Các nhà khảo cổ khai quật ngôi mộ M39 tại nghĩa trang Sơn Giáp Bảo gần thành phố Cố Nguyên, khu tự trị Ninh Hạ, cách Vạn lý Trường thành khoảng 1,5 km về phía nam và phát hiện một chiếc bình đồng chứa 3.740 ml chất lỏng trong suốt, màu xanh nhạt và không mùi. Ngôi mộ có niên đại vào cuối thời Chiến quốc (năm 547-221 trước Công nguyên). Theo bài báo công bố trên tạp chí Journal of Archaeological Science: Reports, nhóm nghiên cứu phân tích thành phần của loại bia trong bình có miệng hình củ tỏi, qua đó hiểu rõ hơn về cách thức nấu bia dưới thời nhà Tần.
Theo Bioscience, chất lỏng trong bình ở trạng thái bảo quản tốt, không bay hơi hay rò rỉ vào lớp đất xung quanh suốt 2.300 năm nhờ niêm phong hai lớp gồm nút vải chèn ở miệng chai và lớp bùn hữu cơ ở bên ngoài. Sự kết hợp này ngăn chặn cả không khí và nước ngầm trong suốt hai thiên niên kỷ, giữ loại đồ uống lên men từ ngũ cốc cổ xưa còn nguyên vẹn.
Nghĩa trang Sơn Giáp Bảo bao gồm 183 hố chôn, trong đó 179 hố thuộc thời nhà Tần. Khu vực này là nơi chôn cất dành cho binh lính và dân thường dọc theo phòng tuyến biên giới. Miệng bình hình củ tỏi là đặc trưng của đồ gốm nhà Tần, gắn liền với đồ uống có cồn. Các nhà nghiên cứu lấy mẫu cả chất lỏng và lượng nhỏ cặn lắng trong bình, sau đó áp dụng một loạt kỹ thuật phân tích.
Phân tích bằng quang phổ hồng ngoại biến đổi Fourier ban đầu xác định những nhóm chất hữu cơ và mô hình phân biệt nhanh so sánh cặn lắng cổ đại với mẫu vật hiện đại, hé lộ đó là dấu vết của đồ uống có cồn. Sau đó, nhóm nghiên cứu sử dụng kỹ thuật đo khối phổ song song và khối phổ orbitrap độ phân giải cao để định lượng các chất chuyển hóa. Họ phát hiện hơn 2.400 hợp chất độc đáo, loại trừ khả năng chất lỏng trong bình chỉ là nước ngầm ngấm vào qua nhiều thế kỷ. Những hợp chất đã nhận biết thuộc 24 nhóm hóa học, bao gồm axit amin, axit béo và carbohydrate. Axit lactic chiếm phần lớn trong khi axit tartaric chỉ xuất hiện ở nồng độ thấp, chứng tỏ chất lỏng là một loại bia làm từ ngũ cốc, không phải rượu trái cây.
Kết quả phân tích vi mô hạt tinh bột và hạt khoáng thực vật tách từ cặn lắng phù hợp với hạt kê và cây trong nhóm Triticeae, bao gồm lúa mỳ và lúa mạch. Mẫu cặn lắng cũng chứa 8.571 tế bào nấm men, phản ánh việc sử dụng chất lên men có chủ đích. Không có tài liệu lịch sử nào mô tả chính xác công thức nấu bia kết hợp kê với lúa mỳ hoặc lúa mạch và nấm men. Mức axit lactic cao hé lộ hương vị chua rõ rệt và thành phần tổng thể cho thấy đây là một đồ uống lên men bổ dưỡng.
Trong ngôi mộ, chiếc bình đồng đóng vai trò như vật cúng tế, thể hiện niềm tin người chết cần thức ăn và đồ uống ở thế giới bên kia. Theo Popular Science, sự tồn tại của lượng bia lớn được niêm phong và bảo quản cẩn thận chứng minh kỹ thuật nấu bia và công nghệ cất giữ thời nhà Tần không chỉ giới hạn ở tầng lớp thượng lưu. Những thợ nấu bia thời Tần đã làm chủ kỹ thuật lên men và định hình hương vị, tạo ra loại đồ uống dễ tiếp cận với nhiều người.
Các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Sư phạm Tây Bắc phối hợp cùng Công ty Công nghệ Cam Túc Zhulong tại Trung Quốc vừa chế tạo thành công loại pin hạt nhân thế hệ mới mang tên "Qianjiyuan Tianshu". Thiết bị đột phá này sử dụng đồng vị phóng xạ carbon-14 kết hợp với bộ chuyển đổi silicon carbide do Trung Quốc tự sản xuất. Đây được coi là một bước tiến vượt bậc mang tính độc lập hoàn toàn về công nghệ, giúp tạo ra nguồn năng lượng bền bỉ vượt trội so với các loại pin hóa học truyền thống.
Hoạt động dựa trên nguyên lý giải phóng năng lượng từ quá trình phân rã chất phóng xạ bên trong, pin hạt nhân có thể duy trì dòng điện lâu hơn pin thông thường nhờ chu kỳ bán rã kéo dài hàng thập kỷ hoặc thế kỷ. Công nghệ này trước đây vốn là 'trái tim' của các tàu vũ trụ do Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA) chế tạo hay các xe tự hành thám hiểm mặt trăng Chang’e của Trung Quốc. Giờ đây, quốc gia này đang hướng đến mục tiêu thu nhỏ và tăng cường sức mạnh của loại pin này để tối ưu hóa cho các ứng dụng công nghiệp.
So với phiên bản tiền nhiệm Zhulong-1, pin hạt nhân Qianjiyuan Tianshu sở hữu năm cải tiến lớn mang tính cách mạng, giải quyết triệt để các nhược điểm về giá thành và hiệu suất thấp. Điểm đặc biệt nằm ở thiết kế xếp chồng ba chiều giúp tối ưu không gian, đi kèm hệ thống quản lý vi nguồn tự vận hành thông minh. Nhóm nghiên cứu đã cắt giảm lượng vật liệu phóng xạ xuống chỉ còn 22%, nhưng lại nâng hiệu suất công suất tối đa lên gấp 2,6 lần mà vẫn duy trì điện áp ổn định.
Với kích thước siêu nhỏ gọn chỉ hơn 1 inch khối (16,8 cm³), viên pin đặc biệt này sử dụng 129 millicurie carbon-14 để cung cấp dòng điện 0,713 microampere và điện áp 2,06V. Thay vì dùng vật liệu nhiệt điện cồng kềnh cần nhiệt độ cao như công nghệ cũ, Qianjiyuan Tianshu chuyển trực tiếp hạt beta từ quá trình phân rã vào chất bán dẫn để tạo ra dòng điện. Cơ chế này hoạt động tương tự như một tấm pin năng lượng mặt trời, nhưng thay vì hấp thụ ánh sáng, nó lại vận hành hoàn toàn dựa trên bức xạ.
Dù các nhà khoa học chỉ cắt giảm 17% thể tích của khối pin, họ đã xuất sắc nâng mật độ năng lượng thể tích lên gấp khoảng 15 lần. Do chu kỳ bán rã của carbon-14 kéo dài tới 5.730 năm, tờ South China Morning Post nhận định loại pin hạt nhân này sở hữu tuổi thọ hoạt động thực tế lên đến hàng nghìn năm. Sự nhỏ gọn, an toàn và bền bỉ vô song này mở ra tiềm năng ứng dụng khổng lồ cho các thiết bị y tế cấy ghép và cảm biến công nghiệp vùng hẻo lánh.
Lắp đặt hệ thống pin năng lượng mặt trời cho gia đình là một khoản đầu tư ban đầu tốn kém. Mặc dù giải pháp này giúp tiết kiệm tiền điện đáng kể, nhưng thực tế người dùng phải mất nhiều năm mới có thể đạt đến điểm hòa vốn về mặt tài chính. Chính vì lý do đó, tuổi thọ trung bình của các tấm pin luôn là mối bận tâm hàng đầu của các chủ nhà trước khi quyết định xuống tiền. Vậy nếu được bảo trì, bảo dưỡng đúng cách, những tấm pin này có thể vận hành trong bao lâu?
Theo đó, Cơ quan Bảo vệ Môi trường (EPA) của Mỹ khẳng định, nếu được chăm sóc đúng cách, một bộ pin mặt trời chất lượng cao hoàn toàn có thể kéo dài tuổi thọ từ 25 năm trở lên.
Mặc dù vậy, độ bền thực tế của hệ thống điện mặt trời vẫn phụ thuộc lớn vào chủng loại vật liệu chế tạo mà người dùng lựa chọn. Các tấm pin mặt trời silicon sử dụng tế bào quang điện đơn tinh thể hoặc đa tinh thể thường hoạt động bền bỉ trọn vẹn suốt 25 năm hoặc lâu hơn. Trong khi đó, dòng pin dạng màng mỏng có tuổi thọ thấp hơn đáng kể khi chỉ kéo dài khoảng 10 đến 20 năm. Bản chất của các tấm pin này không đột ngột ngừng chạy mà sẽ thoái hóa và giảm dần hiệu suất theo thời gian trước khi người dùng cần nâng cấp vì lý do tài chính.
Theo số liệu từ NLR, các hệ thống quang điện tại Mỹ có mức tổn thất hiệu suất trung bình khoảng 0,75% mỗi năm. Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu phát hiện tỷ lệ suy giảm hiệu suất này sẽ tăng lên gấp đôi nếu hệ thống được lắp đặt ở những vùng khí hậu nắng nóng. Điều này đồng nghĩa với việc vào năm thứ 30, hiệu suất hoạt động của các tấm pin thông thường sẽ sụt giảm xuống mức dưới 80% so với ban đầu. Tuy nhiên, nếu sử dụng các tấm pin cao cấp ở vùng khí hậu phù hợp, tỷ lệ thoái hóa có thể chỉ ở mức 0,30% mỗi năm và giữ hiệu suất trên 90% sau 25 năm.
Để duy trì hiệu suất đỉnh, các chuyên gia khuyến nghị chủ nhà nên lên lịch vệ sinh định kỳ từ 2 đến 4 lần mỗi năm tùy theo mùa và vị trí lắp đặt. Việc bỏ bê không làm sạch bụi bẩn, phấn hoa hay rác vụn tích tụ trên bề mặt tấm pin phẳng là một sai lầm lớn làm giảm sản lượng điện đầu ra.
Dẫu vậy, các công ty năng lượng luôn khuyến cáo người dân không nên tự ý leo trèo vệ sinh trên mái nhà vì lý do an toàn và nguy cơ làm hư thiết bị. Mọi hư hại do quá trình tự bảo dưỡng sai cách đều bị từ chối bảo hành, do đó người dùng nên theo dõi hiệu suất qua ứng dụng để gọi kỹ thuật viên vệ sinh kịp thời.
Theo Quyết định 23 của Chính phủ ký ngày 15/5, danh mục được ưu tiên đầu tư phát triển gồm 70 trong số 84 công nghệ cao mà Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất hồi tháng 3.
Quyết định này có hiệu lực từ ngày 1/7, nhằm cập nhật các xu hướng công nghệ mới, thay thế cho Danh mục công nghệ cao được ưu tiên, khuyến khích phát triển trong Quyết định 38 năm 2020.
Theo đó, 70 công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển tập trung vào nhiều nhóm lĩnh vực như công nghệ số, bán dẫn - viễn thông, sản xuất thông minh, năng lượng, sinh học và vật liệu tiên tiến. Bên cạnh nhóm công nghệ số quen thuộc như AI, dữ liệu lớn, blockchain, IoT, Digital Twin, lượng tử, danh mục còn đề cập đến nhiều mảng công nghệ mới, tiên tiến trên thế giới, về sản xuất, năng lượng, sinh học và vật liệu.
Chẳng hạn ở lĩnh vực công nghiệp, danh mục đề cập robot tiên tiến, phương tiện tự hành, in 3D, sản xuất thông minh và máy CNC thế hệ mới. Một số công nghệ khác liên quan năng lượng tái tạo, lưới điện thông minh, lưu trữ năng lượng, công nghệ lưu trữ carbon, công nghệ vệ tinh tầm thấp và drone.
Trong lĩnh vực sinh học và y tế, danh mục gồm công nghệ gene, mô phỏng cơ quan người (organoid) hỗ trợ chẩn đoán, điều trị thông minh.
Ở nhóm sản phẩm công nghệ cao "được khuyến khích phát triển" quyết định cũng phê duyệt 100 sản phẩm. Trong số này có các hệ thống, thiết bị, phần mềm nhận dạng, phân tích, dự báo, điều khiển dựa trên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu; nền tảng hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI; phần mềm cá nhân hóa lộ trình học tập dựa trên dữ liệu lớn; hệ thống, thiết bị giáo dục và đào tạo thông minh cho STEAM.
Theo quyết định, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ ngành rà soát, đánh giá định kỳ để trình Thủ tướng cập nhật danh mục công nghệ cao và sản phẩm công nghệ cao phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội.
