“Lần đầu nói chuyện chúng tôi đều tự nhận sinh năm 1997”, anh Duy Văn Lê (SN 2002) bật cười nhớ lại lần đầu quen chị Nghĩa, (SN 1993) qua mạng xã hội. Phải đến một năm sau, khi tình cảm đủ sâu đậm, cả hai mới thú nhận tuổi thật và bất ngờ phát hiện họ lệch nhau tới 9 tuổi.
6 năm, chuyện tình của Duy và Nghĩa từng khiến nhiều người bất ngờ bởi khoảng cách tuổi tác. Nhưng vượt qua những lời bàn tán, cặp đôi chọn ở bên nhau, cùng trải qua giai đoạn khó khăn nhất để xây dựng tổ ấm riêng.
“Điều may mắn nhất của tôi là gặp được cô ấy vào lúc bản thân chưa có gì trong tay”, anh Duy chia sẻ với phóng viên Dân trí.
Anh Duy kể, 6 năm trước, trong một lần lướt mạng xã hội, anh vô tình quen chị Nghĩa. Những ngày đầu trò chuyện, cả hai đều giới thiệu mình sinh năm 1997. Mãi sau này, khi tình cảm đã sâu đậm, họ mới thú nhận tuổi thật với nhau.
“Lúc biết tuổi thật của nhau cũng sốc lắm, nhưng yêu rồi nên cả hai quyết định cho nhau thời gian để chứng minh”, anh Duy nhớ lại.
Thời điểm ấy, điều khiến chàng trai sinh năm 2002 rung động không phải ngoại hình hay khoảng cách tuổi tác, mà là sự tử tế và cách người phụ nữ này luôn hướng về gia đình.
“Ngay từ đầu tôi đã thấy cô ấy rất quan tâm đến gia đình, sống tình cảm và biết nghĩ cho người khác. Tôi luôn muốn tìm một người phụ nữ sống vì gia đình để đồng hành lâu dài”, anh nói.
Là người chủ động nhắn tin làm quen trước, anh Duy phải mất hơn một tháng mới nhận được hồi âm từ đối phương. Càng trò chuyện, anh càng cảm thấy vui vẻ và bình yên khi ở cạnh chị Nghĩa.
Lần đầu gặp mặt ngoài đời, anh ấn tượng vì “bạn ấy ngoài đời rất xinh”, còn chị Nghĩa lại bật cười nhớ về hình ảnh chàng trai gầy gò nhưng chân thành ngày ấy. Không lâu sau, cả hai chính thức yêu nhau.
Trong suốt quãng thời gian tìm hiểu, khoảng cách tuổi tác từng khiến cả hai không ít lần áp lực. Sau một năm bên nhau, bạn bè và những người xung quanh mới biết tuổi thật của họ.
Nhiều lời bàn tán xuất hiện, có người cho rằng chuyện tình “chị – em” khó bền lâu, cũng có người nghi ngờ sự nghiêm túc của chàng trai trẻ.
“Lúc đó tôi còn quá trẻ để một cô gái có thể dựa vào. Vì thế suốt nhiều năm qua, tôi luôn cố gắng để cô ấy yên tâm rằng mình đủ trưởng thành để đồng hành lâu dài”, anh Duy chia sẻ.
May mắn với họ là gia đình hai bên đều yêu thương và tôn trọng quyết định của các con. Chính sự ủng hộ ấy giúp cặp đôi có thêm động lực để cùng nhau vượt qua khó khăn.
Anh Duy cho biết, điều khiến cả hai gắn bó là vì tính cách tương đồng. “10 điểm chắc giống nhau đến 8 điểm”, anh nói vui.
Nếu chị Nghĩa là người luôn hướng về gia đình thì anh Duy lại sống tình nghĩa, coi trọng bạn bè và các mối quan hệ xung quanh. Sự khác biệt ấy không tạo khoảng cách mà giúp cả hai bổ trợ cho nhau.
“Trong tình yêu của chúng tôi, cái tôi không thể lớn hơn hạnh phúc. Cả hai luôn học cách lắng nghe, tôn trọng cảm xúc của nhau và cùng sửa những điều chưa hoàn hảo”, anh tâm sự.
Điều khiến anh trân trọng nhất ở vợ là suốt nhiều năm qua, dù anh đúng hay sai, chị vẫn luôn tôn trọng gia đình và bạn bè của chồng.
“Khi tôi chưa có gì trong tay, cô ấy vẫn chấp nhận đồng hành. Đi ra ngoài, vợ chưa bao giờ so sánh tôi với người khác hay tung hô quá mức để tôi quên mất bản thân cần cố gắng”, anh nói.
Kỷ niệm khiến anh Duy nhớ nhất là thời điểm bắt đầu khởi nghiệp. Khi ấy, anh ngỏ lời nhờ vợ về vay bố mẹ 50 triệu đồng để làm ăn. Không chút do dự, gia đình vợ đồng ý giúp đỡ và âm thầm ủng hộ hai con.
“Chính điều đó trở thành động lực rất lớn để tôi cố gắng có được ngày hôm nay”, anh kể.
Năm 2021, anh Duy quyết định cầu hôn bạn gái. “Chúng tôi từng đi qua những ngày khó khăn nhất nên bây giờ cả hai đều hiểu và thương nhau nhiều hơn”, chị Nghĩa chia sẻ.
Trong cuộc sống thường ngày, họ hiếm khi mâu thuẫn vì khoảng cách tuổi tác. Những bất đồng nếu có cũng chỉ đến từ những chuyện rất nhỏ và luôn được giải quyết bằng sự lắng nghe.
Để giữ tình cảm luôn mới mẻ, cả hai cố gắng trở thành điểm tựa cho nhau, thường xuyên động viên đối phương và cùng tạo ra những niềm vui nhỏ trong cuộc sống.
Sau thời gian gắn bó, mới đây, Duy đã chi gần 800 triệu đồng và dành suốt 8 tháng chuẩn bị để tổ chức cho vợ một đám cưới như mơ. Riêng phần dựng rạp kéo dài 15 ngày, cùng với đó anh nhờ 20 người bạn tham gia tập luyện các tiết mục văn nghệ, nhằm biến cô trở thành “nàng công chúa” hạnh phúc nhất trong ngày trọng đại.
Nhìn lại hành trình đã qua, anh Duy cho rằng điều quan trọng nhất trong tình yêu không nằm ở tuổi tác mà là sự thấu hiểu và đồng hành.
“Tuổi tác có thể tạo ra khác biệt về suy nghĩ hay trải nghiệm sống, nhưng nếu đủ chân thành và biết lắng nghe nhau thì những khác biệt ấy lại khiến mối quan hệ trưởng thành hơn”, anh nói.
Hiện tại, sau 6 năm bên nhau, cặp đôi đã có một con chung và trải qua gần như đủ mọi cung bậc cảm xúc của hôn nhân. Trong tương lai, cặp đôi mong muốn tiếp tục xây dựng một cuộc sống bình yên, cùng nhau đi nhiều nơi, trải nghiệm nhiều điều mới và lưu giữ thật nhiều kỷ niệm bên gia đình nhỏ của mình.
“Ước mơ lớn nhất của chúng tôi là dù cuộc sống thay đổi thế nào thì cả hai vẫn có thể nắm tay nhau đi tiếp”, chị Nghĩa chia sẻ.
Trước bình minh tại thị trấn Xinqiao, Thượng Hải, hàng trăm người ngoài 50 tuổi tập trung quanh hàng rào kim loại. Nam giới mang theo xẻng, thuổng. Phụ nữ xách túi đựng giẻ lau, dụng cụ vệ sinh. Phía trên lối vào, ánh đèn huỳnh quang hắt sáng tấm biển mang dòng chữ "Trạm việc làm tự do".
Xinqiao là một trong khoảng 9.000 điểm do chính phủ Trung Quốc hỗ trợ thành lập trên khắp đại lục để quản lý 240 triệu lao động tự do. Nhóm này hiện chiếm 30% tổng lực lượng lao động và đang gia tăng chủ yếu do ngành bất động sản suy thoái và xu hướng tự động hóa tại các nhà máy khiến nhiều công nhân mất việc.
Ông Xu, 66 tuổi, rời quê nhà Chu Khẩu, tỉnh Hà Nam đến Thượng Hải từ một thập kỷ trước. Đó là thời điểm các nhà máy bắt đầu giảm tuổi tuyển dụng xuống dưới 40. Gần 5 năm qua, ông đến trạm mỗi sáng chờ các công việc chân tay như dọn rác, đào mương. Thu nhập mỗi ngày dao động 160-200 tệ (khoảng 610.000-770.000 đồng). Ông Xu kể có thời điểm ông không nhận được việc làm suốt nhiều ngày, trong khi vẫn phải trả tiền thuê nhà 50 tệ mỗi ngày. "Đó là những công việc vất vả, lương thấp nhất mà thanh niên không bao giờ làm", ông Xu nói.
Khoảng 6h sáng, những chiếc xe tải của chủ thầu rời đi, mang theo những công nhân trẻ khỏe. Ông Xu quyết định chờ thêm một giờ, sau đó quay về phòng trọ.
Tại trung tâm dịch vụ việc làm đường Thượng Xuyên, Phố Đông (Thượng Hải), ông Tu Keliang, quản lý một văn phòng môi giới, cho biết lượng người tìm việc đã giảm mạnh do thị trường ảm đạm. Các doanh nghiệp hiện ưu tiên thuê nhân công theo giờ để cắt giảm chi phí bảo hiểm xã hội. Trong thị trường này, tuổi tác là rào cản lớn nhất. Nhiều doanh nghiệp từ chối lao động trên 40 tuổi, kể cả những người có chứng chỉ nghề hợp lệ.
Tại trung tâm, một thợ điện 47 tuổi vừa không trúng tuyển vì chủ thầu yêu cầu nhân sự "khoảng 34-35 tuổi". Cùng lúc, một phụ nữ 38 tuổi phản ánh muốn đổi việc vì lương thấp. Ông Tu khuyên cô nên hạ mức mong muốn. "Lương hiện tại khoảng 6.500 tệ. Đừng kỳ vọng thu nhập như vài năm trước", ông Tu cho biết.
Ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Đông Á (Đại học Quốc gia Singapore), đánh giá làn sóng lao động trẻ tham gia thị trường lao động phổ thông, ít đòi hỏi tay nghề đã đẩy người lớn tuổi vào tình thế cạnh tranh. "Thanh niên thích nghi tốt và khỏe mạnh hơn, khiến lao động lớn tuổi phải lùi về phía sau", ông Zhao nói.
Sự bùng nổ của các trạm việc làm diễn ra cùng giai đoạn lao động di cư liên tỉnh giảm từ 78,6 triệu người (năm 2014) xuống 68,4 triệu người (năm 2024). Theo Giáo sư Sun Zhongwei từ Đại học Sư phạm Hoa Nam, khách tìm đến trạm chủ yếu là nam giới cuối 50 tuổi và nữ giới ngoài 40, có trình độ học vấn thấp. Họ gồm nông dân, thợ tự do, thợ xây hoặc công nhân nhà máy mất việc.
Khi các nền tảng công nghệ như giao đồ ăn đã bão hòa, trạm việc làm trực tiếp trở thành bến đỗ cuối cùng. Dù vậy, giáo sư Sun cho biết mối nguy lớn nhất của nhóm này là tai nạn lao động. Các công việc như khuân gạch, dọn xà bần thường chỉ kéo dài khoảng 30 phút. Người sử dụng lao động từ chối mua bảo hiểm cho khoảng thời gian ngắn này. Về phía công nhân, việc tự đóng bảo hiểm vượt quá khả năng tài chính của họ.
Không có bảo hiểm, người lao động tự gánh hậu quả khi gặp tai nạn. Quỹ hưu trí thành thị yêu cầu đóng góp từ 15 năm trở lên, khiến lao động tuổi 50-60 với lịch sử việc làm đứt đoạn không đủ điều kiện tham gia. Khi hết khả năng làm việc chân tay, họ về quê, sống dựa vào khoản lương hưu nông thôn 100-200 tệ mỗi tháng và trợ cấp từ con cái.
Nhà nghiên cứu Zhao Litao đánh giá các trạm việc làm mang lại điều kiện chờ đợi tốt hơn, giúp bảo trì hệ thống đô thị. "Các trạm này không giải quyết tận gốc vấn đề nhưng giúp quản lý hậu quả", ông nói.
Giáo sư Sun cho rằng thế hệ lao động hiện tại lớn lên trong nghèo khó, nên lao động là bản năng sinh tồn. Họ sẽ làm việc chừng nào cơ thể còn cho phép.
Trở lại trạm Xinqiao lúc rạng sáng, đám đông dần thưa thớt. Ông Xu nhặt đồ nghề bước về phòng trọ, chờ qua ngày. Sáng hôm sau, ông lại ra trạm.
Huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc cũ (nay là tỉnh Phú Thọ) từ lâu được biết đến là một điểm đến hấp dẫn với tiềm năng du lịch, nơi đây còn sở hữu nền ẩm thực phong phú, với nhiều món ăn địa phương được hình thành từ tập quán sinh hoạt của người dân. Trong số đó, cá thính – món cá ủ muối chua là một trong những đặc sản đặc trưng, mang hương vị mà khó có thể tìm thấy ở vùng khác.
Lập Thạch có địa hình trũng thấp, vào mùa mưa đồng ruộng thường xuyên ngập nước, mỗi năm bà con chỉ cấy được một vụ lúa. Cá tự nhiên trong ao hồ, sông suối vì thế sinh sôi nhiều, ăn không hết, bán cũng khó. Từ nhu cầu mưu sinh giản dị ấy, người dân đã nghĩ ra cách muối cá với thính để dành ăn dần.
Theo năm tháng, món ăn này trở thành đặc sản, làm nên bản sắc riêng của vùng trung du Bắc Bộ. Không chỉ trong phạm vi gia đình, cá thính Lập Thạch đã có thương hiệu, được nhiều du khách tìm mua. Một số hộ mạnh dạn phát triển mô hình sản xuất cá thính sạch, có bao bì, nhãn mác, đem lại nguồn thu nhập ổn định, có gia đình mỗi năm thu về vài chục triệu cho đến hàng trăm triệu đồng từ nghề truyền thống này.
Cá thính có thể làm từ nhiều loại cá, nhưng ngon nhất vẫn là cá mè, cá chép, cá trôi. Với các loại cá nhỏ hơn, người dân thường giữ nguyên con thay vì cắt khúc để đảm bảo độ dai và ngấm gia vị.
Cá sau khi mổ sạch, bỏ mang, ruột, cá được bóp muối kỹ để khử mùi tanh và giúp thịt săn chắc. Quan trọng nhất chính là lớp thính gạo rang (hoặc thính ngô, đậu tương) giã nhỏ, vừa tạo hương thơm vừa giữ linh hồn cho món ăn. Người dân huyện Lập Thạch (cũ) có bí quyết riêng để đảm bảo cá ủ được kín, không tiếp xúc với không khí.
Cá thính đạt chuẩn phải đảm bảo các tiêu chí như thịt khô, săn, có màu hổ phách hoặc đỏ hồng, bên ngoài ngấm thính vàng ruộm.
Để làm ra một mẻ cá thính ngon, người dân phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự cẩn trọng. Cá sau khi làm sạch, giữ nguyên vảy, được cắt khúc và khứa nhẹ trên thân để dễ thấm gia vị. Công đoạn đầu tiên là ướp muối. Tỷ lệ muối thường được áp dụng là 1,5kg muối cho 10kg cá. Muối được nhồi kỹ vào mang và bụng cá để khử tanh và giúp thịt săn lại, sau đó lắc đều để phần muối thừa rơi ra.
Cá sau khi ướp muối được xếp vào chum sành hoặc lọ thủy tinh. Miệng chum thường lót mo cau sạch, dùng cuộn rơm và nan tre nén chặt miệng chĩnh rồi để cá ngấm dần. Quá trình ủ kéo dài từ bảy đến mười ngày, đủ để cá thấm đều gia vị, lên men tự nhiên và có thể bảo quản lâu mà không cần hóa chất. Trải qua nhiều thế hệ, phương pháp này dần được hoàn thiện, biến món ăn dân dã thành đặc sản có hương vị chua dịu, thơm đặc trưng, thu hút cả du khách lẫn người dân trong vùng.
Sau khi hoàn tất, chum cá được để trong khoảng 3–4 tháng. Thời gian ủ lâu giúp cá lên men tự nhiên, tạo độ chua, thơm hài hòa và màu sắc đẹp mắt.
Một mẻ cá muối chua sau khi hoàn thiện phải đảm bảo miếng cá khô, chắc thịt, có màu hổ phách hoặc hồng đậm. Phần thính bám bên ngoài chuyển vàng và tỏa mùi thơm đặc trưng. Khi tách thịt, cá có vị chua nhẹ, mặn vừa phải và không có mùi tanh. Đây là những yếu tố quan trọng để nhận biết cá thính làm đúng kỹ thuật.
Cá thính có thể ăn trực tiếp hoặc đem chế biến. Trong đó, phổ biến nhất là nướng. Cá được kẹp vào thanh tre tươi rồi nướng trên than củi. Khi chín, phần thịt cá dậy mùi thơm, vị chua – mặn hòa quyện, thớ thịt dai nhưng không bị khô. Người dân địa phương nhận xét đây là món "tốn cơm", phù hợp để thưởng thức quanh năm.
Ngoài món nướng, cá thính cũng có thể đem rán, kho hoặc trộn gỏi tùy khẩu vị. Nhờ hương vị khó trộn lẫn, món ăn này ngày càng được du khách tìm mua. Nhiều cơ sở tại Lập Thạch đã đóng gói và phân phối cá thính đi nhiều tỉnh thành, giúp đặc sản này tiếp cận rộng rãi hơn.
Hiện nay, cá thính Lập Thạch có giá từ 150.000 đến 190.000 đồng mỗi kg, tùy loại cá và thời gian ủ. Dù mức giá không rẻ so với nhiều món dân dã khác, sản phẩm vẫn luôn có lượng khách ổn định nhờ hương vị đặc biệt và quy trình chế biến thủ công đòi hỏi sự công phu.
Bên cạnh vai trò trong bữa ăn gia đình, cá thính đã trở thành điểm nhấn trong bản đồ ẩm thực Phú Thọ. Nhiều du khách sau khi tham quan các địa danh như Tam Đảo, Tây Thiên, hồ Đại Lải… thường tìm mua cá thính làm quà, nhờ tính tiện bảo quản và hương vị lạ miệng. Việc gìn giữ và phát triển món ăn truyền thống này cũng góp phần làm phong phú trải nghiệm du lịch địa phương, đồng thời thể hiện sự trân trọng của người dân với văn hóa ẩm thực bản địa.
Dù đời sống hôm nay đã nhiều thay đổi, nhưng không ít gia đình vẫn giữ thói quen muối cá thính. Họ coi đó như một cách lưu giữ bản sắc, một sợi dây nối quá khứ với hiện tại. Với người con xa quê, mỗi khi trở về, được ăn miếng cá thính nóng hổi lại như tìm thấy hương vị tuổi thơ. Với du khách, đó là một trải nghiệm ẩm thực độc đáo, khó lòng quên được.
Những năm gần đây, cá thính Lập Thạch đã được công nhận là sản phẩm OCOP của tỉnh. Các cơ sở sản xuất được hỗ trợ cải tiến bao bì, nhãn mác, nâng cao tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, mở ra cơ hội đưa đặc sản này vươn ra thị trường rộng lớn. Qua đó, góp phần cải thiện thu nhập cho người nông dân, đồng thời quảng bá hình ảnh vùng đất trung du đến bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Những ngày đầu đi làm là khoảng thời gian vàng để quan sát, học hỏi và hiểu cách công việc hay một công ty vận hành ra sao để quen hơn.
Kiều Oanh (23 tuổi, TP.HCM) kể trước đây khi làm ở một công ty về sự kiện, Oanh thường hỏi anh chị về quy trình triển khai, những khó khăn từng gặp ở các năm trước, cũng như cách xử lý khủng hoảng trong thực tế. Nhờ vậy, đến khi được giao việc chính thức, bạn không còn quá bỡ ngỡ mà đã có hình dung và chuẩn bị từ trước.
Ngoài ra, Kiều Oanh còn chủ động chia sẻ với nhóm về những kỹ năng hoặc điểm mạnh của mình. Trong các buổi họp hoặc thảo luận nội bộ, việc đưa ra ý kiến phù hợp không chỉ giúp cô học nhanh hơn mà còn tạo ấn tượng với mọi người. Có khi các anh chị sẽ nhớ đến khả năng của mình và trao thêm nhiều cơ hội hơn trong công việc.
“Thay vì cảm thấy chán hay thụ động chờ việc, đây lại là khoảng thời gian rất tốt để quan sát và học hỏi môi trường làm việc thực tế.
Mình có thể chủ động tìm hiểu thêm về các hoạt động trước đây của công ty, các dự án mà phòng ban từng triển khai, cũng như cách team vận hành công việc”, Oanh nói.
Trong thời gian nghỉ hoặc lúc các anh chị rảnh, Kiều Oanh thường tranh thủ trò chuyện để hiểu thêm về background (nền tảng cá nhân) và trải nghiệm làm việc của các anh chị trước khi vào công ty và trong quá trình công tác tại đây.
Kim Dung (26 tuổi, nhân viên văn phòng TP.HCM) nói ngày đầu nên đi làm đúng giờ và cầm theo giấy bút, laptop hoặc bất kỳ thứ gì có thể ghi chú.
“Thêm một mẹo nữa là nên ghi nhớ tất cả tên người cùng bộ phận, không nhớ kịp thì ghi ra và học thuộc. Khi giao tiếp, gọi đúng tên thay vì “anh ơi, chị ơi” sẽ tạo thêm thiện cảm”, Dung nói.
Dung nói mới đi thực tập hoặc mới đi làm, thời gian đầu chưa được giao nhiều việc là chuyện khá bình thường. Thay vì ngồi chờ hoặc lướt điện thoại cho đỡ chán, hãy chủ động tìm hiểu quy trình làm việc của công ty, đọc các tài liệu nội bộ được phép tiếp cận, quan sát cách đồng nghiệp làm việc và ghi lại những điều chưa hiểu để hỏi sau.
Cô Phan Lê Thảo Nghi (giáo viên kỹ năng sống tại TP.HCM) cho hay thời gian đầu thực tập hoặc làm việc, việc chủ động làm quen và xây dựng mối quan hệ với đồng nghiệp rất quan trọng.
“Việc giao tiếp, tham gia các hoạt động chung giúp hiểu văn hóa doanh nghiệp, học hỏi kinh nghiệm, nhận được sự hỗ trợ cần thiết và tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp. Những mối quan hệ này cũng là nguồn lực hữu ích cho sự phát triển nghề nghiệp sau này”, cô Nghi nói.
Cô Thảo Nghi còn khuyên người mới nên dành thời gian tìm hiểu cơ cấu tổ chức của công ty, chức năng nhiệm vụ của từng phòng ban cũng như mối liên hệ giữa các bộ phận trong quá trình vận hành công việc.
Điều này giúp có cái nhìn tổng thể về tổ chức, hiểu được vai trò của vị trí mình đang đảm nhận và cách công việc của mình đóng góp vào mục tiêu chung của doanh nghiệp.
Quan sát là một phương thức học tập hiệu quả đối với người mới. Việc theo dõi cách đồng nghiệp xử lý công việc, trao đổi với khách hàng, làm việc nhóm, quản lý thời gian hay giải quyết các tình huống phát sinh sẽ giúp tích lũy nhiều kinh nghiệm thực tế. Bên cạnh kiến thức chuyên môn, đây còn là cơ hội để học hỏi các kỹ năng mềm và tác phong làm việc chuyên nghiệp.
“Khi chưa rõ nhiệm vụ hoặc quy trình làm việc, người mới nên chủ động hỏi người hướng dẫn, đồng thời ghi chép những thông tin và kinh nghiệm quan trọng để tránh sai sót và thuận tiện cho công việc sau này”, cô Nghi nói.
Thay vì chờ đợi được giao việc, cô Thảo Nghi khuyên người mới chủ động đề nghị hỗ trợ các công việc phù hợp với khả năng của mình như nhập liệu, sắp xếp hồ sơ, tổng hợp tài liệu, chuẩn bị cuộc họp hoặc hỗ trợ các dự án đang triển khai đều là cơ hội.
