Dù mức độ ô nhiễm chính xác do vụ nổ tên lửa của Blue Origin tại Cape Canaveral, Florida vào tháng 5/2026 gây ra chưa được xác định rõ, báo cáo ban đầu cho thấy thử nghiệm đã phá hủy bệ phóng và một số tòa nhà gần đó. Theo công ty, những mảnh vỡ có khả năng gây nguy hiểm từ tên lửa đã rơi xuống đại dương và dự kiến sẽ trôi dạt vào bờ trong vài ngày tới.
Theo BBC, khu vực Cape Canaveral tập trung nhiều loài thực vật và động vật hoang dã có tầm quan trọng quốc tế, có Khu bảo tồn quốc gia đảo Merritt với độ đa dạng sinh học hàng đầu thế giới. Theo Don Dankert, trưởng nhóm quản lý môi trường tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy của NASA ở Cape Canaveral, mũi đất này có khoảng 1.133 loài thực vật, 141 loài cá, 74 loài lưỡng cư và bò sát, 318 loài chim và 29 động vật có vú khác nhau, 21 loài trong số đó được bảo vệ ở cấp liên bang như lợn biển, rùa biển và đại bàng đầu trắng.
Tương tự vụ nổ tên lửa của Blue Origin, trong chuyến bay đầu tiên vào ngày 20/4/2023, tên lửa mạnh nhất thế giới Starship của SpaceX rời bệ phóng và bay lên bầu trời Texas, Mỹ. Sau khoảng 3 phút 57 giây, tên lửa phát nổ, lao xuống biển trong cơn mưa mảnh vỡ. Các kỹ sư SpaceX mô tả vụ nổ là “sự tan vỡ nhanh chóng ngoài kế hoạch” và công ty tuyên bố nhiệm vụ thành công. Tuy nhiên, buổi phóng không chỉ phá hủy tên lửa đẩy mà cả bệ phóng. Khi động cơ khai hỏa, bệ phóng bị bao trùm bởi đám mây bụi và khói, che khuất chùm mảnh vỡ hình thành trong lúc tên lửa tạo ra miệng hố giữa bệ, kéo theo sỏi cát, đất đá, mẩu kim loại và bê tông văng xa 10 km. Hậu quả là tro bụi rơi xuống nhiều cộng đồng dân cư gần đó và mảnh vỡ rải rác ở những khu bảo tồn xung quanh, dẫn tới dự án Starship bị đình chỉ một thời gian.
Bãi phóng của SpaceX tại Boca Chica, Texas nằm bên Vịnh Mexico. Công ty lựa chọn phóng về phía đông để tận dụng lợi thế từ vòng quay của Trái Đất, bất kỳ mảnh vỡ tên lửa nào đều rơi xuống đại dương. Khu vực này cũng được bao quanh bởi các công viên và khu bảo tồn động vật hoang dã quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với thực vật được bảo vệ và chim di cư.
Trước khi phóng, SpaceX chấp nhận tuân thủ các điều kiện môi trường nghiêm ngặt và kiểm tra bệ với thử nghiệm lửa tĩnh, trong đó tên lửa được chốt chặt trên mặt đất để kích hoạt và đốt cháy động cơ trong vài giây, nhưng không sử dụng lực đẩy tối đa. Từ sau đó, SpaceX đã xây dựng lại bệ phóng với thiết kế cải tiến. Nhưng vụ nổ vẫn gây lo ngại cho các tổ chức môi trường về tác động ngoài ý muốn của công nghệ tên lửa, đặc biệt với số lượng vật thể phóng vào không gian tăng lên mỗi năm và nhiều tên lửa đẩy mới được phát triển.
Theo CNN, giữa tháng 1 năm ngoái, trên vùng biển Bắc Đại Tây Dương gần quần đảo Turks và Caicos, tầng trên của tên lửa Starship vỡ thành nhiều mảnh vài phút sau khi cất cánh từ nam Texas trong chuyến bay thử thứ 7. Turks và Caicos, lãnh thổ của Anh gồm 40 hòn đảo là khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi mảnh vỡ Starship rơi xuống. Những bộ phận tên lửa rơi gần nhà cửa và mắc cạn dọc bãi biển gần điểm nóng du lịch.
“Nhà chức trách xác nhận không có hydrazine trên tên lửa Starship. Hydrazine là một loại nhiên liệu đẩy sử dụng trên một số tàu vũ trụ, có thể gây nôn mửa, viêm nhiễm dây thần kinh, thậm chí hôn mê sau khi tiếp xúc. Thay vào đó, Starship dựa vào nhiên liệu đẩy là methane và oxy lỏng, nhưng vẫn còn vô số hóa chất bên trong”, Marlon Sorge, phó giám đốc Trung tâm nghiên cứu mảnh vỡ quỹ đạo và hồi quyển ở trung tâm nghiên cứu The Aerospace Corporation, cho biết.
Theo Nature, nhiên liệu tên lửa như hydrazine khi rò rỉ và bốc cháy sẽ tạo ra hóa chất độc hại và axit, có thể làm giảm mạnh độ pH của nước gây chết cá. Nhiệt độ cực cao, sóng xung kích và sự phát tán khói thải chứa muội than có thể phá hủy thảm thực vật, đe dọa các khu bảo tồn thiên nhiên xung quanh.
Hiệp hội Bảo tồn Công viên Quốc gia (NPCA) đang cảnh báo về nguy cơ từ các vụ nổ tên lửa đối với khu vực ven biển. Họ đang vận động chống lại việc phát triển một địa điểm phóng thương mại trên bờ biển ở bang Georgia và kế hoạch mở rộng trạm Cape Canaveral ở Florida. Bộ Không quân Mỹ đang đánh giá tác động môi trường khi xây bệ phóng mới tại Cape Canaveral cho tên lửa Starship và tổ chức hàng loạt cuộc họp công cộng để thăm dò ý kiến người dân địa phương. Một phương án bao gồm cải tạo bệ phóng hiện có và phương án khác gây tranh cãi hơn là xây bệ phóng hoàn toàn mới gần vành đai trạm hơn.
NASA đã theo dõi tác động của các vụ phóng từ khu vực này trong hơn 40 năm, bắt đầu từ những chuyến bay đầu tiên của tàu con thoi. Sau 135 lần phóng trong 30 năm, tác động chính là tích tụ hạt nhôm, thiệt hại đối với thảm thực vật và độ pH giảm tạm thời ở vùng biển lân cận. Đó là ảnh hưởng từ nhiên liệu bị đốt cháy ở động cơ đẩy nhiên liệu rắn của tàu con thoi. Kết quả tương tự cũng được ghi nhận sau vụ phóng Artemis 1 vào tháng 11/2022 sử dụng cùng loại công nghệ.
Ở Baikonur, sân bay vũ trụ của Nga trên lãnh thổ Kazakhstan, nhiều vùng thảo nguyên bị nhiễm độc do nhiên liệu tên lửa rò rỉ.
Tại thành phố Kourou ở tỉnh hải ngoại Guyana thuộc Pháp, Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) đang chuẩn bị cho lần phóng đầu tiên của tên lửa khổng lồ Ariane 6. Sân bay vũ trụ châu Âu rộng 650 km² nằm ngay phía bắc đường xích đạo, bao quanh là rừng ngập mặn và rừng mưa nhiệt đới với hệ sinh thái đa dạng, trong đó có báo đốm, loài mèo lớn thứ ba thế giới “sắp bị đe dọa”. Nhà chức trách liên tục theo dõi chất lượng đất, nước và không khí, cũng như áp dụng biện pháp bảo vệ động vật hoang dã xung quanh những tòa nhà và cơ sở hạ tầng. Nhưng giống như ở Cape Canaveral, khi nói đến tác động của các vụ phóng, họ cũng ghi nhận mức độ nhôm và độ axit tăng cao từ khí thải của tên lửa nhiên liệu rắn.
Việc lắp ráp hoàn thiện tên lửa Ariane 6 đầu tiên đang diễn ra tại bệ phóng để chuẩn bị phóng trong tháng 7. Trước đó, tên lửa Ariane 5 phóng vào tháng 6/1996 chỉ tồn tại 39 giây trước khi phát nổ do lỗi phần mềm. Dù đặt nhiều kỳ vọng vào chuyến bay thử của phiên bản kế nhiệm, các nhà hoạch định nhiệm vụ đã chuẩn bị kỹ lưỡng tình huống xấu nhất là tên lửa phóng thất bại. Ngoài chỉ phóng khi có hướng gió đưa mảnh vỡ ra biển, tên lửa mới được thiết kế để vỡ thành nhiều mảnh nhỏ nếu phát nổ, giúp giảm thiểu thiệt hại khi tiếp đất.
Mặc dù được xem là lựa chọn đầy hứa hẹn cho công nghệ pin lithium-ion nhờ tiềm năng an toàn và chi phí vật liệu thấp hơn, các phản ứng không mong muốn tại giao diện giữa các thành phần pin magie thể rắn dẫn đến giảm hiệu suất và rút ngắn tuổi thọ pin.
Nhóm nghiên cứu tại Đại học Tohoku (Nhật Bản) đã tìm ra cách biến những phản ứng hóa học thường làm giảm hiệu suất pin thành cơ chế giúp cải thiện độ ổn định và khả năng vận chuyển ion. Họ phát hiện ra rằng những phản ứng tại giao diện này không nhất thiết phải bị loại bỏ, thay vào đó, việc kiểm soát chúng một cách cẩn thận có thể cải thiện khả năng di chuyển của các ion magiê trong pin, đồng thời duy trì sự ổn định lâu dài.
Nhóm nghiên cứu đã phát triển một điện cực dương hợp kim magie-thiếc (Mg-Sn) nhằm cân bằng khả năng phản ứng hóa học và vận chuyển ion. Bằng cách điều chỉnh cấu trúc bề mặt và bên trong của điện cực dương, họ đã tạo ra điều kiện hỗ trợ quá trình lắng đọng magie đồng đều hơn và sự di chuyển ion mượt mà hơn trong quá trình sạc và xả.
Giáo sư Hao Li tại Viện Nghiên cứu Vật liệu Tiên tiến thuộc Đại học Tohoku cho biết: "Trong một thời gian dài, các phản ứng ở giao diện được coi là điều cần tránh. Nhưng kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy khi các phản ứng này được điều chỉnh cẩn thận thay vì bị ức chế, chúng có thể giúp pin magie thể rắn hoạt động hiệu quả hơn nhiều".
Để chế tạo cực dương cải tiến, nhóm nghiên cứu đã đưa thiếc vào magie, tạo thành hợp chất ổn định Mg2Sn, giúp điều chỉnh các phản ứng bên trong pin. Nhóm đã thử nghiệm nhiều hợp kim gốc magie với các pha phụ khác nhau để xác định thành phần mang lại hiệu suất điện hóa tốt nhất, sau đó đánh giá các vật liệu trong điều kiện hoạt động của pin, đo lường các yếu tố như vận chuyển ion, độ ổn định giao diện và hành vi chu kỳ.
Kết quả cho thấy hợp kim Mg-Sn được tối ưu hóa mang lại hiệu suất tổng thể mạnh nhất, duy trì hoạt động ổn định trong hơn 1.300 giờ trong quá trình thử nghiệm pin thể rắn. Hợp kim này cũng cho thấy hiệu suất chu kỳ sạc/xả dài hơn 400 lần so với magie nguyên chất, chứng minh những cải tiến đáng kể về tuổi thọ pin.
Các nhà nghiên cứu cho rằng việc phát triển pin trong tương lai không chỉ nên tập trung vào việc cải thiện độ dẫn ion mà còn vào việc kiểm soát các phản ứng hóa học xảy ra tại các giao diện này. Những phát hiện của họ cho thấy việc cân bằng đồng thời khả năng phản ứng và vận chuyển ion có thể cung cấp một chiến lược thiết kế mới cho các hệ thống pin thể rắn trong tương lai.
Theo ghi nhận, nhiều người dùng, đặc biệt là các shop online đã bị báo cáo (report) và khống chế khả năng sử dụng trên nền tảng Instagram này.
Vì vậy, vì lý do bảo mật, nhiều chủ tài khoản khác cũng đã chủ động lên thông báo về việc tạm ngưng hoạt động để đảm bảo an toàn.
Chị H.T.T., chủ tài khoản Instagram của một tiệm nail, cho biết bỗng dưng nhiều người nhận được thông báo bị khóa tài khoản nhưng không hiểu vì sao. Kiểm tra lại thì thấy do đã trả lời tin nhắn lạ, sau bị gửi lại một tin nhắn có nội dung khiêu dâm. Ngay lập tức tài khoản bị vô hiệu, không thể hoạt động.
"Dù chưa trực tiếp trở thành nạn nhân, nhưng tôi cũng rất hoang mang. Đa số dữ liệu và thông tin khách hàng đều nằm ở đây. Không biết là mình có bị rò rỉ hay phát tán thông tin gì không và bao giờ thì lỗi này được khắc phục", chị nói.
Hiện Instagram chưa đưa ra thông báo chính thức về "làn sóng" bị khóa tài khoản này, khiến nhiều chủ doanh nghiệp cũng chưa biết phương án xử lý tiếp theo, cũng như mục đích của những kẻ xấu này là gì.
Trên các bài đăng tại Threads, Facebook, nhiều chủ tài khoản cho hay bản thân may mắn đã kịp lưu lại đơn, thông tin của khách hàng trước khi tài khoản bị khóa. Dù vậy, người này đặt ra câu hỏi không biết nếu có thể lấy lại tài khoản thì "dữ liệu còn nguyên như ban đầu hay không".
Theo thông báo từ nền tảng, các tài khoản đã liệt vào danh sách bị báo cáo có 180 ngày để kháng nghị quyết định từ hãng.
"Tôi đã kháng cáo với nội dung đình chỉ từ Instagram. Họ đưa ra thông báo rằng tài khoản sẽ không còn hiển thị và không thể sử dụng", người này nói.
Theo tìm hiểu, phần lớn các trường hợp đều có chung một kịch bản. Tài khoản sẽ nhận được một đoạn chat từ người không quen biết, đôi khi chỉ là câu mở đầu rất bình thường như bao khách hàng khác.
Sau khi người dùng bấm chấp nhận hoặc trả lời tin nhắn, tài khoản ngay lập tức nhận được một tin nhắn lạ với nội dung vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng, sau đó tiến hành báo cáo (report) đoạn chat đó. Chỉ sau vài giây, hệ thống tự truy quét của nền tảng tự động gắn cờ tài khoản liên quan, tài khoản Instagram bắt đầu gặp sự cố.
Do quá trình xử lý ban đầu phụ thuộc lớn vào hệ thống tự động, nhiều tài khoản cho hay dù không trực tiếp đăng tải nội dung vi phạm vẫn bị hạn chế hoạt động để chờ xác minh. Với những người kinh doanh online, việc mất quyền truy cập Instagram trong vài giờ hoặc vài ngày có thể kéo theo hàng loạt hệ lụy: gián đoạn đơn hàng, mất khách, ngưng quảng cáo và ảnh hưởng doanh thu.
Không ít shop thời trang, mỹ phẩm hay phụ kiện có lượng khách chủ yếu đến từ Instagram cho biết họ buộc phải "đóng cửa tạm thời" để tránh rủi ro. Một số nơi chỉ tiếp tục trả lời khách quen, đồng thời ngừng nhận tin nhắn từ tài khoản lạ.
Vụ việc bắt đầu từ một nghi vấn của người dùng được đăng trên nhóm cộng đồng sử dụng robot hút bụi, lau nhà tại Việt Nam. Theo đó, chủ sở hữu thiết bị cho biết sản phẩm được nhà sản xuất giới thiệu có tính năng giặt giẻ lau bằng nước nóng, tuy nhiên khi kiểm tra thực tế sau khi thiết bị làm sạch tại trạm sạc thì không cảm nhận được nhiệt độ. "Dù đã bật tính năng nhưng sau khi giặt giẻ xong thì không thấy nóng, cũng không thấy ấm lên. Khi gửi về hãng thì họ báo không lỗi nên trả lại", người này cho hay.
Bài viết đã nhận được nhiều bình luận, chia sẻ của cộng đồng, tuy nhiên biến mất không rõ lý do sau đó. Trên một số kênh mạng xã hội khác, thắc mắc tương tự cũng được chia sẻ. Một kỹ thuật viên cửa hàng kinh doanh robot hút bụi sau đó đăng tải video quá trình tháo mẫu robot hút bụi Roborock Qrevo Curv 2 Flow để kiểm chứng thông tin trên.
Theo người này, sản phẩm được đưa ra thử nghiệm là mẫu nguyên bản, còn trong chế độ bảo hành. Sau khi tháo trạm sạc, kỹ thuật viên chỉ thấy đường dẫn nước từ bình nước sạch qua một bơm tới van điện tử để chia thành 2 hướng khác nhau: một đường dẫn nước phục vụ quá trình giặt giẻ; đường còn lại cấp nước vào bình chứa nước sạch trên thân robot.
"Lối dẫn nước xuống giẻ lau không qua bộ làm nóng nào cả. Sau khi kiểm tra kỹ toàn bộ trạm sạc, tôi cũng không tìm thấy bộ phận làm nóng, chỉ có nước lạnh, dù có rất nhiều khoảng trống bên trong", kỹ thuật viên cho biết. Đồng thời, anh cũng cho rằng nếu người dùng thiết bị này không thấy giẻ lau của robot được làm nóng thì có thể không phải do lỗi, mà do "thiết bị này vốn không thể làm nóng nước giặt giẻ".
Liên quan đến vụ việc trên, nhiều website kinh doanh sản phẩm robot hút bụi Roborock Qrevo Curv 2 Flow đều đang chạy quảng cáo thông tin sản phẩm này có khả năng giặt giẻ bằng nước nóng 75 độ C, sấy khô giẻ bằng khí nóng 55 độ C.
Trên trang chủ của Roborock Việt Nam ở trước thời điểm xảy ra vụ tố cáo từ người dùng, sản phẩm được hãng giới thiệu có tính năng "giặt con lăn nhiệt độ cao 75 độ C". Cụ thể, Roborock cho biết trạm sạc của Qrevo Curv 2 Flow sử dụng nhiệt độ cao 75 độ C để "đánh bật vết bẩn cứng đầu". Tuy nhiên, sau khi bài chia sẻ cộng đồng bị xóa, website chính hãng cũng nhanh chóng thay đổi thông tin, chuyển nội dung trên thành "giặt con lăn bằng khí nóng 75 độ C". Ngoài ra, không có bất kỳ thông báo chính thức nào về vụ việc này.
Ở các trang quốc tế, tình trạng quảng cáo tính năng giặt giẻ bằng nước nóng, hoặc nói chung chung "giặt giẻ với nhiệt 75 độ C" cũng diễn ra. Trong đó, thông tin sử dụng nước nóng khá phổ biến, được nhiều kênh đánh giá quốc tế nhắc không ít lần.
Việc hãng âm thầm chỉnh sửa thông tin trên website chính thức cho thấy đã có sự sai sót trong quá trình quảng bá thông tin về sản phẩm trước khi tới tay người tiêu dùng. Bên cạnh đó, nhiều website của các đơn vị kinh doanh sử dụng thông tin chính thức do Roborock đưa ra cũng rơi vào tình trạng "nhầm lẫn" tương tự khi những hệ thống này vẫn tiếp tục quảng cáo sản phẩm Roborock Qrevo Curv 2 Flow có tính năng "giặt giẻ bằng nước nóng 75 độ C".
Theo niêm yết từ hãng, Qrevo Curv 2 Flow có giá lên tới 22 triệu đồng, đưa sản phẩm này nằm trong phân khúc robot hút bụi cao cấp tại Việt Nam, nhưng lại thiếu đi tính năng giặt giẻ bằng nước nóng ngày càng phổ biến ngay cả ở những model thuộc phân khúc thấp hơn.
