Theo AFP ngày 11.5, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey sẽ cùng người đồng cấp Pháp Catherine Vautrin chủ trì cuộc họp trực tuyến với sự tham gia của hơn 40 quốc gia. Đây là cuộc họp cấp bộ trưởng quốc phòng đầu tiên trong khuôn khổ phái bộ đa quốc gia do Anh và Pháp thúc đẩy.
Hồi tháng 4, cuộc họp diễn ra sau cuộc làm việc kéo dài 2 ngày tại London giữa các quan chức quân sự nhằm thảo luận những vấn đề thực tiễn của một sứ mệnh bảo vệ hàng hải tại eo biển Hormuz sau khi đạt được một thỏa thuận ngừng bắn bền vững.
“Chúng tôi đang chuyển thỏa thuận ngoại giao thành các kế hoạch quân sự thực tiễn để khôi phục niềm tin cho hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz”, ông Healey nói.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh Anh và Pháp đã điều tàu chiến đến Trung Đông. Pháp triển khai tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân Charles de Gaulle tới khu vực, trong khi Anh ngày 10.5 thông báo điều tàu khu trục HMS Dragon. London và Paris cho rằng các đợt triển khai này là bước chuẩn bị cho một nhiệm vụ quốc tế nhằm bảo vệ hoạt động vận tải biển khi điều kiện cho phép
Một phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh cho biết việc điều HMS Dragon là một phần trong “kế hoạch thận trọng” nhằm bảo đảm London sẵn sàng hỗ trợ an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz. Giới chức Anh cũng cho hay con tàu sẽ giúp củng cố niềm tin cho vận tải thương mại và hỗ trợ các nỗ lực rà phá bom mìn sau khi chiến sự kết thúc.
Tuy nhiên, Iran ngày 10.5 cảnh báo Anh và Pháp rằng lực lượng vũ trang nước này sẽ có “phản ứng quyết liệt và ngay lập tức” đối với bất kỳ tàu chiến nào được điều tới eo biển Hormuz, theo trang Euractiv. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi viết trên X rằng: “Chúng tôi nhắc nhở rằng cả trong thời chiến lẫn thời bình, chỉ có Cộng hòa Hồi giáo Iran mới có thể thiết lập an ninh ở eo biển này và sẽ không cho phép bất kỳ quốc gia nào can thiệp vào những vấn đề đó”.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron sau đó khẳng định Paris “chưa bao giờ dự tính” triển khai hải quân tại eo biển Hormuz theo hướng đối đầu, mà chỉ hướng tới một nhiệm vụ an ninh được “phối hợp với Iran”. Ông Macron cũng nhắc lại lập trường phản đối mọi hình thức phong tỏa và bác bỏ bất kỳ khoản phí nào cản trở tàu thuyền qua lại tuyến hàng hải chiến lược này.
Trước khi cuộc chiến giữa Mỹ- Israel và Iran bùng phát ngày 28.2, khoảng 1/5 lượng dầu mỏ toàn cầu được vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, hoạt động hàng hải tại đây đã bị hạn chế sau khi Iran đóng cửa phần lớn eo biển, làm gián đoạn thị trường năng lượng và đẩy giá dầu tăng cao. Mỹ sau đó áp đặt phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
AFP hôm nay 22.4 đưa tin tình trạng tăng phí qua kênh đào Panama được ghi nhận kể từ khi Mỹ và Israel phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran từ hôm 28.2 và eo biển Hormuz bị phong tỏa. Đây là tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu mỏ và khí tự nhiên xuất khẩu toàn cầu từ các quốc gia vùng Vịnh.
Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho biết để đáp ứng nhu cầu nhiên liệu, các nhà máy lọc dầu châu Á chọn mua dầu khí từ Mỹ, vận chuyển qua kênh đào Panama thay vì mua từ các nước vùng Vịnh vốn phụ thuộc vào eo biển Hormuz.
Theo thông tin chính thức từ cơ quan này, hiện lưu lượng tàu thuyền qua kênh đào Panama vẫn duy trì ở mức cao, với trung bình 34 tàu/ngày trong tháng 1 và 37 tàu/ngày trong tháng 3. Một số ngày thậm chí còn tăng lên 40 chuyến.
"Sự gia tăng trên phản ánh những thay đổi trong mô hình thương mại toàn cầu và các điều kiện thị trường, bao gồm những yếu tố địa chính trị ảnh hưởng các tuyến hàng hải quan trọng", Cơ quan Quản lý kênh đào Panama cho hay.
Các tàu qua kênh thường đặt lịch trước khá lâu, và những tàu không đặt lịch phải chờ trung bình 5 ngày. Tuy nhiên, cơ quan cũng vận hành một hệ thống đấu giá cho phép mua suất đi gấp vào phút chót.
Trong phiên đấu giá gần nhất, một tàu chở khí hóa lỏng đã chi đến 4 triệu USD để mua suất này, và trong những tuần gần đây cũng có 2 tàu đưa ra mức giá hơn 3 triệu USD.
Con số trên cao ngất ngưởng nếu so với các mức trung bình đấu giá từ tháng 10.2025 đến tháng 2 năm nay là 130.000 USD/suất, và tăng lên 385.000 USD/suất trong tháng 3 và tháng 4.
Khoảng 5% lưu lượng thương mại hàng hải toàn cầu đi qua kênh đào Panama, và những nước sử dụng chính là Mỹ và Trung Quốc. Tuyến này chủ yếu kết nối bờ Đông nước Mỹ với Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Ngày 18-5, Hội đồng An ninh quốc gia tối cao Iran thông báo thành lập Cơ quan quản lý eo biển vịnh Ba Tư (PGSA) để quản lý việc vận hành eo biển Hormuz.
Trên mạng xã hội X, cơ quan này cho biết PGSA sẽ cung cấp thông tin cập nhật theo thời gian thực về hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz cũng như những diễn biến mới nhất, theo Hãng tin AFP.
Cuối tuần trước, ông Ebrahim Azizi - Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia của Quốc hội Iran - cho biết Tehran đã "chuẩn bị một cơ chế chuyên nghiệp để quản lý hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz" và sẽ sớm công bố cơ chế này.
Hiện chưa rõ PGSA sẽ hoạt động như thế nào. Tuy nhiên, theo Press TV - kênh truyền hình nhà nước Iran - đưa tin hồi đầu tháng, đây là hệ thống "thực thi chủ quyền đối với eo biển Hormuz". Hệ thống mới sẽ gửi email thông báo quy định cho các tàu muốn đi qua eo biển này.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết ông sẽ kêu gọi các đồng cấp G7 tuân thủ chế độ trừng phạt nhằm ngăn chặn các nguồn tài chính chảy vào Iran.
Các Bộ trưởng Tài chính G7 dự kiến họp tại Paris (Pháp) từ ngày 18-5, tập trung thảo luận về việc xây dựng mặt trận thống nhất trước tác động của cuộc chiến ở Trung Đông đối với triển vọng kinh tế toàn cầu.
Phát biểu trước phiên họp, Ủy viên Kinh tế châu Âu Valdis Dombrovskis nhấn mạnh sự cần thiết phải mở lại eo biển Hormuz càng sớm càng tốt.
Ngày 18-5, Thủ tướng Đức Friedrich Merz cho biết Berlin lên án các cuộc tấn công của Iran nhằm vào Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) và các quốc gia khác trong khu vực.
Nhà lãnh đạo Đức cũng nhấn mạnh Tehran phải chấm dứt việc đe dọa các nước láng giềng và mở lại eo biển Hormuz mà không có bất kỳ hạn chế nào, theo Hãng tin Reuters.
"Các cuộc tấn công vào cơ sở hạt nhân đe dọa sự an toàn của người dân trên toàn khu vực. Không được để bạo lực leo thang thêm nữa" - Thủ tướng Merz viết trên mạng xã hội X, đồng thời kêu gọi Iran bước vào các cuộc đàm phán nghiêm túc với Mỹ.
Ngày 18-5, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã tấn công các "nhóm khủng bố phản cách mạng" được Mỹ và Israel hậu thuẫn đang hoạt động ở miền bắc Iraq.
Theo Hãng thông tấn Fars của Iran, các nhóm này đang cố gắng "buôn lậu một lô vũ khí và đạn dược lớn đã được niêm phong của Mỹ vào lãnh thổ Iran, nhưng đã bị tấn công tại tỉnh Kurdistan".
IRGC cũng cho biết đã phát hiện và tịch thu một lượng lớn vũ khí và đạn dược trong chiến dịch này.
"Hiệp ước thành lập của NATO không đưa ra bất kỳ điều khoản nào về đình chỉ tư cách hoặc khai trừ thành viên của khối", một quan chức NATO giấu tên trả lời tạp chí TIME, bình luận về thông tin Mỹ muốn đình chỉ tư cách thành viên của Tây Ban Nha. BBC cũng dẫn thông báo tương tự từ một quan chức NATO.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Reuters ngày 24/4 dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên cho biết Lầu Năm Góc đã nghiên cứu các phương án trừng phạt những đồng minh NATO bị coi là "thiếu hợp tác với Washington" trong chiến dịch tấn công Iran.
Email nội bộ của Lầu Năm Góc bày tỏ thất vọng trước việc một số đồng minh từ chối cho Mỹ quyền tiếp cận, sử dụng căn cứ và bay qua không phận, vốn được coi là mức hợp tác tối thiểu trong NATO. Email này liệt kê các phương án đáp trả của Mỹ, trong đó có đề cập đình chỉ tư cách thành viên của những quốc gia "thiếu hợp tác" khỏi NATO, trong đó có Tây Ban Nha.
Tây Ban Nha đã từ chối cho phép Mỹ sử dụng các căn cứ không quân trên lãnh thổ để tiến hành không kích Iran, dù Washington có hai cơ sở quân sự tại nước này.
Bình luận về thông tin trên, Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nhấn mạnh Madrid không làm việc dựa trên email mà dựa trên các văn kiện và lập trường chính thức của chính phủ Mỹ.
Ông Sanchez khẳng định Tây Ban Nha là "thành viên đáng tin cậy" của NATO, hợp tác đầy đủ với các đồng minh, nhưng "phải luôn trong khuôn khổ luật pháp quốc tế".
Một số lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) tham dự hội nghị thượng đỉnh của khối tại Cyprus ngày 24/4 cũng lên tiếng bảo vệ Tây Ban Nha.
Thủ tướng Hà Lan Rob Jetten nói ông đã được báo tin "Tổng thống Trump có ý tưởng mới rằng ông ấy có thể cứng rắn với cả những đồng minh của mình, bao gồm Tây Ban Nha".
"Tôi sẽ sát cánh cùng mọi thành viên châu Âu trong liên minh. Tây Ban Nha là một thành viên đầy đủ của NATO và điều đó sẽ không thay đổi", Thủ tướng Jetten nói.
Cùng ngày, một người phát ngôn chính phủ Đức cũng nêu lập trường của Berlin rằng "Tây Ban Nha là thành viên NATO và không có lý do gì để khiến điều đó thay đổi".
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Kingsley Wilson không xác nhận chi tiết về email, nhưng nói Bộ Quốc phòng sẽ đảm bảo Tổng thống có "các lựa chọn đáng tin cậy" để buộc đồng minh thực hiện đầy đủ nghĩa vụ. Bà cho rằng dù Mỹ đã "làm rất nhiều cho NATO, các đồng minh lại không sát cánh khi Washington cần".
Căng thẳng trong NATO gia tăng sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi cuối tháng 2, khiến Tehran đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz, làm đảo lộn thị trường năng lượng toàn cầu. Tổng thống Trump nhiều lần chỉ trích các đồng minh NATO không sẵn sàng tham gia sâu hơn vào chiến dịch, coi liên minh là "con đường một chiều" mà Mỹ không được hưởng lợi.
