Tại cuộc tiếp xúc cử tri Hà Nội ngày 4/5/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu khả năng đến năm 2045 Việt Nam có thể kết thúc thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Ông gợi ý Hà Nội thí điểm xây dựng mô hình “phường, xã xã hội chủ nghĩa” với quy mô dân số từ 500.000 đến một triệu, đầu tư đồng bộ hạ tầng, trường học, bệnh viện, không gian công cộng và đô thị thông minh.
Thời kỳ quá độ là một giai đoạn tất yếu trong tiến trình phát triển theo lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin. Đây là giai đoạn chuyển tiếp kéo dài, khi các yếu tố của xã hội cũ và xã hội mới đan xen, đòi hỏi những bước đi phù hợp với điều kiện cụ thể của từng quốc gia. Đối với Việt Nam, xuất phát điểm là một nước phong kiến lạc hậu, lại trải qua chiến tranh kéo dài, nên việc đi lên chủ nghĩa xã hội phải theo lộ trình từng bước, không thể nóng vội.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng diễn đạt giản dị rằng xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội mà đời sống vật chất ngày càng đầy đủ, đời sống tinh thần ngày càng nâng cao. Đồng thời, Người nhấn mạnh phải kiên trì, bền bỉ, xây dựng từng bước để đạt được mục tiêu lâu dài.
Từ những năm đầu đổi mới, Đảng xác định Việt Nam đang ở chặng đường đầu của thời kỳ quá độ. Sau gần 40 năm phát triển, các thành tựu kinh tế – xã hội trở thành nền tảng để đặt ra mục tiêu đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Đây cũng được xem là dấu mốc quan trọng gắn với khả năng hoàn thành thời kỳ quá độ và bước sang giai đoạn phát triển cao hơn.
Lần đầu xác lập hệ tiêu chí của xã hội xã hội chủ nghĩa
Mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam được định hình rõ ràng lần đầu trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội năm 1991. Văn kiện này không chỉ nêu mục tiêu, mà xác lập một hệ tiêu chí cụ thể để nhận diện xã hội xã hội chủ nghĩa phù hợp với điều kiện Việt Nam.
Theo đó, xã hội được xác định do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng cao; con người được giải phóng khỏi áp bức, bất công và có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc bình đẳng, đoàn kết; mở rộng quan hệ hợp tác quốc tế.
Việc đưa ra các đặc trưng này đánh dấu bước chuyển từ nhận thức mang tính khái quát sang định hình một mô hình phát triển có thể định hướng chính sách và đo lường kết quả. Đây là nền tảng lý luận xuyên suốt cho các văn kiện sau này.
Qua các kỳ Đại hội, mô hình tiếp tục được bổ sung và hoàn thiện. Tại Đại hội IX năm 2001, Đảng xác định kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là mô hình kinh tế tổng quát trong thời kỳ quá độ, nhằm phát triển lực lượng sản xuất trong điều kiện mới.
Đến Cương lĩnh bổ sung, phát triển năm 2011, hệ đặc trưng được hoàn chỉnh thành 8 nội dung, làm rõ hơn mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; đồng thời khẳng định vai trò của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và vị trí trung tâm của con người.
Cụ thể, xã hội xã hội chủ nghĩa mà Việt Nam hướng tới được xác định là xã hội dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; do nhân dân làm chủ; có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ, phù hợp; có nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện; các dân tộc trong cộng đồng Việt Nam bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng và giúp nhau cùng phát triển; có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân do Đảng Cộng sản lãnh đạo; và có quan hệ hữu nghị, hợp tác với các nước trên thế giới.
Việc xác lập đầy đủ 8 đặc trưng này không chỉ dừng ở việc mô tả mục tiêu, mà còn tạo thành một hệ tiêu chí để định hướng chính sách và đánh giá quá trình phát triển. Mỗi đặc trưng gắn với một trụ cột cụ thể: kinh tế phát triển đi đôi với công bằng xã hội, chính trị bảo đảm quyền làm chủ của nhân dân, văn hóa giữ vai trò nền tảng tinh thần, con người là trung tâm, còn Nhà nước giữ vai trò tổ chức và điều tiết toàn bộ quá trình phát triển.
Đại hội XIII xác định mốc phát triển đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao, đưa mô hình từ định hướng lý luận sang mục tiêu có thể đo đếm.
Trong cấu trúc của mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa, kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa giữ vai trò là phương thức tổ chức và vận hành nền kinh tế.
Việc xác định mô hình này tại Đại hội IX cho thấy sự thay đổi trong tư duy phát triển: Việt Nam sử dụng cơ chế thị trường để huy động và phân bổ nguồn lực, nhưng không để thị trường chi phối toàn bộ, mà đặt dưới sự quản lý của Nhà nước nhằm bảo đảm định hướng phát triển vì con người.
Điều này thể hiện ở việc tăng trưởng kinh tế phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội, thông qua các chính sách điều tiết, an sinh và phân phối lại. Thị trường được sử dụng như công cụ để thúc đẩy sản xuất, nâng cao năng suất và thu nhập, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng cao chất lượng sống của người dân.
Sự khác biệt với mô hình kinh tế tư bản nằm ở chỗ không lấy lợi nhuận làm trung tâm, mà hướng tới sự phát triển toàn diện. Nhà nước giữ vai trò định hướng và điều tiết để hạn chế các hệ quả tiêu cực như phân hóa giàu nghèo hay bất bình đẳng trong tiếp cận dịch vụ công.
Đưa mô hình xuống cấp cơ sở
Gợi ý xây dựng “phường, xã xã hội chủ nghĩa” cho thấy bước chuyển từ mô hình ở tầm quốc gia xuống cấp cơ sở, nơi các mục tiêu phát triển được cụ thể hóa thành điều kiện sống hàng ngày.
Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu, một đơn vị thí điểm phải bảo đảm hạ tầng đồng bộ, hệ thống giáo dục và y tế phát triển, môi trường sống an toàn, dịch vụ công thuận tiện và chính quyền vận hành hiệu quả. Những yếu tố này chính là cách chuyển các đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành tiêu chí cụ thể, có thể kiểm chứng.
Việc lựa chọn cấp phường, xã xuất phát từ vai trò đây là cấp gần dân nhất, nơi người dân trực tiếp tiếp xúc với bộ máy quản lý và thụ hưởng chính sách. Nếu mô hình thành công ở đây, sẽ trở thành hình mẫu để nhân rộng toàn quốc, đúng với triết lý “lấy dân làm gốc” mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra từ những ngày đầu lập nước.
Tuy nhiên, đến nay “phường, xã xã hội chủ nghĩa” chưa phải là một khái niệm được luật hóa. Hệ thống pháp luật hiện hành chỉ quy định các đơn vị hành chính cơ sở là xã, phường và đặc khu. Vì vậy, mô hình này đang ở giai đoạn nghiên cứu, thí điểm, chưa phải một loại hình đơn vị hành chính chính thức.
Để triển khai, Hà Nội cần làm rõ các tiêu chí đánh giá, cơ chế vận hành, nguồn lực đầu tư và phương thức giám sát. Đây là những điều kiện cần thiết để mô hình có thể vận hành trong thực tế và được đánh giá bằng kết quả cụ thể.
Từ nền tảng lý luận được xây dựng qua các văn kiện, đến mục tiêu phát triển dài hạn và các đề xuất thí điểm hiện nay, mô hình xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đang từng bước được cụ thể hóa. Trọng tâm của quá trình này là chuyển 8 đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa thành chất lượng sống cụ thể của người dân, thông qua hiệu quả quản trị và mức độ tiếp cận dịch vụ công ở cấp cơ sở.
Luật Dẫn độ 2025 có hiệu lực từ 1.7.2026 quy định nguyên tắc, thẩm quyền, điều kiện, trình tự, thủ tục thực hiện dẫn độ và trách nhiệm của các cơ quan nhà nước của Việt Nam trong dẫn độ; áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam và nước ngoài có liên quan đến dẫn độ với Việt Nam.
Luật Dẫn độ gồm 4 chương và 45 điều, trong đó, sửa đổi 19 điều, bổ sung 10 điều và cắt giảm 1 điều so với luật Tương trợ tư pháp trong lĩnh vực dẫn độ.
Theo điều 3 luật Dẫn độ, dẫn độ là việc Việt Nam chuyển giao cho nước ngoài hoặc nước ngoài chuyển giao cho Việt Nam người có hành vi phạm tội hoặc người bị kết án hình sự đang có mặt trên lãnh thổ nước mình để nước tiếp nhận truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành hình phạt đối với người đó.
Người bị yêu cầu dẫn độ là người có hành vi phạm tội hoặc người bị kết án hình sự ở nước yêu cầu dẫn độ mà pháp luật của nước đó và nước được yêu cầu dẫn độ cùng quy định hành vi đó cấu thành tội phạm.
Về chi phí khi thực hiện dẫn độ theo điều 11 luật Dẫn độ 2025, trách nhiệm chi trả chi phí trong công tác dẫn độ được phân định rõ dựa trên vai trò của Việt Nam trong quy trình đó.
Nếu Việt Nam là nước yêu cầu dẫn độ thì phía Việt Nam sẽ chi trả các chi phí phát sinh tính từ thời điểm tiếp nhận người bị dẫn độ (trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác).
Nếu Việt Nam là nước được yêu cầu dẫn độ thì phía Việt Nam sẽ chi trả các chi phí phát sinh cho đến thời điểm bàn giao người bị dẫn độ cho nước bạn (trừ trường hợp có thỏa thuận khác).
Đây cũng là nội dung nhận được nhiều sự quan tâm nhằm đảm bảo tính nhân đạo và phù hợp với thông lệ quốc tế. Điều 14 luật Dẫn độ 2025 quy định khi nước ngoài yêu cầu Việt Nam không áp dụng hoặc không thi hành án tử hình, Bộ Công an sẽ chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan để thông báo bằng văn bản.
Theo đó, thông báo không áp dụng/không thi hành, nếu người đó thuộc đối tượng không bị áp dụng hoặc không bị thi hành án tử hình theo bộ luật Hình sự Việt Nam.
Thông báo không thi hành án tử hình đối với các trường hợp khác, sau khi đã có ý kiến chấp thuận từ Chủ tịch nước.
Khi Việt Nam yêu cầu dẫn độ từ nước ngoài, trường hợp Việt Nam yêu cầu nước ngoài dẫn độ một cá nhân nhưng nước bạn yêu cầu không thi hành án tử hình, Bộ Công an sẽ đề nghị nước đối tác cam kết bằng văn bản về nội dung này.
Dẫn độ tạm thời theo điều 39 luật Dẫn độ là việc Việt Nam chuyển giao người bị yêu cầu dẫn độ cho nước khác trong một thời hạn nhất định để phục vụ điều tra, truy tố hoặc xét xử, sau đó người này phải được trả lại Việt Nam.
Dẫn độ tạm thời là giải pháp để tránh việc hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc gây khó khăn cho quá trình điều tra. Theo điều 39 luật Dẫn độ 2025, khi việc hoãn dẫn độ (để thi hành án tại Việt Nam) có nguy cơ làm hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự ở nước ngoài hoặc gây trở ngại nghiêm trọng cho vụ án.
Về thẩm quyền, Chánh án Tòa án nhân dân có thẩm quyền ra quyết định dẫn độ tạm thời sau khi có ý kiến của Viện kiểm sát và cơ quan công an.
Sau khi kết thúc quá trình truy cứu trách nhiệm hình sự tại nước yêu cầu hoặc hết thời hạn thỏa thuận, người bị dẫn độ tạm thời phải được chuyển giao ngay lại cho Việt Nam để tiếp tục xử lý theo quy định.
Quyết định dẫn độ tạm thời sẽ hết hiệu lực ngay khi người bị dẫn độ được chuyển giao trở lại Việt Nam. Nếu có yêu cầu dẫn độ mới, Tòa án sẽ xem xét hủy quyết định cũ để giải quyết theo trình tự mới nếu có lý do chính đáng.
Theo Cục Khí tượng thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ứng dụng khai thác nguồn dữ liệu từ hơn 2.600 trạm quan trắc toàn quốc, kết hợp 8 trạm radar thời tiết và các mô hình dự báo số trị. Dữ liệu mưa, nhiệt độ, độ ẩm, gió được cập nhật mỗi 10 phút, cho phép người dùng theo dõi sát diễn biến thời tiết tại vị trí thực tế.
Ngoài thông tin thời tiết hiện tại, ứng dụng cung cấp dự báo đến 10 ngày, hiển thị theo chu kỳ 3 giờ. Các bản tin được xây dựng từ hệ thống tính toán của ngành khí tượng, đảm bảo độ tin cậy.
Điểm nhấn của ứng dụng là hệ thống cảnh báo thời tiết nguy hiểm theo thời gian thực. Các hiện tượng như giông, sét, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất hay bão, áp thấp nhiệt đới được cập nhật liên tục và hiển thị trực tiếp trên giao diện chính.
Trong đó, tính năng cảnh báo lũ quét và sạt lở đất được thiết kế theo vị trí địa lý, phân cấp ba mức độ rủi ro, giúp người dùng nhận diện nguy cơ và có biện pháp ứng phó. Hệ thống cảnh báo giông sét sử dụng dữ liệu định vị sét để phát hiện sớm khu vực có hoạt động điện tích mạnh.
Ứng dụng cũng cho phép tìm kiếm thời tiết tại mọi xã, phường trên cả nước, đồng thời lưu tối đa 10 địa điểm để theo dõi thường xuyên.
Cục Khí tượng thủy văn cho biết trong các phiên bản tiếp theo, ứng dụng sẽ tiếp tục được bổ sung các bản đồ cảnh báo mưa, bão và nhiều tiện ích khác nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dùng.
"Thời tiết Việt Nam KTTV" hiện có mặt trên iOS và Android, được cung cấp miễn phí.
Với 2 tòa L1 và L2 mở bán đợt đầu, điểm dễ nhận thấy là mật độ số lượng căn theo mặt bằng dự kiến của dự án Masterise Cao Xà Lá khá lớn. Mỗi mặt bằng sàn có khoảng 23 căn hộ, từ căn studio diện tích 27,6 m2 đến căn góc 3 ngủ + trên 150 m2.
Dòng người chật vật chen chân mỗi sáng trên đường Nguyễn Trãi
Được mặc định phân khúc chuẩn sống thượng lưu, nên mức giá cho căn diện tích nhỏ nhất cũng không hề rẻ, nếu khách hàng mua đóng theo tiến độ mức giá bình quân là 150 - 180 triệu đồng/m2, tương ứng với mức giá 4,7 - 5,5 tỉ đồng/căn. Với căn hộ 3 ngủ +, người mua sẽ phải trả từ 25 - 28 tỉ đồng cho diện tích hơn 150 m2.
Theo giới thiệu của một môi giới, dự án này hướng tới “tệp cư dân có tiền thật”, với người mua chủ yếu là giới giàu mới, chủ doanh nghiệp, chuyên gia cấp cao. Dự án cũng “không dành cho số đông”, khi giá cao chính là “hàng rào lọc cư dân” bởi “người có tiền luôn thích sự giới hạn và khác biệt”.
Nhưng dự án Cao Xà Lá có thực sự khác biệt và đẳng cấp như những lời giới thiệu có cánh mà các sàn bất động sản và môi giới đang quảng bá với khách hàng?
Trên thực tế, theo một chuyên gia bất động sản, có 2 yếu tố khiến Cao Xà Lá đang bị đánh giá quá cao so với định vị phân khúc và vị trí.
Thứ nhất, với đa số chung cư được định vị cao cấp hiện tại trong vùng nội đô vành đai 3 đổ vào, ngoài tiện ích nội khu, yếu tố cảnh quan của không gian xanh xung quanh dự án và mật độ xây dựng rất quan trọng.
Đây là lý do dự án tại khu Tây Hồ Tây và một số dự án khác “ăn” theo các khu công viên xanh hay hồ điều hòa trong quy hoạch của thành phố, có mức giá sơ cấp rất cao nhưng vẫn tăng dần theo thời gian.
Tuy nhiên, với dự kiến 10 toà, mỗi tòa cao từ 35 - 46 tầng, Masterise Cao Xà Lá cũng trở thành một trong những dự án có mật độ tòa nhiều nhất trên trục Nguyễn Trãi. Song tiện ích dự án chủ yếu trong nội khu, mật độ xanh rất hạn chế do giới hạn diện tích của khu đất 3 nhà máy cũ.
Thứ hai, dù được xem là một trong những "vị trí vàng" đắc địa cuối cùng trong khu vực nội đô vành đai 3, song trục đường Nguyễn Trãi cũng là “con đường đau khổ” khi thường xuyên ùn tắc trầm trọng.
Hàng ngày đi làm dọc trục đường Nguyễn Trãi, chị Nguyễn Thu Hà (P.Thanh Xuân) chia sẻ “quá ngao ngán với cảnh tắc đường”, nhưng cũng không còn sự lựa chọn nào khác để đến công ty. Dù trục đường Nguyễn Trãi - Ngã Tư Sở có tuyến metro đầu tiên của Hà Nội là Cát Linh - Hà Đông, song thường xuyên trong cảnh ùn tắc vì lưu lượng đi lại và phương tiện quá lớn.
Từ cuối năm ngoái đến nay, dọc từ Ngã Tư Sở đến hầm chui Thanh Xuân không chỉ tắc giờ cao điểm mà tắc luôn cả giờ thấp điểm vì lô cốt rào chắn dựng lên để xây dựng hệ thống thoát nước. Cảnh ùn tắc được dự báo sẽ càng nặng nề hơn khi tuyến vành đai 2.5 đang được giải tỏa mặt bằng để xây dựng, cùng “đại công trường” chung cư Cao Xà Lá ngay sát.
Dự án sau khi hoàn thành sẽ "nhồi" thêm dân số tương đương cả một phường vào "con đường đau khổ" Nguyễn Trãi
“Khu vực dân cư đông đúc ở Chính Kinh giải tỏa để làm đường vành đai 2.5, nhưng mật độ người không giảm đi mà nếu Cao Xà Lá xây thêm 9 - 10 tòa (gồm cả tòa chung cư và thương mại) thì người còn tăng lên gấp nhiều lần. Đường Nguyễn Trãi sẽ tiếp tục là “con đường đau khổ”, chị Hà nói.
Trên thực tế, dù là huyết mạch nối với khu vực Hà Đông cũ, nhưng trục Nguyễn Trãi gánh mật độ giao thông dày đặc của loạt dự án khu đô thị lớn và nhiều tổ hợp cao tầng bắt đầu từ Ngã Tư Sở như Royal City, Hoàng Huy, King Place và tới đây là cả chục tòa cao tầng của dự án Masterise Cao Xà Lá…
Đáng nói, áp lực này còn đến từ các tuyến đường nhánh vốn đã gánh hàng chục tòa chung cư cao tầng như trục Nguyễn Tuân, Vũ Trọng Phụng như Hapulico Complex, Imperia Garden, The Legend, GoldSeason, Thống Nhất Complex, Stellar Garden hay Rivera Park..., khiến ùn tắc giao thông càng trở nên nghiêm trọng.
Với 9 tòa cao tầng sắp mọc lên trên khu đất 3 nhà máy đã di dời, nếu tính trung bình khoảng 40 tầng/tòa và mỗi sàn bố trí 23 căn hộ, tổng số căn tại dự án dự kiến khoảng 8.700 căn, tương ứng với khoảng 30.000 - 35.000 cư dân, tương đương dân số một phường trước đây, trong khi hạ tầng đã thường xuyên quá tải.
Dân cư tại đây đỗ xe thế nào cũng là một dấu hỏi. Dự kiến tổng diện tích hầm hơn 220.000 m2 với 3 tầng, tương ứng khoảng 5.500 chỗ đỗ xe, tức mới đáp ứng được 2/3 nhu cầu của cư dân, chưa tính khu thương mại.
Chưa kể, việc tiếp tục "nhồi" thêm cao ốc vào nội đô không chỉ đi ngược lại với chủ trương và nỗ lực hiện nay của Hà Nội về việc giãn dân, hạn chế gia tăng dân số, giảm áp lực quá tải hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội, từng bước cải thiện chất lượng không gian đô thị khu vực lõi.
