Giữa đợt nắng nóng gay gắt tại nhiều địa phương cả nước, có nơi vượt 40 độ C, nguy cơ say nắng, sốc nhiệt gia tăng, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn hai tình trạng này, dễ bỏ lỡ “thời gian vàng” xử trí.
Ngày 1/6, BS.CK2 Nguyễn Thanh Sử, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu có thể là cháy nắng, mất nước, chuột rút, kiệt sức do nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt – tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.
Theo bác sĩ, người làm việc kéo dài ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ cao nếu không có biện pháp bảo hộ dễ xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, khát nước, nôn ói, chuột rút, đau cơ. Khi diễn tiến nặng, người bệnh có thể mê sảng, sốt trên 40 độ C, tiểu ít, co giật hoặc rối loạn ý thức.
BS.CK1 Trần Nguyên Khôi, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết cách đơn giản để phân biệt say nắng và sốc nhiệt là quan sát ý thức và phản ứng cơ thể. Trong đó, người say nắng thường còn tỉnh táo, vẫn ra nhiều mồ hôi, mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu. Còn sốc nhiệt là tình trạng nặng hơn với biểu hiện sốt rất cao, da khô nóng, rối loạn ý thức như lơ mơ, mê sảng, thậm chí hôn mê.
Bác sĩ lưu ý sốc nhiệt khác với sốt do nhiễm trùng. Đây là tình trạng xảy ra sau khi tiếp xúc môi trường nóng hoặc vận động gắng sức kéo dài dưới nắng, diễn tiến nhanh và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.
“Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, tim, gan, thận, rối loạn điện giải, rối loạn đông máu, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu xử trí chậm”, bác sĩ phân tích.
Theo bác sĩ Khôi, trẻ nhỏ có nguy cơ sốc nhiệt cao hơn do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh, dễ tăng thân nhiệt và mất nước. Trẻ có tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng dự trữ kém, da mỏng, diện tích bề mặt lớn nên hấp thu nhiệt nhiều hơn, trong khi khả năng ra mồ hôi làm mát cơ thể chưa hiệu quả như người lớn. Đặc biệt, trẻ nhỏ không tự nhận biết khát nước hay chủ động nghỉ ngơi, hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc nên nguy cơ diễn tiến nặng có thể xảy ra rất nhanh.
BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết sốc nhiệt ở trẻ thường xảy ra khi tiếp xúc môi trường nóng kéo dài hoặc vận động gắng sức dưới thời tiết nắng nóng, như chơi thể thao ngoài trời. Dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao từ 40 độ C trở lên, da đỏ nóng, có thể không còn ra mồ hôi, trẻ lừ đừ hoặc kích thích bất thường, thở nhanh, nôn ói, co giật. Với trẻ nhỏ, các biểu hiện có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém, ngủ li bì.
“Sốc nhiệt là cấp cứu nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách ngay từ đầu”, bác sĩ Tiến nói.
Các bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có quạt, điều hòa; cởi bớt quần áo, lau mát hoặc chườm lạnh ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ. Không ép uống khi người bệnh nôn nhiều, lơ mơ hoặc co giật. Trường hợp có các dấu hiệu như sốt cao, mê sảng, khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc không cải thiện nhanh cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Bác sĩ Sử khuyến cáo người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn lao động, sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt, uống đủ nước và bổ sung điện giải nếu làm việc trong môi trường nóng kéo dài.
Đối với trẻ em, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h, mặc quần áo thoáng mát, cho uống nước thường xuyên và bố trí hoạt động thể thao vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
Ngoài ra, thời tiết nắng nóng ẩm còn làm gia tăng nguy cơ bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, thủy đậu hoặc bệnh đường hô hấp. Cha mẹ cần cho trẻ ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Về biến cố tim mạch trong chạy bộ, PGS-TS Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu A9, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội), cho hay: Ngừng tim đột ngột hoàn toàn có thể xảy ra, kể cả với người trông khỏe mạnh, không có dấu hiệu báo trước. Nguyên nhân có thể do: có bệnh tim chưa phát hiện; một lần gắng sức quá mức; một ngày thiếu ngủ hoặc đơn giản là thời tiết quá nóng. Điều đáng sợ nhất là không phải lúc nào cơ thể cũng báo trước những nguy cơ đó.
PGS-TS Nguyễn Anh Tuấn hướng dẫn: "Người tham gia chạy cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu cảnh báo gồm: chóng mặt, đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, mệt lả hoặc lú lẫn. Khi xuất hiện những biểu hiện này, cần dừng vận động ngay và tìm kiếm hỗ trợ y tế".
Trong trường hợp ngừng tim, cấp cứu ban đầu có ý nghĩa quyết định. Khi tim ngừng đập, não có thể bắt đầu tổn thương sau khoảng 4 - 6 phút nếu không được cung cấp máu. Vì vậy, hồi sinh tim phổi (CPR) và sử dụng máy khử rung tim tự động (AED) cần được thực hiện càng sớm càng tốt. Can thiệp kịp thời có thể cải thiện đáng kể cơ hội sống cho người bệnh.
Theo Trung tâm Cấp cứu A9 - Bệnh viện Bạch Mai, ngừng tim khi chơi thể thao không phải là tình huống hiếm gặp, đặc biệt trong bối cảnh phong trào chạy bộ đang phát triển mạnh nhưng nhiều người chưa được trang bị đầy đủ kiến thức an toàn.
Chạy bộ là hình thức rèn luyện sức khỏe hiệu quả, song các biến cố tim mạch cấp tính, đặc biệt là ngừng tim đột ngột, vẫn có thể xảy ra, kể cả ở người không có triệu chứng trước đó. Nguy cơ này gia tăng khi vận động quá sức, mất nước, thiếu ngủ hoặc tập luyện trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Do đó, nếu đang chạy mà thấy: chóng mặt, đau ngực, khó thở, tim đập bất thường, mệt lả… đừng cố, đừng "ráng thêm chút nữa", vì có những giới hạn không nên vượt qua. Chạy bộ là tốt, nhưng điều quan trọng nhất không phải là về đích nhanh đến đâu, mà là "trở về an toàn sau mỗi lần chạy".
Cục yêu cầu các cơ sở ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng 5 sản phẩm và thu hồi để trả lại đơn vị cung ứng. Sở Y tế Hà Nội giám sát quá trình thu hồi, tiêu hủy và báo cáo kết quả về Cục trước ngày 30/8.
5 sản phẩm bị thu hồi thuộc hai dòng P'CELL và Juviskincare, gồm Bio-Stem Collagen Plus và Bio-Stem Filler (nhãn hàng P'CELL); JuviGrows, JuviFill, JuviPro2 (nhãn hàng Juviskincare). Đây là nhóm mỹ phẩm chăm sóc da, hướng đến phục hồi da sau các liệu trình thẩm mỹ như laser, vi kim, peel hoặc chăm sóc da lão hóa. Theo thông tin niêm yết trên website thương hiệu, các mặt hàng này có giá khá cao, dao động 1-6 triệu đồng.
Nguyên nhân thu hồi là doanh nghiệp có hồ sơ thông tin sản phẩm (Product Information File - PIF) nhưng không đầy đủ theo quy định. PIF là tài liệu bắt buộc đối với mỹ phẩm lưu hành trên thị trường, phục vụ việc chứng minh chất lượng, độ an toàn và khả năng truy xuất khi cơ quan chức năng thanh tra, kiểm tra.
Trong lĩnh vực mỹ phẩm, hồ sơ này thường gồm công thức thành phần, tiêu chuẩn chất lượng, quy trình sản xuất, báo cáo đánh giá an toàn, dữ liệu nguyên liệu, nhãn cùng các tài liệu kỹ thuật liên quan. Khi thanh tra, doanh nghiệp phải xuất trình đầy đủ. Việc thiếu hồ sơ khiến cơ quan quản lý khó kiểm chứng nguồn gốc nguyên liệu và mức độ an toàn của sản phẩm.
Công ty TNHH Kencare Việt Nam phải gửi thông báo thu hồi đến toàn bộ hệ thống phân phối, tiếp nhận sản phẩm từ các cơ sở kinh doanh và tổ chức tiêu hủy số mỹ phẩm không đạt quy định. Cục Quản lý Dược cũng yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm.
Từ đầu năm đến nay, Bộ Y tế liên tục thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm kém chất lượng. Mới nhất, 4 loại dầu gội đầu do chứa chất cấm cũng bị thu hồi. Động thái này diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang siết chặt kiểm soát thị trường dược, mỹ phẩm trước vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật. Số liệu thống kê cho thấy tỷ lệ mỹ phẩm vi phạm chất lượng hiện đã giảm xuống mức dưới 1,5% trên tổng số hơn 3.000 mẫu kiểm tra.
Ngày 20-4, ông Nguyễn Văn Lợi - Chủ tịch UBND xã Diễn Châu, Nghệ An - cho biết địa phương đã đình chỉ quán bánh mì S.Q. liên quan đến vụ hàng chục người nhập viện nghi ngộ độc thực phẩm.
Đồng thời, cơ quan chuyên môn cũng đã lấy mẫu thực phẩm ở đây gửi ra Hà Nội để xét nghiệm nhằm làm rõ nguyên nhân sự việc.
Sở Y tế Nghệ An đề nghị UBND các xã chỉ đạo các khối, xóm và hệ thống truyền thanh cơ sở khẩn trương thực hiện tuyên truyền đến người dân đã từng mua, sử dụng bánh mì kẹp thịt tại quán bánh mì ở xã Diễn Châu vào ngày 16 và 17-4 chủ động theo dõi sức khỏe và đến ngay các cơ sở y tế gần nhất khi có các dấu hiệu ngộ độc như: đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt...
Sở cũng đề nghị các xã thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát an toàn thực phẩm trên địa bàn; tăng cường kiểm tra đột xuất các cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, chú trọng các cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh quán ăn bánh mì trên địa bàn.
Xử lý nghiêm các hành vi vi phạm điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật; công khai các trường hợp vi phạm để cảnh báo cộng đồng, yêu cầu cơ sở vi phạm khắc phục ngay các tồn tại; đình chỉ hoạt động đối với trường hợp có nguy cơ cao gây mất an toàn thực phẩm.
Giám sát chặt chẽ tình hình phát sinh ca bệnh mới tại cộng đồng.
Tiếp tục phối hợp Phòng An toàn thực phẩm và các đơn vị liên quan tiến hành điều tra nguyên nhân vụ ngộ độc thực phẩm.
Như Tuổi Trẻ Online thông tin, sáng 17-4 đến sáng 18-4, có 25 bệnh nhân lần lượt được đưa vào Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu điều trị với các triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Trong số đó có 20 người cho biết ăn bánh mì ở xã Diễn Châu; 5 trường hợp còn lại có sử dụng các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào…
