Thông tin từ Văn phòng Chính phủ vừa phát đi, mới đây Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã chủ trì cuộc họp với tỉnh Hà Tĩnh, một số bộ, ngành, Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), về thực trạng, khó khăn, vướng mắc của dự án khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê – Hà Tĩnh.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực, tại Thông báo số 38, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có ý kiến đề nghị Chính phủ chỉ đạo về dự án khai thác và tuyển quặng sắt mỏ Thạch Khê. Theo đó, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành liên quan xem xét, xử lý dứt điểm các kiến nghị của tỉnh Hà Tĩnh về dự án trong tháng 5-2026.
Cũng tại Thông báo số 13105, Bộ Chính trị đã giao Ban Cán sự Đảng Chính phủ chỉ đạo các cơ quan thực hiện phương án giải quyết theo quy định. Quá trình thực hiện không hợp thức hóa sai phạm, bảo đảm hạn chế tối đa thất thoát, lãng phí tài sản, tài chính của Nhà nước.
Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, xem xét xử lý trách nhiệm đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan khi để xảy ra sai phạm.
Chính phủ cũng đã có nhiều chỉ đạo về nội dung này nhưng đến nay dự án vẫn chưa được xử lý dứt điểm.
Báo cáo về dự án, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh Phan Thiên Định nêu ra những vấn đề liên quan đến đầu tư, đất đai, tài chính, hiệu quả tổng thể về kinh tế – xã hội, môi trường, công nghệ khai thác, phương án vận chuyển, đổ thải…
Tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị chấm dứt dự án đã được phê duyệt để lập dự án đầu tư mới, đáp ứng yêu cầu khắc phục những tồn tại của dự án trước đây.
Nhà đầu tư mới phải có đủ năng lực, kinh nghiệm, tài chính, sử dụng hiệu quả nguồn tài nguyên. Hà Tĩnh cũng chủ động xử lý những tồn tại của dự án thuộc thẩm quyền của tỉnh.
Lãnh đạo Tập đoàn Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), Công ty cổ phần Sắt Thạch Khê (TIC) báo cáo giải trình các tồn tại, bất cập, vi phạm đã được chỉ ra qua các cuộc kiểm tra, thanh tra. TKV và TIC đều bày tỏ mong muốn được tái cơ cấu dự án để tiếp tục thực hiện hoặc có phương án xử lý tài sản, tài chính đối với khoản chi phí đã đầu tư.
Lãnh đạo Bộ Tài chính, Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất phương án tháo gỡ, giải quyết quyền lợi của các bên nếu tiếp tục thực hiện dự án, khắc phục được hết các tồn tại, sai phạm hoặc chấm dứt dự án để lập dự án đầu tư mới.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc kiến nghị tách việc xử lý dự án hiện hữu với phương án triển khai tiếp theo.
Đối với dự án hiện hữu, cần làm rõ các vấn đề pháp lý, chi phí, tài sản, nghĩa vụ, trách nhiệm và phương án chấm dứt hoặc chuyển tiếp. Việc triển khai dự án chỉ được xem xét khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về pháp lý, kỹ thuật, tài chính, môi trường, công nghệ và nhà đầu tư có đủ năng lực.
Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Nguyễn Duy Lâm cho rằng việc chấm dứt dự án, khắc phục các tồn tại, vi phạm được chỉ ra trong quá trình kiểm tra, thanh tra cần thực hiện đúng quy định pháp luật. Trường hợp lập dự án mới, tỉnh khẳng định sẽ tuân thủ đầy đủ quy định.
Kết luận, Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh Bộ Chính trị đã có kết luận rất rõ về dự án, nên cần tập trung thực hiện nghiêm túc, đầy đủ kết luận. Từ các ý kiến, ông giao Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ xem xét, quyết định trước ngày 15-5.
Tinh thần xử lý hiện nay cũng tương tự các dự án khó khăn, vướng mắc khác theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, Quốc hội. Đó là không hợp thức hóa sai phạm, sai phạm đến đâu xử lý đến đó, tiếp tục triển khai các quy trình, thủ tục cần thiết.
Nếu theo phương án dừng dự án để lựa chọn nhà đầu tư mới thì cần đáp ứng đầy đủ các yêu cầu: Có năng lực, có nhà máy chế biến sâu, bảo đảm công nghệ cao, đáp ứng yêu cầu về môi trường, xử lý được những tồn tại cũ của dự án và giải quyết hài hòa quyền lợi các bên liên quan, nâng cao hiệu quả dự án, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng.
Theo báo cáo tài chính quý I, Công ty cổ phần Trung tâm Hội chợ Triển lãm Việt Nam (VEFAC) ghi nhận doanh thu 121 tỷ đồng, giảm 99% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, doanh số từ việc cho thuê bất động sản chiếm 60%, đạt hơn 72 tỷ đồng, số còn lại đến từ hoạt động dịch vụ khác.
Trong giải trình doanh nghiệp này nộp lên Sở giao dịch Chứng khoán Hà Nội, doanh số quý đầu năm giảm mạnh do không có hoạt động chuyển nhượng bất động sản. Cùng kỳ năm ngoái, VEFAC đã thu về hơn 44.000 tỷ đồng, từ việc bán 75 ha phần đất xây dựng nhà ở cao và thấp tầng tại dự án Vinhomes Global Gates cho công ty Thời đại mới T&T.
Trừ giá vốn, lợi nhuận gộp của VEFAC đạt hơn 10 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty vẫn báo lãi sau thuế gần 140 tỷ đồng, vượt doanh thu nhưng giảm 99% so với cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo tài chính quý I, doanh nghiệp ghi nhận nguồn thu lớn từ hoạt động tài chính để lãi hơn trăm tỷ đồng, thay vì mảng kinh doanh cốt lõi.
Tính đến 31/3, doanh nghiệp này ghi nhận các khoản cho vay với một số tổ chức là 12.344 tỷ đồng, tăng 166% so với số đầu năm. Với lãi suất 12% mỗi năm, mảng kinh doanh này đã mang về cho VEFAC hơn 225 tỷ đồng lợi nhuận.
VEFAC là công ty con của Tập đoàn Vingroup với tỷ lệ sở hữu hơn 85%. Doanh nghiệp là chủ đầu tư khu đô thị tại phường Đông Anh, Hà Nội với tên thương mại Vinhomes Global Gates. Khu đô thị có quy mô hơn 261 ha, tổng vốn đầu tư gần 34.880 tỷ đồng. Tuy nhiên, công ty đã chuyển nhượng một phần dự án trong quý I năm ngoái.
Ngoài ra, theo báo cáo thường niên năm 2025, công ty đang triển khai thi công dự án tổ trung tâm thương mại, dịch vụ và hỗn hợp tại 148 Giảng Võ, phường Giảng Võ, Hà Nội.
VEFAC cũng là chủ sở hữu trung tâm hội chợ triển lãm quốc gia (VEC), lớn nhất Đông Nam Á, trên địa bàn phường Đông Anh.
Cuối quý I, tổng tài sản của VEFAC đạt hơn 30.500 tỷ đồng, tăng gần 30% so với số đầu năm. Trong đó, khoản mục cải thiện mạnh nhất là số tiền cho các tổ chức khác vay. Nợ vay tài chính ở mức gần 1.400 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu đạt hơn 6.815 tỷ đồng.
Một số hộ kinh doanh trước đây tự xác định doanh thu và nộp thuế khoán ở mức thấp, sau khi áp dụng hình thức hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền từ ngày 1-1-2026 thì doanh thu phát sinh cao hơn rất nhiều so với thời điểm liền kề trước đó.
Trong tình huống đó nhiều người lo ngại cơ quan thuế sẽ xem xét lại mức thuế khoán của những năm trước và truy thu tiền thuế chênh lệch.
Câu trả lời là tại khoản 5 Điều 17 Nghị định 68 năm 2026 về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.
Theo đó hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán từ năm 2025 trở về trước và đã được xác định mức thuế khoán khi chuyển sang kê khai thuế từ ngày 1-1-2026, cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán.
Quy định này loại trừ trường hợp cơ quan thuế và các cơ quan có thẩm quyền khác phát hiện hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
Tuy nhiên cần hiểu thế nào cho đúng về việc cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán.
Từ ngày 1-1-2026, hộ kinh doanh không còn áp dụng phương pháp thuế khoán theo chủ trương tại Nghị quyết 198 năm 2025 của Quốc hội.
Đây cũng là nền tảng để Nhà nước ban hành Nghị định 68 nhằm thiết kế lại cơ chế quản lý thuế theo hướng hộ kinh doanh vừa có quyền tự xác định doanh thu thực tế nhưng vẫn phải chịu sự giám sát, kê khai và xuất hóa đơn điện tử tùy trường hợp.
Đối với các hộ kinh doanh áp dụng theo hình thức hóa đơn điện tử sẽ có tình huống là số doanh thu hiện tại chênh lệch rất lớn so với doanh thu năm liền kề trước đó đã khai báo. Sự chênh lệch này khiến nhiều người sợ rằng cơ quan thuế sẽ lấy doanh thu năm 2026 làm cơ sở xác định và truy lại nghĩa vụ thuế của các năm trước.
Khoản 5 Điều 17 Nghị định 68 là cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán.
Như vậy quy định trên không tư duy theo hướng doanh thu năm 2026 cao thì các năm trước cũng phải tương tự như vậy. Đây là hướng xây dựng pháp luật phù hợp với kinh tế thị trường và mang tính logic cao, vì không có mối quan hệ cho thấy doanh thu hằng năm buộc phải có tính kế thừa.
Trong hoạt động kinh doanh sẽ có những thời điểm thuận lợi và không thuận lợi. Thậm chí, Cục Thuế xây dựng hệ thống quản lý thuế sẽ tự động gợi ý hồ sơ khai trên cơ sở dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu quản lý thuế và nhiều nguồn dữ liệu khác mà cơ quan thuế có được. Tức là quản lý ngày càng dựa vào dữ liệu, chứ không chỉ cảm tính.
Tuy nhiên nếu chỉ đọc đến đây mà kết luận các cơ quan chức năng sẽ hoàn toàn không truy thu ngược lại trước năm 2026 thì không chính xác. Vì tiếp đó là quy định loại trừ.
Vậy các hộ kinh doanh cần hiểu thật sát nghĩa của tinh thần của pháp luật trong trường hợp này theo hướng, nếu có chứng cứ độc lập cho thấy trước đây người nộp thuế có hành vi cố tình giấu doanh thu dẫn đến giảm số thuế phải nộp thì việc truy thu vẫn được xác định theo quy định pháp luật.
Ví dụ đối với hộ kinh doanh từng tham gia bán hàng trên các sàn thương mại điện tử thì chủ sở hữu sàn thương mại điện tử đã cung cấp cho cơ quan thuế thông tin của người bán, bao gồm tên, mã số thuế hoặc số định danh, địa chỉ, số điện thoại liên lạc và đặc biệt là doanh thu bán hàng thông qua chức năng đặt hàng trực tuyến của sàn.
Việc cung cấp này được thực hiện định kỳ hằng quý bằng phương thức điện tử qua cổng thông tin của cơ quan thuế.
Các chủ sở hữu sàn thương mại điện tử cũng phải khấu trừ, nộp thay thuế đối với từng giao dịch phát sinh doanh thu theo tỉ lệ trên doanh thu của giao dịch đó. Hộ kinh doanh trên các nền tảng này phải cung cấp đầy đủ thông tin định danh, thông tin bắt buộc của người bán và tài liệu liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế.
Nếu cơ quan thuế xác định hộ kinh doanh A tự khai (để xác định thuế) của năm 2025 chênh lệch lớn so doanh thu do chủ sở hữu sàn thương mại điện tử cung cấp thì sẽ xem xét rà soát và xử lý hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
Chỉ vài năm trước, mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp từng là chuỗi thủ tục mất thời gian với giấy tờ, xác minh danh tính và chờ phê duyệt. Nhưng giờ đây, một tác nhân AI (AI agent) có thể hoàn thành gần như toàn bộ quy trình chỉ bằng một câu lệnh văn bản.
Theo TheStreet và BusinessWire, startup Meow Technologies tại San Francisco vừa ra mắt nền tảng tài chính cho AI agent, cho phép AI tự thành lập công ty, xin mã số thuế doanh nghiệp, mở tài khoản ngân hàng, phát hành thẻ và thực hiện thanh toán mà gần như không cần con người thao tác trực tiếp.
Điều đáng chú ý là AI không còn chỉ đưa ra gợi ý. Nó bắt đầu được giao quyền hành động bằng tiền thật.
Khi AI không chỉ tư vấn mà bắt đầu cầm ví tiền
Trong nhiều năm, AI trong ngân hàng chủ yếu đóng vai trò hỗ trợ. Các hệ thống được dùng để phát hiện giao dịch bất thường, phân loại dữ liệu, chấm điểm tín dụng hoặc tạo báo cáo tự động. Nhưng AI tác nhân mở ra giai đoạn khác. Theo International Banker, đây là loại AI có thể tự lên kế hoạch, thực hiện nhiều bước liên tiếp và tự điều chỉnh hành động để đạt mục tiêu đã được giao.
Điểm khác biệt nằm ở việc AI không còn dừng ở khâu đề xuất. Nó bắt đầu trực tiếp thực thi. Ví dụ, nếu người dùng đặt mục tiêu tiết kiệm nhiều hơn hoặc giảm nợ, hệ thống có thể tự điều chỉnh dòng tiền, thay đổi mức chi tiêu hoặc chuyển tiền giữa các tài khoản mà không cần lệnh thủ công cho từng giao dịch.
Trong lĩnh vực ngân hàng, điều này đặc biệt hấp dẫn vì phần lớn hoạt động đều là chuỗi quy trình lặp lại. Một hệ thống AI có thể tiếp nhận hồ sơ vay, xác minh dữ liệu, đánh giá rủi ro, đề xuất hạn mức tín dụng rồi tiếp tục theo dõi khoản vay sau giải ngân.
Theo Accenture, các AI agent có khả năng ghi nhớ ngữ cảnh, học từ tương tác trước đó và phối hợp với nhiều hệ thống khác để hoàn thành mục tiêu. Điều đó khiến những công việc vốn mất hàng giờ hoặc vài ngày có thể được rút xuống chỉ còn vài phút.
McKinsey nhận định nếu người dùng chấp nhận AI như một “kênh ngân hàng mới”, các ngân hàng có thể cắt giảm khoảng 15-20% chi phí vận hành nhờ tái cấu trúc quy trình.
Điều khiến giới tài chính vừa hào hứng vừa dè chừng
Sự xuất hiện của nền tảng như Meow gây chú ý không chỉ vì công nghệ, mà vì nó đang chạm tới khu vực vốn được kiểm soát chặt nhất trong hệ thống tài chính là tài khoản ngân hàng và dòng tiền thực. Theo công bố của Meow, AI agent có thể hoạt động với Claude, ChatGPT, Gemini hay Cursor thông qua giao thức Model Context Protocol (MCP), cho phép AI kết nối trực tiếp với ngân hàng mà không cần viết mã riêng.
Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất không nằm ở khả năng vận hành, mà ở “hàng rào an toàn”. Theo The Paypers, mặc định AI agent của Meow không được phép tự ý chuyển tiền. Các lớp bảo vệ như xác thực hai lớp, giới hạn giao dịch, cơ chế phê duyệt và ẩn thông tin tài khoản đều được đặt giữa AI và tiền của người dùng.
Dù vậy, giới tài chính vẫn thận trọng. Hãng phân tích SAS cảnh báo các ngân hàng có thể đối mặt làn sóng tranh chấp mới do giao dịch tự động từ AI agent gây ra. Ví dụ được đưa ra là trường hợp AI tự mua một món hàng giá cao mà không có sự chấp thuận rõ ràng từ chủ tài khoản.
Theo DailyCoin, khoảng 80% tổ chức đã ghi nhận hành vi rủi ro liên quan đến AI agent. Trong khi đó, IMF cho rằng các hệ thống AI tự vận hành có thể tích hợp trực tiếp cơ chế chống gian lận và kiểm tra giao dịch theo thời gian thực. Điều này cho thấy cuộc đua AI trong tài chính không còn chỉ là tăng tốc độ xử lý, mà đang chuyển sang bài toán kiểm soát quyền hành động của máy móc.
Cuộc chơi mới của ngân hàng và ví tiền người dùng
Sự thay đổi hiện nay được xem là bước chuyển lớn trong mối quan hệ giữa con người với phần mềm tài chính. Nếu trước đây AI chủ yếu hỗ trợ đưa lời khuyên, giờ đây nó bắt đầu được trao quyền chuyển tiền, mở tài khoản và điều phối tài chính trong giới hạn cho phép.
Theo Cambridge Centre for Alternative Finance, tương lai của ngân hàng bán lẻ có thể xoay quanh các AI agent cá nhân hóa, nơi hệ thống hiểu hành vi chi tiêu, mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro của từng người để tự đưa ra hành động phù hợp.
Ở chiều ngược lại, câu hỏi pháp lý bắt đầu trở nên phức tạp hơn. Các quy định tài chính hiện tại chủ yếu được xây dựng cho con người, trong khi AI agent không hoàn toàn nằm trong khuôn khổ cũ.
Đây cũng là lý do các công ty thanh toán lớn như Visa, Stripe hay giao thức x402 đang nhanh chóng tham gia cuộc đua hạ tầng thanh toán cho AI agent. Theo TheStreet, x402 hiện đã xử lý hơn 600 triệu USD giá trị giao dịch và có gần 500.000 ví AI hoạt động tính đến đầu năm 2026.
Điều đáng chú ý là thay đổi này diễn ra khá âm thầm. Trong tương lai gần, một thông báo biến động số dư có thể không còn đến từ thao tác của chính chủ tài khoản, mà từ “trợ lý AI” đang được giao quản lý một phần ví tiền của họ.