Những ngày Guardiola chia tay bóng đá Anh cũng là thời điểm nổ ra cuộc phân tranh dữ dội với huyền thoại Old Trafford, Ferguson. Nếu những cuộc đối đầu trực tiếp giữa hai nhân vật này ở giai đoạn Guardiola còn dẫn dắt Barca từng chỉ là cơ sở để đánh giá tiềm năng của HLV người Tây Ban Nha, thì di sản của ông ở Man City chính thức mở ra cuộc tranh luận “Ai vĩ đại hơn?”.
Câu trả lời hiển nhiên bị chia rẽ bởi lăng kính định kiến của người hâm mộ. CĐV Man Utd cho rằng Ferguson là số một. Trong khi đó, phần còn lại của thế giới đều công nhận Guardiola đã làm lu mờ cựu HLV người Scotland ở mọi khía cạnh có thể đong đếm. Những thành tựu vô tiền khoáng hậu giúp định vị ông ở một đẳng cấp khác biệt.
Không một nhà vô địch Ngoại hạng Anh nào giành được nhiều điểm số hơn Man City của Guardiola. Tập thể này đã thiết lập những chuẩn mực mới khi phá vỡ cột mốc 100 điểm ở mùa 2017-2018. Cũng chưa từng có chiến lược gia nào giành được 4 chức vô địch Anh liên tiếp. Và tại xứ sương mù này, chỉ có Bob Paisley mới gặt hái nhiều vinh quang đến thế trong một quãng thời gian không dài.
Khi Guardiola đến Anh vào năm 2016, Man City vẫn kém xa Man Utd và Liverpool về bề dày truyền thống, với chỉ 18 danh hiệu lớn nhỏ. Nhưng bằng việc mang về thêm 20 chiếc cup, Guardiola đã vẽ lại bản đồ bóng đá Anh mãi mãi. Ông biến Man City thành một gã khổng lồ, một biểu tượng của triết lý bóng đá vị nghệ thuật, và thứ bản sắc này chắc chắn sẽ được đem ra để so sánh đối với mọi HLV kế nhiệm sau này.
Đó cũng chính là dấu ấn ông để lại ở Barca, với 3 La Liga liên tiếp và 2 Champions League. Vậy nên, tôi luôn thấy khó hiểu với những ai xếp Ferguson trên Guardiola. Tôi không tìm nổi một lý do thỏa đáng nào để biện minh cho nhận định đó. Những ai bảo thủ phủ nhận điều này dường như đã quên mất rằng, khi hai bộ óc thiên tài này đối đầu nhau ở sân khấu lớn nhất cấp CLB, Guardiola luôn giành phần thắng thuyết phục.
Đội hình mạnh nhất lịch sử Man Utd của Ferguson đã bại trận 0-2 trước Barca của Guardiola ở chung kết Champions League 2009. Hai năm sau, nhà vô địch La Liga tiếp tục viết nên một bài học bóng đá mẫu mực – thứ đã thay đổi cách vận hành của thế giới túc cầu ở mọi cấp độ trong suốt 15 năm qua – khi hạ gục một Man Utd với đầy hào thủ 3-1.
Trong suốt 26 năm tại vị ở Old Trafford, Ferguson đã nâng tầm chiến thắng thành một thói quen để mang về 38 danh hiệu. Nhưng tỷ lệ thắng của Guardiola trong 10 năm ở Man City lại cao hơn hẳn. Đúng là ông chưa thể bắt kịp kỷ lục 13 Ngoại hạng Anh của Ferguson. Nhưng liệu chúng ta có đang đánh giá sự vĩ đại của một HLV chỉ dựa vào lòng trung thành lâu năm với một CLB duy nhất?
Ở tuổi 55, Guardiola đã xưng vương tại ba nền bóng đá hàng đầu châu Âu. Về lý thuyết, dựa trên quỹ đạo thăng tiến hiện thời, nếu HLV sinh năm 1971 đủ năng lượng để cống hiến cho bóng đá đến năm 71 tuổi như Ferguson, số danh hiệu ông gặt hái được chắc chắn sẽ còn đồ sộ hơn nhiều.
Một yếu tố quan trọng không kém chính là di sản mà chiến lược gia Catalonia để lại. Di sản đó ở một tầm vóc hoàn toàn khác, bởi ông là người có tầm ảnh hưởng lớn nhất đến bóng đá trong thế kỷ 21, giai đoạn bao trùm cả thời kỳ đỉnh cao của Ferguson. Chưa từng có HLV nào tạo ra nhiều “bản sao” đến thế. Guardiola đã viết lại các giáo trình huấn luyện và định nghĩa lại tư duy bóng đá hiện đại.
Người ta thường dùng cụm từ “phát minh lại bánh xe” để mỉa mai các HLV cố tỏ ra khác biệt. Nhưng ngay từ ngày đầu cầm quân, Guardiola đã là người dẫn đầu xu thế chứ không phải kẻ ăn theo. Ông tiếp thu nguồn cảm hứng từ người thầy quá cố Johan Cruyff để áp dụng chiến thuật số 9 ảo và các tiền đạo cánh giãn biên cực đại thời còn ở Barca.
Nhưng trước đó, đã có ai trong chúng ta hình dung ra viễn cảnh một đội bóng thống trị nước Anh với những trung vệ lai (hybrid) và hậu vệ cánh có thể chơi ở trung lộ như những tiền vệ làm bóng? Hay việc các thủ môn sẽ không có chỗ đứng nếu kỹ năng chơi chân không xuất sắc như chơi tay?
Một số HLV vĩ đại nhất lịch sử thành công nhờ việc nâng tầm và thực thi hoàn hảo các ý tưởng sẵn có. Ferguson chính là học trò xuất sắc kế thừa di sản của Sir Matt Busby và người thầy Jock Stein, áp đặt lối chơi tấn công 4-4-2 trực diện, bốc lửa và đầy thực dụng.
Paisley xứng đáng góp mặt trong danh sách những nhà cầm quân xuất sắc nhất mọi thời xét về số lượng danh hiệu đồ sộ. Ông thường bị ngó lơ ở vị trí số một vì như chính ông từng thừa nhận, ông được ca ngợi nhờ tiếp quản và phát triển trên nền móng vững chắc do Bill Shankly để lại – người mà triết lý bóng đá vẫn luôn thấm đẫm tại Anfield.
Paisley đã chinh phục châu Âu bằng cách nhào nặn những tư tưởng tiến bộ nhất của Shankly, đồng thời không ngừng tiến hóa sau khi học hỏi từ tập thể Ajax huyền thoại của Rinus Michels. Chiến thắng 5-0 của Ajax trước Liverpool của Shankly vào giữa những năm 1960 đã thay đổi hoàn toàn tư duy của đội bóng vùng Merseyside, mở ra một kỷ nguyên thống trị cả ở quốc nội lẫn châu Âu.
Guardiola tiếp nối trường phái của Michels thông qua Cruyff, nhưng ông đã vượt qua cả hai bậc tiền bối để trở thành môn đồ thành công nhất của triết lý “bóng đá tổng lực” (total football). Ông nhào nặn một Barca tiệm cận sự hoàn hảo. Và rồi ông lặp lại kỳ tích đó với thế hệ vàng đầu tiên của mình tại Man City – một nhà vô địch Ngoại hạng Anh tuyệt đối không có điểm yếu.
Luồng ý kiến ủng hộ Ferguson luôn mang thành công của ông tại Aberdeen để phản biện, lập luận rằng Guardiola chưa bao giờ dẫn dắt một đội bóng có tiềm lực tài chính hạn hẹp đi đến danh hiệu quốc nội và vinh quang châu Âu.
Tuy nhiên, bạn không thể đánh giá sự phân hóa giàu nghèo sâu sắc giữa các CLB lớn và nhỏ ở thế kỷ 21 bằng cán cân lực lượng tương đối cân bằng của những năm 1980. Đó là thời đại mà Gothenburg có thể vô địch Cup UEFA 1982 dưới sự dẫn dắt của Sven-Goran Eriksson, hay Dundee Utd có thể lọt vào bán kết Cup C1 1984 và chung kết Cup UEFA 1987.
Tôi nói vậy không nhằm mục đích xem nhẹ những chiến tích phi thường của Ferguson tại Scotland, nhưng việc dùng chúng để hạ thấp trình độ của Guardiola thì lại quá phi lý. Không một HLV hiện đại nào có thể tái hiện những gì Ferguson đã làm ở Aberdeen, hay Brian Clough ở Nottingham Forest. Ngày nay, cứ mỗi khi một đội tầm trung trỗi dậy thách thức giới tinh hoa, họ sẽ ngay lập tức bị xâu xé chỉ sau một vài kỳ chuyển nhượng.
Những HLV như Ferguson hay Guardiola sẽ không thể duy trì vị thế ở một CLB như Aberdeen trong suốt 8 năm, bởi họ sẽ liên tục phải thay máu đội hình và xây dựng lại từ đầu. Leicester City từng vô địch Ngoại hạng Anh rồi mất N’Golo Kante ngay trong mùa hè năm đó, hay Monaco phải ngậm ngùi chia tay Kylian Mbappe sau khi xưng vương nước Pháp và vào đến bán kết Champions League 2016-2017.
Nếu Aberdeen của Ferguson xuất hiện ở thời này, những Willie Miller, Alex McLeish hay Eric Black đã đầu quân cho các CLB lớn hơn với mức giá và mức lương khó cưỡng trước khi kịp có cơ hội vô địch Cup C2. Một CLB hàng đầu tại Champions League cũng sẽ ngay lập tức trải thảm đỏ đón bất kỳ HLV nào sớm cho thấy tài năng ở cấp độ đó.
Một lập luận khác được dùng để ủng hộ Ferguson là ông đã xây dựng được nhiều thế hệ đội hình khác nhau để duy trì sự thống trị tại Ngoại hạng Anh. Nhưng Guardiola cũng như vậy. Ông thay thế mượt mà những ngôi sao đẳng cấp thế giới để giữ cho cỗ máy chiến thắng luôn lăn bánh. Những Yaya Toure, Vincent Kompany, David Silva, Sergio Aguero hay Kevin De Bruyne lần lượt ra đi, nhưng các danh hiệu thì vẫn cứ đến đều đặn.
Chúng ta cũng cần có sự tách bạch rạch ròi giữa khâu quản lý thượng tầng và thiên tài trên băng ghế chỉ đạo, khi cho rằng kỷ nguyên Guardiola được “nuôi” bởi hàng tỷ USD từ Abu Dhabi và có thể bị hoen ố bởi các cáo buộc vi phạm quy định tài chính. Bất kể kết quả cuộc điều tra có ra sao, tài năng kiệt xuất của Guardiola vẫn không thể bị lu mờ.
Suy cho cùng, Man Utd đã chi nhiều tiền hơn Man City cho khâu chuyển nhượng trong 10 năm qua. “Quỷ Đỏ” dưới thời Ferguson luôn là đội bạo chi, phá vỡ kỷ lục chuyển nhượng nước Anh với tần suất dày đặc hơn nhiều so với Guardiola.
Thước đo thực sự của sự vĩ đại thường trở nên rõ ràng nhất qua những gì diễn ra hậu kỷ nguyên đó. Man United vẫn chưa thể lấy lại vị thế vốn có từ ngày Ferguson giải nghệ, và dù Enzo Maresca có thể là một sự thay thế xứng đáng cho Guardiola, Man City chắc chắn sẽ không còn duy trì được vị thế độc tôn như trước.
Với cuộc chia tay của Guardiola, một kỷ nguyên của Ngoại hạng Anh chính thức khép lại. Ông rời Man City với tư cách là HLV vĩ đại nhất lịch sử túc cầu.
Sáng 25.6, tại trụ sở Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF), VFF phối hợp với FIFA tổ chức hội thảo phân tích môi trường bóng đá nghiệp dư nhằm đánh giá thực trạng và định hướng phát triển bóng đá phong trào tại Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, Tổng thư ký VFF Nguyễn Văn Phú nhấn mạnh bóng đá phong trào là nền tảng của hệ sinh thái bóng đá quốc gia. Theo ông, nguồn lực cho các đội tuyển quốc gia được hình thành từ các trung tâm bóng đá cộng đồng và các sân chơi phong trào. Vì vậy, đầu tư cho bóng đá cơ sở là yếu tố quan trọng để phát triển bền vững bóng đá Việt Nam.
Đại diện FIFA, chuyên gia Aris Caslib cho biết tổ chức này đang phối hợp với VFF thực hiện nghiên cứu chuyên sâu về bóng đá nghiệp dư tại Việt Nam. Các dữ liệu thu thập sẽ là cơ sở để xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với điều kiện thực tế.
Tại hội thảo, chuyên gia Chokey Nima công bố nhiều số liệu đáng chú ý từ nghiên cứu của FIFA. Theo đó, bóng đá phong trào hiện chiếm tới 99% tổng số hoạt động bóng đá trên toàn thế giới, trong khi bóng đá chuyên nghiệp chỉ chiếm dưới 1%.
Nghiên cứu được thực hiện tại 185 trong tổng số 211 liên đoàn thành viên FIFA, dựa trên gần 3.000 bảng khảo sát, hơn 800 cuộc phỏng vấn cùng hàng nghìn biểu mẫu dữ liệu.
FIFA cũng cho biết hiện thế giới có khoảng 28 triệu cầu thủ đăng ký chính thức, nhưng số người chơi bóng đá theo hình thức phong trào lên tới khoảng 300 triệu người. Trung bình mỗi 1 triệu dân có khoảng 59 sân bóng.
Theo các chuyên gia FIFA, để phát triển bóng đá phong trào hiệu quả cần tập trung vào 4 yếu tố gồm người tham gia, hệ thống giải đấu và hoạt động, lực lượng tổ chức cùng phương thức phát triển phù hợp với từng quốc gia.
Qua những đánh giá ban đầu, FIFA cho rằng bóng đá phong trào tại Việt Nam vẫn phát triển theo hướng phân tán, thiếu sự kết nối giữa các giải đấu, trường học và các tổ chức liên quan. Điều này có thể khiến quá trình phát hiện, đào tạo tài năng trẻ chưa đạt hiệu quả cao.
Bên cạnh đó, số lượng huấn luyện viên có chứng chỉ chuyên môn vẫn còn thấp hơn mức trung bình của thế giới.
Từ những kết quả phân tích, FIFA khuyến nghị VFF tiếp tục xây dựng cơ sở dữ liệu tập trung, tăng cường liên kết giữa các thành phần trong hệ sinh thái bóng đá phong trào, đồng thời mở rộng các chương trình đào tạo dài hạn cho đội ngũ huấn luyện viên và cán bộ quản lý.
Ngoài ra, phát triển bóng đá học đường và khuyến khích nữ giới tham gia các hoạt động bóng đá cộng đồng cũng được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn tới.
Thông qua hội thảo, FIFA kỳ vọng VFF và các địa phương sẽ có thêm cơ sở để xây dựng chiến lược phát triển bóng đá phong trào phù hợp, tạo nền tảng cho bóng đá chuyên nghiệp và các đội tuyển Việt Nam trong tương lai.
Ngày 18.12.2025 trên sân Rajamangala, từ quả đá phạt góc ở phút 60, trung vệ Phạm Lý Đức đã bật cao hơn hẳn, gây sức ép buộc hậu vệ U.23 Thái Lan đá phản lưới nhà giúp U.23 Việt Nam gỡ hòa 2-2, từ đó thắng 3-2 chung cuộc để đoạt HCV SEA Games 33.
Trước đó ở giải U.23 Đông Nam Á 2025, Lý Đức cũng đã lên tiếng với bàn thắng ở phút 35, giúp U.23 Việt Nam mở ra chiến thắng 2-1 trước đối thủ U.23 Campuchia để vào bán kết với ngôi đầu bảng B và sau đó vô địch bằng cách đánh bại chủ nhà Indonesia.
Sau 2 chức vô địch ở cấp độ khu vực (HCV U.23 Đông Nam Á 2025 và SEA Games 33 tại Thái Lan), Lý Đức tiếp tục là mảnh ghép cực kỳ quan trọng của U.23 Việt Nam chinh phục VCK U.23 châu Á 2026, nơi thầy trò HLV Kim Sang-sik đánh bại U.23 Hàn Quốc để giành HCĐ.
Trước đó, Lý Đức đã tiến một bước quan trọng lên đội tuyển Việt Nam, khi được HLV Kim Sang-sik triệu tập cho trận mở màn vòng loại Asian Cup 2027 gặp Lào (ngày 25.3). Trận này anh ngồi dự bị, trước khi được tung vào sân thi đấu trong chuyến làm khách trên sân Bukit Jalil của Malaysia ngày 10.6.2025.
Từng bước một, chàng trai sinh tại (địa chỉ cũ Xã Long Thuận, huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh) đã có những bước tiến mạnh mẽ ở các cấp đội tuyển quốc gia nhờ thể hình ấn tượng (cao 1,82 m) và lối chơi mạnh mẽ, hiện đại.
Nhưng ít ai biết rằng, dù sớm bày tỏ tình yêu và năng khiếu với trái bóng từ khi mới 3 tuổi, nhưng hành trình đến với môn thể thao vua của trung vệ sinh năm 2003 lại không trải hoa hồng, ngược lại phải vượt qua muôn vàn khó khăn trắc trở.
Đầu tiên, Lý Đức đã vấp phải sự phản đối của gia đình, đặc biệt là ba mẹ muốn con theo học văn hóa để có cái nghề ổn định. Rất may, quyết tâm của anh bà ngoại ra mặt bảo lãnh đã giúp Lý Đức dự thi và trúng tuyển vào Học viện PVF năm 2013.
Đến năm 2016, khi Lý Đức đang hoang mang tột độ khi có tên trong danh sách bị loại sau đợt sàng lọc mạnh mẽ nhất trong lịch sử Học viện PVF, thì bất ngờ ba anh (ông Phạm Văn Tuấn) đích thân lấy xe máy, đội mưa chạy 4-5 tiếng đồng hồ từ Tây Ninh đến Đồng Tháp để đưa Lý Đức dự thi vòng loại tuyển sinh khóa 1 Học viện Bóng đá Nutifood.
Tại Học viện Bóng đá Nutifood, Phạm Lý Đức được sống trong môi trường phát triển toàn diện về chuyên môn, văn hóa, tâm lý như cách những Công Phượng, Tuấn Anh, Xuân Trường từng trưởng thành dưới sự dìu dắt của HLV Guillaume Graechen.
Lý Đức chia sẻ: "Con đường đến với bóng đá của tôi gặp nhiều thử thách nhưng nhờ đó tôi biết trân trọng những điều quý giá nhất. Ba mẹ tôi từ chỗ phản đối đã trở thành chỗ dựa vững chắc, là bạn đồng hành và động viên đặc biệt giúp tôi luôn mạnh mẽ hướng về phía trước.
Những lần sáng mẹ chở về, hôm sau 3 giờ sáng ba con cùng dậy để trở lại học viện vẫn khiến tôi nhớ mãi… Đặc biệt, mái nhà Nutifood và thầy Giôm đã trao cho tôi cơ hội thứ 2 để theo đuổi giấc mơ, cho tôi môi trường hoàn hảo để trở thành mẫu cầu thủ phù hợp cho bóng đá hiện đại.
Học viện Bóng đá Nutifood đã cung cấp chúng tôi chế độ dinh dưỡng quá tuyệt vời. Các thầy cô quan tâm, săn sóc chúng tôi từng chút một từ miếng ăn giấc ngủ, học chuyên môn đến học văn hóa, từ những phép ứng xử chuẩn mực nhỏ nhất…".
Năm 2021 khi mới 18 tuổi, Lý Đức đã cùng những Quốc Việt, Nhật Minh... trong màu áo U.21 Nutifood vô địch U.21 quốc gia năm 2021. Đến năm 2024, anh và các đồng đội cùng U.21 HAGL một lần nữa vô địch U.21 quốc gia.
Còn nhớ ở SEA Games 33 cũng như VCK U.23 châu Á, Lý Đức từng gây ấn tượng mạnh mẽ cho đông đảo truyền thông khi tự tin ngồi cùng HLV Kim Sang-sik, "bắn" tiếng Anh như gió với giới truyền thông quốc tế trong các buổi họp báo của U.23 Việt Nam.
Lý Đức chia sẻ: "Đến lúc này, tôi càng quý trọng giai đoạn học tập mọi thứ tại Học viện Bóng đá Nutifood. Từ bài học về khẩu phần ăn đến giao tiếp, những yêu cầu bắt buộc mỗi ngày phải trả bài đủ 10 từ mới tiếng Anh mới được đi ngủ…
Hiện tại, tôi và rất nhiều bạn đang theo học năm cuối chương trình đại học chính quy ở Trường ĐH Sư phạm TDTT TP.HCM. Tất cả là nhờ những năm tháng gắn bó tại Học viện Bóng đá Nutifood tại TP.HCM và sau này là trung tâm Hàm Rồng".
Đã khép lại đời bóng đá trẻ, ở tuổi 23 Lý Đức đang tạm khoác áo theo dạng cho mượn để giúp PVF-CAND cố gắng trong cuộc chiến trụ hạng, xa hơn sẽ là nâng cấp bản thân ở môi trường chuyên nghiệp, hướng đến khẳng định mình tại đội tuyển Việt Nam.
Bước vào trận đấu loại trực tiếp thứ hai tại World Cup 2026, cả Canada và Ma Rốc đều nhập cuộc với sự thận trọng cao độ. Đại diện Bắc Mỹ tận dụng lợi thế thể hình và sự cổ vũ cuồng nhiệt của khán giả nhà để thiết lập một thế trận chặt chẽ, chủ động áp sát ngay từ phần sân đối phương nhằm chia cắt các mũi tấn công của đối thủ. Lối chơi kỷ luật này giúp Canada vô hiệu hóa thành công các ngôi sao bên phía đại diện châu Phi, đồng thời bảo vệ được mành lưới trong hơn 45 phút đầu tiên.
Tuy nhiên, thế bế tắc đã nhanh chóng bị phá vỡ ngay đầu hiệp 2 khi các cầu thủ Ma Rốc chủ động tăng tốc. Bước ngoặt đến ở phút 50 khi thủ quân Achraf Hakimi thực hiện đường chuyền ngang từ chấm đá phạt để Azzedine Ounahi băng lên đệm lòng hiểm hóc từ ngoài vòng cấm, mở tỷ số trận đấu.
Sau khi để thủng lưới, Canada buộc phải đẩy cao đội hình tìm bàn gỡ, nhưng điều này vô tình tạo điều kiện cho các cầu thủ Ma Rốc phô diễn lối chơi phản công sở trường đầy tốc độ. Đến phút 82, Brahim Diaz đột nhập vòng cấm và chuyền bóng tinh tế để Ounahi dứt điểm gọn gàng làm tung lưới Canada lần thứ hai, nhân đôi cách biệt cho đại diện châu Phi.
Những phút cuối trận chứng kiến nỗ lực trong tuyệt vọng của đội bóng xứ sở lá phong, khi các đợt lên bóng của họ dễ dàng bị hàng phòng ngự Ma Rốc bẻ gãy. Dấu chấm hết cho đội đồng chủ nhà đến ở phút 90+8, khi tiền đạo Soufiane Rahimi dễ dàng ghi bàn ấn định chiến thắng 3-0 từ một tình huống phản công chớp nhoáng.
Chiến thắng thuyết phục này đưa "những chú sư tử Atlas" trở thành đội đầu tiên vào vòng tứ kết World Cup 2026, trong khi hành trình lịch sử của Canada chính thức khép lại tại đây.
