Daniel Gabriel Fahrenheit sinh năm 1686 tại thành phố cảng Danzig (nay là Gdańsk, Ba Lan), trong một gia đình thương nhân khá giả. Nhưng cuộc đời của ông sớm rẽ hướng sau một bi kịch khó tin: cha mẹ qua đời vì vô tình ăn phải nấm độc. Ở tuổi 15, cậu bé mồ côi được những người giám hộ gửi sang Amsterdam học nghề kế toán.
Nhưng thay vì chăm chú sổ sách, Fahrenheit dành phần lớn thời gian cho vật lý, toán học và đặc biệt là kỹ thuật thổi thủy tinh. Niềm đam mê này đã đưa ông đến với một phát minh đang gây chú ý thời bấy giờ là Florentine thermometer, loại nhiệt kế sử dụng chất lỏng giãn nở.
Dù là bước tiến lớn, thiết bị này lại tồn tại một vấn đề nghiêm trọng: không có chuẩn đo lường chung, khiến mỗi chiếc nhiệt kế cho ra kết quả khác nhau.
Ý tưởng về một hệ đo nhiệt độ chính xác, có thể dùng ở mọi nơi ám ảnh chàng trai trẻ. Nhưng để theo đuổi nó, ông cần tiền. Vì không thể sử dụng khoản thừa kế nhỏ mà cha mẹ để lại cho đến khi đủ 24 tuổi, Fahrenheit phải vay mượn để làm thí nghiệm, rồi nhanh chóng rơi vào nợ nần.
Những người giám hộ của ông, vốn phải chịu trách nhiệm pháp lý, đã tìm cách bắt và đưa ông sang Indonesia để làm lao động hàng hải để trả nợ. Nhưng Fahrenheit đã kịp đào tẩu.
Trong gần một thập kỷ sau đó, ông lang bạt qua nhiều nước châu Âu, từ Đức, Đan Mạch đến Thụy Điển và Ba Lan, vừa trốn chạy, vừa học hỏi. Ông tiếp xúc các nhà khoa học, cải tiến kỹ thuật chế tác thủy tinh và cho ra đời những phiên bản nhiệt kế chính xác hơn.
Ông có bước đột phá lớn khi bắt đầu thử nghiệm với các dụng cụ chứa thủy ngân thay vì cồn. Không chỉ có nhiệt độ sôi cao hơn, thủy ngân còn không bám vào thành ống thủy tinh, giúp phép đo ổn định và chính xác hơn đáng kể.
Nhờ đó, năm 1714, ở tuổi 28, ông chế tạo thành công những chiếc nhiệt kế đầu tiên cho kết quả đồng nhất – một cột mốc quan trọng trong lịch sử đo lường.
Không dừng lại, Fahrenheit còn xây dựng cả một hệ thang đo. Lúc đó, hệ thập phân chưa được sử dụng rộng rãi, nên những số chia hết cho nhau được coi là đẹp nhất, vì tránh được việc phải dùng phân số.
Vì vậy, ông chọn khoảng từ 0 đến 96 độ, trong đó 96 có nhiều ước số, chia hết cho 2, 3, 4, 6, 8, 12 và nhiều số khác nữa. Mốc 0°F được định nghĩa là nhiệt độ đóng băng của hỗn hợp nước muối và đá, còn 96°F là nhiệt độ cơ thể người. Theo cách này, nước đóng băng ở 32°F, một mốc đẹp chính xác là 1/3 quãng đường từ 0 đến 96, và sôi ở 212°F, cách điểm đóng băng của nước 180 độ, lại là một số có nhiều ước số khác.
Thang đo của Fahrenheit nhanh chóng được đón nhận, đặc biệt tại Anh, nơi ông là thành viên của Viện Hàn lâm khoa học Hoàng gia. Khi Đế quốc Anh mở rộng, hệ đo này lan rộng khắp thế giới trong suốt thế kỷ 18-19.
Sự thống trị này kéo dài cho tới năm 1742, khi nhà thiên văn học Thụy Điển Anders Celsius giới thiệu một thang đo mới đơn giản hơn, dựa trên hai mốc 0 và 100. Sau Cách mạng Pháp, hệ mét, bao gồm thang độ Celsius, nhanh chóng được châu Âu và phần lớn thế giới chấp nhận.
Cuộc đời Fahrenheit khép lại vào năm 1736 ở tuổi 50, được cho là do nhiễm độc thủy ngân sau nhiều năm tiếp xúc gần với chúng. Dù thang đo của ông dần bị thay thế ở nhiều nơi, nó vẫn tồn tại mạnh mẽ tại Mỹ – một trong số ít quốc gia còn sử dụng hệ này.
Bộ GD-ĐT vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông và lộ trình miễn học phí, giáo trình môn học giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp trên Cổng thông tin điện tử của bộ để lấy ý kiến góp ý theo quy định.
Đề xuất miễn phí sách giáo khoa (SGK) của Bộ GD-ĐT qua hình thức thư viện khiến nhớ đến thời tiểu học trước đây. Lúc ấy kinh tế nghèo nàn, in ấn khó khăn, sách rất hiếm và quý, chúng tôi phải mượn sách từ đầu mỗi năm học.
Hiện nay tình hình xã hội đã khác nhưng việc áp dụng mô hình này vẫn cho thấy tính hợp lý của nó.
Về mặt kinh tế, chi phí mua SGK mỗi năm tuy không phải là quá lớn đối với một số gia đình nhưng lại là gánh nặng đáng kể với những hộ có thu nhập thấp, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi. Khi SGK được cung cấp miễn phí thông qua thư viện, phụ huynh sẽ giảm bớt áp lực đầu năm học, từ đó có điều kiện đầu tư tốt hơn cho các nhu cầu học tập khác của con em.
Về mặt xã hội, chính sách này góp phần tăng cường công bằng trong giáo dục. Khi mọi học sinh đều được tiếp cận SGK, khoảng cách về điều kiện học tập giữa các vùng miền sẽ được thu hẹp. Đặc biệt, việc đưa sách chữ nổi Braille vào hệ thống cho thấy sự quan tâm đến học sinh khuyết tật, một điểm rất đáng ghi nhận về tính nhân văn.
Không chỉ vậy, mô hình thư viện dùng chung còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc, giúp hình thành ở học sinh ý thức giữ gìn tài sản chung, biết trân trọng sách vở và sử dụng có trách nhiệm. Thay vì coi SGK là vật sở hữu cá nhân có thể viết vẽ tùy ý, học sinh sẽ phải thay đổi thói quen giữ gìn. Từ đó hướng tới cách học khoa học hơn là ghi chép ra vở, tóm tắt, hệ thống hóa kiến thức.
Ngoài ra, việc Nhà nước chủ động đầu tư và quản lý SGK cũng giúp ổn định thị trường sách, hạn chế tình trạng giá cả biến động hoặc bị chi phối bởi nhiều yếu tố ngoài chuyên môn. Nếu thực hiện tốt, đây sẽ là bước tiến quan trọng, đưa SGK trở thành một dạng "tài sản công" phục vụ lâu dài cho xã hội.
Một lợi thế dễ thấy để thực hiện kế hoạch này là từ năm học sau 2026-2027, cả nước thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa. Điều này giúp các trường dễ dàng thực hiện.
Dù mang nhiều ý nghĩa tích cực, đề xuất này vẫn cần được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với thực tế.
Chẳng hạn, không nhất thiết áp dụng miễn phí đại trà cho tất cả học sinh. Có thể cân nhắc kết hợp 2 hình thức là miễn phí hoàn toàn đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn và cho phép phụ huynh có điều kiện tự nguyện mua SGK nếu muốn con em sử dụng sách riêng. Cách làm này vừa đảm bảo công bằng, vừa tránh lãng phí ngân sách, đồng thời đáp ứng nhu cầu đa dạng của người học.
Cần xây dựng cơ chế bảo quản và sử dụng sách rõ ràng cho thư viện nhà trường khi để học sinh mượn sách. Nên quy định cụ thể như không được viết, vẽ vào SGK; phải bọc sách, giữ gìn cẩn thận. Cuối năm có kiểm tra, đánh giá tình trạng sách khi trả. Có thể áp dụng hình thức ký cam kết hoặc đặt cọc tượng trưng, nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm. Đồng thời, cần có quy định xử lý hợp lý trong trường hợp làm hư hỏng hoặc thất lạc.
Hệ thống thư viện trường học cần được đầu tư đồng bộ. Không chỉ dừng ở việc cấp phát sách, mà còn phải có các phần mềm quản lý mượn và trả. Bố trí thêm nhân sự phụ trách. Kho lưu trữ sách phải đảm bảo điều kiện bảo quản tốt. Nếu không mô hình thư viện rất dễ rơi vào tình trạng quá tải, kém hiệu quả.
Cần kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng sách tham khảo và tài liệu bổ trợ. Thực tế hiện nay cho thấy dù SGK có thể được miễn phí, nhưng nếu học sinh vẫn bị "khuyến khích" mua thêm nhiều loại sách khác thì gánh nặng chi phí vẫn không giảm. Do đó, ngành giáo dục cần có hướng dẫn rõ ràng, tránh tình trạng lạm dụng.
Cuối cùng, nên đẩy mạnh ứng dụng SGK điện tử song song với sách in. Đây là xu hướng tất yếu, vừa tiết kiệm chi phí lâu dài vừa phù hợp với chuyển đổi số trong giáo dục.
Kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại TPHCM năm học 2026-2027 diễn ra trong 2 ngày 1 và 2/6.
Trong hôm nay (31/5), thí sinh sẽ đến các điểm thi để làm thủ tục dự thi, kiểm tra thông tin cá nhân và nghe phổ biến quy chế thi trước khi bước vào kỳ thi chính thức.
Theo Sở GD&ĐT TPHCM, có 151.269 học sinh đăng ký dự thi vào lớp 10 công lập. Trong khi đó, toàn thành phố có 169.602 học sinh lớp 9 hoàn thành chương trình THCS.
Như vậy, hơn 17.000 học sinh không tham gia kỳ thi vào lớp 10 công lập và lựa chọn các hướng đi khác như học tại các cơ sở giáo dục ngoài công lập, giáo dục nghề nghiệp hoặc các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu cá nhân.
Dù số lượng thí sinh tăng mạnh sau khi hợp nhất 3 địa phương TPHCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, song, ngành giáo dục TPHCM vẫn nỗ lực để tăng tỷ lệ học sinh vào lớp 10 công lập.
Năm học 2026-2027, các trường THPT công lập trên địa bàn TPHCM tuyển khoảng 118.500 học sinh vào lớp 10, tương đương khoảng 78% thí sinh dự thi có cơ hội trúng tuyển vào các trường công lập.
Thí sinh dự thi 3 môn bắt buộc gồm ngữ văn, toán và ngoại ngữ. Những thí sinh đăng ký vào lớp chuyên hoặc lớp tích hợp sẽ thi thêm môn chuyên hoặc môn tích hợp theo quy định.
Theo đăng ký nguyện vọng ban đầu vào hệ lớp 10 thường, Trường THPT Bùi Thị Xuân là trường có tỷ lệ chọi cao nhất với 1/2,84. Còn Trường THPT Đa Phước ở nhóm thấp nhất với 1/0,54.
Toàn thành phố có 24 trường THPT có tỷ lệ chọi từ 2 trở lên và có 44 trường có tỷ lệ chọi dưới 1.
Tỷ lệ chọi vào lớp 10 của tất cả trường THPT ở TPHCM
Năm nay, kỳ thi được tổ chức tại 242 điểm thi, gồm 226 điểm thi thường và 16 điểm thi chuyên, với tổng cộng 6.443 phòng thi. Ngành giáo dục thành phố huy động hơn 17.700 giáo viên, nhân viên và cán bộ tham gia công tác coi thi và phục vụ kỳ thi.
Làm thủ tục thi, nhiều học sinh đến sớm trước 2 tiếng
Sáng 31/5, trong ngày làm thủ tục thi, tại điểm thi Trường THPT Phước Long, phường Phước Long, TPHCM nhiều học sinh đến từ 7h sáng, dù 9h30 mới chính thức đến giờ làm thủ tục.
Cô Nguyễn Thị Hà, trưởng điểm thi Trường THPT Phước Long, cho biết điểm thi này có 33 phòng thi, 122 cán bộ phục vụ công tác thi. Toàn điểm thi có 788 thí sinh là học sinh các trường THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm, THCS Phú Hữu, THCS Phước Bình.
Tại điểm thi này em Văn Phú Quang Huy, học sinh Trường THCS, bị tai nạn trong khi đá banh bị gãy chân vào 2 tuần trước được mẹ đưa đến điểm thi. Trường hợp này được tạo điều kiện phụ huynh có thể chở thẳng con vào trường. Huy cũng chọn tham gia phòng thi chung theo giấy báo dự thi cùng các bạn học sinh khác. Ngoài ra, khi lên cầu thang, Huy được bảo vệ hỗ trợ cõng lên phòng thi.
Mời bạn đọc theo dõi đề thi và đáp án tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của TPHCM và các tỉnh, thành được cập nhật liên tục tại: Đề thi và đáp án thi lớp 10 năm 2026 của tất cả 34 tỉnh, thành
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, vào lúc 8h ngày 22-4-2026, học sinh lớp 9 ở TP.HCM sẽ bắt đầu đăng ký nguyện vọng vào lớp 10 trực tuyến trên hệ thống tuyển sinh lớp 10 tại địa chỉ: https://ts10.hcm.edu.vn, và kéo dài đến 17h ngày 28-4.
Để đăng ký các nguyện vọng vào lớp 10, học sinh cần có tài khoản và mật khẩu truy cập vào cổng thông tin tuyển sinh lớp 10. Tài khoản này do trường THCS cấp cho học sinh.
Quy trình đăng ký nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 năm học 2026 - 2027 trên cổng tuyển sinh trực tuyến gồm 5 phần và các bước như sau:
Phần 1: Đăng nhập tài khoản (gồm 3 bước)
Bước 1: Mở trình duyệt web (Firefox, Chrome, Safari…) và truy cập theo địa chỉ https://ts10.hcm.edu.vn/.
Bước 2: Tại trang chủ, phụ huynh học sinh tham khảo thông báo - văn bản, thông tin về các trường THPT, chọn chức năng [Đăng ký tuyển sinh].
Bước 3: Nhập thông tin tài khoản và mật khẩu truy cập và thực hiện [Đăng nhập]. Tài khoản này do trường THCS cuối cấp đã cung cấp cho học sinh.
Đối với các học sinh chưa có thông tin tài khoản đăng nhập cần liên hệ giáo viên chủ nhiệm để được cấp tên đăng nhập và mật khẩu.
Phần 2: Kiểm tra thông tin
Bước 4: Giao diện hiển thị thông tin hồ sơ đăng ký dự tuyển vào lớp 10.
Phụ huynh học sinh thực hiện rà soát và cập nhật thông tin liên hệ bao gồm số điện thoại và email. Về thông tin học sinh và nơi ở hiện tại nếu cần điều chỉnh, phụ huynh học sinh cần liên hệ trực tiếp giáo viên chủ nhiệm để được hỗ trợ.
Phần 3: Đăng ký vào lớp 10 thường (gồm 2 bước)
Bước 1: Để đăng ký nguyện vọng tuyển sinh vào lớp 10 loại thường, học sinh chọn nút chức năng "Dự thi tuyển sinh 10 loại thường" ở mục: "Xác nhận dự thi" và đăng ký tối đa 3 nguyện vọng.
Bước 2: Chọn xã/phường, chọn trường đăng ký dự tuyển.
Phần 4: Đăng ký vào lớp 10 chuyên hoặc tích hợp (theo Đề án 5695)
Trường hợp không dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp: Nếu không dự thi tuyển sinh vào 10 loại chuyên hoặc tích hợp (theo Đề án 5695), phụ huynh học sinh chọn chức năng "Không dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp theo Đề án 5695".
Trường hợp dự thi tuyển sinh 10 loại chuyên hoặc tích hợp: Phụ huynh học sinh thực hiện chọn 1 trong 2 loại hình chuyên hoặc tích hợp.
Nếu đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 chuyên cần thực hiện 2 bước:
- Bước 1: học sinh chọn nút chức năng "Dự thi tuyển sinh lớp 10 chuyên".
- Bước 2: Đăng ký môn chuyên, chọn môn thi chuyên và chọn trường đăng ký tuyển sinh vào lớp 10.
Nếu học sinh đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 tích hợp (theo Đề án 5695) cần làm 4 bước:
- Bước 1: học sinh chọn đã học hoặc chưa học tích hợp (theo Đề án 5695) ở THCS.
- Bước 2: học sinh chọn nhóm tích hợp và chọn chức năng "Đăng ký" tại loại nhóm trường nguyện vọng theo Đề án 5695 để đăng ký dự tuyển.
- Bước 3: Nhập thông tin khảo sát đăng ký môn lựa chọn khi trúng tuyển vào một trường bất kỳ (Đây sẽ là thông tin tham khảo cho việc xây dựng nhóm môn lựa chọn tại trường THPT sau khi học sinh trúng tuyển).
- Bước 4: kiểm tra lại các thông tin đã nhập sau đó chọn [Hoàn thành đăng ký] để xác nhận thông tin.
Phần 5: Điều chỉnh thông tin và xuất phiếu đăng ký
Sau khi đăng ký thông tin thành công, giao diện hiển thị toàn bộ thông tin hồ sơ đăng ký tuyển sinh vào lớp 10. Trong trường hợp cần điều chỉnh thông tin đăng ký, học sinh chọn nút chức năng: [Quay lại chỉnh sửa].
Cuối cùng, học sinh chọn [Xuất phiếu đăng ký]. Đây là nút chức năng hỗ trợ lưu lại thông tin hồ sơ đăng ký tuyển sinh vào lớp 10.
