, ổi, dâu tây, việt quất… Nên hạn chế xoài chín, mít, nhãn, vải, sầu riêng, nho ngọt…
Bác sĩ khuyến cáo 5 nguyên tắc khi ăn hoa quả:
Nên ăn quả nguyên miếng, nguyên múi thay vì uống nước ép. Cam nên ăn múi, táo nên ăn miếng, ổi nên ăn cả phần xơ, không nên biến thành nước ép lọc bã.
Không ăn quá nhiều một lần. Mỗi lần chỉ nên dùng một khẩu phần vừa phải, ví dụ một quả táo nhỏ, một quả lê nhỏ, một miếng bưởi vừa, một bát nhỏ dâu, hoặc một phần trái cây tương đương khoảng 15 g carbohydrate tùy kế hoạch ăn của từng người.
Không uống nước ép để “bồi bổ” hằng ngày. Nếu rất muốn dùng, nên giới hạn lượng nhỏ, tốt nhất dùng trong bữa ăn và phải tính vào tổng lượng carbohydrate. Chỉ nên giới hạn khoảng một ly nhỏ 150 ml/ngày, nhưng với người đường máu đang kiểm soát kém, tốt nhất vẫn nên ưu tiên quả nguyên miếng.
Nên ăn trái cây sau bữa chính hoặc trong bữa phụ có kiểm soát, tránh uống nước ép lúc đói. Khi ăn cùng bữa có đạm, chất béo tốt và chất xơ, tốc độ hấp thu đường thường chậm hơn so với dùng đơn độc.
Tuy nhiên, mức ảnh hưởng của sa pô chê lên đường huyết không chỉ phụ thuộc vào độ ngọt mà còn liên quan đến số lượng ăn, độ chín và cách kết hợp với các món ăn khác trong bữa ăn, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Sa pô chê chứa khá nhiều đường tự nhiên, chủ yếu là fructose và sucrose. Trái càng chín, lượng đường trong sa pô chê càng tăng, khiến vị ngọt đậm đà hơn. Vì vậy, nếu ăn quá nhiều trong một lần, lượng đường glucose đi vào máu cũng sẽ tăng nhanh hơn.
Tuy nhiên, đường trong trái cây không hoàn toàn giống đường tinh luyện trong nước ngọt hay bánh kẹo. Sa pô chê vẫn chứa chất xơ và nhiều hợp chất thực vật giúp làm chậm phần nào quá trình hấp thu đường.
Một loại trái cây dù có vị ngọt nhưng nếu ăn ít thì mức tăng đường huyết có thể không quá lớn. Ngược lại, ăn quá nhiều trong một lần sẽ khiến tổng lượng đường hấp thu tăng mạnh hơn. Ví dụ, ăn 1 trái sa pô chê nhỏ sẽ khác rất nhiều so với ăn liên tục 3 - 4 trái hoặc uống sinh tố sa pô chê có thêm sữa đặc, đường.
Ngoài ra, sa pô chê có chứa chất xơ. Đây là yếu tố giúp làm chậm quá trình hấp thu đường glucose vào máu. Khi ăn nguyên trái, chất xơ giúp thức ăn được tiêu hóa chậm hơn, từ đó hạn chế tình trạng đường huyết tăng quá nhanh sau ăn.
Sa pô chê càng chín kỹ thì càng ngọt do tinh bột trong trái chuyển dần thành đường đơn. Vì vậy, trái quá mềm và ngọt đậm thường có khả năng làm đường huyết tăng nhanh hơn trái vừa chín tới.
Hiện tượng này cũng gặp ở nhiều loại trái cây khác như chuối, xoài. Với người cần kiểm soát đường huyết, họ nên tránh ăn sa pô chê quá chín hoặc ăn số lượng lớn trong một lần.
Ăn một lượng nhỏ sa pô chê sau bữa chính hoặc ăn cùng thực phẩm giàu protein như sữa chua không đường, trứng, các loại hạt có thể giúp đường hấp thu chậm hơn, Eating Well dẫn lời chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Crystal Orozco.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san Food Science and Technology về các loại trái cây nhiệt đới cho thấy nhiều loại trái cây, trong đó là sa pô chê, có chỉ số đường huyết không quá cao khi ăn ở khẩu phần hợp lý. Điều này cho thấy sa pô chê không nhất thiết gây tăng đường huyết đột ngột như nhiều người lo ngại.
Cơ quan chức năng đưa ra động thái siết chặt quản lý ngay sau khi hơn 200 học sinh Trường Tiểu học Bình Quới Tây nhập viện từ ngày 7/4 do nhiễm khuẩn Salmonella từ suất ăn của công ty Hữu Phước. Trước đó, lực lượng kiểm tra cũng phát hiện nhà cung cấp Sago Food sử dụng thịt heo quá hạn.
Đề cập những sự cố này tại lễ ký kết, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm Phạm Khánh Phong Lan đánh giá quá trình cung cấp bữa ăn cho khoảng 3.500 trường học trên địa bàn hiện nay chưa an toàn tuyệt đối, dù các doanh nghiệp đều vượt qua khâu thẩm định.
Bà Lan nhấn mạnh sự kiện ký cam kết sáng nay mang ý nghĩa nhắc nhở, hoàn toàn không làm giảm nhẹ cường độ quản lý của cơ quan nhà nước. Lãnh đạo Sở nhận định việc "khuất mắt trông coi còn rất nhiều vấn đề", do đó định hướng ưu tiên hàng đầu lúc này tập trung vào khâu phòng ngừa. Cơ quan quản lý đề nghị hội phụ huynh đồng hành cùng nhà trường trực tiếp giám sát quá trình tiếp nhận nguyên liệu và tiến hành kiểm tra đột xuất khu vực nấu nướng của các công ty đối tác.
Trong môi trường giáo dục, hiệu trưởng giữ vai trò chịu trách nhiệm cao nhất đối với sức khỏe học sinh. Sở yêu cầu các trường ưu tiên tiêu chí chất lượng thay vì chỉ quan tâm mức giá đấu thầu, đồng thời phải lập tức tiếp thu và giải quyết mọi phản ánh từ học sinh, phụ huynh khi nhận thấy dấu hiệu bất thường của món ăn.
Trong trường hợp nhà trường không xử lý thỏa đáng, phụ huynh cần gọi điện trực tiếp đến đường dây nóng của Sở An toàn thực phẩm và cung cấp rõ danh tính. Cơ quan này khuyên người dân tránh đăng sự việc lên mạng xã hội trước khi nhà chức trách vào cuộc, nhằm chặn đứng cơ hội doanh nghiệp vi phạm tẩu tán hoặc phi tang chứng cứ.
Về thanh tra, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm thừa nhận việc kiểm tra hiện nay chủ yếu phải làm theo kế hoạch, có báo trước nên "cỡ gì cũng tốt", gây khó khăn cho việc phát hiện sai phạm thực tế. Sở đang kiến nghị sửa luật để phát huy tối đa mô hình thanh tra đột xuất dựa trên thông tin có kiểm chứng. Với các doanh nghiệp cố tình vi phạm gây ngộ độc thực phẩm, hình thức xử lý sẽ rất nghiêm khắc, mức phạt áp dụng tối thiểu từ 100 triệu đồng và có thể chuyển sang xử lý hình sự nếu hậu quả lớn.
Dự kiến ngày 16/4, TP HCM phát động Tháng hành động vì an toàn thực phẩm, với chủ đề trọng tâm là phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo đảm an toàn bữa ăn cho người dân.
Ngày 27.5, Khoa Nội tiêu hóa - Huyết học lâm sàng Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cu Ba Đồng Hới cho biết sau khi được các bác sĩ xử trí, bệnh nhân T.T.H (74 tuổi, ở phường Đồng Hới, Quảng Trị) đã ổn định.
Trước đó, tối 25.5, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới tiếp nhận bệnh nhân H. trong tình trạng đau rát vùng cổ, nuốt vướng, tăng tiết đờm dãi sau bữa cơm tối.
Theo người nhà, sau khi ăn, bà H. có biểu hiện khó nuốt, cảm giác đau nhói ở cổ nên tự móc họng nhiều lần với mong muốn lấy dị vật ra ngoài. Tuy nhiên, tình trạng đau ngày càng tăng khiến gia đình phải đưa bệnh nhân tới bệnh viện cấp cứu trong đêm.
Tại đây, bệnh nhân được chỉ định nội soi vùng họng để tìm dị vật nhưng chưa phát hiện bất thường. Sau đó, bà H. được chuyển đến Khoa Nội tiêu hóa - Huyết học lâm sàng để tiếp tục theo dõi và điều trị.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Duy Thạch, Trưởng khoa Nội tiêu hóa - Huyết học lâm sàng, cho biết thời điểm tiếp nhận, bệnh nhân có biểu hiện tăng tiết đờm dãi, đau nhức nhiều vùng cổ, nghi ngờ có dị vật mắc sâu trong đường tiêu hóa trên.
“Do bệnh nhân vừa ăn nên chưa thể tiến hành nội soi tiêu hóa ngay để tìm dị vật. Các bác sĩ phải truyền dịch, dùng thuốc giảm đau và kháng sinh nhằm ổn định tình trạng trước khi can thiệp”, bác sĩ Thạch thông tin.
Đến sáng 26.5, qua nội soi tiêu hóa, ê kíp bác sĩ phát hiện một mảnh xương dài hơn 3,5 cm, sắc nhọn cắm xuyên thành thực quản của bệnh nhân. Bác sĩ cho biết trường hợp này rất nguy hiểm vì dị vật sắc nhọn có thể gây thủng thực quản, viêm nhiễm trung thất hoặc đe dọa tính mạng nếu xử lý chậm.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi, cần ăn chậm, nhai kỹ và cẩn trọng với các món ăn có xương. Khi xuất hiện các dấu hiệu như nuốt đau, nuốt vướng hoặc nghi ngờ hóc dị vật, không nên tự móc họng hay dùng mẹo dân gian, mà cần đến cơ sở y tế gần nhất để thăm khám.
