Giữa đợt nắng nóng gay gắt tại nhiều địa phương cả nước, có nơi vượt 40 độ C, nguy cơ say nắng, sốc nhiệt gia tăng, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn hai tình trạng này, dễ bỏ lỡ “thời gian vàng” xử trí.
Ngày 1/6, BS.CK2 Nguyễn Thanh Sử, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu có thể là cháy nắng, mất nước, chuột rút, kiệt sức do nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt – tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.
Theo bác sĩ, người làm việc kéo dài ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ cao nếu không có biện pháp bảo hộ dễ xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, khát nước, nôn ói, chuột rút, đau cơ. Khi diễn tiến nặng, người bệnh có thể mê sảng, sốt trên 40 độ C, tiểu ít, co giật hoặc rối loạn ý thức.
BS.CK1 Trần Nguyên Khôi, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết cách đơn giản để phân biệt say nắng và sốc nhiệt là quan sát ý thức và phản ứng cơ thể. Trong đó, người say nắng thường còn tỉnh táo, vẫn ra nhiều mồ hôi, mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu. Còn sốc nhiệt là tình trạng nặng hơn với biểu hiện sốt rất cao, da khô nóng, rối loạn ý thức như lơ mơ, mê sảng, thậm chí hôn mê.
Bác sĩ lưu ý sốc nhiệt khác với sốt do nhiễm trùng. Đây là tình trạng xảy ra sau khi tiếp xúc môi trường nóng hoặc vận động gắng sức kéo dài dưới nắng, diễn tiến nhanh và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.
“Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, tim, gan, thận, rối loạn điện giải, rối loạn đông máu, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu xử trí chậm”, bác sĩ phân tích.
Theo bác sĩ Khôi, trẻ nhỏ có nguy cơ sốc nhiệt cao hơn do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh, dễ tăng thân nhiệt và mất nước. Trẻ có tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng dự trữ kém, da mỏng, diện tích bề mặt lớn nên hấp thu nhiệt nhiều hơn, trong khi khả năng ra mồ hôi làm mát cơ thể chưa hiệu quả như người lớn. Đặc biệt, trẻ nhỏ không tự nhận biết khát nước hay chủ động nghỉ ngơi, hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc nên nguy cơ diễn tiến nặng có thể xảy ra rất nhanh.
BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết sốc nhiệt ở trẻ thường xảy ra khi tiếp xúc môi trường nóng kéo dài hoặc vận động gắng sức dưới thời tiết nắng nóng, như chơi thể thao ngoài trời. Dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao từ 40 độ C trở lên, da đỏ nóng, có thể không còn ra mồ hôi, trẻ lừ đừ hoặc kích thích bất thường, thở nhanh, nôn ói, co giật. Với trẻ nhỏ, các biểu hiện có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém, ngủ li bì.
“Sốc nhiệt là cấp cứu nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách ngay từ đầu”, bác sĩ Tiến nói.
Các bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có quạt, điều hòa; cởi bớt quần áo, lau mát hoặc chườm lạnh ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ. Không ép uống khi người bệnh nôn nhiều, lơ mơ hoặc co giật. Trường hợp có các dấu hiệu như sốt cao, mê sảng, khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc không cải thiện nhanh cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Bác sĩ Sử khuyến cáo người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn lao động, sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt, uống đủ nước và bổ sung điện giải nếu làm việc trong môi trường nóng kéo dài.
Đối với trẻ em, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h, mặc quần áo thoáng mát, cho uống nước thường xuyên và bố trí hoạt động thể thao vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
Ngoài ra, thời tiết nắng nóng ẩm còn làm gia tăng nguy cơ bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, thủy đậu hoặc bệnh đường hô hấp. Cha mẹ cần cho trẻ ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Ngày 13.7, Bệnh viện Trung ương Huế đã tổ chức lễ ra viện cho bệnh nhân N.Q.V (63 tuổi, ở Ba Đồn, Quảng Trị), sau ca ghép gan thành công. Ông N.Q.V bị xơ gan giai đoạn cuối, nhập viện ngày 13.6 tại Bệnh viện Trung ương Huế trong diện chờ ghép gan vì trước đó ông đã đăng ký ghép tạng tại Trung tâm Ghép tạng Bệnh viện Trung ương Huế.
Ca ghép được thực hiện trong đợt lấy và ghép đa mô, tạng từ người hiến chết não lần thứ hai do Bệnh viện Trung ương Huế triển khai, diễn ra từ ngày 13 đến rạng sáng 14.6. Người hiến tạng là ông P.H.N (50 tuổi, ở Nghệ An), bị chấn thương sọ não nặng do tai nạn giao thông. Hội đồng chuyên môn đã xác nhận người bệnh chết não.
Đây là ca ghép thứ 2 do Bệnh viện Trung ương Huế hoàn toàn tự chủ quy trình lấy và ghép tạng tại đơn vị, gồm tim, gan, 2 thận và 2 giác mạc.
Sau ghép, sức khỏe ông N.Q.V ổn định, chức năng gan phục hồi tốt và đủ điều kiện xuất viện.
Theo Giáo sư - tiến sĩ Phạm Như Hiệp, Giám đốc Bệnh viện Trung ương Huế, kết quả này tiếp tục khẳng định năng lực làm chủ toàn bộ quy trình chuyên môn của Bệnh viện Trung ương Huế, từ đánh giá người hiến, lấy và bảo quản tạng đến phẫu thuật, hồi sức. Triển khai đồng thời tại 7 phòng mổ và chăm sóc sau ghép. Đây là tiền đề quan trọng để bệnh viện phát triển chuyên sâu lĩnh vực ghép đa tạng.
Mỗi ca ghép thành công không chỉ mở ra cơ hội sống mới cho người bệnh mà còn lan tỏa giá trị nhân văn cao đẹp của việc hiến mô, tạng.
Đến nay, trong 6 người được ghép từ nguồn tạng của người hiến chết não, bệnh nhân ghép giác mạc đã xuất viện trước đó, bệnh nhân ghép gan xuất viện ngày 13.7.
Hai bệnh nhân ghép thận có sức khỏe ổn định và dự kiến xuất viện vào ngày 16.7, trong khi bệnh nhân ghép tim đang tiếp tục được theo dõi, đã ăn uống bình thường và hồi phục tích cực.
Đây là trường hợp ghép gan thứ 11 tại bệnh viện, đánh dấu thêm một bước tiến trong việc làm chủ kỹ thuật và phối hợp đa chuyên khoa, xử trí các biến chứng trong và sau mổ ghép.
Ngày 16-7, Bệnh viện Đa khoa khu vực Vĩnh Linh (tỉnh Quảng Trị) cho biết các y, bác sĩ đang theo dõi, chăm sóc sức khỏe cho mẹ con sản phụ sau ca sinh "đặc biệt" ngay trên xe taxi.
Trước đó, khoảng 7h10 ngày 15-7, khi các y, bác sĩ khoa sản đang họp giao ban đầu giờ, bệnh viện nhận được tin khẩn về trường hợp chị L.T.M.L. (37 tuổi, trú xã Bến Quan, tỉnh Quảng Trị) có dấu hiệu chuyển dạ và đang được người thân đưa đến bệnh viện bằng taxi.
Tuy nhiên khi chiếc taxi vừa vào khuôn viên bệnh viện, sản phụ xuất hiện dấu hiệu sinh con, không còn đủ thời gian để chuyển vào phòng sinh.
Trước tình huống khẩn cấp, kíp trực lập tức mang theo các trang thiết bị cần thiết và đỡ đẻ ngay trên băng ghế xe.
Chỉ sau ít phút, bé gái nặng 3,2kg cất tiếng khóc chào đời an toàn trong niềm vui của gia đình và đội ngũ y, bác sĩ.
Theo Bệnh viện Đa khoa khu vực Vĩnh Linh, đến nay sức khỏe của sản phụ và em bé đều ổn định.
Sáng 20.5, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng (thành phố Đà Nẵng) cho biết các bác sĩ Khoa Nội tổng hợp của bệnh viện vừa liên tiếp cấp cứu thành công 2 bệnh nhân lớn tuổi bị nhồi máu não cấp bằng phương pháp tiêu sợi huyết.
Nhờ được đưa đến bệnh viện trong "thời gian vàng", 2 bệnh nhân đã vượt qua nguy cơ tàn phế và đang hồi phục tích cực.
Trường hợp đầu tiên là cụ ông Nguyễn C. (85 tuổi, ở xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi).
Theo người nhà, vào khoảng 5 giờ sáng 17.5, sau khi đi tập thể dục về, cụ bất ngờ mệt lả, yếu hẳn nửa người bên trái.
Nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình lập tức đưa người bệnh đến cấp cứu tại Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng.
Người bệnh nhập viện lúc 7 giờ 15 phút cùng ngày trong tình trạng yếu liệt nửa người. Ngay sau khi tiếp nhận, các bác sĩ đã kích hoạt quy trình cấp cứu đột quỵ khẩn cấp.
Chưa đầy 60 phút kể từ khi vào viện, người bệnh đã được hoàn tất các xét nghiệm lâm sàng, chụp CT sọ não và tiến hành truyền thuốc tiêu sợi huyết.
Chỉ 1 ngày sau, ngày 18.5, Khoa Nội tổng hợp tiếp tục tiếp nhận ca đột quỵ thứ 2 là cụ ông Lê Ngọc Th. (71 tuổi, ở xã Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi). Người bệnh xuất hiện triệu chứng yếu nửa người bên trái kèm méo miệng tại nhà. Gia đình nhanh chóng đưa cụ đến bệnh viện cấp cứu lúc 15 giờ 10 phút.
Tương tự ca bệnh trước, các bác sĩ đã khẩn trương đánh giá tình trạng, thực hiện các xét nghiệm cần thiết và chỉ định liệu pháp tiêu sợi huyết ngay trong "thời gian vàng", giúp làm tan cục máu đông, tái thông mạch máu não cho người bệnh.
Đến ngày 20.5, sức khỏe của 2 bệnh nhân đều tiến triển tốt. Hiện 2 cụ tiếp tục được theo dõi, chăm sóc và điều trị tích cực tại Khoa Nội tổng hợp.
Tình trạng yếu liệt cải thiện rõ rệt, người bệnh tỉnh táo, tiếp xúc tốt, các chỉ số sinh tồn ổn định và đã có thể vận động trở lại.
Bác sĩ Lê Thị Thanh Tâm, Khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Việt - Hàn Đà Nẵng, cho biết trong cấp cứu đột quỵ, cửa sổ vàng để sử dụng thuốc tiêu sợi huyết đạt hiệu quả cao nhất là trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng. Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời mang ý nghĩa sống còn đối với người bệnh.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân cần ghi nhớ quy tắc FAST để nhận diện sớm đột quỵ, gồm: khuôn mặt mất cân xứng, méo miệng; yếu liệt tay chân; nói đớ hoặc không nói được.
Bác sĩ Lê Thị Thanh Tâm khuyến cáo khi người thân xuất hiện một trong các dấu hiệu trên, cần lập tức gọi cấp cứu hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất. Tuyệt đối không chờ đợi người bệnh tự hồi phục, không tự ý cạo gió, chích máu hay sử dụng các phương pháp truyền miệng tại nhà, tránh đánh mất cơ hội vàng cứu sống người bệnh.
