Tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu khả năng đến năm 2045 Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ông gợi ý Hà Nội thí điểm xây dựng mô hình “phường, xã xã hội chủ nghĩa” với quy mô dân số từ 500.000 đến một triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.
Thời kỳ quá độ là một giai đoạn tất yếu trong tiến trình phát triển theo lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin. Đây là giai đoạn chuyển tiếp kéo dài, khi các yếu tố của xã hội cũ và xã hội mới đan xen, đòi hỏi những bước đi phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia. Đối với Việt Nam, xuất phát điểm là một nước phong kiến lạc hậu, lại trải qua chiến tranh kéo dài, nên việc đi lên chủ nghĩa xã hội phải theo lộ trình từng bước, không thể nóng vội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng diễn đạt giản dị rằng xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội mà đời sống vật chất ngày càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Đồng thời, Người nhấn mạnh phải kiên trì, bền bỉ, xây dựng từng bước để đạt được mục tiêu lâu dài.
Từ những năm đầu đổi mới, Đảng xác định Việt Nam đang ở chặng đường đầu của thời kỳ quá độ. Sau gần 40 năm phát triển, các thành tựu kinh tế – xã hội trở thành nền tảng để đặt ra mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đây cũng được xem là dấu mốc quan trọng gắn với khả năng hoàn thành thời kỳ quá độ và bước sang giai đoạn phát triển cao hơn.
Lần đầu xác lập hệ tiêu chí của xã hội xã hội chủ nghĩa
Mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được định hình rõ ràng lần đầu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991. Văn kiện này không chỉ nêu mục tiêu, mà xác lập một hệ tiêu chí cụ thể để nhận diện xã hội xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Theo đó, xã hội được xác định do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công và có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc bình đẳng, đoàn kết; mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế.
Việc đưa ra các đặc trưng này đánh dấu bước chuyển từ nhận thức mang tính khái quát sang định hình một mô hình phát triển có thể định hướng chính sách và đo lường kết quả. Đây là nền tảng lý luận xuyên suốt cho các văn kiện sau này.
Qua các kỳ Đại hội, mô hình tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện. Tại Đại hội IX năm 2001, Đảng xác định kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳ quá độ, nhằm phát triển lực lượng sản xuất trong điều kiện mới.
Đến Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011, hệ đặc trưng được hoàn chỉnh thành 8 nội dung, làm rõ hơn mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; đồng thời khẳng định vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vị trí trung tâm của con người.
Cụ thể, xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam hướng tới được xác định là xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới.
Việc xác lập đầy đủ 8 đặc trưng này không chỉ dừng ở việc mô tả mục tiêu, mà còn tạo thành một hệ tiêu chí để định hướng chính sách và đánh giá quá trình phát triển. Mỗi đặc trưng gắn với một trụ cột cụ thể: kinh tế phát triển đi đôi với công bằng xã hội, chính trị bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, văn hóa giữ vai trò nền tảng tinh thần, con người là trung tâm, còn Nhà nước giữ vai trò tổ chức và điều tiết toàn bộ quá trình phát triển.
Đại hội XIII xác định mốc phát triển đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, đưa mô hình từ định hướng lý luận sang mục tiêu có thể đo đếm.
Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
Trong cấu trúc của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giữ vai trò là phương thức tổ chức và vận hành nền kinh tế.
Việc xác định mô hình này tại Đại hội IX cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển: Việt Nam sử dụng cơ chế thị trường để huy động và phân bổ nguồn lực, nhưng không để thị trường chi phối toàn bộ, mà đặt dưới sự quản lý của Nhà nước nhằm bảo đảm định hướng phát triển vì con người.
Điều này thể hiện ở việc tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, thông qua các chính sách điều tiết, an sinh và phân phối lại. Thị trường được sử dụng như công cụ để thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng suất và thu nhập, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng sống của người dân.
Sự khác biệt với mô hình kinh tế tư bản nằm ở chỗ không lấy lợi nhuận làm trung tâm, mà hướng tới sự phát triển toàn diện. Nhà nước giữ vai trò định hướng và điều tiết để hạn chế các hệ quả tiêu cực như phân hóa giàu nghèo hay bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công.
Đưa mô hình xuống cấp cơ sở
Gợi ý xây dựng “phường, xã xã hội chủ nghĩa” cho thấy bước chuyển từ mô hình ở tầm quốc gia xuống cấp cơ sở, nơi các mục tiêu phát triển được cụ thể hóa thành điều kiện sống hàng ngày.
Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu, một đơn vị thí điểm phải bảo đảm hạ tầng đồng bộ, hệ thống giáo dục và y tế phát triển, môi trường sống an toàn, dịch vụ công thuận tiện và chính quyền vận hành hiệu quả. Những yếu tố này chính là cách chuyển các đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành tiêu chí cụ thể, có thể kiểm chứng.
Việc lựa chọn cấp phường, xã xuất phát từ vai trò đây là cấp gần dân nhất, nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với bộ máy quản lý và thụ hưởng chính sách. Nếu mô hình thành công ở đây, sẽ trở thành hình mẫu để nhân rộng toàn quốc, đúng với triết lý “lấy dân làm gốc” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra từ những ngày đầu lập nước.
Tuy nhiên, đến nay “phường, xã xã hội chủ nghĩa” chưa phải là một khái niệm được luật hóa. Hệ thống pháp luật hiện hành chỉ quy định các đơn vị hành chính cơ sở là xã, phường và đặc khu. Vì vậy, mô hình này đang ở giai đoạn nghiên cứu, thí điểm, chưa phải một loại hình đơn vị hành chính chính thức.
Để triển khai, Hà Nội cần làm rõ các tiêu chí đánh giá, cơ chế vận hành, nguồn lực đầu tư và phương thức giám sát. Đây là những điều kiện cần thiết để mô hình có thể vận hành trong thực tế và được đánh giá bằng kết quả cụ thể.
Từ nền tảng lý luận được xây dựng qua các văn kiện, đến mục tiêu phát triển dài hạn và các đề xuất thí điểm hiện nay, mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đang từng bước được cụ thể hóa. Trọng tâm của quá trình này là chuyển 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành chất lượng sống cụ thể của người dân, thông qua hiệu quả quản trị và mức độ tiếp cận dịch vụ công ở cấp cơ sở.
Tại buổi tiếp, Chủ tịch Nguyễn Văn Được bày tỏ vui mừng đón tiếp tân Tổng lãnh sự Cuba đến công tác tại TP.HCM, đồng thời nhấn mạnh quan hệ Việt Nam - Cuba là mối quan hệ thủy chung, son sắt.
Mối quan hệ này được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Chủ tịch Fidel Castro dày công xây dựng, vun đắp. TP.HCM đã ký ghi nhớ hợp tác với Bộ Y tế Cuba về đào tạo trong lĩnh vực y tế.
Chủ tịch Nguyễn Văn Được chia sẻ với nhân dân Cuba về những khó khăn đang gặp phải từ chính sách bao vây, cấm vận; đồng thời nhấn mạnh vì Cuba, Việt Nam và TP.HCM nói riêng sẵn sàng hỗ trợ, giúp đỡ trong khả năng có thể để giúp Cuba vượt qua giai đoạn khó khăn trước mắt.
Thời gian qua, Việt Nam đã triển khai một số chương trình hỗ trợ như chuyển giao công nghệ để Cuba tự chủ trong sản xuất lương thực, nhất là lúa gạo. Bên cạnh đó, TP.HCM cũng hỗ trợ máy tính, năng lượng mặt trời cho một số trường học ở Cuba.
Theo Chủ tịch UBND TP.HCM, đây chỉ là giải pháp trước mắt, quan trọng là Cuba phải tự chủ lương thực, công nghiệp, sản xuất hàng hóa thiết yếu phục vụ người dân. Ông Nguyễn Văn Được cũng mong đẩy mạnh hợp tác với Cuba để sản xuất các loại thuốc, biệt dược, vắc xin, là những lĩnh vực có nhiều tiềm năng hợp tác giữa hai bên.
Tại buổi làm việc, Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM Mauricio Alejandro Martinez Duque thông tin khái quát về tình hình Cuba hiện nay, đồng thời cảm ơn những tình cảm tốt đẹp của Việt Nam và TP.HCM dành cho Cuba như ủng hộ gỡ bỏ chính sách cấm vận, hỗ trợ lương thực, năng lượng.
"Các thế hệ người dân Cuba luôn khắc sâu sự hỗ trợ của nhân dân Việt Nam. Trong những hoàn cảnh khó khăn thế này, chúng ta mới biết được đâu là những người bạn thực sự", ông Mauricio Alejandro Martinez Duque bày tỏ.
Tân Tổng lãnh sự Cuba tại TP.HCM bày tỏ sẽ nỗ lực hết mình trong thời gian làm việc tại thành phố, cùng với lãnh đạo và nhân dân TP.HCM vun đắp tình hữu nghị hai nước Việt Nam - Cuba.
Hai bên đã trao đổi về những mặt hàng cần hỗ trợ và cách thức triển khai, đảm bảo hài hòa trong mối quan hệ Việt Nam - Cuba và quan hệ quốc tế.
Tối 18-5, tại sân vận động Làng Sen, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Làng Sen năm 2026, mở đầu chuỗi hoạt động kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19-5-1890 - 19-5-2026).
Tháng 5 về, triệu trái tim của những người con đất Việt lại bồi hồi hướng về Làng Sen - mảnh đất thấm đẫm hồn quê, mộc mạc mà thiêng liêng, bởi nơi đây đang lưu giữ, nâng niu bao ký ức về người cha già của dân tộc - "Người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và non sông đất nước ta".
Phát biểu tại lễ khai mạc, ông Thái Văn Thành - Phó chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An - nhấn mạnh Lễ hội Làng Sen có ý nghĩa chính trị sâu sắc, sự kiện quan trọng chào mừng kỷ niệm ngày sinh của Người; là ngày hội truyền thống để nhân dân hát về Bác Hồ, về Đảng, về quê hương, đất nước, nhằm tôn vinh và khẳng định sức sống mãnh liệt của những giá trị văn hóa mang dấu ấn thời đại Hồ Chí Minh.
Lễ hội cũng là dịp thể hiện sự tôn kính và lòng biết ơn sâu sắc của mọi tầng lớp nhân dân, của dân tộc đối với công lao to lớn của Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất, một biểu tượng sáng ngời trong những trang sử vàng của lịch sử và văn hóa Việt Nam, của lịch sử dân tộc Việt Nam, lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Mảnh đất Kim Liên ấm tình đất, nặng tình người hôm nay đang rộn ràng sắc mới, đổi thay từng ngày để hòa cùng nhịp chuyển mình của đất nước.
Mang theo tình yêu, lòng biết ơn và niềm tự hào, Nghệ An - quê hương Bác Hồ - đã và đang phấn đấu thực hiện tốt các mục tiêu đưa Nghệ An trở thành tỉnh khá của cả nước, là trung tâm khu vực Bắc Trung Bộ về thương mại, y tế, giáo dục - đào tạo, khoa học - công nghệ, công nghiệp và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.
Về vui hội Làng Sen năm nay, nhân dân và du khách hiểu hơn về một Làng Sen quê Bác thanh bình, giản dị, thân thương; về mảnh đất, con người Nghệ An thân thiện, đậm bản sắc truyền thống nhưng luôn sẵn sàng cho những trải nghiệm văn hóa, du lịch mới.
"Từ Lễ hội Làng Sen, giá trị di sản văn hóa Hồ Chí Minh và những ấn tượng tốt đẹp về một quê hương Nghệ An thân thiện, mến khách sẽ ngày càng lan tỏa, lưu dấu trong lòng các quý vị đại biểu, nhân dân, du khách gần xa", ông Thành khẳng định.
Dịp này, Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên vinh dự nhận Huân chương Lao động hạng nhất của Chủ tịch nước.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công bố quyết định công nhận Khu du lịch quốc gia Kim Liên với diện tích 10.500ha.
Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển du lịch của địa phương, góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh tới du khách trong và ngoài nước.
Với không gian văn hóa - lịch sử giàu bản sắc, cảnh quan thanh bình cùng hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, Kim Liên sẽ trở thành điểm đến mang tầm quốc gia, nơi du khách có thể tìm về cội nguồn, trải nghiệm văn hóa xứ Nghệ và cảm nhận sâu sắc những giá trị trường tồn của quê hương Bác Hồ.
Điểm nhấn của đêm khai mạc là chương trình nghệ thuật đặc biệt gồm ba chương: "Sen nở đất quê", "Dấu chân thời đại" và "Hương sắc trường tồn".
Chương trình tái hiện hành trình từ quê hương Làng Sen đến khát vọng độc lập dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh; tinh thần đại đoàn kết và khát vọng phát triển đất nước trong thời đại mới.
Thông qua chương trình khai mạc Lễ hội Làng Sen năm 2026, tỉnh Nghệ An tiếp tục khẳng định ý nghĩa và sức lan tỏa của một sự kiện văn hóa - chính trị đặc biệt, thể hiện lòng thành kính, tri ân sâu sắc của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân cả nước đối với Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.
Đây cũng là dịp tuyên truyền, giáo dục truyền thống yêu nước, lan tỏa những giá trị tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; góp phần quảng bá hình ảnh quê hương Nghệ An, Khu di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên đến với du khách trong và ngoài nước, qua đó thúc đẩy phát triển văn hóa, du lịch, khơi dậy khát vọng phát triển quê hương, đất nước trong giai đoạn mới.
UBND TP.HCM vừa phát động đợt thi đua đặc biệt "Tự hào 50 năm - Đổi mới và phát triển", hướng tới kỷ niệm 50 năm ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh (2.7.1976 - 2.7.2026).
Đợt thi đua đặc biệt kéo dài đến hết tháng 12.2026, được triển khai sâu rộng trong toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và các tầng lớp nhân dân. Điểm nhấn là cách tổ chức theo 2 giai đoạn, với mục tiêu và trọng tâm hành động rõ ràng, gắn chặt với nhiệm vụ phát triển của thành phố.
Cụ thể, giai đoạn 1 kéo dài đến ngày 2.7.2026, mang tính "nước rút", tập trung tạo dấu ấn bằng các công trình, phần việc cụ thể chào mừng sự kiện 50 năm thành phố mang tên Bác.
UBND TP.HCM yêu cầu mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương đăng ký ít nhất một công trình hoặc phần việc tiêu biểu, kèm kế hoạch triển khai chi tiết, xác định rõ tiến độ và kết quả đầu ra. Các nội dung thi đua tập trung vào 5 nhóm trọng tâm gồm: hạ tầng - chỉnh trang đô thị; chuyển đổi số - cải cách hành chính; an sinh xã hội; văn hóa - tuyên truyền; quốc phòng - an ninh.
Trong đó, yêu cầu đặt ra là huy động tối đa nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, phấn đấu 80% công trình được khởi công và tối thiểu 80% công trình đăng ký hoàn thành trước mốc ngày 2.7.2026.
Song song với triển khai công trình, thành phố thúc đẩy các chỉ tiêu kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. Các hoạt động an sinh, chăm lo đối tượng chính sách và chương trình văn hóa, tuyên truyền cũng được tổ chức đồng bộ, góp phần lan tỏa không khí thi đua rộng khắp.
Kết thúc giai đoạn này, TP.HCM tổ chức sơ kết, gắn với các hoạt động kỷ niệm, đồng thời biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân tiêu biểu và công bố các công trình trọng điểm đã hoàn thành.
Sau ngày 2.7, đợt thi đua bước sang giai đoạn 2 với trọng tâm "tăng tốc - bứt phá - hoàn thành toàn diện nhiệm vụ năm 2026".
Nếu giai đoạn 1 nhấn mạnh tiến độ và kết quả cụ thể thì giai đoạn 2 chú trọng chiều sâu và chất lượng. Các cơ quan, đơn vị được yêu cầu tập trung hoàn thành đồng bộ các chỉ tiêu năm 2026, bảo đảm đạt và vượt kế hoạch; đồng thời chủ động tháo gỡ khó khăn, xử lý dứt điểm các tồn tại để không phát sinh điểm nghẽn.
Một yêu cầu quan trọng là củng cố, nâng cao chất lượng các kết quả đã đạt được. Các công trình sau khi hoàn thành phải phát huy hiệu quả thực tế; các mô hình thí điểm cần được chuẩn hóa, nhân rộng. Qua đó, từng bước hoàn thiện hạ tầng, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng đội ngũ, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo.
Theo UBND TP.HCM, việc tổ chức thi đua phải bảo đảm thiết thực, hiệu quả, có trọng tâm, trọng điểm và gắn trực tiếp với nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị. Kết quả thi đua là căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, đồng thời phản ánh trách nhiệm của người đứng đầu.
Đợt thi đua đặc biệt không chỉ mang ý nghĩa kỷ niệm một dấu mốc lịch sử, mà còn hướng đến mục tiêu dài hạn: tạo động lực mới cho phát triển kinh tế - xã hội, thúc đẩy cải cách hành chính, chuyển đổi số và nâng cao chất lượng sống của người dân.
