Đó là lời khẳng định của bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa, Phó viện trưởng Viện KSND TP.HCM (ảnh), trong cuộc trả lời phỏng vấn PV Báo Thanh Niên.
Sau 4 tháng thí điểm thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15, Viện kiểm sát (VKS) 2 cấp TP.HCM đã triển khai như thế nào để đạt được những kết quả nổi bật, thưa bà?
Bà Huỳnh Thị Ngọc Hoa: Ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 205/2025/QH15 về thí điểm VKS khởi kiện vụ án dân sự công ích, VKS TP.HCM đã xác định đây là nhiệm vụ chính trị mới, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích công cộng và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương.
Trên cơ sở đó, VKS 2 cấp TP.HCM đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như: ban hành nghị quyết, kế hoạch triển khai; tổ chức quán triệt, tập huấn chuyên sâu; thành lập tổ công tác; tăng cường phối hợp với tòa án, công an, UBND, các cơ quan chuyên môn và tổ chức đoàn thể để tiếp nhận, rà soát nguồn thông tin về các vụ việc có dấu hiệu xâm phạm lợi ích công hoặc quyền dân sự của nhóm yếu thế.
Đồng thời, VKS 2 cấp TP.HCM đã chủ động mở rộng các kênh tiếp nhận thông tin thông qua đường dây nóng, email, mã QR; đẩy mạnh công tác tuyên truyền tại khu dân cư, trường học, cơ sở bảo trợ xã hội, bệnh viện và các địa bàn dân cư nhằm nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của VKS trong bảo vệ lợi ích công cộng và quyền của nhóm yếu thế.
Qua thực tiễn triển khai, nhiều vụ việc đã được phát hiện, xử lý kịp thời ngay từ giai đoạn kiểm tra, xác minh mà chưa cần phải khởi kiện.
Cụ thể, trong tháng 4.2026, VKS 2 cấp TP.HCM đã tiếp nhận tổng cộng 95 vụ việc liên quan Nghị quyết số 205; ban hành 9 kiến nghị khởi kiện mới và 48 kiến nghị yêu cầu phòng ngừa, khắc phục, xử lý vi phạm.
Đặc biệt, thông qua công tác rà soát, xác minh và ban hành kiến nghị, VKS 2 cấp TP.HCM đã hỗ trợ hoàn thiện thủ tục pháp lý cho 247 trường hợp thuộc nhóm dễ bị tổn thương; trong đó có 119 trường hợp được cấp giấy khai sinh và 119 trường hợp được cấp thẻ căn cước. Đồng thời, đã kiến nghị thu hồi hơn 5,7 tỉ đồng và hơn 73.456 m² đất công, góp phần bảo vệ tài sản nhà nước, bảo đảm trật tự quản lý hành chính và lợi ích công cộng trên địa bàn thành phố.
Trong quá trình thực hiện Nghị quyết 205, VKS 2 cấp TP.HCM đã gặp những thuận lợi và khó khăn gì?
Thuận lợi lớn nhất là Nghị quyết 205 cùng các văn bản hướng dẫn của liên ngành T.Ư đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để VKS thực hiện chức năng bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương. Đồng thời, bên cạnh sự quan tâm chỉ đạo trực tiếp của VKS tối cao, công tác này còn nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của Thành ủy TP.HCM thông qua việc ban hành Chỉ thị số 06; sự phối hợp, hỗ trợ tích cực của UBND TP.HCM cùng sự đồng thuận của nhiều cơ quan, tổ chức tại địa phương trong quá trình triển khai thực hiện thí điểm Nghị quyết số 205.
Tuy nhiên, đây là lĩnh vực hoàn toàn mới nên thực tiễn triển khai vẫn còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Khó khăn lớn nhất hiện nay là việc nhận diện vụ việc thuộc phạm vi Nghị quyết 205 trong một số trường hợp cụ thể còn chưa thật sự thống nhất; việc phân biệt giữa vụ việc dân sự công ích với tranh chấp dân sự thông thường hoặc vụ việc hành chính trong một số trường hợp còn gặp lúng túng.
Bên cạnh đó, TP.HCM là địa bàn có quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh, số lượng vụ việc phát sinh nhiều và tính chất ngày càng phức tạp. Nhiều vụ việc liên quan môi trường, đất đai, tài sản công, đầu tư công, bảo hiểm xã hội… đòi hỏi phải có quá trình xác minh, thu thập tài liệu, chứng cứ chuyên sâu, liên quan nhiều cơ quan quản lý nhà nước và nhiều lĩnh vực chuyên ngành khác nhau.
Ngoài ra, khối lượng công việc chung của VKS 2 cấp TP.HCM hiện rất lớn trong khi biên chế không tăng, nên quỹ thời gian dành cho việc nghiên cứu, xác minh chuyên sâu đối với lĩnh vực tố tụng dân sự công ích vẫn còn hạn chế nhất định.
Theo Viện KSND TP.HCM, để Nghị quyết 205 đi vào thực tiễn hiệu quả hơn nữa thì VKS 2 cấp cần chủ động thực hiện như thế nào?
Trong thời gian tới, VKS 2 cấp TP.HCM xác định cần tiếp tục chủ động thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:
Thứ nhất, tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân, cơ quan, tổ chức hiểu rõ vai trò của VKS trong việc bảo vệ lợi ích công và quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương. Từ đó chủ động cung cấp thông tin, phản ánh các vi phạm đến VKS.
Thứ hai, tăng cường đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho kiểm sát viên về kỹ năng xác minh, thu thập, đánh giá chứng cứ; đồng thời nâng cao năng lực nhận diện các vụ việc thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị quyết 205.
Thứ ba, tiếp tục xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, chính quyền cơ sở nhằm bảo đảm việc cung cấp thông tin, tài liệu được kịp thời, đầy đủ và hiệu quả.
Thứ tư, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng nền tảng quản lý án công ích để phục vụ công tác theo dõi, quản lý, chỉ đạo điều hành và tổng hợp số liệu trong toàn hệ thống.
Định hướng, nhiệm vụ trọng tâm của VKS 2 cấp TP.HCM trong thời gian tới là gì, thưa bà?
Trong thời gian tới, VKS 2 cấp TP.HCM sẽ tiếp tục tập trung thực hiện hiệu quả Nghị quyết 205 theo hướng chủ động phát hiện vi phạm, tăng cường kiểm tra, xác minh, kịp thời áp dụng các biện pháp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công cộng.
Đồng thời, tiếp tục rà soát, phân loại các vụ việc liên quan đến quản lý, sử dụng đất công, tài sản công, môi trường, an toàn thực phẩm, bảo hiểm xã hội và các quyền dân sự thiết yếu của người dân; tăng cường theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kiến nghị, yêu cầu của VKS; đẩy mạnh sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm thực tiễn để nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.
Chậm chạp đẩy xe rác cao quá đầu người trên đường Hải Phòng, bà Ông Thị Mỹ Linh, 48 tuổi, công nhân Đội môi trường Thanh Khê, cho biết mỗi ca làm việc bắt đầu từ 5h đến chiều muộn, nhưng "thu gom hoài vẫn không xuể". Nhiều điểm người dân xả rác bừa bãi, nếu thu gom chậm sẽ bị dân phản ánh lên mạng xã hội và kênh góp ý của thành phố.
Gần 20 năm làm nghề, mỗi ngày bà phải thu gom và đẩy khoảng 11 thùng rác loại 660 kg, cao điểm lên đến 15 thùng. Tổng khối lượng xử lý mỗi ngày lên đến 8 tấn rác sinh hoạt kèm phế liệu xây dựng, giường nệm cũ vô chủ. Vào dịp lễ Tết, lượng rác nhiều hơn, thêm áp lực cho công nhân môi trường.
"Mình làm cực thì mong tăng lương, nhưng công ty không có nguồn thu thì lấy đâu ra bù vào để tăng cho mình", bà Linh nói. Sau hai thập kỷ cống hiến, tổng thu nhập mỗi tháng của bà chỉ hơn 6 triệu đồng, bao gồm 225.000 đồng một ngày công và 25.000 đồng tiền ăn ca.
Những công nhân vệ sinh cỡ tuổi và mức lương như bà Linh chiếm số đông trong công ty. Theo ông Phạm Thanh Phúc, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Môi trường đô thị Đà Nẵng, đơn vị đang đối mặt với cuộc khủng hoảng già hóa lao động khi số người trên 45 tuổi chiếm hơn 50%. Công việc độc hại nhưng tiền lương quá thấp khiến công ty không thể tuyển mới để bù đắp số người thôi việc.
Theo quy định, công nhân chỉ làm 26 công một tháng, nhưng do thiếu người trầm trọng nên họ phải gánh từ 28 đến 29 công. Rác thu gom không kịp dẫn đến tình trạng ùn ứ tại một số khu vực.
"Gốc rễ của việc không đảm bảo được quyền lợi cho công nhân là do những bất cập trong cơ chế đặt hàng và định mức kinh phí", ông Phúc phân tích. Nhiều phường vẫn áp dụng đơn giá đặt hàng cũ dựa trên mức lương cơ sở 1,49 triệu đồng từ những năm trước, gây thua lỗ cho doanh nghiệp.
Hiện mức thu phí rác sinh hoạt tại TP Đà Nẵng cũ từ 15.000 đồng (nhà tập thể, chung cư, nhà trọ); 25.000 đồng với hộ dân sống trong kiệt, hẻm; 30.000 đồng với hộ mặt tiền đường phố. Mức đóng này duy trì từ năm 2017 đến nay.
Nhận định mức phí rác tại Đà Nẵng quá thấp, ông Ngô Lê Quảng, Giám đốc Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội - Chi nhánh Miền Trung, cho biết đơn vị đang chịu trách nhiệm thu gom khoảng 150 tấn rác một ngày cho 40.000 hộ dân tại ba phường Hải Vân, Liên Chiểu và Hòa Khánh với lộ trình trải dài 180-200 km đường kiệt, hẻm.
"Đơn giá thấp như thế thì không thể nào đòi hỏi chất lượng môi trường tốt hơn được", ông Quảng nói. Dù doanh nghiệp đã bù lỗ để đảm bảo thu nhập thực tế cho công nhân đạt 10-15 triệu đồng một tháng, đơn vị vẫn bất lực trước bài toán nhân sự dài hạn.
Ông Quảng kiến nghị TP Đà Nẵng khẩn trương ban hành giá dịch vụ thu gom rác dựa trên định mức kỹ thuật mới để nâng cao thu nhập cho người lao động. Đồng thời, thành phố cần trích xuất camera đường phố để xử phạt nghiêm hành vi lén lút đổ bậy phế liệu xây dựng, rác cồng kềnh vào ban đêm.
Tại cuộc họp chấn chỉnh công tác thu gom và xử lý rác thải tại TP Đà Nẵng cũ ngày 22/5, ông Trần Nam Hưng, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, khẳng định đấu thầu là giải pháp lâu dài để chuẩn hóa chất lượng vệ sinh đô thị. Xã phường có hai tháng để hoàn thành hồ sơ, dứt điểm chọn nhà thầu và ký hợp đồng vào đầu tháng 8.
Để giữ chân công nhân môi trường, thành phố quyết định nâng cao thu nhập cho họ ngay trong hai tháng chuyển tiếp bằng cách cho phép đơn vị môi trường áp dụng đơn giá nhân công hiện hành để ký hợp đồng ngay, xóa bỏ mức chi trả lỗi thời.
Phó chủ tịch thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương sửa đổi các quy định phân cấp, chấm dứt tình trạng tự ý cắt giảm tiêu chí quét dọn do thiếu kinh phí tại các địa phương. "Thành phố phải dứt khoát thống nhất một loại đơn giá. Thiếu đâu cơ quan chức năng bù đó, không để chắp vá về kỹ thuật và chất lượng vệ sinh", ông Hưng nhấn mạnh.
Với công nhân như bà Linh, mong mỏi lớn nhất là được tăng lương, người dân có ý thức giữ gìn vệ sinh, xả rác đúng nơi quy định để bà hàng ngày không phải trở đi trở lại nhiều lần tuyến đường Hải Phòng và Hoàng Hoa Thám thu gom rác.
Theo Bộ Tài chính, đến nay, lượng lớn cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức, bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính (gần 29.000 cơ sở) đã hoàn thành xử lý bước 1, bảo đảm xác định rõ chủ thể (đối tượng) quản lý, sử dụng và khai thác.
Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu khai thác, xử lý triệt để các cơ sở nhà, đất dôi dư, tránh lãng phí, thất thoát, trong số gần 29.000 cơ sở nhà, đất nêu trên có hơn 11.000 cơ sở nhà, đất đã xử lý theo hình thức thu hồi hoặc chuyển giao về địa phương quản lý, xử lý phải tiếp tục xử lý ở bước 2.
Các cơ sở nhà, đất này chủ yếu được giao cho tổ chức có chức năng quản lý, kinh doanh nhà và trung tâm phát triển quỹ đất của địa phương quản lý trong quý 1/2026.
Tại buổi làm việc với báo chí chiều nay 1.6, ông Nguyễn Tân Thịnh, Cục trưởng Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính), cho biết, việc khai thác nhà, đất dôi dư đang gặp khó do nguồn cung tăng mạnh sau sắp xếp đơn vị hành chính, trong khi nhu cầu sử dụng của cả khu vực nhà nước và khu vực tư nhân tại nhiều địa bàn lại giảm.
Nhiều cơ sở nhà, đất có quy mô nhỏ, nằm ở vùng sâu, vùng xa hoặc không có lợi thế thương mại nên khó thu hút tổ chức, cá nhân thuê hoặc khai thác...
Mục tiêu đặt ra là trong quý 2/2026 phải hoàn thành xử lý, khai thác, sử dụng đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, không để hư hỏng, xuống cấp, lãng phí. Nếu chỉ tuân theo quy định thông thường sẽ không đạt yêu cầu.
Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác, Bộ Tài chính vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù theo trình tự, thủ tục rút gọn.
"Dự thảo đề xuất nhiều giải pháp nhằm rút ngắn quy trình xử lý như đơn giản hóa cách xác định giá cho thuê, phân cấp mạnh hơn cho địa phương, cho phép điều chỉnh linh hoạt các phương án quản lý, khai thác và giảm bớt các thủ tục hành chính không cần thiết. Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá cho thuê trong trường hợp đã công khai nhưng chưa lựa chọn được người thuê nhằm tránh tình trạng tài sản bị bỏ không kéo dài", ông Thịnh nói.
Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất, phân quyền cho chủ tịch UBND cấp tỉnh được toàn quyền quyết định việc quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư và các cơ sở nhà, đất dôi dư giao cho tổ chức quản lý, kinh doanh nhà của địa phương quản lý, khai thác, kể cả các cơ sở nhà, đất do các cơ quan, tổ chức, đơn vị thuộc T.Ư quản lý nhưng đã chuyển giao cho địa phương quản lý, xử lý hoặc địa phương thu hồi, đảm bảo lợi ích tổng thể kinh tế - xã hội của địa phương; kiểm soát chặt chẽ các yếu tố ảnh hưởng tới quốc phòng, an ninh quốc gia, môi trường.
Phân quyền cho thủ trưởng tổ chức quản lý, kinh doanh nhà cấp tỉnh, chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt đơn giá cho thuê nhà…
Cạnh đó, nâng thời hạn cho thuê nhà lên tối đa là 10 năm và không giới hạn số lần gia hạn (nếu đáp ứng điều kiện gia hạn) để phù hợp với nhu cầu ổn định phương án sản xuất, kinh doanh lâu dài, đảm bảo khả năng thu hồi vốn đầu tư của tổ chức, cá nhân thuê nhà; làm rõ trường hợp địa phương có nhu cầu cho thuê nhà trên 10 năm thì thực hiện giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Bổ sung quy định cho phép khai thác đối với cả các cơ sở nhà, đất chưa có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất bị thất lạc; quy định về việc cho thuê nhà theo phương thức chào giá cạnh tranh (thay thế cho phương thức đấu giá) với trình tự, thủ tục đơn giản tối đa nhưng vẫn đảm bảo tính công khai, chặt chẽ...
Đường Nguyễn Chí Thanh dài khoảng 1,8 km, có 10 làn xe cơ giới và xe thô sơ, kết nối với nhiều nút giao lớn của Hà Nội. Trước tình trạng ùn tắc kéo dài theo một chiều vào giờ cao điểm, Cục Cảnh sát giao thông đang xem xét phương án xén dải phân cách để tổ chức giao thông đảo chiều.
Đường Nguyễn Chí Thanh dài khoảng 1,8 km, có 10 làn xe cơ giới và xe thô sơ, kết nối với nhiều nút giao lớn của Hà Nội. Trước tình trạng ùn tắc kéo dài theo một chiều vào giờ cao điểm, Cục Cảnh sát giao thông đang xem xét phương án xén dải phân cách để tổ chức giao thông đảo chiều.
Giờ cao điểm sáng, đường Nguyễn Chí Thanh thường ùn tắc kéo dài theo hướng vào nội đô, trong khi chiều ngược lại khá thông thoáng với lượng phương tiện ít hơn đáng kể.
Giờ cao điểm sáng, đường Nguyễn Chí Thanh thường ùn tắc kéo dài theo hướng vào nội đô, trong khi chiều ngược lại khá thông thoáng với lượng phương tiện ít hơn đáng kể.
Nhằm giảm ùn tắc, năm 2018, cơ quan chức năng từng xén dải phân cách để mở rộng mặt đường. Hiện dải phân cách giữa tuyến còn rộng hơn 4 m, trồng nhiều cây xanh.
Nhằm giảm ùn tắc, năm 2018, cơ quan chức năng từng xén dải phân cách để mở rộng mặt đường. Hiện dải phân cách giữa tuyến còn rộng hơn 4 m, trồng nhiều cây xanh.
Ùn tắc kéo dài khiến nhiều xe máy phải chạy lên vỉa hè để tìm lối di chuyển khi các làn đường ken đặc phương tiện, gần như không còn khoảng trống lưu thông.
Ùn tắc kéo dài khiến nhiều xe máy phải chạy lên vỉa hè để tìm lối di chuyển khi các làn đường ken đặc phương tiện, gần như không còn khoảng trống lưu thông.
Giờ cao điểm chiều, tuyến Nguyễn Chí Thanh hướng ra nội đô ùn tắc kéo dài, phương tiện di chuyển chậm, nhiều thời điểm gần như nhích từng mét.
Giờ cao điểm chiều, tuyến Nguyễn Chí Thanh hướng ra nội đô ùn tắc kéo dài, phương tiện di chuyển chậm, nhiều thời điểm gần như nhích từng mét.
Vào giờ cao điểm khi giao thông ùn ứ kéo dài, nhiều xe máy vẫn liên tục tràn vào làn ưu tiên dành cho BRT khiến giao thông thêm lộn xộn.
Khu vực này thường xuyên xuất hiện cảnh 2 làn hỗn hợp nhưng có tới 3 hàng ôtô chen kín mặt đường. Ôtô nối đuôi, dàn hàng ngang khiến người đi xe máy buộc phải luồn lách hoặc di chuyển lên vỉa hè để tìm lối đi.
Vào giờ cao điểm khi giao thông ùn ứ kéo dài, nhiều xe máy vẫn liên tục tràn vào làn ưu tiên dành cho BRT khiến giao thông thêm lộn xộn.
Khu vực này thường xuyên xuất hiện cảnh 2 làn hỗn hợp nhưng có tới 3 hàng ôtô chen kín mặt đường. Ôtô nối đuôi, dàn hàng ngang khiến người đi xe máy buộc phải luồn lách hoặc di chuyển lên vỉa hè để tìm lối đi.
Dải phân cách giữa trên tuyến rộng khoảng 4-6 m, được trồng cỏ và bố trí các nhà chờ của xe buýt nhanh BRT. Trên tuyến Lê Văn Lương, ùn tắc giao thông thường xuyên xảy ra tại nhiều điểm giao cắt lớn như khu vực Hoàng Minh Giám, Nguyễn Tuân, Hoàng Đạo Thúy hay cầu vượt Lê Văn Lương - Láng Hạ, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm.
Dải phân cách giữa trên tuyến rộng khoảng 4-6 m, được trồng cỏ và bố trí các nhà chờ của xe buýt nhanh BRT. Trên tuyến Lê Văn Lương, ùn tắc giao thông thường xuyên xảy ra tại nhiều điểm giao cắt lớn như khu vực Hoàng Minh Giám, Nguyễn Tuân, Hoàng Đạo Thúy hay cầu vượt Lê Văn Lương - Láng Hạ, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm.
Theo đề xuất của Cục Cảnh sát giao thông, vào cao điểm buổi sáng sẽ ưu tiên tăng làn cho hướng từ ngoại thành vào trung tâm thành phố, trong khi cuối giờ chiều sẽ điều chỉnh theo chiều ngược lại để phục vụ nhu cầu người dân rời nội đô. Hiện thời điểm áp dụng chưa được công bố.
Việc phân làn dự kiến được điều tiết dựa trên mật độ phương tiện thực tế tại từng thời điểm nhằm nâng cao hiệu quả khai thác mặt đường và giảm ùn tắc. Mô hình này tương tự phương án giao thông đang áp dụng trên đường Cộng Hòa (TP HCM) từ giữa tháng 5 vừa qua.
Theo đề xuất của Cục Cảnh sát giao thông, vào cao điểm buổi sáng sẽ ưu tiên tăng làn cho hướng từ ngoại thành vào trung tâm thành phố, trong khi cuối giờ chiều sẽ điều chỉnh theo chiều ngược lại để phục vụ nhu cầu người dân rời nội đô. Hiện thời điểm áp dụng chưa được công bố.
Việc phân làn dự kiến được điều tiết dựa trên mật độ phương tiện thực tế tại từng thời điểm nhằm nâng cao hiệu quả khai thác mặt đường và giảm ùn tắc. Mô hình này tương tự phương án giao thông đang áp dụng trên đường Cộng Hòa (TP HCM) từ giữa tháng 5 vừa qua.
