Buổi chiều đầu tháng 5 tại Bệnh xá đảo Trường Sa (tỉnh Khánh Hòa), chúng tôi có dịp gặp BS.CK1 trung tá Nguyễn Trường Xuân khi đoàn đại biểu Bộ Y tế do Thứ trưởng Trần Văn Thuấn dẫn đầu đến thăm hỏi, động viên các y bác sĩ đang công tác trên đảo.
Trước đó, chỉ vài ngày đặt chân lên quần đảo Trường Sa nhận nhiệm vụ, bác sĩ Nguyễn Trường Xuân tiếp nhận một ca đa chấn thương nặng từ đảo Phan Vinh chuyển đến. Bệnh nhân bị chấn thương ngực kín, gãy nhiều xương sườn, tràn máu – tràn khí màng phổi và giập phổi.
“Là bác sĩ nội khoa và có chứng chỉ siêu âm nên ngay khi tiếp nhận bệnh nhân, bác sĩ Xuân đã trực tiếp siêu âm đánh giá mức độ tổn thương và xác định vị trí tràn dịch, tràn máu. Qua siêu âm, bác sĩ Xuân phát hiện không chỉ có tổn thương ở phổi mà còn có dấu hiệu tràn dịch ổ bụng.
Ê kíp nhanh chóng dẫn lưu màng phổi, hội chẩn với bệnh viện trong bờ và chuyển bệnh nhân bằng trực thăng vào đất liền điều trị”, bác sĩ, trung tá Nguyễn Tiến Giang, Bệnh xá trưởng Bệnh xá đảo Trường Sa, kể lại dấu ấn khó quên với người đồng nghiệp đặc biệt của mình.
Cuối tháng 4-2026, bác sĩ Trường Xuân cùng đoàn công tác của Bệnh viện Quân y 354 lên đường ra quần đảo Trường Sa tiếp nhận nhiệm vụ tại Bệnh xá Đảo Trường Sa, thay lực lượng của Bệnh viện Quân y 175. Đây là lần đầu tiên Bệnh viện Quân y 354 đảm nhận nhiệm vụ này nên công tác chuẩn bị được thực hiện kỹ lưỡng, lựa chọn những y, bác sĩ có chuyên môn và bản lĩnh vững vàng.
“Chúng tôi xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, với tinh thần tất cả vì Trường Sa thân yêu”, bác sĩ Trường Xuân chia sẻ.
Thượng tá Lê Minh Ngọc, kỹ thuật viên xét nghiệm, từng nhiều lần cùng bác sĩ Trường Xuân đi ra cầu cảng để tiếp nhận bệnh nhân, nhận xét bác sĩ Xuân là người giàu kinh nghiệm. Không chỉ hỗ trợ đồng đội chuẩn bị trước chuyến đi, anh còn thường xuyên động viên các thành viên trẻ thích nghi với môi trường đặc biệt nơi đảo xa.
“Dù ngày hay đêm, hễ có bệnh nhân cấp cứu cập đảo, dưới sự chỉ huy của bệnh xá trưởng, bác sĩ Trường Xuân và ê kíp đều lập tức lên đường tiếp nhận. Có hôm bệnh nhân vào lúc 5h30 sáng. Hễ có thông báo từ đơn vị là anh em lập tức lên đường. Dù 2h – 3h sáng cũng sẵn sàng đi”, thượng tá Ngọc kể.
Theo bác sĩ Trường Xuân, trong điều kiện y tế ngoài đảo còn hạn chế, siêu âm đóng vai trò đặc biệt quan trọng để kịp thời phát hiện tổn thương và xử trí cấp cứu. Ngoài ra, làm quân y ngoài đảo đòi hỏi bác sĩ phải có kiến thức chuyên môn vững vàng và khả năng xử lý tình huống độc lập, bởi điều kiện kết nối, hỗ trợ chuyên môn không phải lúc nào cũng thuận lợi như trong đất liền.
“Chính môi trường ấy rèn cho người quân y sự quyết đoán, tinh thần trách nhiệm và bản lĩnh của người lính”, anh chia sẻ và bảo bên cạnh nhiệm vụ chuyên môn, các y, bác sĩ ở Trường Sa còn tham gia huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu như những quân nhân thực thụ.
Hơn 20 năm trở lại đảo nhận nhiệm vụ, bác sĩ Trường Xuân thấy rất nhiều sự đổi thay ở nơi này. Khi còn là một chàng trai trẻ đến Trường Sa nhận nhiệm vụ, ngày đó, Trường Sa còn vô vàn thiếu thốn.
Đảo chưa có điện năng lượng mặt trời, mỗi ngày chỉ phát máy nổ khoảng nửa giờ để xem thời sự. Rau xanh khan hiếm vì đất trồng ít. Điều kiện khám chữa bệnh cũng còn rất sơ sài…
“Từ ngày đó đến nay, tôi thấy Đảng, Nhà nước và quân đội đã đầu tư cho Trường Sa rất lớn. Điều kiện sinh hoạt, y tế bây giờ thay đổi rõ rệt”, anh xúc động nói.
Nếu trước kia quân y chủ yếu điều trị nội khoa, cấp phát thuốc và xử lý các vết thương nhỏ thì nay, các bệnh xá đã có thể thực hiện nhiều ca phẫu thuật từ trung phẫu trở xuống như mổ bụng, xử trí chấn thương hay cố định gãy xương. Thuốc men và trang thiết bị được bổ sung đầy đủ, hiện đại hơn rất nhiều.
Đặc biệt, hệ thống telemedicine giúp các y bác sĩ ngoài đảo có thể kết nối trực tiếp với chuyên gia trong đất liền để hội chẩn và nhận hỗ trợ chuyên môn đối với những ca bệnh nặng. “Điều đó mở rộng cơ hội sống cho bệnh nhân rất nhiều so với trước đây”, bác sĩ Trường Xuân nói.
Hai lần mang trên mình nhiệm vụ ở quần đảo Trường Sa là niềm tự hào đặc biệt đối với bác sĩ Trường Xuân. “Không phải ai cũng có cơ hội thực hiện nhiệm vụ ở nơi đầu sóng ngọn gió này. Tôi thấy mình đã góp được một phần nhỏ bé để bảo vệ biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc”, bác sĩ Trường Xuân bày tỏ.
Tình yêu biển đảo cũng được anh lặng lẽ truyền lại cho hai cậu con trai qua những câu chuyện đời thường về Trường Sa. Đó là câu chuyện về những bữa cơm với đồ hộp, những luống rau xanh hiếm hoi giữa nắng gió mặn mòi, những rạn san hô rực rỡ dưới biển sâu hay sự gian khổ nhưng đầy tự hào của người lính đảo.
“Các cháu bảo sau này cũng muốn vào quân đội như bố để được đến những nơi mà không phải ai cũng có cơ hội trải nghiệm”, anh kể ánh mắt ánh lên niềm xúc động.
Lần trở lại Trường Sa này, bác sĩ Trường Xuân và đồng đội còn mang theo rất nhiều hạt giống rau xanh từ đất liền. “Ở ngoài này thiếu rau xanh là chính, nên chúng tôi chuẩn bị rất nhiều hạt giống để trồng và dùng chung với anh em trên đảo”, anh nói.
Với bác sĩ Nguyễn Trường Xuân, Trường Sa không chỉ là nơi thực hiện nhiệm vụ. Đó còn là nơi hun đúc lý tưởng, rèn luyện ý chí và khắc sâu tình yêu Tổ quốc trong trái tim người lính quân y. Sau hơn 20 năm nhìn lại, anh tin Trường Sa sẽ còn tiếp tục phát triển mạnh mẽ hơn nữa, trở thành biểu tượng của sức sống, của chủ quyền và niềm tự hào Việt Nam giữa trùng khơi.
Ngày 17/5/2026, Tổng Giám đốc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế (PHEIC) đối với đợt bùng phát bệnh do virus Bundibugyo (BVD) tại Cộng hòa Dân chủ Congo (DRC) và Uganda, phản ánh mức độ nguy cơ nghiêm trọng và cần có sự phối hợp ứng phó quốc tế.
BVD là một chủng virus Ebola hiếm gặp hiện chưa có vắc xin hoặc thuốc, phương điều trị được cấp phép, khiến việc kiểm soát khó khăn hơn so với các đợt bùng phát do chủng Zaire trước đây.
Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Ebola là một bệnh truyền nhiễm cấp tính và nghiêm trọng ở người, thường đi kèm hội chứng xuất huyết và suy đa tạng, tỉ lệ tử vong có thể lên đến 90%. Bệnh lây truyền do tiếp xúc trực tiếp với mô, máu và dịch cơ thể của động vật hoặc người nhiễm bệnh, có thể bùng phát thành dịch.
Virus có thể lây truyền từ người sang người do tiếp xúc trực tiếp thông qua vết thương da hoặc niêm mạc với máu, chất tiết và dịch cơ thể (phân, nước tiểu, nước bọt, tinh dịch) của người bị nhiễm.
Người cũng có thể mắc Ebola do tiếp xúc với các dụng cụ hoặc đồ vật của người bệnh bị nhiễm virus như quần áo, chăn, kim tiêm đã sử dụng.
Trước tình hình trên, trong những ngày qua, Bộ Y tế Việt Nam đã đẩy mạnh truyền thông nguy cơ nhằm cung cấp thông tin chính thống về tình hình dịch bệnh và các biện pháp phòng chống tới người dân.
Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình Ebola trên toàn cầu, bao gồm nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam, TS.Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Việt Nam cho biết, tính đến ngày 21/5, đã ghi nhận 85 ca bệnh xác định ở cả 2 quốc gia.
Trong đó, có 2 ca tại Uganda, và 10 ca tử vong xác định, bao gồm 1 ca ở Uganda; Tại CHDC Congo, ghi nhận 746 ca nghi mắc và 176 ca tử vong nghi do mắc bệnh (trong đó có cả nhân viên y tế).
Quy mô thực sự của đợt bùng phát nhiều khả năng lớn hơn do việc phát hiện chậm trễ và các hoạt động điều tra dịch vẫn đang được tiến hành.
"Hiện tại, WHO đánh giá nguy cơ lây lan của dịch bệnh ở mức độ rất cao ở cấp quốc gia (tại CHDC Congo và Uganda), ở mức cao ở khu vực châu Phi (do đã có các ca bệnh tại đô thị, mức độ di biến động dân cư, tình hình bất ổn và những hạn chế của hệ thống y tế) và ở mức thấp đối với toàn cầu, bao gồm cả Việt Nam; và dịch bệnh không phải là một tình trạng khẩn cấp đại dịch", TS. Angela Pratt cho hay.
Nói thêm về các biện pháp phòng ngừa đang được triển khai và WHO đang hỗ trợ Việt Nam trong công tác chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh Ebola, TS.Angela Pratt cho biết, các trọng tâm ứng phó của WHO và các đối tác bao gồm:
Khẩn trương tăng cường giám sát và phát hiện sớm ca bệnh, truy vết, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn (IPC); mở rộng năng lực cách ly/điều trị và tăng cường sự tham gia của cộng đồng; tăng cường chuẩn bị và phối hợp xuyên biên giới giữa các quốc gia bị ảnh hưởng và các đối tác.
Tại Việt Nam, Văn phòng WHO đang hỗ trợ Bộ Y tế thông qua: Cung cấp thông tin cập nhật về tình hình dịch bệnh và tư vấn về các hoạt động chuẩn bị, sẵn sàng và ứng phó, bao gồm cung cấp các hướng dẫn kỹ thuật cập nhật nhất của WHO về giám sát, truy vết, xét nghiệm, quản lý lâm sàng, phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn, truyền thông nguy cơ và huy động cộng đồng, đi lại và cửa khẩu, và các biện pháp ứng phó y tế.
Cùng với đó, nhấn mạnh các biện pháp được WHO khuyến nghị đối với các quốc gia thành viên khác dựa trên các khuyến nghị tạm thời từ Ủy ban Khẩn cấp, đặc biệt là không áp dụng các hạn chế về đi lại và thương mại.
Phối hợp với Bộ Y tế để rà soát và cập nhật (nếu cần) toàn bộ các hướng dẫn kỹ thuật về bệnh do virus Ebola đã được xây dựng từ năm 2014.
Hỗ trợ thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh (Rapid Risk Assessment – RRA) cho Việt Nam nhằm định hướng các hành động chuẩn bị và ứng phó.
"Mặc dù WHO hiện đánh giá nguy cơ lây lan toàn cầu, bao gồm vào Việt Nam, là thấp, việc thực hiện đánh giá nguy cơ nhanh trong nước với sự tham gia của các bên liên quan sẽ giúp đưa ra các biện pháp phòng ngừa và ứng phó dựa trên bằng chứng và sát với thực tế", bà Angela Pratt nói.
WHO cũng hỗ trợ xây dựng kế hoạch tổ chức các khóa tập huấn bổ sung về giám sát, phòng ngừa và kiểm soát, về chẩn đoán - quản lý lâm sàng, kiểm soát và phòng ngừa nhiễm khuẩn.
Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình vừa điều trị thành công bệnh nhân bị suy đa tạng do sốt mò (Rickettsia), nhập viện trong tình trạng suy đa tạng.
Bệnh nhân là nữ giới, 49 tuổi (Trung Thành-Thanh Hoá), công việc hàng ngày là làm vườn và nương rẫy.
Cách vào viện 1 tuần, người bệnh xuất hiện sốt, mệt mỏi nhiều, khó thở tăng dần. Cùng ngày vào viện, người bệnh sốt cao liên tục, khó thở nhiều, được đưa đến Trung tâm Y tế Khu vực Mai Châu cấp cứu sau đó được chuyển ngay đến Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình.
Khi nhập Bệnh viện Đa khoa Hòa Bình, bệnh nhân trong tình trạng suy hô hấp, sốt cao liên tục, rét run, thể trạng nhiễm trùng-nhiễm độc. Qua thăm khám, các bác sĩ phát hiện 1 vết thương rất đặc trưng do mò đốt ở vùng khoeo chân bên phải của bệnh nhân. Vết thương khô, đóng vảy và không đau.
Các xét nghiệm cận lâm sàng thể hiện bệnh nhân có tình trạng tổn thương gan cấp, tổn thương thận cấp, chụp cắt lớp vi tính có hình ảnh viêm và tràn dịch màng phổi 2 bên. Bệnh nhân được chẩn đoán: suy đa tạng do sốt mò.
Bệnh nhân nhanh chóng được điệu trị bằng thở máy, sử dụng kháng sinh đặc hiệu và các biện pháp hỗ trợ tạng suy. Sau 2 tuần với các biện pháp điều trị chuyên sâu và chăm sóc đặc biệt, bệnh nhân đã cai được máy thở, các tạng suy đã hồi phục và được xuất viện.
Sốt mò là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, tỉ lệ tử vong cao. Bệnh có biểu hiện đa dạng, rất dễ nhầm lẫn với các bệnh lý khác. Vi khuẩn gây bệnh có tên Orientia tsutsugamushi, thuộc họ Rickettsia. Ấu trùng mò mang vi khuẩn sẽ truyền bệnh sang người qua vết đốt.
Như vậy, ấu trùng mò chính là trung gian truyền bệnh. Sốt, đau đầu, đau mỏi khắp người, vết loét ngoài da do mò đốt (dấu hiệu đặc trưng của sốt mò), phát ban, sưng các hạch, tồn thương đa cơ quan (đặc biệt là phổi, tim, gan…) là dấu hiệu chủ yếu của bệnh. Bệnh có thể gặp rải rác trong năm nhưng hay gặp chủ yếu về mùa mưa và nắng nóng.
Để phòng ngừa mò đốt, khi đi vào nương rẫy, đồi núi, mọi người cần mặc quần áo kín, quần áo có tẩm hóa chất chống côn trùng, bôi hóa chất xua côn trùng lên các vùng da hở. Tránh ngồi, nằm, phơi quần áo, đặt balô trên bãi cỏ, gần bờ bụi, gốc cây.
Một vụ tai nạn hy hữu xảy ra tại Rio de Janeiro, Brazil đã khiến dư luận bàng hoàng khi một người phụ nữ bất ngờ rơi xuống cống ngay giữa đường phố đông đúc, chỉ vì giẫm phải nắp cống bị lỏng.
Nạn nhân được xác định là Fabiana Rosa 31 tuổi, một đầu bếp, đang trên đường đi làm thì bất ngờ bước lên khu vực nắp cống không được cố định. Chỉ trong tích tắc, tấm nắp bật lên, khiến cô rơi thẳng xuống bên dưới và "biến mất" khỏi mặt đường.
Điều đáng sợ là sau cú rơi, nắp cống gần như tự khép lại, khiến hiện trường trở lại bình thường như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Nếu không có người chứng kiến kịp thời, việc phát hiện nạn nhân có thể đã gặp nhiều khó khăn.
May mắn, một người đi xe máy đã chứng kiến toàn bộ sự việc và lập tức dừng lại hô hoán, cùng người dân xung quanh nâng nắp cống để giải cứu nạn nhân. Fabiana sau đó được đưa đi cấp cứu với nhiều chấn thương ở đầu và cơ thể, nhưng không nguy hiểm đến tính mạng.
Chia sẻ sau tai nạn, cô cho biết nước thải bên trong cống dâng cao và cảm giác hoảng loạn, tuyệt vọng bao trùm khi bị mắc kẹt dưới lòng đất. "Tôi nghĩ mình sẽ không thể thoát ra được," cô nói.
Cơ quan chức năng sau đó trích xuất camera an ninh và phát hiện dấu hiệu bất thường, nghi ngờ có người từng tác động vào nắp cống trước đó. Nhà chức trách đang điều tra khả năng trộm nắp cống dẫn đến vụ tai nạn nguy hiểm này.
Vụ việc đang gây xôn xao tại Brazil, đồng thời làm dấy lên lo ngại về tình trạng mất an toàn hạ tầng đô thị và nguy cơ từ những chiếc nắp cống bị hư hỏng trên đường phố.
