Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm nay cho biết cuộc họp với Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei kéo dài gần hai tiếng rưỡi. Đây là lần đầu Tổng thống Pezeshkian gặp Lãnh tụ Tối cao Iran kể từ khi ông Mojtaba Khamenei đảm nhiệm chức vụ ngày 8/3, cũng là lần đầu quan chức cấp cao của chính phủ Iran trực tiếp thảo luận với Lãnh tụ Tối cao.
“Điều nổi bật trong cuộc gặp là cách thức đối thoại, quan điểm, phong thái khiêm nhường và chân thành của Lãnh tụ Tối cao Khamenei, giúp cuộc thảo luận đầy tin tưởng, bình tĩnh, thấu cảm và thẳng thắn”, ông nói, song không công bố chi tiết về nội dung đã trao đổi.
Theo ông Pezeshkian, lãnh đạo cấp cao nhất của Iran giao tiếp với người dân và các quan chức khác “với sự khiêm nhường và tinh thần hướng tới mọi người, trở thành hình mẫu cho hệ thống hành chính và quản lý của đất nước”.
Hoạt động diễn ra trong lúc nhiều quan chức bày tỏ lạc quan rằng Mỹ và Iran đang tiến gần tới thỏa thuận nhằm chấm dứt hoàn toàn chiến sự. Trang Axios ngày 5/5 dẫn các nguồn am hiểu tình hình cho biết “Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới đồng thuận với Iran”.
Ông Mojtaba Khamenei bị thương ngày 28/2, trong đòn không kích mở đầu chiến dịch của Mỹ – Israel. Lãnh tụ Khamenei chưa xuất hiện trước công chúng từ khi đảm nhận chức vụ, các tuyên bố văn bản của ông đều được đọc trên kênh truyền hình nhà nước Iran.
Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4. Tuy nhiên, tình trạng Iran siết chặt eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa các cảng biển đối phương đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 5/5 tuyên bố chiến dịch “Cơn thịnh nộ Kinh hoàng” nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, trong đó có số phận kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.
"Nếu Nga sẵn sàng ngừng các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của chúng tôi, chúng tôi sẽ sẵn sàng đáp lại tương xứng. Đề xuất này đã được chuyển đến phía Nga thông qua Mỹ", ông Zelensky nói.
Trước đó, ông Zelensky ngày 30.3 tuyên bố Kyiv sẵn sàng đáp lại nếu Nga ngừng tấn công hệ thống năng lượng của Ukraine, và sẽ chấp nhận ngừng bắn trong dịp lễ Phục sinh của Chính thống giáo vào ngày 12.4. Đáp lại, phát ngôn viên Điện Kremlin Dmitry Peskov nói rằng đề xuất ngừng bắn dịp lễ Phục sinh không phải là một sáng kiến rõ ràng, và kêu gọi ông Zelensky nên theo đuổi một giải pháp hòa bình, chứ không phải là một lệnh ngừng bắn, theo Hãng tin TASS.
Trong khi đó, những kênh truyền thông Telegram tiếng Nga đưa tin quân đội Ukraine được cho là đã tấn công cảng nhiên liệu Ust-Luga ở tỉnh Leningrad của Nga vào đêm 6.4 và rạng sáng 7.4, theo The Kyiv Independent. Tỉnh trưởng Aleksandr Drozdenko của tỉnh Leningrad tuyên bố 22 máy bay không người lái của Ukraine đã bị bắn hạ ở tỉnh này, nhưng không nêu rõ mục tiêu của cuộc tấn công mới.
Đến chiều 7.4, chưa có phản ứng từ Moscow, và phía Ukraine cũng chưa tuyên bố nhận trách nhiệm về vụ tấn công Ust-Luga. Nếu được xác nhận, đây là vụ tấn công mới nhất trong một loạt cuộc tấn công tầm xa của Ukraine nhắm vào những kho dầu quan trọng nhất của Nga trên bờ biển Baltic và biển Đen trong những tuần gần đây. Cảng Ust-Luga đã bị tấn công ít nhất 5 lần từ ngày 22-31.3.
Trong phiên điều trần tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, ông Rubio nhấn mạnh việc mở lại eo biển Hormuz là "điều kiện tiên quyết" để bắt đầu đàm phán.
“Họ phải tuyên bố rõ ràng rằng eo biển hiện đã được mở, chúng tôi sẽ không thu phí, chúng tôi sẽ giúp rà phá thủy lôi mà họ đã đặt ở đó và họ phải cam kết không tấn công tàu thuyền”, Ngoại trưởng Mỹ cho biết.
Tuy nhiên ông Rubio lưu ý Mỹ không đề xuất dỡ bỏ lệnh trừng phạt đối với Iran chỉ để đổi lấy việc mở lại eo biển Hormuz.
“Điều đó không được thảo luận và cũng không được đề xuất”, ông cho hay, đồng thời khẳng định bất kỳ sự nới lỏng trừng phạt nào cũng phải dựa trên việc Tehran đáp ứng các điều kiện liên quan đến chương trình hạt nhân.
Sau khi eo biển Hormuz được mở lại trong giai đoạn một. Ở giai đoạn hai, Iran phải đàm phán chi tiết về kho uranium làm giàu ở mức cao, cũng như đồng ý với các hạn chế dài hạn của Washington đối với chương trình hạt nhân của họ, theo Fox News.
Về vấn đề làm giàu uranium, Ngoại trưởng Rubio nói rằng Iran đã đồng ý đàm phán về các khía cạnh trong chương trình hạt nhân mà trước đây nước này từ chối thảo luận.
Dù vậy, người đứng đầu Bộ Ngoại giao Mỹ lưu ý điều này không đảm bảo các cuộc đàm phán sẽ dẫn đến một thỏa thuận chấm dứt xung đột, theo Hãng tin Reuters.
Giải thích cho sự trì hoãn trong tiến trình đàm phán, ông Rubio cho hay “sự chia rẽ và thiếu hiệu quả trong nội bộ chính quyền Iran là nguyên nhân khiến các cuộc đàm phán hòa bình đang diễn ra liên tục bị gián đoạn”.
“Bạn đang đàm phán với những người mà sau đó lại phải tiếp tục đàm phán trong chính hệ thống của họ để xem được phép nhượng bộ gì và đồng ý gì”, ông nói.
Trong phiên điều trần, Ngoại trưởng Rubio đã ca ngợi chiến dịch Epic Fury (tạm dịch: Chiến dịch Cuồng nộ) mà Mỹ và Israel phát động nhằm vào Iran.
“Chiến dịch Epic Fury - điều mà một số người không tán thành, một số người lại ủng hộ - đã thành công vang dội trong việc đạt được các mục tiêu quân sự.
Đó là giảm đáng kể các cơ sở công nghiệp quốc phòng của Iran. Hôm nay, Hải quân Iran không còn nữa. Không có lực lượng nào như vậy vì nó đã nằm dưới đáy biển”, ông lập luận.
Reuters và AP ngày 13/4 dẫn nguồn quan chức, nhà ngoại giao Mỹ, cho biết phái đoàn nước này và Iran có thể "tiến tới vòng đàm phán thứ hai" trong ngày 16/4. Theo nguồn tin, dù các cuộc đàm phán lần đầu tại Islamabad, Pakistan đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, phía Mỹ và Iran vẫn đang làm việc với nhau.
Hai quan chức Pakistan cùng ngày cũng cho biết nước này đã đề xuất tổ chức vòng đàm phán thứ hai giữa Mỹ và Iran trong những ngày tới, trước khi lệnh ngừng bắn hai tuần kết thúc. Thỏa thuận hiện tại có hiệu lực từ ngày 8/4.
Một quan chức Mỹ cho biết Geneva cũng có thể được lựa chọn làm nơi tổ chức đàm phán.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngày 12/4 nói rằng sẵn sàng chấp nhận "một thỏa thuận cân bằng và công bằng" nhằm đảm bảo hòa bình cũng như an ninh lâu dài trên toàn khu vực.
Ông nói trở ngại chủ chốt hiện nay trong nỗ lực đàm phán là "tiêu chuẩn kép" từ phía Mỹ, đồng thời nhấn mạnh một thỏa thuận chỉ có thể đạt được nếu Washington "tuân thủ các khuôn khổ pháp lý quốc tế".
Phó tổng thống Mỹ JD Vance trong khi đó tuyên bố rằng việc có tiếp tục đàm phán trực tiếp hay không là tùy thuộc vào Iran.
"Chúng ta cần họ cam kết dứt khoát không phát triển vũ khí hạt nhân. Nếu Iran sẵn sàng đáp ứng yêu cầu đó, đây có thể là một thỏa thuận rất tốt cho cả hai nước. Nếu họ không sẵn sàng đáp ứng, mọi chuyện tùy ở họ", ông Vance nói.
Phó tổng thống Mỹ cho biết trong cuộc thảo luận cuối tuần trước ở Pakistan, Washington và Tehran đã có cuộc trao đổi tích cực. Mỹ đã nêu rõ những điều khoản nào với họ là bắt buộc, cũng như những điểm có thể nhượng bộ hay linh hoạt.
Ông thêm rằng phái đoàn Mỹ rời bàn đàm phán sau khi xác định rằng các đại diện từ Iran không có đủ thẩm quyền để chốt một thỏa thuận mà cần quay về Tehran xin ý kiến từ cấp cao hơn.
Mỹ và Iran đã đàm phán khoảng 21 giờ tại thủ đô Islamabad của Pakistan, với sự tham gia của nước chủ nhà. Dẫn đầu phía Mỹ là Phó tổng thống Vance, còn trưởng phái đoàn đàm phán của Iran là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf. Hai bên cuối cùng không đạt được đồng thuận về các vấn đề then chốt, trong đó có quyền kiểm soát eo biển Hormuz và việc Iran có được tiếp tục làm giàu uranium hay không.
