Telegraph ngày 20/5 cho biết hai tiêm kích tàng hình F-35B mắc kẹt ở đảo Terceira là những chiếc cuối cùng trong 48 máy bay được Anh đặt mua, chưa được bàn giao và vẫn thuộc sở hữu của hãng chế tạo Lockheed Martin. Ba chiếc F-35B cùng lô đã hạ cánh an toàn xuống căn cứ không quân Marham ở Norfolk, Anh vào tháng trước.
Một nguồn tin trong không quân Anh cho biết Lockheed Martin sẽ phải sửa chữa hai phi cơ này trước khi bàn giao. “Sự cố chưa liên quan đến không quân Anh. Cơ quan phụ trách hoạt động của F-35 thuộc Bộ Quốc phòng Anh đang tiếp tục cập nhật thông tin”, người này nói.
Không rõ hai tiêm kích F-35B gặp sự cố gì. Sau khi nhà sản xuất hoàn tất quá trình sửa chữa, không quân Anh sẽ điều máy bay tiếp dầu Voyager để hỗ trợ chúng vượt quãng đường hơn 2.700 km về nước.
Bộ Quốc phòng Anh chưa lên tiếng về thông tin.
Lockheed Martin từ chối bình luận, song khẳng định họ “rất vinh dự được hợp tác với Anh trong tăng cường năng lực phòng thủ thông qua cung cấp mẫu tiêm kích đã được chứng minh hiệu quả trong chiến đấu”.
Thông tin được công bố chưa đầy một năm sau vụ tiêm kích F-35B Anh phải hạ cánh khẩn cấp xuống Ấn Độ trong điều kiện thời tiết xấu. Chiếc F-35B sau đó gặp lỗi kỹ thuật và không thể cất cánh, phải nằm lại Ấn Độ suốt 5 tuần trước khi đội ngũ kỹ sư Anh hoàn tất sửa chữa và kiểm tra an toàn.
Anh ban đầu đặt mua 48 tiêm kích tàng hình F-35B, sau đó mua thêm 15 chiếc và dự kiến nhận toàn bộ vào năm 2033. Vào tháng 11/2021, một tiêm kích F-35B Anh đã rơi xuống Địa Trung Hải sau sự cố tấm chắn bảo vệ lọt vào cửa hút khí động cơ, phi công không thể hủy cất cánh và phải phóng ghế thoát hiểm.
Văn phòng Kiểm toán Quốc gia Anh (NAO) năm 2025 đánh giá phi đội F-35 nước này chỉ thực hiện được 1/3 nhiệm vụ cần thiết do thiếu kỹ sư và phụ tùng thay thế, cũng như đối mặt hao mòn ngoài dự kiến khi hoạt động trên biển.
Theo NAO, không một chiếc F-35B nào của Anh đạt trạng thái sẵn sàng chiến đấu trong giai đoạn tháng 10/2024 đến tháng 1/2025, do tất cả đều phải bảo trì.
F-35B là phiên bản được phát triển cho thủy quân lục chiến Mỹ, nổi bật nhờ khả năng STOVL, cho phép nó hoạt động trên các tàu đổ bộ có sàn đáp nhỏ hơn tàu sân bay thông thường. Tuy nhiên, hệ thống STOVL cồng kềnh khiến F-35B có tầm hoạt động và khả năng cơ động thua kém biến thể F-35A không quân và F-35C hải quân.
Ngoài thủy quân lục chiến Mỹ, một số quốc gia đồng minh của Washington cũng đặt mua và đang biên chế dòng F-35B.
Robert Brovdi, tư lệnh Lực lượng Không người lái Ukraine, hôm nay cho biết các phương tiện bay không người lái (drone) trong đêm 5/4 đã đánh trúng tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Grigorovich tại cảng Novorossiysk, tây nam Nga.
Quân đội Ukraine công bố video từ drone cho thấy phương tiện này tiếp cận một chiến hạm đang neo đậu, trước khi lao vào giữa thân tàu. Video không cho thấy kết quả của đòn đánh, nhưng các drone mang đầu đạn cỡ nhỏ thường không có khả năng gây thiệt hại nặng cho chiến hạm cỡ lớn.
Ông Brovdi cho hay quân đội Ukraine còn sử dụng drone tập kích kho dầu Sheskharis ở gần Novorossiysk và giàn khoan dầu Sivash trên biển Đen, gần bán đảo Crimea.
Bộ Quốc phòng Nga chưa bình luận về thông tin.
Tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Grigorovich là chiếc đầu tiên trong loạt 6 tàu thuộc Đề án 11356M, một trong những lớp tàu hộ vệ hiện đại nhất trong biên chế Hải quân Nga.
Đô đốc Grigorovich được thiết kế cho nhiệm vụ chống hạm, chống ngầm và phòng không hạm đội. Tàu có thể hoạt động độc lập hoặc theo các biên đội tàu chiến hỗn hợp.
Tàu dài 124 m, rộng 15 m, lượng giãn nước đầy tải 4.035 tấn. Vũ khí chính của tàu hộ vệ Đô đốc Grigorovich gồm 8 tên lửa hành trình Kalibr với tầm bắn 1.500 đến 2.500 km, 24 tên lửa phòng không tầm trung thuộc tổ hợp 3S90M Shtil-1.
"Thỏa thuận theo kế hoạch sẽ được ký vào ngày mai và eo biển Hormuz sẽ mở cửa cho tất cả các bên ngay sau đó", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social ngày 13/6.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cùng ngày cho biết Mỹ và Iran "đang cận kề thỏa thuận hơn bao giờ hết" và nhiều khả năng các bên sẽ hoàn tất những nội dung cuối cùng "trong vòng 24 giờ". Pakistan là bên trung gian quan trọng trong tiến trình đàm phán Mỹ - Iran.
"Pakistan đang chuẩn bị cho lễ ký thỏa thuận hòa bình bằng hình thức điện tử, tiếp theo là các cuộc đàm phán cấp kỹ thuật vào tuần tới", Thủ tướng Sharif nói.
Bộ Ngoại giao Pakistan cũng thông báo lễ ký dự kiến diễn ra ngày 14/6.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei lưu ý không nên suy đoán quá sớm về thời điểm ký thỏa thuận.
"Thời điểm ký bản ghi nhớ chưa được xác định, nhưng sẽ không phải ngày 14/6 Không loại trừ khả năng điều này sẽ diễn ra trong những ngày tới. Tuy nhiên, do bên kia còn do dự, chúng tôi phải thận trọng khi đưa ra bình luận về tiến trình", ông cho hay.
Truyền thông Trung Đông gần đây đưa tin các quan chức Qatar đã tới Iran ngày 10-11/6 nhằm hóa giải một số bất đồng then chốt giữa Washington và Tehran, bất chấp những đòn tập kích qua lại giữa hai nước.
Nguồn tin mô tả cuộc thương lượng ở Tehran đã đạt được "những bước đột phá thực sự". Phái đoàn Qatar đã chuyển cho Mỹ "lời chấp thuận" của Iran dành cho dự thảo thỏa thuận mới nhất về chấm dứt chiến sự.
Axios dẫn ba nguồn tin cho biết 3 bất đồng quan trọng giữa Iran và Mỹ đã được giải quyết gồm cơ chế giải ngân tài sản bị phong tỏa của Iran, phương án mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn 60 ngày và cách thức tiến hành đàm phán về chương trình hạt nhân Iran trong giai đoạn đó.
Tuy nhiên, Mỹ và Iran vẫn liên tục đưa ra thông tin mâu thuẫn lẫn nhau về nội dung thỏa thuận tiềm năng, khi hai bên đều muốn thể hiện mình là bên có lợi thế.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 12/6 cho biết dự thảo thỏa thuận hiện nay có điều khoản Mỹ dỡ bỏ phong tỏa đường biển đối với Iran. "Việc quản lý eo biển Hormuz sẽ không còn như trước nữa", ông Araghchi nói, đồng thời mô tả tuyến hàng hải này là một trong những "công cụ răn đe chủ chốt" của Iran.
Trong khi đó, một quan chức Mỹ ngày 13/6 cho biết Iran sẽ phải mở cửa eo biển Hormuz hoàn toàn và không thu phí. "Khi họ thực hiện điều đó, chúng tôi sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa. Bước tiếp theo sẽ là rà phá thủy lôi trên eo biển và các nước G7 có thể tham gia nỗ lực này", quan chức Mỹ nói ngày 13/6, thêm rằng hai bước đi sẽ được triển khai song song.
Giá nhiên liệu tăng cao, nguồn cung bị siết chặt đang khiến giá vé máy bay tăng cao và một số hãng hàng không phải hủy chuyến, theo Business Insider ngày 6.4.
Hãng giá rẻ Ryanair, hãng hàng không lớn nhất châu Âu, cho biết đang cân nhắc giảm số đường bay. Tổng giám đốc Ryanair Michael O'Leary dự báo rằng nguồn cung xăng dầu máy bay có thể bị ảnh hưởng nếu chiến sự tiếp diễn tại Trung Đông.
"Chúng tôi dự đoán sẽ chưa có gián đoạn cho đến đầu tháng 5 nhưng nếu chiến sự tiếp tục, chúng ta có nguy cơ bị gián đoạn nguồn cung tại châu Âu trong tháng 5 và tháng 6", ông O'Leary nói với Sky News.
Hãng Lufthansa cũng đang chuẩn bị các kịch bản ứng phó cho tình huống xấu nhất và có thể "trùm mền" đến 40 máy bay.
Một người phát ngôn của hãng Scandinavian Airlines hồi tháng 3 nói có thể cắt khoảng 1.000 chuyến bay do chi phí nhiên liệu tăng cao. Hầu hết các chuyến bị dừng khai thác là đường bay ngắn tại khu Bắc Âu. Hãng bay đã tạm thời tăng giá vé.
Hãng United Airlines tại Mỹ cũng đang cân nhắc cắt giảm số chuyến bay trong 2 quý tới. "Nếu giá xăng duy trì ở mức này, đồng nghĩa sẽ có thêm 11 tỉ USD trong chi phí thường niên chỉ cho xăng máy bay. Khách quan mà nói, trong năm làm ăn tốt nhất của United Airlines, chúng ta kiếm chưa được 5 tỉ USD", Tổng giám đốc Scott Kirby thông báo với nhân viên công ty.
Hãng Air New Zealand cho biết sẽ cắt khoảng 5% chuyến bay, tương đương khoảng 1.100 chuyến từ đầu tháng 5. Tổng giám đốc Nikhil Ravishankar nói rằng công ty sẽ gộp các chuyến bay vào giờ thấp điểm hoặc những chuyến mà có phương án thay thế để chuyển khách sang chuyến khác.
Xung đột tại Trung Đông đã làm đứt gãy nguồn cung xăng dầu, dầu mỏ bị kẹt lại các cơ sở lưu trữ trên khắp Trung Đông. Việc thiếu nguồn cung đã đẩy giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng.
Giá xăng máy bay cũng lên mức 195 USD vào cuối tháng 3, tăng gần 100 USD từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, theo Business Insider ngày 6.4. Xung đột càng kéo dài, các nước không tự sản xuất xăng hoặc có nguồn cung hạn chế càng gặp khó khăn.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng quốc tế Fatih Biro dự báo lượng dầu bị giảm trong tháng 4 sẽ nhiều gấp đối lượng bị giảm trong tháng 3, khiến tình trạng khan hiếm xăng máy bay và dầu diesel càng nghiêm trọng. "Chúng ta đang thấy điều đó tại châu Á nhưng tôi cho là sẽ sớm thôi, trong tháng 4 hoặc tháng 5, nó sẽ lan sang châu Âu", ông Biro nói.
Nhà phân tích thị trường dầu June Goh tại hãng Sparta Commodities cho biết do xăng máy bay cần thiết bị lưu trữ chuyên dụng để chứa, nên khối lượng được lưu trữ sẽ ít hơn so với các sản phẩm từ dầu khác. Theo bà, giá vé máy bay đã trở nên đắt đỏ hơn nhiều tại châu Á do nhiều hãng hàng không tăng phí nhiên liệu hoặc hủy chuyến bay. Nhà phân tích cảnh báo châu Âu có thể sớm đối mặt với tình trạng thiếu nhiên liệu máy bay.
Công ty phân tích dữ liệu ngành năng lượng Argus Media đánh giá rằng Anh là nước dễ bị ảnh hưởng nhất tại châu Âu do nguồn cung dầu diesel và xăng máy bay bị siết chặt.
