Nhờ đất đai màu mỡ, địa thế bằng phẳng và nằm bên sông lớn, Đồng Nai trở thành lựa chọn ưu tiên của những nhóm người Việt đầu tiên vào phương Nam khai hoang, lập nghiệp. Các khu vực Biên Hòa, Long Thành, Bà Rịa… thuộc lưu vực sông Đồng Nai là những nơi sớm đón bước chân những người mở cõi.
Theo Gia Định Thành Thống Chí, năm 1698, Nguyễn Hữu Cảnh vâng lệnh chúa Nguyễn Phúc Chu “vào kinh lược đất Đồng Nai”, lập phủ Gia Định gồm hai huyện: Phước Long dựng dinh Trấn Biên, Tân Bình dựng dinh Phiên Trấn. Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, xác lập chủ quyền và bộ máy quản lý nhà nước, đặt nền móng cho sự hình thành vùng Biên Hòa – Đồng Nai ngày nay.
Những năm đầu khai mở, nhờ vị trí thuận lợi bên sông Đồng Nai thông ra biển Cần Giờ, vùng đất Biên Hòa sớm phát triển sầm uất thành đô thị nhộn nhịp. Trên cù lao Phố (nay thuộc phường Trấn Biên), Nông Nại đại phố từng được xem là một trong những thương cảng lớn nhất Nam Bộ vào thế kỷ XVII-XVIII.
Theo ông Trần Quang Toại, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Nai, truyền thống thương mại cùng giao lưu kinh tế, văn hóa hình thành rất sớm đã tạo nền tảng quan trọng cho quá trình đô thị hóa của địa phương ở các giai đoạn sau.
Đến năm 1808, dưới triều vua Gia Long, dinh Trấn Biên được đổi thành trấn Biên Hòa, trở thành một trong năm trấn thuộc Gia Định thành, với địa giới rộng lớn bao trùm phần lớn vùng đất thuộc Đồng Nai và TP HCM ngày nay. Trải qua nhiều biến động lịch sử và điều chỉnh địa giới, nơi đây vẫn luôn giữ vai trò quan trọng trong việc định hình không gian kinh tế – xã hội Nam Bộ.
Từ những tiền đề đó, các tuyến giao thông huyết mạch như đường thủy, quốc lộ, đường sắt dần được xây dựng qua Đồng Nai, kết nối Sài Gòn với duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
“Cù lao Phố vẫn còn nhiều dấu tích văn hóa, cho thấy Đồng Nai là cái nôi phát triển kinh tế – xã hội của Nam Bộ hơn 325 năm”, ông Trần Quang Toại nói.
Theo ông, sau khi chiếm Nam Bộ, người Pháp bắt đầu khai thác tài nguyên với hàng loạt nông trường cao su, tập trung chủ yếu ở Đồng Nai. Từ nền kinh tế nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp manh mún, người dân dần làm quen với máy móc qua các nhà máy chế biến mủ cao su, gỗ, từ đó hình thành lực lượng công nhân đông đảo, thu hút lao động từ nhiều nơi.
Ông Toại cho rằng vị trí giáp Sài Gòn, giao thông thuận lợi và nguồn lao động dồi dào là những yếu tố thúc đẩy sự ra đời của nhiều nhà máy trong thế kỷ XX, tiêu biểu khu kỹ nghệ Biên Hòa, được xem là khu công nghiệp đầu tiên của Việt Nam.
Từ khi xây dựng năm 1962 đến 1975, khu kỹ nghệ Biên Hòa có 94 nhà máy, xí nghiệp, với phần lớn máy móc nhập từ Nhật, Đức, Pháp, Đài Loan… Đến năm 1990, Đồng Nai thành lập Công ty Phát triển khu công nghiệp Biên Hòa (Sonadezi Biên Hòa) để đầu tư, nâng cấp hạ tầng và thu hút vốn nước ngoài.
Từ khu công nghiệp Biên Hòa, địa phương tiếp tục mở rộng hàng loạt khu công nghiệp lớn như Biên Hòa 2, Amata, Long Bình, Long Thành, Nhơn Trạch, Chơn Thành…
Với quy mô kinh tế lớn và cơ cấu chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ hiện đại, Đồng Nai từng bước khẳng định vị thế là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của khu vực phía Nam và cả nước.
Hiện tỉnh nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về phát triển khu công nghiệp với 89 khu công nghiệp được quy hoạch, tập trung tại Biên Hòa, Nhơn Trạch, Long Thành, Chơn Thành… Các khu này thu hút doanh nghiệp từ 45 quốc gia, với 2.269 dự án và tổng vốn đăng ký 44,38 tỷ USD.
Giai đoạn 2021-2025, kinh tế – xã hội Đồng Nai tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng hiện đại, môi trường đầu tư kinh doanh ngày càng cải thiện, tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm công nghiệp lớn của khu vực phía Nam.
Ông Nguyễn Văn Út, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, cho biết địa phương đang đứng trước thời cơ lịch sử để bứt phá, hướng tới mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, trung tâm công nghiệp, logistics và đô thị hiện đại hàng đầu cả nước.
Theo ông, Đồng Nai có nền tảng công nghiệp vững chắc, vị trí chiến lược tại Đông Nam Bộ và hệ thống hạ tầng đang được đầu tư đồng bộ, nhất là các dự án động lực quốc gia. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh không thể đi theo lối mòn cũ mà phải đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, cách làm và phương thức quản trị.
Lãnh đạo tỉnh cho biết Đồng Nai sẽ tập trung xây dựng mô hình phát triển mới, chuyển từ “tỉnh công nghiệp” sang “thành phố công nghiệp – đô thị – dịch vụ hiện đại”, phát triển theo chiều sâu dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và kinh tế số.
Phước Tuấn
Bài 3: Sân bay Long Thành sẽ ‘nâng hạng’ Đồng Nai ra sao
Khoảng 22h, taluy dương cao khoảng 3 m sạt xuống ngôi nhà có 6 người đang ngủ ở khu Gò Chùa, xã Cẩm Khê. Đất đá tràn vào làm đổ tường, sập giường ngủ của anh Phan Văn Việt, 34 tuổi, cùng hai con nhỏ lần lượt 2 và 4 tuổi.
Anh Việt bị chấn thương vùng sườn. Bé 4 tuổi được cấp cứu tại bệnh viện địa phương, hiện sức khỏe đã ổn định, trong khi bé nhỏ 2 tuổi được chuyển lên bệnh viện tuyến tỉnh điều trị.
Em anh Việt, chị Lê Thị Túy cho biết gia đình có hoàn cảnh khó khăn. Ông nội các cháu là thương binh, mắc bệnh ung thư giai đoạn cuối; bà đau ốm nhiều năm. Vợ chồng làm công nhân và chăm con nhỏ, kinh tế phụ thuộc vào thu nhập ít ỏi hàng tháng. Sau vụ sạt lở, nhiều người dân địa phương và nhà hảo tâm đã kêu gọi hỗ trợ gia đình trang trải chi phí điều trị cho các cháu bé.
UBND xã Cẩm Khê xác định nguyên nhân sơ bộ là gia đình san đắp mặt bằng để làm quán ở khu vực mặt đường phía trên, dẫn đến sạt trượt vào nhà phía dưới. Thời điểm xảy ra sự việc, khu vực có mưa nhưng không lớn nên bước đầu nhận định đây không phải sự cố do thiên tai.
Trong khi đó, mưa lớn kéo dài từ tối 18/5 đến ngày 19/5 ở nhiều tỉnh miền Bắc đã làm 35 ngôi nhà bị hư hỏng, tốc mái; gần 98 ha lúa và hoa màu bị ngập úng, thiệt hại. Mưa lũ cũng gây sạt lở tại hai điểm trường, một khu chợ ở Tuyên Quang; làm chết và cuốn trôi 10 gia súc, 315 gia cầm. Hơn 28.700 con cá tầm tại Quảng Ninh và Tuyên Quang bị nước lũ cuốn trôi.
Nhiều tuyến giao thông nông thôn ở Tuyên Quang, Thái Nguyên bị sạt lở, trong khi một số tuyến đường tại phường Mông Dương bị ngập. Trước đó, 115 hộ dân tại khu vực này phải sơ tán tránh ngập lụt và hiện đã trở về nhà.
Các địa phương ước tính tổng thiệt hại 6,5 tỷ đồng. Chính quyền đã huy động lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả, cắm biển cảnh báo tại khu vực nguy hiểm và xử lý các điểm giao thông bị chia cắt.
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia, đêm 19/5 và sáng 20/5, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục mưa vừa, mưa to, cục bộ mưa rất to. Một số nơi ghi nhận lượng mưa lớn như Tân Pheo (Phú Thọ) 153 mm, Lăng Can 1 (Tuyên Quang) gần 140 mm và Thọ Dân (Thanh Hóa) hơn 145 mm.
Cơ quan khí tượng dự báo ngày 20 đến 21/5, Đông Bắc Bộ, nam Lào Cai, nam Phú Thọ, Thanh Hóa và Nghệ An tiếp tục mưa to và giông, phổ biến 50-100 mm, có nơi trên 150 mm. Riêng Đông Bắc có thể mưa 70-150 mm, cục bộ trên 200 mm.
Cơ quan khí tượng cảnh báo nguy cơ xuất hiện mưa cường suất lớn trên 100 mm trong 3 giờ có thể gây ngập úng cục bộ, lũ quét và sạt lở đất tại vùng núi. Trong mưa giông có khả năng xảy ra lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
Dự báo từ đêm 21/5, mưa lớn diện rộng ở miền Bắc giảm dần.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết hôm nay 18-5, thời tiết khu vực Tây Bắc Bộ mưa rào và dông rải rác, có nơi mưa to.
Đông Bắc Bộ mưa vừa, có nơi mưa to đến rất to.
Khu vực ven biển Trung Bộ mưa rào và dông vài nơi, riêng chiều tối có nơi mưa to.
Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ ngày nắng gián đoạn, chiều và đêm mưa rào và dông rải rác, có nơi mưa to. Trong mưa dông khả năng có lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh.
TP Hà Nội có mây, mưa rào, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 25-27 độ C, cao nhất 30-33 độ C.
Tây Bắc Bộ có mây, mưa rào, có nơi mưa to (thời gian mưa tập trung vào chiều tối và đêm). Nhiệt độ thấp nhất 22-26 độ C, cao nhất 31-34 độ C.
Đông Bắc Bộ có mây, mưa vừa, có nơi mưa to đến rất to (thời gian mưa tập trung vào chiều và đêm). Nhiệt độ thấp nhất 23-27 độ C, cao nhất 30-33 độ C.
Thanh Hóa đến Huế có mây, mưa rào, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C, cao nhất 32-35 độ C.
Duyên hải Nam Trung Bộ có mây, mưa rào, có nơi mưa to. Nhiệt độ thấp nhất 25-28 độ C, cao nhất 31-34 độ C.
Ngày 7.5, thông tin từ Viện KSND TP.HCM cho biết cơ quan này vừa ban hành kiến nghị gửi cơ quan thuế TP.HCM về việc phòng ngừa vi phạm pháp luật trong kê khai, nộp thuế đối với các giao dịch chuyển nhượng bất động sản.
Theo Viện kiểm sát, từ năm 2024 đến nay, TAND TP.HCM thụ lý giải quyết 851 vụ án dân sự liên quan đến chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhà ở. Đây là nhóm tranh chấp phức tạp, giá trị tài sản lớn.
Qua nghiên cứu hồ sơ vụ án, bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật của tòa án, cơ quan kiểm sát phát hiện khoảng 27% số vụ án có dấu hiệu các bên đương dự "bắt tay" kê khai giá trên hợp đồng thấp hơn đáng kể so với giá trị giao dịch thực tế.
“Việc ghi giá thấp trong hợp đồng công chứng không chỉ nhằm giảm nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ mà còn gây thất thu ngân sách nhà nước”, văn bản kiến nghị nêu rõ.
Bản kiến nghị của Viện KSND TP.HCM dẫn chứng nhiều vụ án điển hình cho thấy mức độ nghiêm trọng của thực trạng này. Cụ thể, vụ án tại Bình Dương cũ (nay là TP.HCM), hợp đồng công chứng giữa ông L.V.Tr và ông N.T.N ghi giá 3,5 tỉ đồng, nhưng thực tế giao dịch lên tới 14,5 tỉ đồng, chênh lệch 11 tỉ đồng.
Vụ án tại thành phố Thủ Đức cũ giữa ông N.V.Đ chuyển nhượng cho ông H.M.T, nhà đất tại đường Kha Vạn Cân chỉ ghi giá 200 triệu đồng trên hợp đồng, trong khi giá thực là 3,4 tỉ đồng, gấp 17 lần. Vụ án tại huyện Bình Chánh cũ, TP.HCM giữa bà T.T.Tr và bà T.T.G, giá thực tế 1,8 tỉ đồng nhưng hợp đồng công chứng chỉ ghi nhận 410 triệu đồng.
Trường hợp cá biệt khác, một giao dịch thực tế 1,07 tỉ đồng nhưng các bên chỉ ghi vỏn vẹn 20 triệu đồng trên giấy tờ.
Trước tình hình trên, Viện KSND TP.HCM đánh giá hành vi này không chỉ thể hiện ý thức không tuân thủ pháp luật của một bộ phận người dân mà còn làm lũng đoạn tính minh bạch của thị trường bất động sản.
Để chấn chỉnh, Viện KSND TP.HCM kiến nghị cơ quan thuế thành phố cần tổ chức kiểm tra, rà soát chuyên đề với các hồ sơ có giá thấp bất thường; khai thác thông tin, dữ liệu từ các bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật để rà soát, xác định lại nghĩa vụ thuế và truy thu đối với các trường hợp kê khai không đúng thực tế.
Bên cạnh việc xây dựng cơ sở dữ liệu giá đất tham chiếu, cơ quan kiểm sát cũng đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền và cảnh báo rõ hậu quả pháp lý đối với hành vi kê khai không trung thực.
