Ông Trump thông báo điều thêm 5.000 binh sĩ đến Ba Lan

Tổng thống Volodymyr Zelensky ngày 16/7 bổ nhiệm Yevhen Khmara, lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), làm quyền Bộ trưởng Quốc phòng. Quyết định được công bố sau khi quốc hội Ukraine hôm 14/7 thông qua đơn từ chức của Thủ tướng Yulia Svyrydenko, khiến toàn bộ nội các phải từ nhiệm, trong đó có Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov.

Ông Fedorov sau đó thông báo sẽ không tiếp tục giữ chức vụ này. Theo Ukrainska Pravda, Tổng thống Zelensky từng nói với các nghị sĩ rằng Bộ trưởng Fedorov và Tổng tư lệnh quân đội Oleksandr Syrsky tồn tại mâu thuẫn "mang tính hệ thống và không thể giải quyết".

Cựu bộ trưởng quốc phòng Ukraine ngày 16/7 xác nhận về mâu thuẫn, cáo buộc tướng Syrsky từng đưa ra "tối hậu thư" với Tổng thống Zelensky. Ông tiết lộ đã được Tổng thống Ukraine đề nghị đảm nhận vị trí cố vấn hoặc tiếp tục ở lại chính quyền theo hình thức khác, song đã từ chối.

Quyết định miễn nhiệm ông Fedorov đã gây chấn động chính trường Ukraine và dẫn đến nhiều cuộc biểu tình. Tại Kiev, khoảng 1.000-2.000 người, trong đó có nhiều binh sĩ và cựu quân nhân, đã tập hợp để phản đối quyết định.

Phó tư lệnh không quân Ukraine Pavlo Yelizarov cũng nộp đơn từ chức, cảnh báo miễn nhiệm Fedorov sẽ gây ra "thiệt hại và thương vong nặng nề ở tiền tuyến". Đại tá Elizarov được ông Fedorov bổ nhiệm làm Phó tư lệnh không quân Ukraine hồi đầu năm, trong nỗ lực cải cách lĩnh vực phòng không.

"Trong tất cả quyết định gây tranh cãi về nhân sự của Tổng thống Zelensky, miễn nhiệm Mykhailo Fedorov có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng nhất đối với nỗ lực quân sự của Ukraine", ban biên tập báo Kyiv Independent cho biết trong bài đăng hôm 16/7, thêm rằng động thái có thể thay đổi cục diện cuộc chiến theo hướng có lợi cho Nga.

"Ông ấy có kế hoạch rõ ràng để giành chiến thắng trong cuộc chiến, điều mà giới lãnh đạo chính trị và quân sự Ukraine còn thiếu. Đối mặt với quân đội Nga đông đảo hơn hẳn, Ukraine cần chiến lược dựa trên công nghệ tiên tiến và tư duy sáng tạo để có cơ hội đánh bại đối phương", bài viết có đoạn.

Với quan điểm công nghệ là chìa khóa để giành chiến thắng trong xung đột, Fedorov là một trong những kiến trúc sư đứng sau chương trình thiết bị không người lái (drone) thời chiến đầy hiệu quả của Ukraine. Chương trình này diễn ra từ thời ông còn làm Bộ trưởng Chuyển đổi số.

Cựu bộ trưởng quốc phòng Ukranie cũng là người đã kêu gọi tỷ phú Mỹ Elon Musk kích hoạt dịch vụ Starlink tại Ukraine. Hệ thống này hiện là huyết mạch trong mạng lưới liên lạc chiến trường của quân đội Ukraine, với hàng chục nghìn bộ thu phát đang được sử dụng.

Sau khi trở thành Bộ trưởng Quốc phòng vào tháng 1, Fedorov đã thúc đẩy hàng loạt thay đổi nhằm cải tổ quân đội Ukraine, tập trung nhiều hơn vào phát triển drone và công nghệ mới nổi. Ông tăng mạnh ngân sách cho drone chiến đấu và công cụ giá rẻ như xe bán tải và xe buggy điều khiển từ xa, ra mắt nhiều chương trình nhằm giảm vấn đề thủ tục hành chính và hậu cần cho các đơn vị tiền tuyến.

Ông cũng chỉ đạo mở rộng sản xuất máy bay không người lái (UAV) tầm trung và tầm xa, cũng như giúp hoạt động mua sắm quốc phòng trở nên thông suốt hơn.

"Thông qua cải cách hệ thống mua sắm công, vốn nổi tiếng là tham nhũng, và áp dụng cơ chế đấu thầu cạnh tranh cho hầu hết hoạt động mua sắm, Mykhailo Fedorov có thể đã tiết kiệm hàng tỷ USD ngân sách cho Ukraine", ban biên tập Kyiv Independent cho biết.

Trong những tháng gần đây, chiến dịch tập kích bằng UAV của Ukraine nhằm vào hạ tầng dầu khí Nga đã thu được nhiều thành công, cắt đứt những tuyến tiếp tế của đối phương và khiến bán đảo Crimea bị cô lập. Các đòn tập kích UAV nhằm vào hệ thống hậu cần được cho là cũng đã góp phần cải thiện tình hình của Ukraine trên tiền tuyến.

Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) hôm 1/7 cho biết trong tháng 4-5, Nga đã mất nhiều lãnh thổ hơn so với phần giành thêm, với mức giảm ròng là 400 km2.

Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA) cũng xác định quân đội Ukraine đã tái kiểm soát khoảng 400 km2 lãnh thổ ở trong và xung quanh tỉnh Dnipropetrovsk, trong chiến dịch phản công hạn chế diễn ra hồi đầu năm. Theo DIA, đây là lần đầu Ukraine giành được nhiều lãnh thổ hơn diện tích để mất kể từ năm 2023.

Kyiv Independent chỉ trích Tổng tư lệnh quân đội Syrsky duy trì văn hóa chỉ huy kiểu cũ, cho rằng kiểu văn hóa này đang gây ảnh hưởng tiêu cực đến nỗ lực quân sự của Ukraine. "Tướng Syrsky đại diện cho mọi thứ mà ông Fedorov muốn thay đổi trong quân đội", báo Ukraine cho hay.

Theo một chỉ huy đơn vị drone Ukraine tham chiến ở mặt trận Donetsk, miễn nhiệm Fedorov là "sai lầm lớn và sẽ khiến quân đội thụt lùi 1.000 bước". "Quân đội Ukraine cần là lực lượng hiện đại và có công nghệ cao. Với kiểu lãnh đạo theo phong cách lạc hậu, chúng tôi sẽ không đạt được bước tiến", chỉ huy này nhận định.

Một binh sĩ Ukraine, phụ trách hoạt động thử nghiệm drone cho lữ đoàn thuộc Lực lượng Phòng vệ Lãnh thổ tại mặt trận đông nam, lo ngại nỗ lực đổi mới của nước này sẽ chậm lại sau khi ông Fedorov ra đi. "Chúng tôi rất buồn và sợ rằng sẽ có tác động xấu", quân nhân này chia sẻ.

Nhiều blogger quân sự Nga cũng bày tỏ vui mừng trước tin Ukraine thay Bộ trưởng Quốc phòng.

Svyatoslav Golikov, nhà bình luận nổi tiếng trên mạng xã hội Nga, cho rằng "những thành tựu" mà đội ngũ của Mykhailo Fedorov đạt được đã gây ra "tác động đáng kể" đối với quân đội Nga. Tài khoản Military Informant cũng nhận định Fedorov là người đứng sau nỗ lực "mở rộng số hóa và sử dụng drone của quân đội Ukraine".

Kyiv Post dẫn lời một bình luận viên cho rằng sự chú trọng của ông Fedorov vào hệ thống không người lái là mối đe dọa với Nga, vì điều này làm suy giảm lợi thế chính của họ là nhân lực dồi dào.

Một người khác có quan điểm ủng hộ chiến sự gọi quyết định thay bộ trưởng quốc phòng Ukraine là "món quà" với Nga, thừa nhận hoạt động quân sự của nước này đã trở nên khó khăn hơn do ông Fedorov từng nhanh chóng đưa vào áp dụng nhiều công nghệ mới.

Tin Gốc: Vnexpress

Phát biểu với CNBC ngày 21.4, Tổng thống Trump nói con tàu chở "một số thứ không mấy tốt đẹp", đồng thời bày tỏ bất ngờ về vụ việc.

"Có lẽ, tôi không biết, nhưng tôi hơi ngạc nhiên, nhưng mối quan hệ rất tốt, tôi nghĩ tôi đã có sự hiểu biết ngầm với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, nhưng không sao cả. Xung đột là như vậy đấy", theo ông.

Tuần trước, ông chủ Nhà Trắng đã tuyên bố Trung Quốc đã cam kết không chuyển giao vũ khí cho Iran, theo AFP.

Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc này. "Theo chúng tôi biết, đây là một tàu container mang cờ nước ngoài. Trung Quốc phản đối bất kỳ sự liên kết và thổi phồng ác ý nào", theo South China Morning Post dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Guo Jiakun.

Ngày 20.4, ông Guo Jiakun cũng bày tỏ "quan ngại" về việc lực lượng Mỹ lên tàu chở hàng của Iran, kêu gọi không leo thang căng thẳng và yêu cầu cả 2 bên cung cấp "các điều kiện cần thiết" để bình thường hóa tình hình ở eo biển Hormuz.

Cũng trong cuộc phỏng vấn của CNBC, Tổng thống Mỹ cho biết không muốn gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, dự kiến hết hạn ngày 22.4, đồng thời cảnh báo Iran "không còn lựa chọn nào khác" ngoài đàm phán.

Ông cũng nhấn mạnh quân đội Mỹ đã tận dụng thời gian ngừng bắn để bổ sung vũ khí và sẵn sàng nối lại các cuộc tấn công nếu cần. "Chúng tôi đã chuẩn bị đầy đủ. Chúng tôi có rất nhiều đạn dược, rất nhiều mọi thứ… chúng tôi đã dùng tiền để bổ sung và có lẽ họ (Iran) cũng đã bổ sung một ít", ông nói.

Trong khi đó, khủng hoảng tại eo biển Hormuz tiếp tục gây lo ngại toàn cầu. Ủy viên Giao thông vận tải của Liên minh châu Âu (EU) Apostolos Tzitzikostas ngày 21.4 cảnh báo hậu quả sẽ "rất thảm khốc" nếu tuyến hàng hải chiến lược này không được khôi phục.

Cùng ngày, giới chức Qatar bày tỏ mong muốn giảm leo thang căng thẳng và thiết lập hòa bình lâu dài khu vực, đồng thời ủng hộ mạnh mẽ sáng kiến của Pakistan nhằm đưa Iran và Mỹ đến bàn đàm phán.

Trong một diễn biến khác, Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) cho biết khoảng 20.000 thủy thủ và 2.000 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư do giao thông qua Hormuz gần như tê liệt. Tổng thư ký IMO Arsenio Dominguez kêu gọi tăng cường hỗ trợ, đặc biệt về sức khỏe tâm lý, cho các thủy thủ đang chịu áp lực kéo dài, theo Al Jazeera.

Tin Gốc: Thanh Niên

Đại sứ Ukraine tại Anh và cựu Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine Valerii Zaluzhnyi chỉ ra xu hướng của một số nhà phân tích phương Tây cho rằng "Nga trên thực tế đã không thắng được cuộc chiến", viện dẫn chiến dịch tấn công tầm xa ngày càng hiệu quả của Ukraine nhằm vào ngành công nghiệp dầu mỏ Nga cũng như chiến dịch tấn công tầm trung đang diễn ra nhằm vào hệ thống hậu cần của Nga.

"Đó là một cách diễn giải sai lầm nguy hiểm về cuộc chiến", ông Zaluzhnyi nói, cho rằng những nhà phân tích tập trung vào các thắng lợi chiến thuật và tác chiến riêng lẻ của Ukraine, thay vì bức tranh chiến lược tổng thể. Ông cho rằng, những nhận định này là quá lạc quan về tình hình xung đột.

Ông Zaluzhnyi nhắc lại quan điểm mà ông đã nhiều lần nêu ra từ năm 2023, mô tả cuộc xung đột hiện nay là một cuộc chiến tiêu hao theo thế trận cố định, được định hình bởi UAV, các hệ thống giám sát và năng lực tấn công chính xác.

"Đây không còn là cuộc chiến của những cuộc cơ động thần tốc nữa. Đây là một cuộc chiến tiêu hao", ông Zaluzhnyi nói.

"Mọi thắng lợi chiến thuật hiện nay đều phải trả giá cực kỳ đắt. Các vị trí có thể bị chiếm giữ, nhưng việc giữ vững, tăng viện và sơ tán thương binh ngày càng trở nên khó khăn dưới sự giám sát liên tục của UAV. Thành công trên chiến trường được đo bằng m thay vì km", ông nhấn mạnh.

Ông Zaluzhnyi cho rằng logic của cuộc chiến tiêu hao vượt xa phạm vi của từng trận đánh hay chiến dịch riêng lẻ, đồng thời nhận định rằng cả các chiến dịch tấn công tầm xa của Ukraine lẫn Nga đều chưa thể tạo ra một đòn quyết định.

"Những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào hệ thống hậu cần và cơ sở hạ tầng trọng yếu của Nga đã gây ra những tổn thất thực sự cho Moscow. Nhưng các cuộc tấn công này rất tốn kém, đòi hỏi công nghệ cao và cuối cùng mang tính đối ứng. Nga vẫn có khả năng đáp trả với sức mạnh tương đương hoặc lớn hơn. Không bên nào có thể dựa vào hình thức tác chiến này để tạo ra một kết quả chiến lược mang tính quyết định", ông viết.

Trên thực chất, Nga vẫn đang kiểm soát khoảng 20% lãnh thổ Ukraine và đang đạt được đà tiến ở vùng Donetsk. Nga cũng tuyên bố các đòn tập kích của Ukraine không thể làm họ lung lay và vẫn quyết thực hiện các mục tiêu đã đề ra từ đầu.

Mặt khác, ông Zaluzhnyi cũng cho rằng các chiến dịch tấn công tầm xa và tấn công tầm trung của Ukraine có thể giúp Kiev cải thiện vị thế trong các cuộc đàm phán tương lai.

Ông dự đoán, trong tương lai, Nga có thể không đạt được các mục tiêu ban đầu đưa ra khi mở chiến dịch quân sự, nhưng vẫn có khả năng tiếp tục cuộc chiến tiêu hao kéo dài. Trong khi đó, Ukraine có thể duy trì nền độc lập của mình nhưng không đủ khả năng dùng vũ lực để đẩy lùi lực lượng Nga khỏi các khu vực mà Moscow kiểm soát.

"Những cuộc chiến tiêu hao không tạo ra người chiến thắng rõ ràng theo nghĩa truyền thống. Chúng được quyết định bởi sức bền", ông Zaluzhnyi viết.

Ông cũng đưa ra lời cảnh báo rằng sức bền của Ukraine phụ thuộc rất lớn vào sự hỗ trợ liên tục từ các đồng minh, trong khi theo ông, sự hỗ trợ đó đang xuất hiện những dấu hiệu suy giảm.

"Những thay đổi chính trị tại Washington và các bất đồng kéo dài trong nội bộ châu Âu đặt ra câu hỏi hoàn toàn chính đáng về việc liệu mức độ hỗ trợ hiện nay có thể được duy trì vô thời hạn hay không", ông Zaluzhnyi viết.

Tin Gốc: Dân Trí