Trong những ngày gần cuối tháng 5 vừa qua, trong chuyến công tác vào TP.HCM, anh Vũ Văn Tập (36 tuổi, tên thường gọi là Mạnh Tập, ở xã Di Linh, tỉnh Lâm Đồng) đã chia sẻ với PV Thanh Niên về hành trình biến những linh kiện bỏ đi thành các tác phẩm đồng hồ cơ khí độc đáo.
Trước khi bén duyên với công việc này, anh Tập từng là một hộ kinh doanh tại TP.HCM. Năm 2021, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, anh quyết định về quê tránh dịch rồi chuyển sang làm môi giới bất động sản. Nhận thấy nhiều khu đất nông nghiệp bị bỏ hoang, anh mượn đất để trồng bắp. Vì diện tích đất lớn, anh lên mạng tìm tòi và tự chế ra dụng cụ gieo hạt tiện ích. Khi đăng tải video sản phẩm lên YouTube, clip bất ngờ “lên xu hướng” với lượng tương tác rất cao, giúp anh có đơn hàng liên tục và lập nên một xưởng cơ khí chuyên sản xuất nông cụ.
Cơ duyên làm đồng hồ cơ khí tái chế đến với anh khi một người bạn thử thách anh thực hiện làm một cái đồng hồ. Và ý tưởng tận dụng linh kiện cũ đến rất tình cờ, nhưng bắt tay vào làm mới thấy đầy rẫy khó khăn. Những ngày đầu, anh lầm lũi đi khắp các tiệm sửa xe, bãi phế liệu để nhặt nhạnh, mua lại các phụ tùng xe máy, máy cắt cỏ bỏ đi. Người ngoài nhìn vào xì xào, còn người thân thì không khỏi lo lắng, hoài nghi. Ba chiếc đồng hồ đầu tiên ra đời, dù rất tâm huyết và nhận được lượng tương tác “khủng” trên mạng xã hội nhưng tuyệt nhiên không có người mua.
“Lúc đó ba tôi bảo, mày làm mấy thứ này rồi bán cho ai. Người nhà đều nghĩ tôi làm chuyện viển vông vì chẳng ai tin có người bỏ tiền triệu ra mua một đống sắt vụn về trưng trong nhà”, anh Tập nhớ lại.
Dù sản phẩm làm ra bị “ế”, anh Tập vẫn kiên trì với niềm tin mãnh liệt vào vẻ đẹp của những chuyển động cơ khí. Anh miệt mài cải tiến kỹ thuật, chấp nhận làm đi làm lại nhiều lần chỉ để một mắt xích quay trơn tru. Và rồi, khoảnh khắc xoay chuyển cuộc đời đã đến vào một buổi trưa không thể nào quên.
Khi chiếc đồng hồ thứ 4 vừa hoàn thiện, một vị khách bất ngờ chốt đơn. Ngay sau đó, liên tiếp 3 vị khách khác cũng vào đặt hàng. Tổng cộng 4 sản phẩm “bay sạch” chỉ trong một buổi trưa. Anh Tập xúc động: “Tôi chạy ra khoe với ba ngay lập tức. Ông đã chứng kiến tận mắt và hoàn toàn ngỡ ngàng. Sự phấn khích lúc đó lan tỏa khắp xưởng, vì chúng tôi biết mình đã thực sự chạm được vào nhu cầu của thị trường”. Cột mốc đó như chất xúc tác giúp anh có thêm động lực và chuyên tâm hơn vào công việc chế tác cũng là để bản thân sống trọn với đam mê cháy bỏng của mình. Đơn hàng từ đó cũng nhiều hơn.
Để có được một chiếc đồng hồ hoàn chỉnh, quy trình chế tác là một hành trình cực kỳ gian nan và tỉ mỉ. Dù vùng đất Lâm Đồng nơi anh sinh sống sẵn nguồn linh kiện từ xe máy và máy cắt cỏ cũ, nhưng việc kết nối chúng thành một cỗ máy thời gian nhịp nhàng là bài toán kỹ thuật hóc búa. Anh Tập cho biết, anh phải đào tạo thợ thủ công theo kiểu “1 kèm 1” trong ít nhất 3 tháng. Một thợ sắt dân dụng 10 năm kinh nghiệm khi vào xưởng của anh cũng như “tờ giấy trắng” bởi tư duy làm đồng hồ cần sự căn chỉnh chính xác đến từng milimet bằng mắt thường.
Công đoạn tốn thời gian nhất không phải là lắp ráp mà là vệ sinh và thiết kế. Linh kiện cũ đầy dầu mỡ phải trải qua quá trình bắn cát áp lực cao để đánh bóng. Khó nhất là khâu căn chỉnh nòng pít tông của máy cắt cỏ sao cho chuyển động thụt lên thụt xuống nhịp nhàng mà không bị cấn hay lệch trục. Sau khi lắp ráp hoàn thiện, sản phẩm được chuyển qua công đoạn sơn phủ bóng hai lớp bởi những thợ chuyên sơn xe hơi, giúp bề mặt bóng bẩy và bền bỉ theo thời gian.
Một chiếc đồng hồ tầm trung nặng khoảng 12 kg mất 5 ngày thực hiện, trong khi mẫu lớn nhất nặng 30 kg có khi mất cả tháng ròng rã để căn chỉnh.
Hiện tại, xưởng của anh Tập tại xã Di Linh, tỉnh Lâm Đồng đã phát triển được nhiều mẫu đồng hồ khác nhau với những cái tên mang ý nghĩa tốt lành như: Bình An, Thịnh Vượng, Như Ý… Mỗi chiếc nặng từ 12 – 30 kg, có giá dao động từ 7 – 16 triệu đồng.
Không dừng lại ở thị trường trong nước, chàng thợ 9X đang tìm cách đưa sản phẩm lên các sàn quốc tế như Etsy, Amazon. Dù chi phí vận chuyển hàng cồng kềnh là bài toán khó, nhưng anh Tập vẫn quyết tâm mang sản phẩm sáng tạo của người Việt đi xa hơn.
Nói về bí quyết vượt qua những ngày đầu gian khó, anh Tập chia sẻ: “Đam mê cần được nuôi dưỡng bởi một nguồn sống ổn định. Khi đôi tay không còn áp lực cơm áo, sự sáng tạo mới thực sự thăng hoa và bền bỉ”.
Hành trình chuyển mình thầm lặng ấy được nhìn qua chính lăng kính của một sinh viên kỹ thuật.
Trên giảng đường nơi tôi học tập tại mái trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU), những sinh viên ngành kỹ thuật hóa học như chúng tôi được dạy rằng: "Chất xúc tác là thứ không thể thiếu để một phản ứng diễn ra nhanh hơn, biến những nguyên liệu thô sơ thành những sản phẩm có ích phục vụ con người".
Từ phòng thí nghiệm, ngước qua ô cửa sổ nhìn về những cột điện xa xa, tôi chợt nghĩ TP.HCM suốt 50 năm qua (1976 - 2026) cũng đã trải qua một "phản ứng" chuyển mình mạnh mẽ như thế. Đi lên từ những nhọc nhằn, khốn khó của thời hậu chiến, thành phố lột xác từng ngày để rồi giờ đây vươn lên thành trung tâm kinh tế sầm uất nhất cả nước. Và trong dòng chảy lịch sử đó, EVNHCMC chính là "chất xúc tác" âm thầm nhưng quan trọng nhất, góp phần giữ cho thành phố luôn sáng đèn, nhịp sống không ngừng tiếp diễn và nâng tầm cuộc sống của hơn 14 triệu dân nơi đây.
May mắn thay, tôi được sinh ra và lớn lên ở một thời đại mà sự hiện diện của dòng điện đã trở thành một điều hiển nhiên đối với thế hệ trẻ như chúng tôi. Nhưng qua lời kể của ông bà về những năm tháng thiếu thốn tại TP.HCM, dòng điện ngày trước từng là điều xa xỉ với nhiều hộ gia đình.
Bà tôi hay kể, ngày trước mỗi khi khu phố mất điện, cả nhà lại lục đục kéo chiếc bàn nhỏ ra trước hiên để đợi chút gió trời. Bữa cơm tối ăn vội hơn dưới ánh đèn dầu leo lét, câu chuyện trong nhà cũng nhỏ lại theo bóng tối bao quanh.
Ký ức về những đêm cắt điện luân phiên, cả khu phố tối om, chỉ còn tiếng quạt mo rách phành phạch hòa lẫn tiếng trẻ con giật mình quấy khóc là nỗi ám ảnh của một thế hệ. Khi đó, điện còn rất hạn chế, chủ yếu ưu tiên cho sản xuất nên đời sống sinh hoạt gần như bị bó buộc bởi bóng tối mỗi khi mặt trời lặn. Bây giờ, chỉ cần một lần bật công tắc là nhà cửa sáng trưng, chẳng mấy ai còn nghĩ nhiều về điều đó, nhưng với ông bà tôi ngày xưa, có được ánh điện trong nhà từng là cả một niềm ao ước.
Nhờ hành trình 50 năm bền bỉ của EVNHCMC, những thay đổi từ điều nhỏ nhất dần xuất hiện ngay trong từng gian bếp, từng nếp nhà của người dân thành phố. Từ chỗ thiếu thốn, điện ngày nay đã trở thành điểm tựa cho một cuộc sống tiện nghi và đầy đủ hơn. Không còn cảnh khói than tổ ong độc hại, những người mẹ, người vợ giờ đây thoải mái nấu nướng bằng bếp từ an toàn.
Đặc biệt, chương trình ngầm hóa lưới điện kết hợp cáp viễn thông của EVNHCMC đã trả lại cho TP.HCM mỹ quan đô thị, không còn bóng dáng của những "mạng nhện" chằng chịt, giúp cho nhiều tuyến phố trở nên thông thoáng và an toàn hơn mỗi mùa mưa bão.
Đằng sau những con đường thông thoáng, sạch đẹp ấy là mồ hôi và công sức của những người thợ điện áo cam. Họ âm thầm làm việc trong cái nắng gay gắt, mưa giông, đôi khi có mặt ngoài đường giữa đêm khuya để kịp thời xử lý sự cố. Họ không chọn ở những nơi hào nhoáng, cũng ít khi được nhắc tên. Vắng đi bóng dáng họ, chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm cả một khu phố chìm vào bóng tối.
Không chỉ dừng lại ở đời sống sinh hoạt, dòng điện của EVNHCMC còn góp phần duy trì nền kinh tế đêm của thành phố. Chạy xe len lỏi qua mấy con hẻm nhỏ hay tạt qua chợ đêm Bến Thành nhộn nhịp, tôi hay bắt gặp hình ảnh chú sửa xe đêm lấm lem cặm cụi dưới ánh đèn tuýp cũ kỹ. Rồi cách đó không xa, lại là nụ cười của cô bán cơm tấm vỉa hè được soi rõ dưới những ánh điện lung linh. Nhờ có điện, những cửa hàng tiện lợi bật đèn thâu đêm suốt sáng, các gánh hàng rong cũng nán lại muộn hơn để kiếm thêm thu nhập. Nhịp sống ấy cứ thế đan xen, làm nên một TP.HCM không ngủ, rực rỡ và đầy sức sống.
Là một người trẻ của thời đại số, tôi càng cảm nhận rõ hơn sự thay đổi trong cách người dân tiếp cận với ngành điện. Không còn cảnh cầm hóa đơn giấy xếp hàng chờ đợi, giờ đây hầu hết người dân TP.HCM đã có thể thanh toán tiền điện trực tuyến chỉ bằng vài thao tác đơn giản trên điện thoại.
Việc báo sự cố hay kiểm tra lượng điện tiêu thụ qua công tơ mỗi ngày giờ đây chỉ mất vài giây trên ứng dụng. Sự thay đổi âm thầm ấy không chỉ mang đến ánh sáng cho người dân mà còn mang đến sự thuận tiện cho cuộc sống thường ngày của mỗi gia đình.
Dưới góc nhìn của một kỹ sư tương lai, tôi hiểu rằng chặng đường sắp tới của EVNHCMC không còn đơn thuần là giữ cho dòng điện luôn ổn định, mà là bài toán lớn hơn "chuyển dịch năng lượng xanh" để bảo vệ môi trường sống của người dân. Thứ ánh sáng vô hình ấy đang hiện hữu rất rõ qua những công trình xanh, những mái nhà năng lượng mặt trời đang thành hình trên khắp thành phố.
Và tôi tự nhủ, đó cũng chính là đề bài mà thế hệ trẻ chúng tôi phải tìm lời giải hôm nay. Bước ra từ phòng thí nghiệm và những trang giáo trình, những người học kỹ thuật như tôi sẽ đem tất cả kiến thức gói ghém bấy lâu ra đời thực, xắn tay áo để cùng viết tiếp chặng đường dài phía trước. Chúng tôi sẽ góp sức mình giữ cho dòng điện xanh của thành phố mang tên Bác luôn thông suốt, an toàn và bền vững đến mai sau.
Báo Thanh Niên cập nhật nhanh nhất kết quả xổ số miền Nam ngày 4 tháng 6; kết quả xổ số miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Trung (XSMT), kết quả xổ số điện toán trực tiếp nhanh nhất hôm nay thứ năm ngày 4.6.2026.
Xổ số Tây Ninh, An Giang, Bình Thuận, Bình Định, Quảng Trị, Quảng Bình...
Mời bạn đọc xem kết quả xổ số (KQXS) miền Bắc (XSMB), kết quả xổ số miền Nam (XSMN), kết quả xổ số miền Trung (XSMT) được cập nhật trên Báo Thanh Niên mỗi ngày.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 147/2026 hướng dẫn thi hành Nghị quyết số 29/2026 của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng. Đây được xem là chìa khóa để khơi thông nguồn lực khổng lồ đã bất động nhiều năm, góp phần đưa kinh tế tăng trưởng cao.
Thay vì thực hiện quy trình kiểm soát nghiêm ngặt, cán bộ thú y tại một lò mổ lợn ở P.Chương Mỹ (Hà Nội) thản nhiên bỏ chốt, nhờ người nhà chủ lò mổ hoặc thương lái tự ý đóng dấu kiểm soát giết mổ. Cứ thế mỗi ngày, hàng tấn thịt lợn chưa qua kiểm tra lâm sàng dễ dàng có giấy thông hành đưa vào tiêu thụ trong nội thành.
Gần 150 người đến từ 23 quốc gia bắt đầu được sơ tán khỏi du thuyền có ổ dịch vi rút Hanta đang neo đậu gần đảo Tenerife của Tây Ban Nha.
