Bác sĩ chuyên khoa 1 Văn Thị Xuân Quỳnh, Khoa Nội tổng quát, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết bệnh giun đũa chó mèo do Toxocara canis ở chó và Toxocara cati ở mèo gây ra. Người mắc bệnh thường không phải do “ôm chó mèo” trực tiếp, mà chủ yếu do nuốt phải trứng giun đã tồn tại trong môi trường như đất, cát, rau sống, tay bẩn, đồ chơi, sân vườn, công viên hoặc khu vực có phân chó mèo nhiễm giun.
Vì vậy, ngay cả những người không nuôi thú cưng vẫn có thể mắc bệnh nếu sống trong khu vực có nhiều chó mèo thả rông, tiếp xúc đất cát, làm vườn, ăn rau sống rửa chưa kỹ hoặc chưa có thói quen rửa tay đúng cách. Nguy cơ nhiễm bệnh không chỉ nằm trong từng gia đình có nuôi chó mèo, mà còn nằm ở môi trường sống chung của cộng đồng. Điều này khiến việc phòng ngừa và phát hiện bệnh gặp nhiều khó khăn.
Thứ nhất, người dân dễ chủ quan. Nhiều người nghĩ rằng “nhà tôi không nuôi chó mèo thì không thể mắc bệnh”, nên ít chú ý đến việc rửa tay sau khi tiếp xúc đất, rửa rau sống kỹ, che chắn khu vui chơi cát cho trẻ em, hoặc giữ vệ sinh môi trường xung quanh nhà.
Thứ hai, nguồn lây rất khó truy tìm rõ ràng. Người bệnh có thể đã tiếp xúc với đất, cát, rau sống hoặc môi trường nhiễm trứng giun từ trước đó nhưng không nhớ chính xác thời điểm hay địa điểm phơi nhiễm. Do đó, khi mắc bệnh, nhiều trường hợp không tìm được yếu tố nguy cơ rõ ràng, đặc biệt là ở những người không nuôi chó mèo.
Thứ ba, triệu chứng bệnh thường không đặc hiệu. Bệnh có thể biểu hiện bằng ngứa, nổi mề đay kéo dài, mệt mỏi, đau bụng, ho kéo dài, khò khè, tăng bạch cầu ái toan, hoặc có tổn thương gan, phổi, mắt, thần kinh… Những biểu hiện này dễ bị nhầm với dị ứng, bệnh da liễu, bệnh hô hấp, bệnh gan mật hoặc các bệnh nội khoa khác. Đặc biệt, người bệnh thường không xét nghiệm phân ra trứng giun như nhiều người vẫn nghĩ, vì người chỉ là ký chủ ngẫu nhiên; chẩn đoán cần dựa vào thăm khám lâm sàng, xét nghiệm máu, bạch cầu ái toan, huyết thanh chẩn đoán và loại trừ các nguyên nhân khác.
“Với những trường hợp ngứa, nổi mề đay kéo dài; tăng bạch cầu ái toan; tổn thương gan, phổi, mắt không rõ nguyên nhân; đau bụng kéo dài; ho kéo dài không giải thích được; hoặc có yếu tố tiếp xúc đất cát, rau sống, chó mèo thả rông, người dân nên đến cơ sở y tế có chuyên môn về bệnh ký sinh trùng để được kiểm tra, chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời”, bác sĩ khuyến cáo.
Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Thành viên Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, cho biết nếu mẩn ngứa kéo dài trên 6 tuần, dùng thuốc chống dị ứng thông thường không hiệu quả thì nên nghĩ đến việc mình bị nhiễm ký sinh trùng, trong đó, nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo là bệnh khá thường gặp.
Từ đường lây truyền của bệnh nhiễm ấu trùng giun đũa chó mèo, bác sĩ khuyến cáo cần có các biện pháp phòng tránh như sau:
Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ cho thấy mối liên hệ thống kê và không chứng minh được quan hệ nhân quả.
Tiêu thụ nhiều cà phê hơn, nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn
Nghiên cứu là một tổng quan hệ thống và phân tích tổng hợp dữ liệu từ 16 nghiên cứu đoàn hệ với hơn 1,08 triệu người tham gia, trong đó có 57.732 trường hợp ung thư tuyến tiền liệt.
Các nhà nghiên cứu đánh giá mối liên hệ giữa lượng cà phê tiêu thụ và nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt, bao gồm ung thư khu trú, ung thư giai đoạn tiến triển và tử vong do bệnh.
Kết quả cho thấy tiêu thụ cà phê nhiều hơn có liên quan đến nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn. So với nhóm tiêu thụ ít cà phê nhất, nhóm tiêu thụ nhiều nhất ghi nhận nguy cơ mắc bệnh thấp hơn khoảng 9%.
Đối với tử vong do ung thư tuyến tiền liệt, nhóm tiêu thụ nhiều cà phê nhất có nguy cơ thấp hơn khoảng 16% so với nhóm tiêu thụ ít nhất.
Các nhà nghiên cứu cũng ước tính mỗi tách cà phê bổ sung mỗi ngày có liên quan đến mức giảm tương đối khoảng 1,2% nguy cơ mắc bệnh.
Tuy nhiên, các tác giả nhấn mạnh rằng kết quả trên chỉ phản ánh mối liên hệ thống kê. Nghiên cứu không chứng minh việc uống cà phê có thể phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt, bởi nguy cơ mắc bệnh còn chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố như tuổi tác, di truyền, cân nặng, lối sống và chế độ ăn uống.
Theo bác sĩ Liu Bo-Ren, chuyên gia y học chức năng và dinh dưỡng, cà phê chứa nhiều hoạt chất sinh học có thể tác động đến quá trình chuyển hóa, phản ứng viêm và tình trạng căng thẳng oxy hóa trong cơ thể. Đây là những cơ chế sinh học được giả định có thể ảnh hưởng đến quá trình hình thành và tiến triển của một số loại ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện nay chưa đủ để khẳng định tác dụng bảo vệ trực tiếp của cà phê đối với ung thư tuyến tiền liệt.
Các chuyên gia cũng lưu ý cà phê nên được sử dụng ở mức hợp lý. Nam giới có thể uống khoảng 1-3 tách cà phê đen không đường mỗi ngày tùy thể trạng. Cà phê pha bằng giấy lọc có thể giúp giảm hàm lượng cafestol - hợp chất được cho là có khả năng làm tăng cholesterol máu nếu tiêu thụ với lượng lớn.
Những người mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim, mất ngủ, trào ngược dạ dày thực quản hoặc tăng huyết áp chưa kiểm soát nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi duy trì thói quen uống cà phê hằng ngày.
Nam giới trên 50 tuổi thuộc nhóm nguy cơ cao
Ung thư tuyến tiền liệt là một trong những loại ung thư thường gặp ở nam giới. Theo báo cáo của Ủy ban Ung thư Tuyến tiền liệt công bố trên The Lancet năm 2024, số ca tử vong do căn bệnh này trên toàn cầu có thể tăng từ khoảng 375.000 ca năm 2020 lên gần 700.000 ca vào năm 2040.
Bệnh thường tiến triển chậm và có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi khám sức khỏe định kỳ hoặc khi người bệnh xuất hiện các rối loạn đường tiết niệu.
Nam giới nên đi khám nếu có các dấu hiệu như tiểu nhiều lần, đặc biệt về đêm; khó tiểu; dòng tiểu yếu; đau hoặc rát khi đi tiểu; có máu trong nước tiểu hoặc tinh dịch. Ở giai đoạn tiến triển, bệnh có thể gây đau vùng chậu, đau lưng, đau cột sống hoặc phù chân.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên không đặc hiệu cho ung thư tuyến tiền liệt. Chúng cũng có thể xuất hiện ở người mắc tăng sản lành tính tuyến tiền liệt - bệnh lý phổ biến ở nam giới lớn tuổi. Vì vậy, người bệnh không nên tự chẩn đoán mà cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá.
Các yếu tố nguy cơ đã được ghi nhận gồm tuổi cao, đặc biệt trên 50 tuổi; tiền sử gia đình mắc bệnh; béo phì; hút thuốc lá; tiền sử bệnh lý tuyến tiền liệt và một số đột biến gene di truyền như BRCA.
Để giảm nguy cơ mắc bệnh, các chuyên gia khuyến cáo nam giới duy trì cân nặng hợp lý, vận động thường xuyên, không hút thuốc lá và xây dựng chế độ ăn cân đối. Khẩu phần ăn nên ưu tiên rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu và thực phẩm giàu chất xơ; đồng thời hạn chế thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn và các thực phẩm có mật độ năng lượng cao.
Dù nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ giữa tiêu thụ cà phê và nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt thấp hơn, bằng chứng hiện nay chưa đủ để xem cà phê là biện pháp phòng bệnh.
Việc duy trì lối sống lành mạnh, khám sức khỏe định kỳ và đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường vẫn là những yếu tố quan trọng trong phòng ngừa và phát hiện sớm ung thư tuyến tiền liệt.
Đeo bao cao su giúp giảm nguy cơ lây bệnh tình dục, nhưng không phải bảo vệ 100%. Bao cao su che phủ dương vật nhưng không che toàn bộ vùng da sinh dục. Nếu tổn thương nằm ở gốc dương vật, bìu, vùng mu, môi lớn..., nam giới vẫn có nguy cơ tiếp xúc và lây.
Một số bệnh lây qua tiếp xúc da – da, không chỉ qua tinh dịch hay dịch tiết. Ví dụ như sùi mào gà vẫn có thể lây nếu nốt sùi ở vùng không được bao che. Herpes sinh dục có thể lây từ vùng da có tổn thương hoặc thậm chí giai đoạn thải virus. Nếu vết loét nằm ngoài vùng được bao che vẫn có nguy cơ mắc giang mai.
Lưu ý oral sex cũng nên dùng bao cao su hoặc màng chắn miệng nếu quan hệ với người chưa rõ tình trạng sức khỏe.
Cách tốt nhất để tránh mắc các bệnh tình dục ở cả hai giới là quan hệ chung thủy, tránh những đối tượng có nguy cơ cao như người có nhiều bạn tình, gái mại dâm. Đặc biệt, khi có biểu hiện bất thường ở vùng sinh dục, bệnh nhân cần đi khám để được điều trị kịp thời.
Trong thói quen ăn uống của nhiều người, cơm trắng thường là "trọng tâm" và là thứ đầu tiên chúng ta đưa vào miệng. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa lớn trong thập kỷ gần đây đã hé lộ một sự thật bất ngờ: Thứ tự ăn các loại thực phẩm trong một bữa cơm có khả năng quyết định trực tiếp đến chỉ số đường huyết, cân nặng và cả nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
PGS. Liêu Nghị Thanh, Đại học Y khoa Trung Sơn, Trung Quốc, nói các nghiên cứu chỉ ra rằng chỉ cần để tinh bột (carbohydrate) xuống cuối bữa ăn, đường huyết sau ăn sẽ ổn định hơn rõ rệt. Phương pháp này thậm chí còn hiệu quả và dễ thực hiện hơn việc ngồi tính toán chi li từng calo hay tỷ lệ dưỡng chất.
Thứ tự ăn uống chuẩn "chuyên gia":
Cơ chế của phương pháp này là kích thích đường ruột tiết ra hormone GLP-1, giúp làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày, tăng cảm giác no và ức chế sự thèm ăn.
Nhiều người lầm tưởng giảm cân là phải cắt bỏ thịt, nhưng thực tế thịt đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cân bằng nội môi. Bác sĩ Trần Dục Huân, Bệnh viện Tú Truyền Cao Hùng, Trung Quốc, giải thích rằng khi protein và rau xanh đi vào trước tạo thành một "lớp màng bảo vệ" niêm mạc dạ dày, khiến lượng đường hấp thụ từ tinh bột sau đó không bị tăng vọt đột ngột.
Nên ưu tiên protein chất lượng cao, tránh các loại thịt chế biến sẵn (xúc xích, thịt xông khói) để bảo vệ hệ tim mạch.
Dù quy tắc "rau trước cơm sau" hiệu quả với người trẻ, nhưng bác sĩ Chu Kiệt Dĩnh, Bệnh viện Đại học Thành Công, Trung Quốc, cảnh báo người trên 60 tuổi cần thận trọng. Việc kiểm soát ăn uống quá mức có thể dẫn đến thiếu hụt protein, gây ra hội chứng suy giảm cơ bắp (sarcopenia), làm tăng nguy cơ té ngã và giảm khả năng miễn dịch.
Lời khuyên cho người cao tuổi:
Đảm bảo lượng đạm: Mỗi bữa cần khoảng 20 g protein (tương đương một miếng cá hoặc thịt bằng lòng bàn tay).
Ưu tiên thực phẩm mềm: Đậu phụ, trứng hấp, cá để phù hợp với sức khỏe răng miệng.
Chia đều: Phân bổ lượng đạm đồng đều vào cả ba bữa sáng, trưa, tối để tối ưu hóa việc tổng hợp cơ bắp.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ và châu Âu gần đây đều nhấn mạnh tầm quan trọng của "mô hình ăn uống" tổng thể thay vì chỉ tập trung vào một dưỡng chất duy nhất. Một chế độ ăn cân bằng bao gồm rau quả, ngũ cốc nguyên hạt, thịt nạc và chất béo lành mạnh, kết hợp với thứ tự ăn uống khoa học và vận động hợp lý, chính là kế hoạch dài hạn để tránh các bệnh mạn tính.
