Trả lời câu hỏi người trẻ chi tiêu gì nhiều nhất trong tháng? Lê Tuyết Sang Sang, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, cho biết khoản chi lớn nhất ngoài sinh hoạt phí cơ bản (ăn ở, đi lại, học tập) của em là dành cho mỹ phẩm và thời trang. “Mỗi tháng, em thường chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho sở thích này”, nữ sinh nói và cho biết hiện nguồn tài chính dựa vào gia đình là chính nên chưa xây dựng kế hoạch quản lý chi tiêu cụ thể.
Tương tự, Đỗ Minh Thư, sinh viên Trường ĐH Văn Lang, cho hay phần lớn khoản chi ngoài nhu cầu thiết yếu được dành cho mua sắm trực tuyến, chủ yếu là quần áo và mỹ phẩm. Theo Thư, nhờ tận dụng các chương trình khuyến mãi và mã giảm giá nên việc mua sắm online giúp tiết kiệm hơn. Mỗi tháng, nữ sinh chi khoảng 1-2 triệu đồng cho các mặt hàng này và nhận định đây chưa phải là khoản chi quá lớn so với khả năng tài chính của bản thân.
“Em có đi làm thêm với mức lương khá ổn để phụ chi phí cho học và sinh họat, dư ra em sẽ chi cho nhu cầu, sở thích cá nhân”, Thư cho hay.
Trong khi đó, Nguyễn Tường Vy, sinh viên Trường ĐH Gia Định, thường ưu tiên dành ngân sách cho cả mua sắm và giải trí sau khi đã trừ các khoản cố định như ăn, ở, học tập, đi lại. Các khoản mua sắm chủ yếu tập trung vào mỹ phẩm, thời trang, còn giải trí là mua vé xem concert hoặc các chương trình khác. Trung bình mỗi tháng, Vy chi khoảng 500.000 đồng đến 1 triệu đồng cho mua sắm và khoảng 1 triệu đồng cho giải trí. Theo nữ sinh, tổng mức chi này chỉ chiếm khoảng một phần ba nguồn tài chính cá nhân nên phần lớn vẫn nằm trong khả năng kiểm soát.
“Tuy nhiên, có vài lần em lỡ mua sắm quá tay hay đi xem một bộ phim hay là tháng đó lại rơi vào cảnh thiếu hụt, xin thêm ba mẹ và bị trách mắng”, Vy nói.
Ở góc độ người đi làm, Phạm Ngọc Vân (25 tuổi, nhân viên thống kê tại một công ty bảo hiểm, ngụ P.Tân Sơn Hòa, TP.HCM), cho biết ngoài sinh hoạt phí thì chi tiêu nhiều nhất cho mỹ phẩm và dành một phần đáng kể ngân sách cho các mối quan hệ như gặp gỡ bạn bè, cưới hỏi, tân gia, thôi nôi. Các khoản chi này chiếm khoảng 5-7% thu nhập, tương đương khoảng 1 triệu đồng/tháng. “Để tránh thiếu hụt tài chính, tôi chia thu nhập thành các quỹ cố định, những khoản phát sinh lấy phần tiền tiết kiệm từ các tháng trước bù vào”, Vân nói.
Với Nguyễn Văn Long, sinh viên Trường ĐH Công nghệ kỹ thuật TP.HCM, khoản chi đáng chú ý nhất ngoài sinh hoạt phí là các thiết bị công nghệ phục vụ học tập như laptop, máy tính bảng, tai nghe… Do điều kiện tài chính còn phụ thuộc vào gia đình nên Long chỉ mua sắm khi thực sự cần thiết. Nam sinh cho biết bản thân luôn phân chia rõ các khoản tiền dành cho ăn uống, đi lại, sinh hoạt và tiết kiệm ngay từ đầu tháng để tránh rơi vào tình trạng “cháy túi”.
“Em luôn có cuốn sổ để ghi chép chi tiêu mỗi tháng, sẽ chia cố định ra từng khoản chi và tiết kiệm dự phòng từ đầu. Nếu mà tháng này có phát sinh thì em sẽ lấy trong khoảng dự phòng của tháng trước. Còn nếu đủ trong quỹ chi tiêu của tháng thì không lấy phần tiết kiệm ra chi”, Long nói.
Còn Huỳnh Ngọc Duy, sinh viên Trường ĐH Sư phạm kỹ thuật TP.HCM, ưu tiên chi cho thể thao, đồ công nghệ nhỏ và một số vật dụng học tập. Theo Duy, lịch học căng thẳng khiến việc đầu tư cho các hoạt động thể chất trở nên cần thiết để nâng cao sức khỏe và giảm áp lực. Khoản chi này tương đương vài trăm nghìn đồng đến dưới 1 triệu đồng mỗi tháng.
“Em cũng có thói quen phân chia tiền thành từng khoản cụ thể như phí sinh hoạt thiết yếu, mua sắm để kiểm soát chi tiêu hiệu quả hơn. Nhưng cũng có lúc không cân bằng được do em xài quá tay cho món đồ công nghệ yêu thích, vậy là tháng đó phải ăn ké và mượn tiền bạn”, Duy nói.
Trong khi đó, Phạm Đài Thế (25 tuổi, ngụ P.Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM), cho biết ngoài nhu cầu thiết yếu, anh chi nhiều cho các hoạt động giao lưu, gặp gỡ bạn bè, đồng nghiệp. Mỗi tháng, các khoản chi cho mối quan hệ xã hội thường dao động từ 1,5-2 triệu đồng. “Để cân đối tài chính, tôi ưu tiên trích một khoản cố định vào tài khoản tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau đó mới điều chỉnh các khoản chi tiêu còn lại tùy điều kiện thực tế. Dù vậy, cũng có tháng xài hết phần tiết kiệm, thiếu hụt do những bữa tiệc gặp bạn bè”, Thế nói.
Tiến sĩ Nguyễn Trí Hiếu, chuyên gia tài chính, Sáng lập và là Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển thị trường tài chính và bất động sản toàn cầu (P.Phương Liệt, TP.Hà Nội), nhận định kỹ năng quản lý tài chính cá nhân của nhiều người trẻ hiện nay còn hạn chế. Không ít người trong độ tuổi 18-25 có tâm lý “còn trẻ, còn nhiều thời gian”, nên kiếm được bao nhiêu tiêu bấy nhiêu mà ít nghĩ đến kế hoạch dài hạn. Nhiều sinh viên vẫn phụ thuộc vào gia đình nhưng chưa có kế hoạch chi tiêu hợp lý, trong khi chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến họ thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu hụt tài chính.
“Điều tôi rất ít gặp ở các bạn trẻ là những kế hoạch tài chính cho 1 năm, 3 năm hay 5 năm tới. Nhiều người không có mục tiêu tài chính rõ ràng nên luôn ở trong trạng thái mất cân đối thu – chi”, ông Hiếu nói.
Theo ông Hiếu, những sai lầm phổ biến của người trẻ là chi tiêu quá nhiều cho ăn uống, giao lưu, giải trí và không chuẩn bị khoản dự phòng cho các rủi ro như bệnh tật, tai nạn. Khi không kiểm soát được chi tiêu, người trẻ rất dễ rơi vào cảnh “đầu tháng rủng rỉnh, cuối tháng cạn tiền”. Để quản lý tài chính hiệu quả, mỗi người cần xây dựng kế hoạch dài hạn, kiểm soát các khoản chi và duy trì thói quen tiết kiệm. “Khoản tiền dự phòng chính là “tấm khiên an toàn” giúp ứng phó với biến cố bất ngờ, tránh rơi vào khủng hoảng tài chính khi gặp khó khăn”, ông Hiếu nói.
Cùng quan điểm, chuyên gia Tài chính Lâm Minh Chánh, sáng lập AI tài chính WikiMoney (ngụ P.Sài Gòn, TP.HCM), cho rằng thay vì tiêu xài rồi mới tiết kiệm phần còn lại, hãy trích ngay ít nhất 20% thu nhập vào quỹ tích lũy ngay khi nhận lương. Phân bổ 50% cho những nhu cầu thiết yếu và 30% còn lại cho những nhu cầu mong muốn.
“Tiết kiệm trước khi tiêu là nền tảng để xây dựng sự an toàn tài chính và hướng tới độc lập tài chính lâu dài”, ông Chánh nói.
Hiểu được những lo lắng thường trực ấy, các thủ khoa trong chương trình Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi 2026 sẽ giúp các bạn tháo gỡ gánh nặng tâm lý "chưa thi đã sợ rớt" đang vô tình gây thêm nhiều áp lực, căng thẳng trong khoảng thời gian cận kề kỳ thi.
Tiếp thêm tinh thần cho thí sinh trong giai đoạn nước rút này, Võ Thị Yến Vy, thủ khoa Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM năm 2024, nhắn gửi: "Mình hiểu được cảm giác hoang mang, áp lực và cả việc thức khuya học bài, rồi buổi sáng phải thức dậy sớm để ôn bài… đây đều là những điều rất quen thuộc với thí sinh. Chúng ta đều biết thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi rất quan trọng, ai cũng sẽ rất áp lực. Nhưng các bạn hãy thử nhìn lại xem, chúng ta đã đi đến đây rồi. Hành trình 12 năm học mặc dù nhiều khó khăn nhưng chúng ta luôn nỗ lực để vượt qua và đi tiếp, đó là điều rất đáng tự hào".
Theo Yến Vy, thí sinh cũng đừng so sánh mình với bất kỳ ai khác, vì bản thân là phiên bản độc nhất. Mỗi người sẽ có một cuộc đời riêng, một hành trình và tốc độ phát triển riêng. Quan trọng là chúng ta không bỏ cuộc. Yến Vy cho rằng thí sinh cũng nên hiểu điểm số không quan trọng, không định nghĩa bạn như thế nào, vì đó chỉ là điểm của một cuộc thi. Sau cuộc thi, mình vẫn sẽ là mình - một người đã luôn cố gắng, nỗ lực rất nhiều.
Đối với những trường hợp "chưa thi đã lo sợ rớt", khi luôn lo lắng rằng nếu lỡ không may nhận về kết quả không như mong muốn thì phải làm sao, trong video Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi hôm nay (18.5), Yến Vy chỉ ra những cách để đón nhận và vực dậy tinh thần.
"Có một số bạn sẽ thắc mắc tại sao thủ khoa lại chia sẻ những cách vực dậy tinh thần khi gặp điểm số không mong muốn, nhưng thật ra Vy cũng đã từng trải qua những điểm số không như kỳ vọng trong các cuộc thi khác, và bản thân cũng đã rất hụt hẫng. Vì đã trải qua nên Vy muốn chia sẻ kinh nghiệm với mọi người", Yến Vy bày tỏ.
Đầu tiên theo Vy, hãy cho phép bản thân được buồn nhưng có thời hạn. "Mình được phép buồn chứ, vì bản thân đã nỗ lực rất nhiều nhưng kết quả không như mong muốn thì mình cũng có quyền thất vọng về điều đó. Nhưng hãy để nỗi buồn có thời hạn. Có thể một ngày, hai ngày hoặc là một tuần đều được nhưng sau đó các bạn phải vực dậy và bước tiếp. Thời gian không chờ đợi ai hết và phía trước chắc chắn sẽ có cơ hội tiếp theo dành cho mình", Yến Vy nhắn gửi.
Cách tiếp theo là hãy ngẫm về những phương án dự phòng của mình. Nếu như chúng ta không đậu được nguyện vọng 1 thì vẫn còn nguyện vọng 2, nguyện vọng 3 và cũng còn phương thức xét học bạ. Theo Vy, phương thức xét học bạ cũng là một cánh cửa rộng mở cho tất cả thí sinh.
"Các bạn đừng so sánh bản thân mình với con nhà người ta vì mỗi người sẽ có một "múi giờ" thành công khác nhau. Có người rực rỡ tuổi 18, có người lại tỏa sáng tuổi 22, có người thành công khi bước sang tuổi 30. Chính vì thế, chúng ta không cần quá áp lực về điều này. Dù kết quả có như thế nào, các bạn chỉ cần nhớ bản thân mình đã cố gắng mỗi ngày là được", Yến Vy nói, đồng thời tâm sự thêm với thí sinh: "Cánh cửa này có thể đóng lại nhưng cánh cửa khác sẽ mở ra. Kết quả thi có thể không tốt nhưng không ai có thể phủ nhận được nỗ lực suốt 12 năm học của các bạn. Vy và chương trình Thủ khoa tiếp sức gen Z mùa thi 2026 sẽ luôn ủng hộ và đồng hành cùng các bạn. Hẹn gặp lại các bạn ở giảng đường đại học với nụ cười rạng rỡ nhất".
Cứ đều đặn từ thứ hai đến thứ sáu hằng tuần, tại các công viên, góc phố như Phu Văn Lâu, Ngô Quyền hay Phan Bội Châu..., người dân Huế lại bắt gặp hình ảnh những người trẻ say sưa tay kéo bên tấm biển hiệu "cắt tóc miễn phí, thanh toán bằng nụ cười".
Hơn 1 năm nay, nhóm thợ tóc của anh Hồ Văn Khoa (35 tuổi, trú P.Kim Long, TP.Huế) đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của nhiều người lao động khó khăn. Để duy trì hoạt động này, nhóm chia thành 2 đội (4 - 5 người/đội) túc trực ngoài phố, số còn lại ở lại tiệm để đảm bảo kinh doanh.
Với anh Khoa, việc đứng hàng giờ đồng hồ ngoài phố không chỉ đơn thuần là làm từ thiện hay nâng cao tay nghề. Đằng sau mỗi đường kéo của anh là câu chuyện về sự đồng cảm. Nghỉ tay, anh Khoa kể anh sinh ra trong một gia đình nghèo, từng chứng kiến người thân đau ốm nên thấu hiểu cảm giác chật vật khi phải cân đo, đong đếm từng đồng chi tiêu.
Trong hành trình hơn 1 năm qua, anh Khoa cùng nhóm thợ cắt tóc trẻ đã gặp gỡ đủ các hoàn cảnh. Thế nhưng đối với anh Khoa, những vị khách là bệnh nhân ung thư luôn để lại ấn tượng mạnh mẽ nhất. Nhìn những mái tóc dần thưa đi vì hóa trị, anh hiểu rằng việc chăm chút lại ngoại hình sẽ giúp họ có thêm niềm tin và sự ấm áp từ cộng đồng. Đó cũng chính là khoảnh khắc người thợ trẻ cảm thấy lòng mình nhẹ nhàng và hạnh phúc nhất.
"Cắt tóc để giúp người khó khăn là tâm nguyện từ bé của mình, nhất là cho những người đặc biệt, mình thấy tâm mình ấm lại. Mình muốn họ thấy rằng dù trong hoàn cảnh nào, họ vẫn luôn được cộng đồng quan tâm và chăm sóc. Tiệm chúng mình sẵn sàng tiếp đón nhiệt tình bất cứ ai, không chỉ người nghèo mà hễ ai cần, đều coi là khách quý", anh Khoa chia sẻ.
Cùng chung tâm niệm với anh Khoa là anh Lê Đức Thịnh (32 tuổi). Đối với anh Thịnh, hoạt động này mang lại giá trị kép, vừa giúp anh rèn luyện kỹ năng thực tế, vừa thực hiện đúng tôn chỉ "thanh toán bằng nụ cười".
Phần lớn khách hàng của nhóm là những người có hoàn cảnh đặc biệt. Đó là những cụ già bán vé số, những bác xe ôm hay những người bán hàng rong quanh năm mưu sinh ngoài phố. Anh Thịnh tâm sự, việc lắng nghe những câu chuyện về sự nỗ lực xoay sở cho cuộc sống của họ là những bài học quý giá, giúp những người trẻ như anh thêm yêu và trân trọng cuộc đời hơn.
"Đa phần họ là những người đang gồng gánh mưu sinh, cố gắng vượt qua nghịch cảnh từng ngày. Những câu chuyện đời thường ấy trở thành nguồn cảm hứng, giúp những người thợ trẻ như mình thêm yêu cuộc đời và trân trọng công việc mình đang làm", anh Thịnh nói. Để tiếp cận được nhiều người nhất, nhóm thường chọn các khung giờ cao điểm như sáng từ 9 - 12 giờ, chiều từ 16 - 18 giờ.
Không chỉ là điểm tựa cho người nghèo, tiệm tóc vỉa hè còn thu hút cả những bạn trẻ. Huỳnh Minh Nguyên (21 tuổi, sinh viên Trường ĐH Phú Xuân) ghé vào không phải vì không có tiền ra tiệm mà vì muốn ủng hộ và lan tỏa một hành động đẹp. Sự thân thiện, vui vẻ và tay nghề vững vàng của các anh thợ đã khiến những người trẻ cảm thấy tinh thần tử tế đang thực sự hiện hữu giữa lòng cố đô Huế.
Thủ khoa Phạm Thị Ngọc Ánh, Học viện Hàng không VN, cho biết chính những căng thẳng trong giai đoạn ôn thi khiến thí sinh dễ rơi vào vấn đề áp lực đồng trang lứa, vì thiếu tự tin vào khả năng của bản thân và chưa có định hướng rõ ràng nên dễ cảm thấy mình kém cỏi so với bạn bè, nhất là trong giai đoạn vô cùng áp lực của mùa thi.
"Chính những áp lực đồng trang lứa đó sẽ là "kẻ thù" âm thầm làm mất sự tập trung vào lộ trình của bản thân. Mỗi người có một lực học khác nhau, thế nhưng áp lực làm cho ta bỏ qua thiếu sót của bản thân để đi theo lộ trình của người khác. Chính sự chạy đua đó sẽ khiến hiệu quả của quá trình ôn thi giảm sút nghiêm trọng", Ánh khẳng định.
"Có khi nào các bạn lướt TikTok, Facebook rồi cảm thấy áp lực vì bạn bè đồng trang lứa của mình có IELTS cao, có giải nọ, giải kia? Hoặc đơn giản là thấy bạn của mình đã bắt đầu giải tới đề thứ năm, thứ sáu, trong khi mình mới chỉ đang ôn lý thuyết; rồi bạn lao vào giải đề luôn, mặc dù lý thuyết bạn chưa nắm vững?", Ngọc Ánh đặt câu hỏi.
Cô nàng thủ khoa hỏi vậy để khẳng định rằng đây không phải là trường hợp cá biệt, mà phần đông thí sinh đều dễ gặp phải và bản thân Ánh cũng từng như vậy. Ánh nhớ lại: "Có những đêm mình ôn thi tới 2 giờ sáng nhưng không dám ngủ chỉ vì thấy đứa bạn đang thức. Mình sợ ngủ là sẽ thua bạn, mặc dù bản thân quá buồn ngủ và có học thêm cũng không tiếp thu được, nhưng vẫn thức tới lúc bạn đi ngủ mới thôi, chỉ để thỏa mãn những áp lực của mình".
Theo Ánh, những áp lực đồng trang lứa này đến từ sự so sánh khập khiễng. Bạn thường bỏ qua những thành tựu của bản thân để so sánh với kết quả rực rỡ của người khác. Một số bạn thường nói: "Ôi, mình chẳng có thành tựu gì cả; mình bình thường quá", nhưng thành tựu theo Ánh lại là những điều đơn giản. Chẳng hạn hôm nay mình đã giải được hai đề, ôn được hết lý thuyết của học kỳ một… thì đó đều là những thành tựu bản thân đã đạt được.
Ánh khẳng định: "Phải có những thành tựu nhỏ như vậy, bạn mới đạt được thành tựu lớn như đỗ nguyện vọng một hay đỗ thủ khoa". Tuy vậy, Ánh cũng cho rằng áp lực có mặt tích cực: "Sự áp lực một mặt nào đó chứng tỏ bạn có sự cầu tiến. Điều quan trọng là bạn biết biến áp lực đó thành động lực để có thể đi xa hơn nữa".
Cũng từng trải qua áp lực đồng trang lứa, vậy Ánh đã vượt qua như thế nào? Cô nàng bắt đầu bằng một việc rất thực tế, rằng những ai, những điều gì gây cho bản thân sự áp lực và cảm thấy tự ti thì lập tức "block" (chặn) tạm thời trên mạng xã hội để có thể tập trung hơn vào lộ trình của cá nhân.
Cụ thể hơn, theo Ánh, mỗi thí sinh nên xây dựng một lộ trình cá nhân phù hợp với năng lực và mục tiêu bản thân. Đừng thấy bạn mình giải đề nhiều quá rồi mình cũng lao theo giải đề giống như vậy. Nên tập trung vào những kiến thức lý thuyết mà bản thân chưa vững trước, ôn hết lý thuyết mới bắt đầu giải đề để củng cố kiến thức cũng như luyện phản xạ khi đi thi.
Một cách khác giúp Ánh vượt qua áp lực đồng trang lứa là biến đối thủ thành đối tác. "Khi thấy bạn kia quá giỏi nhưng mình cứ ngồi yên như vậy rồi áp lực, tự ti, thì hãy thử chủ động hỏi bạn cách giải bài này, cách bạn học như thế nào để đạt kết quả tốt… Từ đó sẽ thu hẹp được khoảng cách giữa bạn và người bạn học giỏi đó, dần dần bạn cũng sẽ tiến gần đến thành công thôi".
Ánh luôn tâm niệm rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT không đánh giá dựa trên việc bạn đi nhanh bao nhiêu mà là bạn đã kiên trì bao lâu. "Thủ khoa không phải người đi nhanh nhất mà là người bám trụ lâu nhất, kiên trì nhất với mục tiêu của mình. Do đó, hãy cứ cố gắng nhất có thể, biến những áp lực bây giờ trở thành động lực để mình có thể tiến gần tới thành công hơn", Ánh nhắn gửi.