Ở TP.HCM, cháu bé 2 tuổi bị bạo hành nghiêm trọng được đưa đến bệnh viện trong tình trạng nguy kịch, nhưng sau đó được cứu sống. May mắn cho cháu bé khi được người hàng xóm phát hiện cùng với sự vào cuộc kịp thời của cơ quan công an. Viện kiểm sát khẩn trương kiểm sát việc giải quyết nguồn tin về tội phạm, phê chuẩn các quyết định tố tụng cần thiết, đồng thời kiến nghị chính quyền địa phương làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và bảo đảm nơi chăm sóc an toàn cho cháu.
Đó là chuỗi can thiệp cần thiết. Không chỉ xử lý người có hành vi bạo lực, cơ quan bảo vệ pháp luật còn nhìn thấy một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh, chưa được bảo đảm đầy đủ quyền nhân thân cơ bản và đang cần được đưa ra khỏi môi trường nguy hiểm.
Ở Hà Nội, cháu bé 4 tuổi không còn may mắn như vậy. Khi xe cứu thương đến, sự sống đã không còn. Cơ quan điều tra khởi tố, điều tra và xử lý người phạm tội. Tòa án vẫn có thể tuyên một bản án nghiêm khắc. Nhưng khi đứa trẻ đã chết, pháp luật chỉ còn thực hiện được chức năng trừng phạt và ghi nhận công lý sau cùng. Pháp luật không thể trả lại cơ hội sống cho một đứa trẻ đã bị bỏ lại quá lâu trong bạo lực.
Sự khác biệt ấy cho thấy bản chất của bảo vệ trẻ em không chỉ nằm ở chế tài hình sự. Chế tài là cần thiết. Người hành hạ, đánh đập, cố ý gây thương tích hoặc tước đoạt tính mạng trẻ em phải bị xử lý nghiêm. Nhưng nếu chỉ đợi đến khi thương tích nặng hoặc tử vong rồi mới vận hành bộ máy pháp luật thì sự bảo vệ đã đến muộn.
Với trẻ em, đặc biệt là trẻ nhỏ sống lệ thuộc hoàn toàn vào người lớn, mỗi dấu hiệu bạo lực đều phải được coi là tín hiệu cảnh báo. Một vết bầm bất thường, tiếng khóc kéo dài, việc trẻ bị nhốt trong phòng, bị bỏ đói, không được đưa đi học, không có giấy khai sinh, không được chăm sóc y tế đều không thể bị xem là “chuyện riêng của gia đình”.
Luật Trẻ em đã xác định rõ trẻ em có quyền được bảo vệ tính mạng, thân thể, nhân phẩm, được chăm sóc, được khai sinh và được sống trong môi trường an toàn. Bạo lực trẻ em là hành vi bị nghiêm cấm. Bộ luật Hình sự đã có các tội danh xử lý hành vi hành hạ người khác, cố ý gây thương tích và giết người. Không phải là pháp luật thiếu quy định. Vấn đề là làm sao để quy định ấy được kích hoạt đủ sớm, trước khi đứa trẻ rơi vào tình trạng không thể cứu vãn.
Vụ việc ở TP.HCM cho thấy vai trò rất quan trọng của cộng đồng dân cư. Nếu hàng xóm không phát hiện, không báo tin, rất có thể cháu bé tiếp tục bị bạo hành trong im lặng. Một cuộc gọi, một tin báo, một sự can thiệp đúng lúc có thể là ranh giới giữa sự sống và cái chết.
Pháp luật muốn bảo vệ trẻ em thì trước hết phải có người báo cho chính quyền biết đứa trẻ đang gặp nguy hiểm. Trong nhiều vụ bạo hành, trẻ em không thể tự tố cáo. Trẻ càng nhỏ, khả năng tự bảo vệ càng bằng không. Vì vậy trách nhiệm phát hiện không thể đặt lên vai nạn nhân. Trách nhiệm ấy thuộc về người lớn xung quanh, từ hàng xóm, chủ nhà trọ, tổ dân phố, nhà trường, y tế cơ sở đến chính quyền địa phương.
Cũng từ vụ TP.HCM, cần nhìn thấy thêm một tầng bảo vệ khác, đó chính là bảo vệ quyền nhân thân và điều kiện sống của trẻ. Một đứa trẻ chưa có giấy khai sinh rất dễ bị đẩy ra ngoài tầm nhìn của hệ thống quản lý. Không khai sinh thì khó tiếp cận y tế, giáo dục, trợ giúp xã hội và các cơ chế bảo vệ chính thức. Trẻ em trong hoàn cảnh ấy dễ trở thành đứa trẻ vô hình. Khi đã vô hình về mặt quản lý, các nguy cơ bị bạo lực, bỏ rơi và xâm hại cũng khó được phát hiện hơn.
Việc Viện kiểm sát nhân dân khu vực 14 TP.HCM kiến nghị làm thủ tục khai sinh, hỗ trợ điều trị và tìm nơi chăm sóc phù hợp cho cháu bé vì vậy không chỉ là một động tác hành chính. Đó là cách đưa một đứa trẻ trở lại trong vòng bảo vệ của pháp luật.
Vụ Hà Nội lại cho thấy mặt tối của sự chậm trễ. Khi bạo lực diễn ra nhiều ngày, khi trẻ bị đánh đập, bỏ đói, bị xâm hại thân thể bằng những hành vi tàn nhẫn mà không có sự can thiệp kịp thời, hệ quả có thể là cái chết. Sau cái chết ấy, mọi bản án đều cần thiết nhưng không đủ. Cần thiết để trừng phạt. Cần thiết để răn đe. Cần thiết để khẳng định xã hội không dung thứ bạo lực với trẻ em. Nhưng không đủ vì đứa trẻ không còn nữa. Không đủ vì chức năng nhân đạo nhất của pháp luật là bảo vệ sự sống đã không kịp thực hiện.
Từ hai vụ việc trên yêu cầu đặt ra không chỉ là xử thật nghiêm người phạm tội. Điều đó đương nhiên phải làm. Yêu cầu quan trọng hơn là thiết lập một cơ chế phản ứng sớm đối với bạo lực trẻ em. Mỗi khu dân cư, nhà trọ, trường học, cơ sở y tế cần có trách nhiệm nhận diện và báo tin khi thấy trẻ có dấu hiệu bị bạo hành, bỏ rơi hoặc bị xâm hại. Chính quyền cấp cơ sở phải quản lý sát hơn các trường hợp trẻ nhỏ sống trong hoàn cảnh rủi ro, nhất là trẻ chưa khai sinh, trẻ không đến trường, trẻ sống cùng cha dượng, mẹ kế hoặc người không có quan hệ huyết thống trong điều kiện thiếu ổn định. Cơ quan bảo vệ pháp luật phải xử lý tin báo nhanh, đồng thời phối hợp với ngành lao động, y tế và chính quyền địa phương để tách trẻ khỏi môi trường nguy hiểm khi cần thiết.
Bảo vệ trẻ em không thể chỉ là khẩu hiệu. Đó phải là một hệ thống phản ứng cụ thể, bắt đầu từ phát hiện sớm, tiếp nhận tin báo, can thiệp khẩn cấp, chăm sóc y tế, bảo đảm giấy tờ nhân thân và xử lý hình sự người xâm hại. Mỗi mắt xích chậm trễ đều có thể khiến một đứa trẻ mất cơ hội được cứu.
Hai vụ bạo hành trẻ em ở TP.HCM và Hà Nội đặt cạnh nhau như một lời cảnh báo nghiêm khắc. Có đứa trẻ còn sống vì xã hội không im lặng và pháp luật đến kịp. Có đứa trẻ đã chết vì pháp luật chỉ còn có thể đến sau cùng. Trong bảo vệ trẻ em, sự khác biệt giữa kịp thời và quá muộn đôi khi chỉ là một cuộc gọi, một lần gõ cửa, một quyết định can thiệp sớm. Và cũng chính ở đó, thước đo của một xã hội văn minh không nằm ở việc chúng ta phẫn nộ sau mỗi cái chết mà nằm ở khả năng ngăn cho cái chết ấy đừng xảy ra.
Ngày 1.5, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng Tháp, cho biết đang phối hợp với cơ quan chức năng địa phương điều tra làm rõ nguyên nhân vụ tai nạn giao thông đường thủy nghiêm trọng xảy ra tại xã Long Tiên khiến một người đàn ông lái vỏ lãi tử vong.
Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 7 giờ ngày 28.4, ông Võ T.S (53 tuổi, ở ấp 5, xã Long Tiên, tỉnh Đồng Tháp) điều khiển tàu gỗ lưu thông trên sông Trà Tân theo hướng từ cầu Trà Tân ra sông Năm Thôn.
Khi tàu đến khu vực đập ngăn mặn (thuộc địa phận ấp 12, xã Long Tiên) thì bất ngờ xảy ra va chạm với vỏ lãi composite do ông Trương H.A (50 tuổi, ở xã Núi Cấm, tỉnh An Giang) điều khiển đang lưu thông theo hướng ngược lại.
Cú va chạm mạnh khiến chiếc vỏ lãi composite bị lật và chìm ngay sau đó, ông A. bị rơi xuống sông và mất tích.
Ngay sau khi tiếp nhận tin báo, Công an xã Long Tiên đã phối hợp cùng các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Đồng Tháp nhanh chóng có mặt tại hiện trường, triển khai lực lượng tìm kiếm cứu nạn và điều tra nguyên nhân vụ việc.
Đến ngày 30.4, lực lượng chức năng đã tìm thấy thi thể của nạn nhân Trương H.A. Hiện vụ việc đang được Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Đồng Tháp tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.
Chiều 20.4, thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Thủy, Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, dành sự quan tâm với lĩnh vực giáo dục - đào tạo.
Bà Thủy phản ánh, tại các trường công, nhiều phụ huynh chia sẻ học phí được Nhà nước miễn toàn bộ, ăn trưa cũng được hỗ trợ, rất phấn khởi, thế nhưng lại nặng khoản đóng góp cho chương trình học liên kết.
Thực tế cho thấy, việc tổ chức học liên kết đã, đang được diễn ra tại nhiều địa phương. Các trường tổ chức ký hợp đồng liên kết với các công ty để dạy các môn bổ trợ như tiếng Anh nâng cao, tin học quốc tế, AI, kỹ năng sống...
Bên cạnh xuất phát từ nhu cầu thực của một số phụ huynh, tình trạng tổ chức quá dày đặc các chương trình học liên kết như báo chí phản ánh thời gian qua đang có nguy cơ gây chồng chéo về nội dung giảng dạy. Trong khi chất lượng các môn bổ trợ này chưa có ai kiểm định, đánh giá chất lượng.
Đáng chú ý, nữ đại biểu nói vấn đề bức xúc nhất mà nhiều phụ huynh phản ánh là có những trường xếp chương trình học liên kết xen kẽ giờ học chính khóa, bất đắc dĩ phải cho con tham gia. Nếu không đăng ký, con em phải tách ra sinh hoạt riêng, "các cháu sẽ cảm thấy rất khác biệt với bạn bè, nảy sinh tâm lý mặc cảm".
Bà Thủy dẫn lại phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu không thể biến trường học thành nơi làm dịch vụ thu tiền. Cần rà soát, kiểm tra ngay tình trạng Nhà nước miễn học phí nhưng nhà trường lại tổ chức ra nhiều việc khác để thu tiền nhiều hơn, trong đó có học liên kết.
Nữ phó chủ nhiệm kiến nghị yêu cầu nghiêm cấm việc xếp chương trình học liên kết xen kẽ với giờ học chính khóa, Bộ GD-ĐT tăng cường thanh tra, kiểm tra nội dung này. Nếu vẫn duy trì việc học liên kết, cần bảo đảm tính chất của trường công, đó là sự công khai minh bạch về tài chính, chia sẻ chi phí với phụ huynh.
"Tránh việc danh nghĩa công nhưng hoạt động lại như tư và phụ huynh lại phải gánh một khoản chi phí rất lớn", bà nêu.
Về lâu dài, bà cho rằng cần nghiên cứu để có kế hoạch đào tạo, tuyển dụng, bồi dưỡng, điều phối giáo viên trong vùng, địa phương, nhằm đáp ứng việc dạy các môn học, tránh việc muốn học đủ kiến thức phải liên kết học thêm.
Một vấn đề khác được đại biểu Nguyễn Phương Thủy (Hà Nội) đề cập là vấn đề thay đổi quy chế tuyển sinh đại học. Luật Giáo dục đại học yêu cầu phải có lộ trình phù hợp nhưng thực tế nhiều phụ huynh và học sinh phải "thấp thỏm" khi mỗi một mùa thi lại có sự thay đổi quy chế. Chưa kể, việc thay đổi thường diễn ra vào thời điểm mùa thi đang cận kề.
Bà Phương Thủy dẫn chứng mùa thi năm 2025, bộ ban hành quy chế vào ngày 19.3. Năm nay là ngày 15.2, có hiệu lực ngay tại thời điểm ký ban hành, chỉ còn cách ngày thi khoảng 3 tháng.
Theo đại biểu, việc tập trung học để vượt qua kỳ thi 2 trong 1, đỗ được vào ngưỡng cửa đại học là một áp lực rất lớn với học sinh. Nếu phải thấp thỏm không biết năm nay quy chế tuyển sinh có thay đổi hay không thì sẽ tác động không nhỏ tới tâm thế, sự chủ động chuẩn bị cho kỳ thi của cả phụ huynh và học sinh.
Bộ Công an cho biết, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an vừa kết thúc điều tra bổ sung vụ án hình sự "vi phạm các quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng; đưa hối lộ; nhận hối lộ" xảy ra tại Công ty TNHH cây xanh Công Minh (Công ty cây xanh Công Minh) và các tỉnh, thành phố.
Căn cứ kết quả điều tra, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đề nghị truy tố vắng mặt đối với ông Nguyễn Công Minh, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty cây xanh Công Minh.
Theo Bộ Công an, ông Nguyễn Công Minh (54 tuổi) thường trú tại Khu phố Tân Trà 1 (P.Tân Bình, TP.Đồng Xoài, Bình Phước; nay thuộc P.Bình Phước, Đồng Nai).
Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an yêu cầu ông Minh ra đầu thú để được hưởng khoan hồng.
Bất kỳ người nào cũng có quyền bắt và giải ngay người bị truy nã đến cơ quan công an, viện kiểm sát hoặc UBND nơi gần nhất. Sau khi bắt hoặc tiếp nhận đối tượng truy nã phải báo ngay cho Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an tại số 10 Trần Kim Xuyến (P.Yên Hòa, Hà Nội) hoặc liên hệ số điện thoại 0692209022.
Vụ án này 4 tháng trước Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an ban hành kết luận lần đầu, ngày 10.5 vừa qua cơ quan này đã hoàn tất kết luận điều tra bổ sung.
Thông tin về vụ án, trước đó, đại diện Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cho hay, ông Minh; bà Lê Thị Hòa, Phó chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cây xanh Công Minh; Ngô Thị Ngọc Lý, Trưởng ban Pháp lý kiêm Kế toán trưởng Tổng công ty cây xanh Công Minh, cùng bị khởi tố về tội vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.
Đại diện Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cho biết, Công ty cây xanh Công Minh hoạt động theo mô hình tổng công ty và công ty con, thành lập nhiều công ty, quản lý theo 6 khu vực cả nước để các công ty này đấu thầu, làm hồ sơ đấu thầu.
Trong đó, Cơ quan An ninh điều tra xác định bị can Nguyễn Công Minh đã chỉ đạo bà Hòa truyền đạt ý kiến của mình hướng dẫn các giám đốc khu vực, giám đốc chi nhánh liên hệ với chủ đầu tư can thiệp vào hoạt động đấu thầu; chỉ đạo các giám đốc này lập hồ sơ dự thầu cho nhiều công ty trong hệ thống cùng tham gia đấu thầu với mục đích để một công ty trong số đó được thắng thầu.
Đồng thời, ông Minh còn chỉ đạo bà Hòa hướng dẫn các chi nhánh đưa tên các cá nhân có năng lực, trình độ kinh nghiệm vào danh sách nhân sự của công ty dự thầu để công ty đó được trúng thầu, nhưng thực tế các nhân sự này không làm việc tại công ty trúng thầu, không tham gia thực hiện dự án.
Các công ty trong hệ sinh thái của ông Minh trúng thầu cũng không trực tiếp thực hiện dự án mà giao chi nhánh nơi phát sinh dự án thực hiện.
Cạnh đó, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an cũng xác định ông Minh chỉ đạo bà Hòa và Lý ký biên bản "giao khoán công việc", nhận tiền hưởng lợi bất chính từ các dự án cây xanh mà chi nhánh, khu vực được giao thi công dự án.
