Phát biểu với báo giới tại hội nghị thượng đỉnh Bucha hôm 31/3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết Nga tuyên bố sẽ kiểm soát toàn bộ vùng Donbass trong vòng hai tháng, do đó Kiev có khoảng thời gian trên để rút khỏi khu vực này và “cuộc chiến khi đó sẽ kết thúc”.
“Nếu Ukraine không rời đi trong vòng hai tháng, Nga sẽ chiếm Donbass và sau đó sẽ đưa ra những yêu cầu khác”, ông Zelensky nói, được cho là đề cập điều kiện mà Moskva đưa ra trong quá trình hòa đàm.
Tổng thống Ukraine cho rằng Nga không thể kiểm soát Donbass trong vòng hai tháng bằng biện pháp quân sự, nên đang tìm cách gây áp lực trên bàn đàm phán.
Ông cho biết cảm thấy “ngạc nhiên” khi có người tin rằng xung đột, hay giai đoạn “giao tranh nóng” của cuộc chiến, sẽ kết thúc nếu Ukraine rút quân khỏi Donbass.
Tổng thống Zelensky nói sẽ tham dự vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Ukraine vào ngày 1/4. Sự kiện được tổ chức theo hình thức trực tuyến và còn có sự tham gia của Thư ký Hội đồng Quốc phòng và An ninh Quốc gia Ukraine Rustem Umerov, đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff cũng như Jared Kushner, con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo ông Zelensky, vòng đàm phán với Mỹ sẽ tập trung vào khả năng tổ chức cuộc gặp ba bên với Nga. Ông cũng sẽ đưa ra đề xuất của Kiev về lệnh ngừng tập kích hạ tầng năng lượng trong cuộc đối thoại.
Nga chưa bình luận về tuyên bố của Tổng thống Zelensky.
Vấn đề về vùng Donbass, gồm hai tỉnh Donetsk và Lugansk, là nút thắt chính trong các cuộc hòa đàm do Mỹ làm trung gian giữa Nga và Ukraine. Nỗ lực này đã gần như bị đình trệ khi Mỹ đang dồn sự chú ý sang cuộc chiến với Iran.
Ukraine hiện còn kiểm soát khoảng 1/4 tỉnh Donetsk, trong đó có vành đai pháo đài sở hữu tầm quan trọng chiến lược ở phía tây tỉnh này, cũng như một vài vị trí ở Lugansk, theo truyền thông Ukraine.
Nga đã nhiều lần yêu cầu Ukraine rút quân khỏi toàn bộ vùng Donbass và coi đây là điều kiện chính trên bàn đàm phán. Kiev bác bỏ khả năng nhượng các vùng lãnh thổ còn kiểm soát ở Donbass và đề xuất ngừng bắn dọc theo tiền tuyến hiện tại.
Tổng thống Zelensky tuần trước cho biết Mỹ muốn Ukraine rút quân khỏi các khu vực còn nắm giữ ở Donbass để đổi lấy đảm bảo an ninh từ Washington. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio sau đó bác bỏ tuyên bố của ông Zelensky.
AFP hôm nay 22.4 đưa tin tình trạng tăng phí qua kênh đào Panama được ghi nhận kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ hôm 28.2 và eo biển Hormuz bị phong tỏa. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên xuất khẩu toàn cầu từ các quốc gia vùng Vịnh.
Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu châu Á chọn mua dầu khí từ Mỹ, vận chuyển qua kênh đào Panama thay vì mua từ các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Theo thông tin chính thức từ cơ quan này, hiện lưu lượng tàu thuyền qua kênh đào Panama vẫn duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1 và 37 tàu/ngày trong tháng 3. Một số ngày thậm chí còn tăng lên 40 chuyến.
"Sự gia tăng trên phản ánh những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và các điều kiện thị trường, bao gồm những yếu tố địa chính trị ảnh hưởng các tuyến hàng hải quan trọng", Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho hay.
Các tàu qua kênh thường đặt lịch trước khá lâu, và những tàu không đặt lịch phải chờ trung bình 5 ngày. Tuy nhiên, cơ quan cũng vận hành một hệ thống đấu giá cho phép mua suất đi gấp vào phút chót.
Trong phiên đấu giá gần nhất, một tàu chở khí hóa lỏng đã chi đến 4 triệu USD để mua suất này, và trong những tuần gần đây cũng có 2 tàu đưa ra mức giá hơn 3 triệu USD.
Con số trên cao ngất ngưởng nếu so với các mức trung bình đấu giá từ tháng 10.2025 đến tháng 2 năm nay là 130.000 USD/suất, và tăng lên 385.000 USD/suất trong tháng 3 và tháng 4.
Khoảng 5% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, và những nước sử dụng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến này chủ yếu kết nối bờ Đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Bộ Quốc phòng Nga ngày 4.5 thông báo sẽ thực thi lệnh ngừng bắn từ ngày 8 - 9.5 theo quyết định của Tổng thống Vladimir Putin, nhân dịp kỷ niệm Ngày Chiến thắng của Hồng quân Liên Xô trước Đức Quốc xã thời Thế chiến 2. Quyết định được ông Putin thông báo với Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc điện đàm vào tuần trước.
Vào ngày 9.5, Nga sẽ tổ chức cuộc duyệt binh thường niên tại Quảng trường Đỏ để đánh dấu chiến thắng quan trọng trong cuộc Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại. Năm nay, các loại vũ khí chủ lực như tên lửa, xe tăng… sẽ không xuất hiện tại buổi lễ "do tình hình tác chiến hiện tại", lần đầu tiên sau gần 2 thập niên các hệ thống này vắng bóng tại cuộc duyệt binh, theo AFP. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky phân tích rằng điều này cho thấy các quan chức Nga "sợ máy bay không người lái có thể bay qua Quảng trường Đỏ" trong ngày 9.5 để gây ảnh hưởng buổi lễ.
Đáp lại, Bộ Quốc phòng Nga cho rằng phát ngôn của ông Zelensky như lời đe dọa và cảnh báo sẽ thực hiện cuộc tấn công lớn bằng tên lửa vào trung tâm thủ đô Kyiv để đáp trả nếu Ukraine tìm cách phá hoại ngày lễ trọng đại. Nga tuyên bố hoàn toàn có năng lực để thực hiện điều đó nhưng đã kiềm chế vì lý do nhân đạo, theo TASS. "Chúng tôi cảnh báo dân thường Kyiv và nhân viên các phái đoàn ngoại giao cần rời khỏi thành phố ngay lập tức trong trường hợp đòn đáp trả diễn ra", Bộ Quốc phòng Nga cảnh báo.
Về phần mình, Tổng thống Zelensky cho biết chưa nhận được đề nghị chính thức nào từ Nga về việc ngừng bắn, chỉ trích rằng việc đình chiến chỉ để tổ chức lễ kỷ niệm là điều "không nghiêm túc". "Chúng tôi tin rằng mạng người là quý giá hơn nhiều so với bất kỳ lễ kỷ niệm nào", ông Zelensky viết trên mạng xã hội và tuyên bố lệnh ngừng bắn riêng của Ukraine, bắt đầu từ 0 giờ ngày 6.5. Ông Zelensky nhấn mạnh Ukraine sẽ hành động một cách cân xứng từ thời điểm đó và kêu gọi lãnh đạo Nga có những bước đi cụ thể nhằm chấm dứt xung đột. Ông Zelensky không nói rõ lệnh ngừng bắn của Kyiv sẽ kéo dài bao lâu trong khi Moscow chưa bình luận về quyết định này.
Lệnh ngừng bắn được hai bên đưa ra trong bối cảnh nỗ lực ngoại giao do Mỹ dẫn đầu nhằm chấm dứt xung đột đang bị đóng băng, khi Washington tập trung vào xung đột với Iran tại Trung Đông. Ukraine đã nhiều lần kêu gọi ngừng bắn lâu dài nhưng Nga từ chối, do nước này cho rằng họ đang thắng thế trên chiến trường. Thay vào đó, Nga thường xuyên công bố ngừng bắn ngắn hạn quanh các kỳ nghỉ lễ, gần đây nhất là lễ Phục sinh Chính thống giáo hồi tháng 4. Nga và Ukraine khi đó cáo buộc nhau vi phạm ngừng bắn.
Mặt khác, dữ liệu từ Viện Nghiên cứu chiến tranh (ISW, Mỹ) cho thấy trong tháng 4, Nga mất kiểm soát các khu vực có tổng diện tích khoảng 120 km2 vào tay Ukraine. Theo AFP, đây là lần đầu tiên từ cuộc phản công mùa hè năm 2023 của Ukraine, Nga mất nhiều hơn là được dù phần đất này là cực nhỏ, chỉ bằng 0,02% lãnh thổ Ukraine. Tính luôn bán đảo Crimea và các vùng ở Donbass, Nga đang kiểm soát 19% tổng diện tích Ukraine.
Nga chưa bình luận về thông tin này. TASS hôm qua trích lời Tổng thống Trump nói trong một cuộc phỏng vấn rằng ông Zelensky là "người mưu mô" nhưng "Ukraine đang mất dần lãnh thổ". Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Kyiv đang tiếp tục chiến đấu nhờ vũ khí được các nước NATO mua từ Mỹ.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/5 cho hay các binh sĩ này thiệt mạng và hai người bị thương khi tiến hành rà phá bom chưa nổ sau các cuộc không kích bằng bom chùm của Mỹ và Israel tại tỉnh Zanjan.
Trong cuộc xung đột bùng phát từ ngày 28/2, Iran cáo buộc Mỹ và Israel sử dụng bom chùm, loại vũ khí có thể để lại những quả đạn con chưa nổ trên mặt đất có thể tồn tại hàng chục năm. Israel cũng cáo buộc Iran sử dụng loại vũ khí này trong những cuộc tấn công tên lửa vào các thành phố của Israel.
IRGC cho biết một số quả bom chưa nổ nằm sâu khoảng 3 mét dưới mặt đất, gây ra mối nguy hiểm lớn đối với cư dân địa phương do không thể quan sát bằng mắt thường. Các chuyên gia của IRGC đang tiến hành rà phá và đã vô hiệu hóa hơn 15.000 vật liệu nổ trên diện tích khoảng 1.200 ha đất nông nghiệp ở Zanjan.
Đây được đánh giá là "chiến dịch phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao, trang thiết bị chuyên dụng và tinh thần dấn thân", theo IRGC.
123 quốc gia đã ký Công ước Oslo cấm sản xuất, tàng trữ, bán và sử dụng bom, đạn chùm vào năm 2008. Iran, Israel và Mỹ đều không tham gia công ước này.
Bom chùm được thả từ máy bay, đạn chùm thường được phóng từ pháo hoặc rocket và tên lửa. Chúng có kích thước lớn, nhưng không sát thương bằng thuốc nổ hoặc đầu đạn xuyên phá thông thường, mà chứa lượng lớn đạn con được phát tán khi đến gần mục tiêu.
Khi một quân đội quyết định sử dụng bom chùm, đạn chùm, điều đó đồng nghĩa tính chính xác của vũ khí không còn được coi trọng bằng khả năng sát thương trên quy mô lớn.
Tuy nhiên, điều này đồng nghĩa các chỉ huy quân sự cũng ít lưu tâm hơn tới hậu quả lâu dài của loại vũ khí này. Một số quả đạn con có thể gặp trục trặc với ngòi nổ, khiến chúng không kích hoạt và rơi xuống đất hoặc vướng vào các lùm cây, nằm rải rác trên khu vực rộng lớn mà không có bất cứ bản đồ đánh dấu nào.
