Chiến dịch Mỹ – Israel ít gây ảnh hưởng cho chương trình hạt nhân Iran

Theo Hãng tin Reuters, ngày 3-5, Washington và Tehran tiếp tục đấu khẩu dữ dội giữa lúc đàm phán hòa bình bế tắc.

Trong thông cáo chính thức, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Mỹ đang đứng trước hai lựa chọn: hoặc "một chiến dịch quân sự bất khả thi", hoặc "một thỏa thuận tồi" với Tehran.

Lực lượng này đồng thời nhấn mạnh "phạm vi ra quyết định của Mỹ đã thu hẹp lại".

Trước đó, ngày 2-5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi khẳng định "quả bóng đang ở phía Mỹ" và Washington phải chọn giữa "con đường ngoại giao hoặc tiếp tục cách tiếp cận đối đầu".

Theo ông Gharibabadi, Iran "đã sẵn sàng cho cả hai con đường".

Đáp lại những lời cảnh báo trên, ông Trump cho biết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông sẽ sớm xem xét kế hoạch Iran vừa gửi sang.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Tôi không thể tưởng tượng nổi nó có thể được chấp nhận. Iran chưa phải trả cái giá đủ lớn cho những gì họ đã làm trong 47 năm qua".

Cũng trong ngày 3-5, ông Mohsen Rezaei - cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei - viết trên X rằng các lực lượng nước này sẵn sàng đánh chìm tàu chiến Mỹ.

Ông Rezaei cảnh báo: "Hãy chuẩn bị đối mặt với một nghĩa địa của tàu sân bay và lực lượng các ngươi".

Ngày 3-5, quân đội Israel (IDF) phát cảnh báo khẩn, yêu cầu cư dân của 11 thị trấn và làng ở miền Nam Lebanon rời khỏi nhà, di chuyển ít nhất 1.000m tới khu vực trống.

Theo Reuters, Tel Aviv cáo buộc lực lượng Hezbollah đã vi phạm lệnh ngừng bắn. Do đó, Israel cần tiến hành các chiến dịch chống lại lực lượng này. IDF đồng thời cảnh báo bất kỳ ai ở gần các tay súng hoặc cơ sở của Hezbollah đều có nguy cơ bị tấn công.

Những tuyên bố trên trực tiếp đe dọa đến lệnh ngừng bắn mong manh giữa Israel và Hezbollah.

Thực tế dù đã có lệnh ngừng bắn, Israel và Hezbollah vẫn thường xuyên cáo buộc nhau vi phạm và tiến hành những cuộc tấn công hạn chế vào nhau. Tuy nhiên đến nay, lệnh ngừng bắn chưa sụp đổ hoàn toàn.

Nếu lệnh ngừng bắn chính thức bị phá vỡ, tiến trình đàm phán Mỹ - Iran, vốn đang bế tắc, hoàn toàn có thể bị đình trệ hơn. Tehran đã nhiều lần nhấn mạnh các cuộc đàm phán với Washington không thể tiếp tục nếu lệnh ngừng bắn ở Lebanon không được duy trì.

Trong đề xuất hòa bình 14 điểm vừa gửi cho Mỹ, Iran cũng nêu rõ việc "kết thúc chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon" là một yêu cầu chính.

Ngày 3-5, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi. Ông đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz và từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân.

Ông Wadephul viết trên X: "Tôi nhấn mạnh rằng Đức ủng hộ giải pháp đàm phán. Là một đồng minh thân cận của Mỹ, chúng tôi chia sẻ cùng mục tiêu: Iran phải hoàn toàn từ bỏ vũ khí hạt nhân và ngay lập tức mở lại eo biển Hormuz".

Cuộc điện đàm diễn ra trong bối cảnh Berlin nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz.

Ngày 27-4, ông Merz tuyên bố Iran đang "làm bẽ mặt" Washington tại bàn đàm phán, kéo theo loạt phản ứng giận dữ từ Washington.

Mỹ sau đó thông báo điều chuyển 5.000 binh sĩ khỏi các căn cứ quân sự ở Đức. Ông Trump cũng tuyên bố thuế quan của Mỹ với ô tô và xe tải nhập từ Liên minh châu Âu (EU) sẽ tăng từ 15% lên 25% trong những ngày tới.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Các hình ảnh mới về mảnh vỡ tên lửa cho thấy trong cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào Kiev tuần trước, Nga có thể đã sử dụng tên lửa hành trình "hàng hiếm" 9M729, được phóng từ dòng tổ hợp 9K720 Iskander-M, cụ thể là biến thể Iskander-M1.

Điều này đặt ra nhiều câu hỏi cả về mặt kỹ thuật lẫn tác chiến liên quan đến việc sử dụng một loại vũ khí có giá trị cao như vậy cho mục tiêu này.

Người dân đã đăng tải hình ảnh các mảnh vỡ tên lửa thu được sau đợt không kích đêm 24/5, khi Moscow tập kích Kiev. Qua phân tích sơ bộ, Ukraine phát hiện trên các mảnh vỡ được cho là xuất hiện ký hiệu tương ứng với tên lửa 9M729.

9M729 là tên lửa hành trình phóng từ mặt đất do Cục thiết kế Novator phát triển và được xem là phiên bản triển khai trên bộ của tên lửa 3M14 Kalibr. Tầm bắn của loại tên lửa này dao động từ 1.500km đến 2.600km. Chính tầm bắn xa này từng khiến 9M729 bị phương Tây cáo buộc vi phạm Hiệp ước Các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF), điều mà Nga nhiều lần bác bỏ.

Tên lửa được phóng từ tổ hợp tên lửa chiến thuật Iskander. Tuy nhiên, 9M729 dài hơn đáng kể so với tên lửa hành trình tiêu chuẩn 9M728. Chiều dài của 9M729 là 7,94m, trong khi 9M728 chỉ dài 7,4m. Tên lửa 9M728, còn được gọi là R-500, có tầm bắn ngắn hơn nhiều, khoảng 500km.

Sự khác biệt về kích thước này được cho là khiến 9M729 không thể sử dụng với bệ phóng tiêu chuẩn của hệ thống Iskander-K.

Do đó, 9M729 cần một loại bệ phóng lớn hơn là 9P701, thuộc cấu hình 9K720 Iskander-M, vốn được gọi là Iskander-M1. Mỗi bệ phóng được cho là có thể mang 4 tên lửa. Việc bàn giao hệ thống này cho quân đội Nga bắt đầu từ khoảng năm 2021.

Theo kế hoạch mua sắm được công bố năm 2019, Nga dự định trang bị tối đa 60 bệ phóng loại này, mặc dù số lượng thực tế hiện đang hoạt động có thể thấp hơn.

Tính đến tháng 10/2025, Nga mới chỉ dùng 9M729 khoảng 23 lần kể từ khi xung đột với Ukraine leo thang.

Theo Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine, kho dự trữ 9M729 của Nga vào tháng 11/2025 được ước tính có khoảng 50 quả. Các báo cáo trước đó cho biết tổng số lượng đặt hàng sản xuất loại tên lửa này vào khoảng 95 quả.

Điều này khiến 9M729 trở thành một trong những loại vũ khí thực sự hiếm và có số lượng hạn chế trong kho tên lửa của Nga.

Vì vậy, việc Nga được cho là đã sử dụng loại tên lửa này trong cuộc tấn công vào Kiev đã làm dấy lên câu hỏi về lý do tác chiến đằng sau quyết định đó.

Về nguyên tắc, Nga hoàn toàn có thể sử dụng các tên lửa 9M728 phổ biến hơn thuộc hệ thống Iskander-K cho mục tiêu tại Kiev, đồng thời dành các tên lửa 9M729 tầm xa hơn cho những mục tiêu nằm sâu ở miền Tây Ukraine.

Một giả thuyết được đưa ra là Nga có thể đang thiếu tên lửa 9M728 tiêu chuẩn nên phải sử dụng phiên bản tầm bắn xa hơn và uy lực hơn. Tuy nhiên, giả thuyết này hiện chưa được xác nhận và cũng chưa có bằng chứng đáng tin cậy nào về mức tồn kho hoặc các hạn chế tác chiến có thể giải thích việc sử dụng tên lửa 9M729 trong trường hợp này.

Tin Gốc: Dân Trí

Hồi cuối tháng 3, khi xung đột Mỹ - Iran leo thang và có nguy cơ lan rộng ra toàn khu vực, Pakistan đã triển khai một nỗ lực ngoại giao hậu trường nhằm kéo các bên trở lại bàn đàm phán. Trong tiến trình này, Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir trở thành nhân tố quan trọng thúc đẩy đối thoại.

New York Times ngày 7/4 đưa tin ngay trước khi công bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thực hiện hai cuộc điện đàm quan trọng, lần lượt với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tướng Munir. Việc một tư lệnh nước ngoài nằm trong danh sách liên lạc của ông Trump ở thời điểm then chốt cho thấy ông Munir có vị thế đặc biệt.

Tại Pakistan, dù chính phủ dân sự nắm quyền điều hành, quân đội, đặc biệt là Tư lệnh Lục quân, mới là bên thực sự định hình các chính sách đối ngoại và an ninh quốc gia cốt lõi. Mọi quyết sách lớn liên quan đến Mỹ, Ấn Độ hay Iran đều phải có sự gật đầu của tướng Munir, theo Viện Hòa bình Mỹ.

"Tư lệnh Munir là người kiến tạo chính sách đối ngoại của Pakistan", cựu đại sứ Pakistan tại Mỹ Maleeha Lodhi nói với Wall Street Journal. "Ông ấy có lẽ là quan chức quốc tế duy nhất mà Tổng thống Trump thường xuyên đưa ra những nhận xét tích cực".

Ông Munir được cho là bắt đầu trao đổi với Tổng thống Trump về chiến sự Iran từ khoảng hai tuần trước, khi tình hình leo thang nguy hiểm. Axios dẫn lời một quan chức Mỹ thêm rằng ông Munir còn thiết lập được mối quan hệ với Phó tổng thống JD Vance, mở rộng thêm kênh liên lạc với giới lãnh đạo Mỹ.

"Ông Munir có chỉ số cảm xúc cao và tất nhiên là cả khả năng hòa giải", Lin Minwang, phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Nam Á tại Đại học Phúc Đán, nói với SCMP. "Tổng thống Trump có xu hướng coi trọng quan hệ cá nhân, khiến yếu tố này mang tính quyết định".

Ông Munir góp phần đáng kể trong việc khôi phục quan hệ song phương với Mỹ, vốn lao dốc từ khi tình báo Mỹ phát hiện trùm khủng bố Osama bin Laden ẩn náu tại thành phố Abbottabad ở Pakistan năm 2011. Tình hình thêm tồi tệ trong nhiệm kỳ thủ tướng Imran Khan, vì Pakistan theo đuổi chính sách đối ngoại ít phụ thuộc Mỹ.

Tại một sự kiện về Gaza vào tháng 10/2025, Tổng thống Trump gọi ông Munir là "nguyên soái yêu thích của tôi", dù Tư lệnh Lục quân Pakistan không có mặt. Tháng 6/2025, ông Trump mời ông Munir đến Nhà Trắng và gặp riêng. Đây được xem là động thái đặc biệt, khi một lãnh đạo quân đội Pakistan được Tổng thống Mỹ tiếp đón trong bối cảnh chính phủ dân sự vẫn nắm quyền.

Ba tháng sau, ông Munir tiếp tục xuất hiện tại Phòng Bầu dục, lần này cùng Thủ tướng Shehbaz Sharif, diễn biến được cho là củng cố thêm mối quan hệ cá nhân và chính trị giữa hai bên.

Trong khi đó, quân đội Pakistan vốn có quan hệ chặt chẽ với các chỉ huy quân sự Iran. Hai nước có biên giới chung khoảng 900 km, từng xảy ra đụng độ dọc biên giới hồi tháng 1/2024 và ông Munir đã tham gia kiểm soát, hạ nhiệt căng thẳng bằng các mối liên hệ trực tiếp với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

"Ông ấy đã xây dựng được một mức độ tin cậy nhất định", Abdul Basit, nhà nghiên cứu tại Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore, nói.

Pakistan là quốc gia có cộng đồng Hồi giáo dòng Shiite lớn thứ hai thế giới, sau Iran, sở hữu vũ khí hạt nhân và không có căn cứ Mỹ trên lãnh thổ. Do đó, Iran có thể coi Pakistan là nước trung lập hơn những bên khác.

Ngoài ra, Tư lệnh Munir còn chủ động mở rộng mạng lưới quan hệ với các cường quốc khác, như Trung Quốc hay Arab Saudi.

Cách tiếp cận đa hướng giúp Pakistan duy trì vị thế đặc biệt, vừa là đồng minh lớn ngoài NATO của Mỹ, vừa là đối tác của Trung Quốc, duy trì được quan hệ tốt với cả Iran và Arab Saudi, hai nước đối thủ của nhau tại Trung Đông. Khi các kênh đối thoại truyền thống rơi vào bế tắc, mạng lưới đa phương linh hoạt này đã giúp duy trì liên lạc giữa các bên, tạo tiền đề cho thỏa thuận ngừng bắn hai tuần.

Sinh năm 1968, ông Munir không đi theo con đường thăng tiến thường thấy. Ông từng đứng đầu cả Cơ quan Tình báo Quân đội (MI) và Cơ quan Tình báo Liên quân (ISI), có vai trò then chốt trong hệ thống an ninh quốc gia Pakistan. Tuy nhiên, ông đã bị cách chức lãnh đạo ISI dưới thời thủ tướng Khan.

Những biến động trên chính trường Pakistan sau đó, đặc biệt là việc thủ tướng Khan bị phế truất tháng 4/2022, đã mở đường cho ông Munir trở lại. Ông nhậm chức Tư lệnh Lục quân tháng 11 cùng năm, nhanh chóng củng cố quyền lực và mở rộng ảnh hưởng.

Trong cuộc xung đột Ấn Độ - Pakistan vào tháng 5/2025, ông Munir đưa ra các tuyên bố cứng rắn nhằm vào New Delhi, trở thành tiếng nói mang tính quyết định. Tháng 11/2025, Munir được thăng cấp Thống chế, trở thành người thứ hai trong lịch sử Pakistan mang quân hàm này.

Ông lên đỉnh cao quyền lực một tháng sau đó, làm Tổng tư lệnh Lực lượng Phòng vệ, vị trí cho phép kiểm soát toàn bộ lực lượng vũ trang. Vai trò này đi kèm với quyền miễn trừ pháp lý suốt đời, củng cố thêm vị thế của ông trên chính trường Pakistan, do quân đội nước này lâu nay thường tác động tới các chính sách an ninh của chính phủ.

Tin Gốc: Vnexpress