Ở TP.HCM, cháu bé 2 tuổi bị bạo hành nghiêm trọng được đưa đến bệnh viện trong tình trạng nguy kịch, nhưng sau đó được cứu sống. May mắn cho cháu bé khi được người hàng xóm phát hiện cùng với sự vào cuộc kịp thời của cơ quan công an. Viện kiểm sát khẩn trương kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, phê chuẩn các quyết định tố tụng cần thiết, đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và bảo đảm nơi chăm sóc an toàn cho cháu.
Đó là chuỗi can thiệp cần thiết. Không chỉ xử lý người có hành vi bạo lực, cơ quan bảo vệ pháp luật còn nhìn thấy một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh, chưa được bảo đảm đầy đủ quyền nhân thân cơ bản và đang cần được đưa ra khỏi môi trường nguy hiểm.
Ở Hà Nội, cháu bé 4 tuổi không còn may mắn như vậy. Khi xe cứu thương đến, sự sống đã không còn. Cơ quan điều tra khởi tố, điều tra và xử lý người phạm tội. Tòa án vẫn có thể tuyên một bản án nghiêm khắc. Nhưng khi đứa trẻ đã chết, pháp luật chỉ còn thực hiện được chức năng trừng phạt và ghi nhận công lý sau cùng. Pháp luật không thể trả lại cơ hội sống cho một đứa trẻ đã bị bỏ lại quá lâu trong bạo lực.
Sự khác biệt ấy cho thấy bản chất của bảo vệ trẻ em không chỉ nằm ở chế tài hình sự. Chế tài là cần thiết. Người hành hạ, đánh đập, cố ý gây thương tích hoặc tước đoạt tính mạng trẻ em phải bị xử lý nghiêm. Nhưng nếu chỉ đợi đến khi thương tích nặng hoặc tử vong rồi mới vận hành bộ máy pháp luật thì sự bảo vệ đã đến muộn.
Với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ sống lệ thuộc hoàn toàn vào người lớn, mỗi dấu hiệu bạo lực đều phải được coi là tín hiệu cảnh báo. Một vết bầm bất thường, tiếng khóc kéo dài, việc trẻ bị nhốt trong phòng, bị bỏ đói, không được đưa đi học, không có giấy khai sinh, không được chăm sóc y tế đều không thể bị xem là “chuyện riêng của gia đình”.
Luật Trẻ em đã xác định rõ trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm, được chăm sóc, được khai sinh và được sống trong môi trường an toàn. Bạo lực trẻ em là hành vi bị nghiêm cấm. Bộ luật Hình sự đã có các tội danh xử lý hành vi hành hạ người khác, cố ý gây thương tích và giết người. Không phải là pháp luật thiếu quy định. Vấn đề là làm sao để quy định ấy được kích hoạt đủ sớm, trước khi đứa trẻ rơi vào tình trạng không thể cứu vãn.
Vụ việc ở TP.HCM cho thấy vai trò rất quan trọng của cộng đồng dân cư. Nếu hàng xóm không phát hiện, không báo tin, rất có thể cháu bé tiếp tục bị bạo hành trong im lặng. Một cuộc gọi, một tin báo, một sự can thiệp đúng lúc có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Pháp luật muốn bảo vệ trẻ em thì trước hết phải có người báo cho chính quyền biết đứa trẻ đang gặp nguy hiểm. Trong nhiều vụ bạo hành, trẻ em không thể tự tố cáo. Trẻ càng nhỏ, khả năng tự bảo vệ càng bằng không. Vì vậy trách nhiệm phát hiện không thể đặt lên vai nạn nhân. Trách nhiệm ấy thuộc về người lớn xung quanh, từ hàng xóm, chủ nhà trọ, tổ dân phố, nhà trường, y tế cơ sở đến chính quyền địa phương.
Cũng từ vụ TP.HCM, cần nhìn thấy thêm một tầng bảo vệ khác, đó chính là bảo vệ quyền nhân thân và điều kiện sống của trẻ. Một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh rất dễ bị đẩy ra ngoài tầm nhìn của hệ thống quản lý. Không khai sinh thì khó tiếp cận y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội và các cơ chế bảo vệ chính thức. Trẻ em trong hoàn cảnh ấy dễ trở thành đứa trẻ vô hình. Khi đã vô hình về mặt quản lý, các nguy cơ bị bạo lực, bỏ rơi và xâm hại cũng khó được phát hiện hơn.
Việc Viện kiểm sát nhân dân khu vực 14 TP.HCM kiến nghị làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và tìm nơi chăm sóc phù hợp cho cháu bé vì vậy không chỉ là một động tác hành chính. Đó là cách đưa một đứa trẻ trở lại trong vòng bảo vệ của pháp luật.
Vụ Hà Nội lại cho thấy mặt tối của sự chậm trễ. Khi bạo lực diễn ra nhiều ngày, khi trẻ bị đánh đập, bỏ đói, bị xâm hại thân thể bằng những hành vi tàn nhẫn mà không có sự can thiệp kịp thời, hệ quả có thể là cái chết. Sau cái chết ấy, mọi bản án đều cần thiết nhưng không đủ. Cần thiết để trừng phạt. Cần thiết để răn đe. Cần thiết để khẳng định xã hội không dung thứ bạo lực với trẻ em. Nhưng không đủ vì đứa trẻ không còn nữa. Không đủ vì chức năng nhân đạo nhất của pháp luật là bảo vệ sự sống đã không kịp thực hiện.
Từ hai vụ việc trên yêu cầu đặt ra không chỉ là xử thật nghiêm người phạm tội. Điều đó đương nhiên phải làm. Yêu cầu quan trọng hơn là thiết lập một cơ chế phản ứng sớm đối với bạo lực trẻ em. Mỗi khu dân cư, nhà trọ, trường học, cơ sở y tế cần có trách nhiệm nhận diện và báo tin khi thấy trẻ có dấu hiệu bị bạo hành, bỏ rơi hoặc bị xâm hại. Chính quyền cấp cơ sở phải quản lý sát hơn các trường hợp trẻ nhỏ sống trong hoàn cảnh rủi ro, nhất là trẻ chưa khai sinh, trẻ không đến trường, trẻ sống cùng cha dượng, mẹ kế hoặc người không có quan hệ huyết thống trong điều kiện thiếu ổn định. Cơ quan bảo vệ pháp luật phải xử lý tin báo nhanh, đồng thời phối hợp với ngành lao động, y tế và chính quyền địa phương để tách trẻ khỏi môi trường nguy hiểm khi cần thiết.
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ là khẩu hiệu. Đó phải là một hệ thống phản ứng cụ thể, bắt đầu từ phát hiện sớm, tiếp nhận tin báo, can thiệp khẩn cấp, chăm sóc y tế, bảo đảm giấy tờ nhân thân và xử lý hình sự người xâm hại. Mỗi mắt xích chậm trễ đều có thể khiến một đứa trẻ mất cơ hội được cứu.
Hai vụ bạo hành trẻ em ở TP.HCM và Hà Nội đặt cạnh nhau như một lời cảnh báo nghiêm khắc. Có đứa trẻ còn sống vì xã hội không im lặng và pháp luật đến kịp. Có đứa trẻ đã chết vì pháp luật chỉ còn có thể đến sau cùng. Trong bảo vệ trẻ em, sự khác biệt giữa kịp thời và quá muộn đôi khi chỉ là một cuộc gọi, một lần gõ cửa, một quyết định can thiệp sớm. Và cũng chính ở đó, thước đo của một xã hội văn minh không nằm ở việc chúng ta phẫn nộ sau mỗi cái chết mà nằm ở khả năng ngăn cho cái chết ấy đừng xảy ra.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, ngày 31/5, Bắc Bộ và Thanh Hóa đến TP Đà Nẵng ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Riêng thời tiết Hà Nội ngày 31/5, không mưa, ngày nắng, có nơi nắng nóng; nhiệt độ sáng và trưa 29-33 độ C, chiều và tối 32-35 độ C.
Trong khi đó, ngày và đêm 31/5, Nam Bộ và tỉnh Lâm Đồng tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to với lượng mưa 30-80mm, cục bộ có nơi trên 150mm.
Cảnh báo nguy cơ mưa có cường độ lớn 100mm/3h. Từ 1/6, những khu vực này có mưa rào và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to.
Ngoài ra, các khu vực còn lại có mưa rào và giông vài nơi; riêng chiều và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to.
Cơ quan khí tượng cảnh báo, các khu vực trên, trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Lưu ý khoảng ngày 3-5/6, Bắc Bộ có khả năng xảy ra nắng nóng diện rộng. Khu vực Trung Bộ, khoảng ngày 2-3/6, có khả năng xảy ra nắng nóng diện rộng, chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi.
Riêng phía Nam duyên hải Nam Trung Bộ từ ngày 2 đến 3/6, chiều tối và tối có mưa rào và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to.
Dự báo thời tiết ngày 31/5, các vùng trên cả nước:
Hà Nội: Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C. Nhiệt độ cao nhất 32-34 độ C, có nơi trên 34 độ C.
Tây Bắc Bộ: Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 21-24 độ C, có nơi dưới 21 độ C. Nhiệt độ cao nhất 31-34 độ C, có nơi trên 35 độ C.
Đông Bắc Bộ: Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C, vùng núi có nơi dưới 24 độ C. Nhiệt độ cao nhất 32-35 độ C, có nơi trên 35 độ C.
Thanh Hóa - Huế: Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C. Nhiệt độ cao nhất 32-35 độ C, có nơi trên 35 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ: Có mây, ngày nắng, có nơi nắng nóng; chiều tối và đêm có mưa rào và dông vài nơi. Riêng phía Nam chiều và tối có mưa rào, dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C. Nhiệt độ cao nhất phía Bắc 32-35 độ C, có nơi trên 35 độ C; phía Nam 29-32 độ C.
Cao nguyên Trung Bộ: Nhiều mây, có mưa rào và dông vài nơi; riêng chiều và tối có mưa rào, dông rải rác, cục bộ có nơi mưa to đến rất to. Gió nhẹ. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 20-23 độ C. Nhiệt độ cao nhất 29-32 độ C; phía Nam có nơi dưới 27 độ C.
Nam Bộ: Nhiều mây, có mưa vừa, mưa to và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 23-26 độ C. Nhiệt độ cao nhất 29-32 độ C.
TPHCM: Nhiều mây, có mưa vừa, mưa to và dông rải rác, cục bộ có nơi mưa rất to. Gió tây nam cấp 2-3. Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh. Nhiệt độ thấp nhất 24-26 độ C. Nhiệt độ cao nhất 29-31 độ C.
Ngày 12.6, ông Nguyễn Phước Lộc, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó bí thư Thành ủy TP.HCM, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TP.HCM đã đi khảo sát các cơ sở nhà, đất công dôi dư được giao cho Bệnh viện Nhân dân 115, Bệnh viện Tai mũi họng và Bệnh viện Mắt TP.HCM. Đồng thời làm việc với Sở Y tế TP.HCM về việc bố trí trụ sở dôi dư cho các cơ sở y tế.
Báo cáo với lãnh đạo TP.HCM, bác sĩ Nguyễn Hoài Nam, Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho biết: Sau sắp xếp đơn vị hành chính, hệ thống y tế thành phố có quy mô lớn hơn đáng kể, với 167 bệnh viện. TP.HCM hiện đạt khoảng 35 giường bệnh/vạn dân, tuy nhiên mục tiêu mới của ngành y tế là đạt 38 giường bệnh/vạn dân vào năm 2030 và 45 giường bệnh/vạn dân vào năm 2050. Do đó, ngoài việc đầu tư xây mới, việc tận dụng hiệu quả các trụ sở công, đất công dôi dư là giải pháp quan trọng nhằm tăng năng lực khám chữa bệnh.
Thời gian qua, nhiều cơ sở dôi dư đã được chuyển đổi công năng phục vụ y tế. Bệnh viện Nhân dân 115 tiếp nhận cơ sở Trung tâm y tế Hòa Hưng (Bệnh viện quận 10 cũ). Cơ sở này đang được sửa chữa và dự kiến đưa vào hoạt động trong tháng 9 để triển khai các chuyên khoa chuyên sâu, trong đó có điều trị đột quỵ.
Bệnh viện Tai mũi họng tiếp nhận Trung tâm y tế Nhiêu Lộc (Trung tâm y tế quận 3 cũ), từng bước cải tạo để mở rộng các khoa chuyên sâu. Bệnh viện Mắt TP.HCM cũng đưa cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan vào hoạt động, góp phần giảm áp lực cho cơ sở chính và hạn chế tình trạng ùn tắc quanh khu vực bệnh viện…
Bệnh viện Tai mũi họng, Bệnh viện Mắt kiến nghị xây dựng cầu bộ hành kết nối hai khối nhà cũ và mới. Hiện nay, người bệnh và nhân viên y tế vẫn phải di chuyển qua lại giữa hai cơ sở bằng đường bộ, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn.
Ngoài ra, các bệnh viện sẽ mở thêm cơ sở 2, 3 tại các khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương (cũ).
Phát biểu tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh chủ trương của Đảng và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là ưu tiên sử dụng các trụ sở công, đất công dôi dư cho giáo dục và y tế sau khi sắp xếp bộ máy.
Theo ông, TP.HCM đã triển khai quyết liệt chủ trương này nhằm tạo thêm không gian phát triển cho ngành y tế, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, cải thiện điều kiện làm việc của nhân viên y tế, tăng cường kiểm soát nhiễm khuẩn và bảo đảm an toàn cho người bệnh.
Ông Nguyễn Phước Lộc đánh giá cao sự chủ động của ngành y tế cùng sự phối hợp của các sở, ngành trong việc chuyển giao, cải tạo và đưa các cơ sở dôi dư vào sử dụng. Ông cho biết TP.HCM hiện có 22 bệnh viện hạng I tuyến cuối được Bộ Y tế giao nhiệm vụ chỉ đạo tuyến cho toàn khu vực phía nam. Các bệnh viện này không chỉ phục vụ người dân TP.HCM mà còn tiếp nhận lượng lớn bệnh nhân từ các tỉnh, thành khác, vì vậy áp lực quá tải luôn rất lớn.
Theo lãnh đạo TP.HCM, thành phố đang triển khai đồng thời ba giải pháp gồm tận dụng trụ sở công, đất công dôi dư; mở rộng cơ sở 2 của các bệnh viện; và đầu tư xây dựng mới. Trong đó, việc sử dụng các cơ sở dôi dư được xem là giải pháp nhanh và hiệu quả để tăng năng lực tiếp nhận người bệnh.
Ông Nguyễn Phước Lộc đề nghị các bệnh viện sau khi được giao cơ sở mới phải khai thác tối đa công năng, gắn với nâng cao chất lượng điều trị, phát triển các chuyên khoa sâu, đặc biệt là chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và trẻ em. Cùng với đó là đầu tư trang thiết bị, đào tạo nguồn nhân lực, bảo đảm các tiêu chuẩn về môi trường bệnh viện, phòng cháy chữa cháy, xử lý chất thải và kiểm soát nhiễm khuẩn.
Lãnh đạo thành phố cũng yêu cầu ngành y tế tiếp tục rà soát các trụ sở công, đất công chưa sử dụng hiệu quả để đề xuất phương án bố trí cho các bệnh viện đang thiếu mặt bằng. Theo ông, nếu làm tốt công tác này sẽ vừa tránh lãng phí tài sản công, vừa tiết kiệm đáng kể chi phí đầu tư mới, đồng thời góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến cuối.
Ông Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh việc đẩy nhanh tiến độ cải tạo, đưa các cơ sở dôi dư vào hoạt động là nhiệm vụ cấp thiết. Vì cơ sở nào hoàn thành sớm ngày nào thì người dân được hưởng lợi ngày đó. Yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ để sớm hoàn thiện các thủ tục pháp lý, đầu tư, xây dựng, bảo đảm các công trình phát huy hiệu quả cao nhất trong phục vụ người dân.
Theo lãnh đạo TP.HCM, việc tận dụng hiệu quả các trụ sở công, đất công dôi dư không chỉ giúp giảm tải bệnh viện, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh mà còn là bước đi cụ thể hóa chủ trương phát triển hệ thống y tế thành phố theo hướng hiện đại, chuyên sâu và bền vững trong thời gian tới.
Tại họp báo chiều 18/6, ông Nguyễn Hữu Thành, Phó vụ trưởng Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ), cho biết 34/34 tỉnh, thành phố đã hoàn thành phương án tổng thể sắp xếp thôn, tổ dân phố và đang tổ chức lấy ý kiến nhân dân theo quy định.
Theo ông Thành, những người hoạt động không chuyên trách dôi dư sau sắp xếp sẽ được giải quyết chế độ theo Nghị định 154 về tinh giản biên chế. Đối với những người tiếp tục công tác, địa phương sẽ thực hiện cơ chế khoán phụ cấp, bảo đảm mức hỗ trợ phù hợp với từng chức danh và điều kiện thực tế.
Bộ Nội vụ cho biết đến nay chưa nhận được phản ánh từ các địa phương về vướng mắc liên quan tiêu chí quy mô dân số, diện tích hoặc khó khăn trong quá trình xây dựng phương án sắp xếp.
Đến cuối năm 2021, cả nước có hơn 90.000 thôn, tổ dân phố, gồm khoảng 69.500 thôn và 20.900 tổ dân phố, với gần 298.000 người hoạt động không chuyên trách.
Theo Nghị định 185/2026, Chính phủ quy định thôn ở Hà Nội và TP HCM phải có tối thiểu 500 hộ gia đình, tổ dân phố tối thiểu 700 hộ. So với trước đây, quy mô thôn tăng thêm 200 hộ, tổ dân phố tăng thêm 250 hộ.
Tại vùng Trung du và miền núi phía Bắc, thôn phải có ít nhất 150 hộ, tổ dân phố 300 hộ; đồng bằng sông Hồng thôn 400 hộ, tổ dân phố 550 hộ; và Bắc Trung bộ lần lượt là 350 và 450 hộ.
Thôn ở vùng duyên hải Nam Trung bộ và Tây Nguyên tối thiểu 300 hộ, tổ dân phố 450 hộ. Đông Nam bộ và đồng bằng sông Cửu Long cùng áp dụng mức 400 hộ với thôn và 550 hộ với tổ dân phố.
Quy mô mới đều cao hơn quy định trước đây, khi thôn chỉ yêu cầu từ 100 đến 350 hộ gia đình, còn tổ dân phố từ 150 đến 450 hộ.
Thủ tướng yêu cầu các địa phương hoàn thành việc sắp xếp thôn, tổ dân phố trước ngày 30/6 nhằm giảm áp lực quản lý sau sắp xếp đơn vị hành chính và tiếp tục tinh gọn bộ máy ở cơ sở.
Việc sắp xếp phải bảo đảm phù hợp với yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán, điều kiện địa lý, quốc phòng, an ninh và sự gắn kết tự nhiên của cộng đồng dân cư; đặc biệt lưu ý các khu vực miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và địa bàn có yếu tố tôn giáo.
