Sau nỗi đau mất con, nữ bác sỹ đẻ 2 em bé sinh đôi
Mới đây, bộ ảnh đen trắng gồm 30 bức hình ghi lại khoảnh khắc cuộc sống của một gia đình Trung Quốc thu hút sự chú ý của truyền thông quốc tế.
Tại Giải ảnh Báo chí Thế giới lần thứ 69 (World Press Photo), nhiếp ảnh gia người Trung Quốc Ngô Phương giành giải thưởng ở hạng mục dài hạn với bộ ảnh mang tên “Làm mẹ ở tuổi 60”.
Nhân vật chính của bộ ảnh là bà Thịnh Hải Lâm – một nữ bác sỹ ở thành phố Hợp Phì. Câu chuyện phía sau bức hình là hành trình chạm tới cảm xúc của nhiều người.
Năm 2009, khi ở tuổi 59, gia đình bà Lâm xảy ra biến cố lớn. Cô con gái duy nhất – Đình Đình và con rể đều đột ngột qua đời sau vụ tai nạn.
Sau cú sốc mất con, bà Lâm rơi vào trạng thái hoảng loạn, cô độc. Bà quyết định đưa ra điều không ai dám nghĩ tới. Đó là thực hiện thụ tinh ống nghiệm để sinh con lần nữa.
Ngày 25/5/2010, khi đã bước sang tuổi 60, bà Thịnh sinh hạ cặp song sinh mang tên Trí Trí và Tuệ Tuệ sau hành trình mang thai đầy khó khăn. Sự việc nhanh chóng gây chấn động dư luận Trung Quốc ở thời điểm đó, kéo theo nhiều tranh cãi dữ dội.
Khi nghe tin, nhiếp ảnh gia Ngô Phương nhận thấy đây là sự kiện cực kỳ hiếm gặp. Một phụ nữ sinh đôi ở tuổi 60 là điều gần như chưa từng có tiền lệ tại Trung Quốc.
Sau khi tìm hiểu sâu về hoàn cảnh gia đình bà Lâm, nhiếp ảnh gia bắt đầu suy nghĩ và quyết định theo đuổi dự án dài hạn này.
“Tôi nghĩ ngay cả người trẻ hiện nay nuôi một đứa trẻ cũng rất khó khăn, từ thời gian, tiền bạc cho tới sức lực. Vậy hai người già sống bằng lương hưu sẽ nuôi hai đứa trẻ như thế nào”, nhiếp ảnh gia băn khoăn.
Trong khi đó, câu chuyện của gia đình bà Lâm khiến dư luận Trung Quốc dậy sóng. Nhiều người cho rằng, việc sinh con khi tuổi đã cao là điều ích kỷ, chỉ mong muốn làm mẹ mà không nghĩ tới tương lai của con cái.
““Liệu bà ấy có nghĩ tới cảm xúc của những đứa trẻ? Sau này chúng sẽ ra sao? Có trở thành gánh nặng cho xã hội hay không”, hàng loạt các câu hỏi đặt ra.
Nhiếp ảnh gia Ngô Phương cho biết, thời điểm đó, bà Lâm chịu sức ép từ dư luận rất nhiều.
16 năm theo chân một gia đình đặc biệt
Được sự đồng ý của gia đình, từ năm 2010 đến nay, nhiếp ảnh gia Ngô Phương liên tục ghé thăm nhà bà Lâm để ghi lại những câu chuyện bằng bức ảnh.
Trước mỗi chuyến ghé thăm, ông thường gọi điện hỏi han. Trong mắt ông, bà Lâm là người có tính cách cởi mở, hoạt bát, dễ trò chuyện. Giữa họ dần hình thành sự tin tưởng.
“Tôi thường chọn những dịp đặc biệt như sinh nhật các bé để ghé chơi, mua bánh kem hay đồ chơi mang tới. Dần dần, họ xem tôi như người thân trong nhà”, ông kể.
Suốt 16 năm, ông đã chụp khoảng 10.000 đến 20.000 bức ảnh về gia đình. Bộ ảnh đạt giải gồm 30 tấm được lựa chọn từ kho tư liệu khổng lồ này.
Theo ông, điều khiến dự án đặc biệt không chỉ là việc một người phụ nữ 60 tuổi sinh con, mà là quá trình người mẹ với hai con gái cùng lớn lên và già đi song song suốt 16 năm.
Những bức ảnh ghi lại đủ cung bậc cảm xúc đời thường: từ khoảnh khắc hai bé mới sinh nằm trong lồng ấp, lễ đầy tháng, những lần con ốm phải nhập viện, cảnh bà Lâm đi làm xa kiếm tiền rồi trở về ôm con ở sân bay…
Ngô Phương cho rằng nếu xem toàn bộ dự án như một bộ phim, cao trào lớn nhất chính là năm 2022, thời điểm chồng bà Lâm qua đời.
Đó là cú rẽ lớn với cả gia đình.
Chồng bà Thịnh từng là giáo sư Đại học Quốc phòng Khoa học Công nghệ Trung Quốc. Lương hưu của hai vợ chồng hơn 20.000 nhân dân tệ/tháng (khoảng 77 triệu đồng).
Tuy nhiên, chi phí sinh hoạt của gia đình rất lớn.
Sau khi chồng bị đột quỵ rồi qua đời, bà Lâm một mình gánh toàn bộ trách nhiệm chăm sóc hai con gái.
Gia đình từng phải thuê tới 3 bảo mẫu. Ngoài sinh hoạt phí còn có tiền học thêm, học múa và các khoản chi tiêu khác của hai con.
Việc mất chồng không chỉ là cú sốc tinh thần, còn tạo ra áp lực tài chính rất lớn với người vợ. Dù vậy, bà vẫn giữ tinh thần lạc quan. Ngoài khoản lương hưu, bà bắt đầu học cách livestream, làm video trên mạng xã hội, dần trở thành một người sáng tạo nội dung lớn tuổi có tiếng tăm.
Hiện tài khoản của bà thu hút gần một triệu lượt theo dõi tại Trung Quốc. Nhiều người có hoàn cảnh tương tự như cha mẹ mất con độc nhất hay phụ nữ sinh con tuổi cao tìm đến bà để tâm sự, xin lời khuyên.
Sau khi biết tin bộ ảnh đạt giải, nhiếp ảnh gia Ngô Phương lập tức gọi điện báo cho bà Lâm. Người phụ nữ rất vui, nhờ ê-kíp quay một video để chúc mừng.
Trong video, bà nói một câu khiến nhiều người xúc động: “Tôi muốn nâng ly để chúc mừng chính mình”. Phía sau câu nói đó là hành trình 16 năm nuôi con đầy nước mắt. Từ việc mất con gái lớn, sinh đôi ở tuổi 60 cho tới khi chồng qua đời, bà một mình nuôi 2 con gái trưởng thành.
Ban giám khảo World Press Photo đánh giá bộ ảnh “khắc họa chân thực một gia đình Trung Quốc bằng góc nhìn tinh tế và giàu cảm xúc, thể hiện tình thân, sự quan tâm cũng như nghị lực sống”.
Hiện hai con gái Trí Trí và Tuệ Tuệ đều bước vào tuổi thiếu nữ. Nhiếp ảnh gia Ngô Phương khẳng định, dự án chưa kết thúc.
Ông hy vọng sẽ tiếp tục ghi lại hành trình của gia đình này trong tương lai: khi hai cô gái vào đại học, đi làm, kết hôn và cả cuộc sống tuổi già của bà Lâm.
“Bà ấy nói muốn sống tới 100 tuổi để nhìn các con trưởng thành, còn tôi hy vọng sẽ có ngày đó”, nhiếp ảnh gia trải lòng.
Bà Fisher, cựu bác sĩ nha khoa đã nghỉ hưu, là người đam mê làm vườn. Vài năm trước, bà bắt đầu trồng hoa từ hạt giống tại nhà. Không lâu sau, số lượng hoa quá nhiều khiến bà phải đăng tìm tình nguyện viên trên mạng để giúp thu hoạch và chia sẻ các bó hoa tươi.
Cùng thời điểm đó, con dâu bà đang phải điều trị khối u não. Bà Fisher thường mang hoa đến cho con dâu. Mỗi lần như vậy, người con dâu lại nói với bà: "Mẹ đừng đánh giá thấp sức mạnh của những bông hoa". Câu nói này khiến bà suy nghĩ nhiều.
Từ đó, chương trình tình nguyện Kindness Flower Project (dự án Những bông hoa tử tế) được bà hình thành vào năm 2022. Bà Fisher dẫn dắt hàng chục tình nguyện viên trồng, thu hoạch và sắp xếp hàng nghìn bông hoa mỗi năm để tặng những người gặp khó khăn. Năm 2025, hơn 2.400 bó hoa đã được trao tại Livermore và Pleasanton (Mỹ).
Trước khi thực hiện, nhóm tình nguyện thường trao đổi về nơi nhận hoa. Mỗi bó hoa đều được chuẩn bị với sự chăm chút và tình yêu. Phần lớn hoa được trồng tại khu vườn nhà bà Fisher.
Estella King-Smith, tình nguyện viên, cho biết từ những hạt giống yêu thương và niềm vui mà bà Fisher gieo trồng, một cộng đồng quan tâm lẫn nhau đã hình thành. Cô cũng bày tỏ sự ngưỡng mộ dành cho năng lượng tích cực của bà Fisher dù đã 83 tuổi.
Đội tình nguyện cung cấp khoảng 80 bó hoa từ tháng 4 đến tháng 10 cho khoảng 100 địa điểm như bệnh viện, hay các nhóm hỗ trợ người trải qua mất mát.
Trong một lần trao hoa tại trung tâm sinh hoạt người cao tuổi, hành động này đã khiến những người sống ở đây xúc động. Họ bày tỏ niềm vui và cho biết món quà khiến họ xúc động đến mức rơi nước mắt.
Còn với bà Fisher, phần thưởng lớn nhất là nhìn thấy người khác hạnh phúc. Bà chia sẻ việc đóng góp cho cộng đồng nơi mình sống gần 60 năm là một điều may mắn và bà cảm thấy biết ơn vì được làm những việc này.
Ngày 16/5, Lê Ngọc Yến, 24 tuổi, chia sẻ video ghi cảnh hàng chục chiếc thau nhựa bày thức ăn, nối đuôi nhau chạy vòng quanh bể cá, tại đám giỗ của gia đình hôm 12/5.
Sau hai ngày, video của Yến đạt gần 15 triệu lượt xem cùng hàng trăm nghìn lượt tương tác. Nhiều người gọi đây là phiên bản lẩu băng chuyền nhà làm và khen sự sáng tạo của gia chủ.
Chị Phạm Thị Kiểu (mẹ của Yến) cho biết chiếc bể vốn nơi tụ họp của gia đình, hàng xóm. Trong đám giỗ vừa qua, anh Lê Hiền (chồng chị) có ý tưởng phục vụ món ăn kiểu băng chuyền trên mặt nước. Anh lắp mô tơ tạo dòng chảy tuần hoàn để các thau đồ ăn tự động di chuyển. Cách làm này cũng giữ món ăn mát lâu hơn giữa thời tiết nắng nóng.
"Khách có thể lấy món mình thích khi thau đi ngang qua hoặc giữ nhẹ để lấy đủ đồ ăn", chị Kiểu nói.
Để vận hành hệ thống này ổn định, gia đình mất nhiều công sức chuẩn bị. 30 chiếc thau nhựa đựng món ăn được gắn mút xốp dưới đế và thử nghiệm nhiều lần nhằm giữ độ nổi ổn định ngay cả khi di chuyển theo dòng nước.
Trước ngày làm cỗ, bể cá được thay nước sạch. Những chiếc thau nhựa được lót lá chuối trang trí thêm xà lách trước khi đặt đĩa thức ăn lên. Thực đơn gồm gà hấp, vịt nướng, ốc hấp, hàu nướng, thịt bò và trái cây.
Mỗi món ăn chuẩn bị từ 4-5 đĩa, xếp xen kẽ cho đủ 30 thau. Cách bố trí này giúp các món xuất hiện liên tục, khách không phải chờ đợi lâu.
Chị Kiểu nói ý tưởng này xuất phát từ mong muốn tạo không gian gần gũi, gắn kết để mọi người quây quần bên nhau, thay vì ngồi tách biệt 10-12 người mỗi mâm như truyền thống.
"Dù tốn kém hơn đặt tiệc mâm tròn thông thường nhưng gia đình tôi và khách mời đều có một kỷ niệm vui. Đó là điều vô giá", chị Kiểu nói.
Tôi sinh ra và lớn lên tại mảnh đất Tây Đô (Cần Thơ), ở một vùng quê cách xa sự nhộn nhịp của trung tâm thành phố đến 50km.
Con đường học vấn của tôi đứt gánh giữa chừng khi mới lên lớp 6. Không phải vì tôi không thể tiếp thu bài vở, mà vì tôi không thể chịu đựng nổi những lời trêu chọc ác ý từ bạn bè. Họ gọi tôi là "khùng", là kẻ bất bình thường.
Tôi bỏ học, thu mình lại trong bốn bức tường, ngày qua ngày lầm lũi phụ giúp gia đình những công việc vặt vãnh không tên. Tương lai của tôi lúc đó mờ mịt và u tối, giống hệt như cái cách bà con lối xóm vẫn thường tặc lưỡi khi nhắc về những đứa trẻ khiếm khuyết.
Nhưng cuộc đời đã cho tôi một trang mới từ một chuyến đi truyền thông của Hội Người khuyết tật về tận xã. Hôm đó, cha tôi may mắn gặp được cô Lê Thái Thị Phương Thảo - Phó chủ tịch hội. Bằng sự thấu hiểu, cô không trao cho gia đình tôi một món quà từ thiện để ăn vội vàng qua ngày, mà trao một cơ hội thay đổi cuộc đời bằng lời đề nghị: "Có muốn cho em nó đi học nghề không?".
Sự kết nối của cô và cái gật đầu của cha ngày hôm ấy đã phá vỡ bức tường định kiến giam cầm tôi suốt bao năm.
Hành trình từ một người chỉ mang vốn liếng học vấn lớp 6 đến lúc chạm tay vào nghề thiết kế đồ họa và chỉnh sửa ảnh là một chuỗi ngày đầy mồ hôi và nước mắt.
Rào cản không chỉ là cơ thể khiếm khuyết, mà còn là lỗ hổng kiến thức quá lớn.
Những ngày đầu tiếp xúc với máy tính, nhìn những dòng lệnh tiếng Anh, những công cụ cắt ghép (layer), phối màu trên phần mềm... tôi choáng ngợp và tưởng chừng như mình đang đứng trước một ngọn núi không thể vượt qua.
Đã có lúc tôi gục mặt xuống bàn, muốn bỏ cuộc vì thấy mình quá kém cỏi, cộng thêm những cơn đau nhức khi phải ngồi lâu trước màn hình.
Nhưng trong những giờ phút đen tối nhất, tôi đã không bị bỏ lại. Nhờ sự kiên nhẫn cầm tay chỉ việc của các thầy cô, sự động viên không ngừng của những người đi trước, tôi lồm cồm đứng dậy. Những đêm thức trắng tự mày mò học thêm trên mạng, học từ những video hướng dẫn nhỏ nhất, cuối cùng tôi cũng dần làm chủ được công cụ.
Tôi bắt đầu nhận được những dự án thiết kế đầu tiên, rồi tự học và dấn thân sâu hơn vào con đường Digital Marketing.
Sự nỗ lực đó đơm hoa kết trái khi tôi chính thức đảm nhiệm vai trò cộng tác viên thiết kế tại mạng lưới RTT Online - một tập thể chuyên nghiệp từng được Đài Truyền hình Việt Nam khu vực Tây Nam Bộ (VTV10) vinh danh trong phóng sự "Hành trình về dân: Thắp sáng niềm tin cho người khuyết tật".
Tại đây, môi trường làm việc trực tuyến đã xóa nhòa mọi rào cản vật lý. Tôi không chỉ có nguồn thu nhập ổn định để tự lo cho bản thân, san sẻ gánh nặng gia đình mà còn được các trưởng nhóm và đồng nghiệp tận tình chỉ dạy.
Tôi được trực tiếp tham gia vào các chiến dịch truyền thông, tự tay thiết kế các ấn phẩm quảng cáo, tối ưu hóa công cụ tìm kiếm (SEO) và thực hành marketing hiện đại.
Thái độ của bà con xóm giềng cũng từ đó mà thay đổi hoàn toàn. Tôi vẫn nhớ ánh mắt ngỡ ngàng của những người từng chê cười mình khi thấy tôi không còn ru rú trong nhà, mà có thể tự mua sắm đồ đạc, phụ giúp cha mẹ bằng chính đồng tiền mình làm ra từ chiếc máy tính.
Những lời xì xầm "đồ khùng", "gánh nặng" ngày xưa dần biến mất, thay vào đó là những cái gật đầu tôn trọng, nể phục trước một người thợ có chuyên môn đàng hoàng.
Sự công nhận ấy là món quà tinh thần lớn nhất mà tôi từng nhận được. Tôi nhận ra, nếu công nghệ số và một nghề có thể cứu rỗi cuộc đời tôi, nó cũng có thể giúp đỡ những người đồng cảnh ngộ khác.
Với vai trò là Trưởng ban vận động Chi hội Người khuyết tật huyện Cờ Đỏ hiện tại, tôi không muốn người khuyết tật quê mình chỉ dừng lại ở việc chờ đợi sự trợ cấp. Chúng tôi cần "cần câu" và một hệ sinh thái để tự câu cá.
Cùng với các cộng sự trong chi hội, chúng tôi đang triển khai dự án "Lục bình tiếp lực". Trong dự án này, tôi vận dụng chính chuyên môn của mình để hỗ trợ bà con: không chỉ dừng ở việc dạy nghề đan tết lục bình thủ công truyền thống, tôi trực tiếp hướng dẫn hội viên cách chụp ảnh sản phẩm sao cho bắt mắt, cách thiết kế hình ảnh, sáng tạo nội dung và đưa sản phẩm lên các nền tảng mạng xã hội (như Zalo, TikTok) để mở rộng đầu ra.
Tâm huyết lớn nhất của tôi hiện nay là dự án "Cờ Đỏ kết nối". Chúng tôi đang dồn lực xây dựng một nền tảng Zalo mini app và website chuyên biệt dành riêng cho địa phương, nhằm số hóa việc phân phối nông sản, sản phẩm thủ công và đặc biệt là tạo ra một kênh kết nối việc làm linh hoạt cho người yếu thế ngay trên không gian mạng.
