Giữa đợt nắng nóng gay gắt tại nhiều địa phương cả nước, có nơi vượt 40 độ C, nguy cơ say nắng, sốc nhiệt gia tăng, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, trẻ nhỏ và người cao tuổi. Tuy nhiên, không ít người vẫn nhầm lẫn hai tình trạng này, dễ bỏ lỡ “thời gian vàng” xử trí.
Ngày 1/6, BS.CK2 Nguyễn Thanh Sử, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết tác động của nắng nóng lên cơ thể diễn tiến theo nhiều mức độ, từ nhẹ đến nặng. Ban đầu có thể là cháy nắng, mất nước, chuột rút, kiệt sức do nóng và nghiêm trọng nhất là sốc nhiệt – tình trạng cần cấp cứu khẩn cấp.
Theo bác sĩ, người làm việc kéo dài ngoài trời hoặc trong môi trường nhiệt độ cao nếu không có biện pháp bảo hộ dễ xuất hiện các dấu hiệu như mệt mỏi, khát nước, nôn ói, chuột rút, đau cơ. Khi diễn tiến nặng, người bệnh có thể mê sảng, sốt trên 40 độ C, tiểu ít, co giật hoặc rối loạn ý thức.
BS.CK1 Trần Nguyên Khôi, Phó trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết cách đơn giản để phân biệt say nắng và sốc nhiệt là quan sát ý thức và phản ứng cơ thể. Trong đó, người say nắng thường còn tỉnh táo, vẫn ra nhiều mồ hôi, mệt mỏi, chóng mặt hoặc đau đầu. Còn sốc nhiệt là tình trạng nặng hơn với biểu hiện sốt rất cao, da khô nóng, rối loạn ý thức như lơ mơ, mê sảng, thậm chí hôn mê.
Bác sĩ lưu ý sốc nhiệt khác với sốt do nhiễm trùng. Đây là tình trạng xảy ra sau khi tiếp xúc môi trường nóng hoặc vận động gắng sức kéo dài dưới nắng, diễn tiến nhanh và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.
“Sốc nhiệt có thể gây tổn thương não, tim, gan, thận, rối loạn điện giải, rối loạn đông máu, suy đa tạng, thậm chí tử vong nếu xử trí chậm”, bác sĩ phân tích.
Theo bác sĩ Khôi, trẻ nhỏ có nguy cơ sốc nhiệt cao hơn do cơ chế điều hòa thân nhiệt chưa hoàn chỉnh, dễ tăng thân nhiệt và mất nước. Trẻ có tỷ lệ nước trong cơ thể cao nhưng dự trữ kém, da mỏng, diện tích bề mặt lớn nên hấp thu nhiệt nhiều hơn, trong khi khả năng ra mồ hôi làm mát cơ thể chưa hiệu quả như người lớn. Đặc biệt, trẻ nhỏ không tự nhận biết khát nước hay chủ động nghỉ ngơi, hoàn toàn phụ thuộc vào người chăm sóc nên nguy cơ diễn tiến nặng có thể xảy ra rất nhanh.
BS.CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết sốc nhiệt ở trẻ thường xảy ra khi tiếp xúc môi trường nóng kéo dài hoặc vận động gắng sức dưới thời tiết nắng nóng, như chơi thể thao ngoài trời. Dấu hiệu cảnh báo gồm sốt cao từ 40 độ C trở lên, da đỏ nóng, có thể không còn ra mồ hôi, trẻ lừ đừ hoặc kích thích bất thường, thở nhanh, nôn ói, co giật. Với trẻ nhỏ, các biểu hiện có thể kín đáo hơn như quấy khóc, bú kém, ngủ li bì.
“Sốc nhiệt là cấp cứu nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu nhận biết sớm dấu hiệu và xử trí đúng cách ngay từ đầu”, bác sĩ Tiến nói.
Các bác sĩ khuyến cáo khi phát hiện người có dấu hiệu sốc nhiệt, cần nhanh chóng đưa vào nơi mát, thoáng khí hoặc phòng có quạt, điều hòa; cởi bớt quần áo, lau mát hoặc chườm lạnh ở vùng cổ, nách, bẹn để hạ thân nhiệt.
Nếu người bệnh còn tỉnh táo, có thể cho uống nước mát hoặc oresol từng ngụm nhỏ. Không ép uống khi người bệnh nôn nhiều, lơ mơ hoặc co giật. Trường hợp có các dấu hiệu như sốt cao, mê sảng, khó thở, ngất xỉu, co giật hoặc không cải thiện nhanh cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
Bác sĩ Sử khuyến cáo người lao động ngoài trời cần tuân thủ quy trình an toàn lao động, sử dụng đầy đủ đồ bảo hộ, nghỉ ngơi khi thấy mệt, uống đủ nước và bổ sung điện giải nếu làm việc trong môi trường nóng kéo dài.
Đối với trẻ em, phụ huynh nên hạn chế cho trẻ ra ngoài vào khung giờ nắng gắt từ 10h đến 16h, mặc quần áo thoáng mát, cho uống nước thường xuyên và bố trí hoạt động thể thao vào sáng sớm hoặc chiều muộn.
Ngoài ra, thời tiết nắng nóng ẩm còn làm gia tăng nguy cơ bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, thủy đậu hoặc bệnh đường hô hấp. Cha mẹ cần cho trẻ ăn chín uống sôi, rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh cá nhân và tiêm chủng đầy đủ để giảm nguy cơ biến chứng nặng.
Việc chăm sóc sức khỏe không đòi hỏi những thay đổi lớn hay phương pháp phức tạp. Những lựa chọn đơn giản, dễ thực hiện thường mang lại hiệu quả rõ rệt nếu duy trì đều đặn mỗi ngày.
Theo đó, đạp xe là hoạt động đơn giản nhưng mang lại nhiều lợi ích nếu duy trì thường xuyên, theo trang NDTV (Ấn Độ). Thói quen này không đòi hỏi cường độ cao nhưng vẫn giúp cơ thể cải thiện sức khỏe theo thời gian.
Khi đạp xe, cơ thể kích hoạt cơ dép ở bắp chân - nhóm cơ đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ tuần hoàn máu. Khi cơ này co bóp, máu được đẩy ngược về tim dễ dàng hơn, giúp quá trình lưu thông diễn ra trơn tru và ổn định.
Nhờ đó, tim có thể hoạt động hiệu quả hơn mà không phải chịu áp lực lớn. Khi duy trì đều đặn, tim dần thích nghi với nhịp vận động của cơ thể, từ đó cải thiện sức khỏe tim mạch theo hướng bền vững. Đây là lợi ích không thể thấy ngay nhưng sẽ tích lũy rõ rệt theo thời gian.
Bà Deepsikha Jain, chuyên gia dinh dưỡng tại Ấn Độ, cho biết việc kích hoạt cơ dép thông qua đạp xe giúp hỗ trợ tuần hoàn máu tự nhiên, góp phần duy trì hoạt động ổn định của hệ tim mạch khi duy trì thói quen đều đặn.
Đạp xe tác động trực tiếp đến các nhóm cơ ở chân. Khi vận động, các cơ này sử dụng năng lượng từ glucose trong máu, giúp cơ thể hấp thụ đường hiệu quả hơn và hạn chế tình trạng dư thừa.
Khi duy trì thói quen đạp xe, cơ thể tăng khả năng phản ứng với insulin, từ đó giúp mức đường huyết ổn định hơn. Việc vận động liên tục cũng giúp các cơ hoạt động hiệu quả trong việc hấp thụ glucose, góp phần duy trì cân bằng đường huyết theo hướng tích cực.
Đạp xe thuộc nhóm bài tập sức bền, giúp cơ thể vận động liên tục trong một khoảng thời gian nhất định. Khi duy trì nhịp đạp ổn định, cơ thể đốt cháy calo đều đặn mà không gây áp lực quá lớn.
Về lâu dài, hoạt động này giúp cải thiện tốc độ trao đổi chất, từ đó cơ thể sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và hạn chế tích lũy mỡ thừa.
Bà Deepsikha Jain nhấn mạnh rằng đạp xe không cần cường độ cao để đạt hiệu quả. Yếu tố quan trọng nhất là sự đều đặn. Khi duy trì thói quen này mỗi ngày, cơ thể sẽ dần thích nghi và cải thiện theo hướng tích cực.
Ngày 26/5, đại diện Bệnh viện K cho biết đơn vị đang tiếp nhận hơn 2.000 lượt người đến khám và điều trị nội trú mỗi ngày. Để hỗ trợ người dân giữa thời tiết khắc nghiệt, cơ sở Tân Triều mở cửa đón khách từ 5h, bắt đầu khám lúc 6h. Hai cơ sở Quán Sứ và Tam Hiệp phục vụ từ 6h sáng. Cơ sở chính bố trí 33 bàn khám, trong khi hai cơ sở còn lại vận hành 18 bàn nhằm đẩy nhanh tốc độ chẩn đoán. Trước đây, bệnh viện thường khám lúc 7h.
Bên cạnh đó, cơ sở Quán Sứ còn cho người dân đặt lịch hẹn qua tổng đài và đến thẳng phòng khám theo giờ mà không cần làm thủ tục đăng ký. Hai cơ sở còn lại ưu tiên những trường hợp đã đặt lịch trước. Bệnh viện yêu cầu các bác sĩ chủ động hẹn giờ thăm khám để tạo điều kiện tối đa cho bệnh nhân ngoại tỉnh.
Bệnh viện K cũng lắp đặt thêm điều hòa và bật liên tục 24/24 tại tất cả buồng bệnh lẫn khu vực khám. Cơ sở này bổ sung quạt công suất lớn, bố trí hệ thống lọc nước uống miễn phí và tăng cường ghế ngồi ở sảnh chờ để mang lại sự thoải mái cho người dân.
Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai luôn đối mặt tình trạng đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng bệnh nhân đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp khi nhiệt độ lên cao. Nhằm ứng phó, bệnh viện đã trang bị máy điều hòa cho hầu hết phòng bệnh, đồng thời vận hành hệ thống phun sương và cung cấp nước uống miễn phí ở khu vực cấp cứu.
Tương tự, Bệnh viện Nhi Trung ương, Việt Đức đồng loạt triển khai phương tiện chống nóng như quạt, bạt che và nước sinh hoạt nhằm xoa dịu sự ngột ngạt cho người nhà cũng như bệnh nhân.
Các cơ sở y tế điều động thêm nhân sự hướng dẫn tại phòng khám, khu chẩn đoán hình ảnh, nội soi và xét nghiệm để rút ngắn thời gian chờ. Hệ thống máy bấm số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt và quét mã QR trả kết quả giúp quy trình diễn ra trơn tru.
Ngoài ra, ban quản lý các bệnh viện trồng thêm nhiều cây xanh quanh khuôn viên, đặc biệt tại khoa khám và phòng điều trị, nhằm thanh lọc không khí và làm dịu bức xạ nhiệt.
Đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026 đang bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Cơ quan khí tượng đánh giá cường độ đợt này gay gắt hơn đợt giữa tháng, lọt nhóm ba đợt nóng nhất tháng 5 kể từ năm 2021, đồng thời cảnh báo tình trạng thời tiết cực đoan này chưa có dấu hiệu suy giảm vàtiếp tục kéo dài trong những ngày tới.
Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến số ca nhập viện tại nhiều cơ sở y tế cả nước tăng 20-30%, chủ yếu do sốc nhiệt, đột quỵ, rối loạn tâm thần và suy giảm sức khỏe vì bệnh nền. Bộ Y tế vừa khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h trong những ngày nắng nóng gay gắt, đồng thời uống đủ nước, tránh làm việc quá lâu dưới trời nắng để phòng say nắng, đột quỵ nhiệt và các bệnh do thời tiết cực đoan.
Ngày 21.5, ông Trương Minh Kiển, Giám đốc Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa kịp thời cứu sống bệnh nhi bị rắn cắn, nhập viện trong tình trạng ngưng thở.
Bệnh nhi là N.G.H (11 tuổi, ở ấp Xóm Rẫy, xã Quách Phẩm, Cà Mau). Khoảng 16 giờ ngày 18.5, trong lúc ngồi chơi phía sau nhà, H. bất ngờ bị một con rắn cắn, sau đó vết cắn sưng nề và em than đau.
Thay vì đến cơ sở y tế, người nhà lại đưa bé đến phòng khám tư để điều trị. Tuy nhiên, tình trạng không thuyên giảm nên sau đó H. được chuyển đến Bệnh viện đa khoa khu vực Cái Nước.
Tại đây, bệnh nhi xuất hiện các dấu hiệu nặng như tăng tiết đàm, sụp mí mắt, suy hô hấp tăng dần rồi ngưng thở hoàn toàn. Các bác sĩ đã khẩn cấp đặt ống nội khí quản và chuyển ngay lên Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau lúc 1 giờ ngày 19.5.
"Liệt mi, khò khè đàm là dấu hiệu rất nặng nên bệnh viện cho thở máy và truyền kháng huyết thanh, kháng nọc rắn. Rất may, sau 2 ngày điều trị tích cực, em H. đã tỉnh táo, tiếp xúc tốt, tự thở khí trời, ăn uống khá và vết cắn giảm sưng nề", lãnh đạo Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau thông tin.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Thúy Hằng, Trưởng khoa Cấp cứu Nhi Bệnh viện Sản - Nhi Cà Mau, khuyến cáo phụ huynh cần đặc biệt chú ý khi trẻ vui chơi ở khu vực vườn tược, đồng ruộng, bụi rậm; đồng thời hướng dẫn trẻ nhận biết nguy hiểm và báo ngay cho người lớn khi bị rắn cắn hoặc có dấu hiệu bất thường.
Bác sĩ Hằng cũng lưu ý người dân tuyệt đối không tự ý xử trí bằng các mẹo dân gian như đắp lá cây, cắt rạch vết cắn, hút nọc độc… vì dễ làm vết thương nhiễm trùng và đánh mất "thời gian vàng" để cấp cứu.
Khi nghi ngờ trẻ bị rắn độc cắn, người nhà cần bình tĩnh sơ cứu đúng cách bằng cách cố định vùng bị rắn cắn, hạn chế vận động để tránh nọc độc lan nhanh, đặt vùng bị cắn thấp hơn tim, không băng garo quá chặt, không chích rạch vết thương và nhanh chóng đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.
