Thông tin trên được nêu tại Tọa đàm phòng chống thuốc lá lậu – thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới, do báo Công an nhân dân tổ chức sáng 22-4.
Trên khía cạnh điều tra, trung tá Phạm Văn Ngọc – cán bộ Phòng Chống buôn lậu, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ, Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, Bộ Công an – chia sẻ về những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xử lý hành vi buôn lậu thuốc lá.
Theo ông Ngọc, sau khi nghị quyết 173 được thực hiện, thì đến nay vẫn còn một số khó khăn như chưa có văn bản hướng dẫn cụ thể về khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng…Điều này gây khó khăn trong việc xác định hành vi vi phạm trong quá trình xử lý.
Bên cạnh đó, nghị định 173 có quy định cho phép nhập khẩu, kinh doanh thuốc lá, dẫn đến những ảnh hưởng đến việc thanh tra, xử lý hành vi vi phạm.
Đáng chú ý, theo quy định về định lượng đủ để cấu thành hành vi bị xử lý là từ 1.500 bao thuốc lá trở lên. Lợi dụng điều này, các đối tượng thường xé lẻ, chia nhỏ số lượng thuốc lá khi vận chuyển để không đủ mức độ xử lý gây khó khăn cho công tác điều tra.
Vì vậy, trung tá Ngọc đề xuất cần xem xét sửa đổi, giảm định lượng 1.500 bao xuống mức thấp hơn. Bên cạnh đó cần bổ sung quy định dựa trên giá trị hàng hóa vi phạm. Nếu số lượng chưa đủ nhưng giá trị hàng hóa lớn thì vẫn có thể xem xét xử lý.
Ngoài ra các cơ quan chức năng cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể về thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng để có hành lang pháp lý trong việc xem xét xử lý hình sự hành vi này. Đồng thời cần tăng mức xử phạt vi phạm hành chính với hành vi buôn lậu thuốc lá.
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Đức Lê, Phó trưởng Phòng Nghiệp vụ quản lý thị trường, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương, cho hay trong quá trình kiểm tra, xử lý cho thấy những người buôn lậu thuốc lá thường sử dụng phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi.
Trong khi đó, kinh phí, phương tiện, thiết vị phục vụ công tác kiểm tra, xử lý vi phạm mặc dù đã được quan tâm bổ sung, nhưng chưa đáp ứng được yêu cầu. Do mô hình tổ chức của lực lượng quản lý thị trường thay đổi nên công tác chỉ đạo về phòng chống thuốc lá giả, nhập lậu, không rõ nguồn gốc không đảm bảo tính kịp thời, có độ trễ cao.
Trước thực tế đó, ông Lê kiến nghị, tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, đảm bảo đồng bộ giữa Luật Phòng chống tác hại của thuốc lá với các luật, pháp lệnh liên quan đến thuốc lá, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Sửa đổi, bổ sung quy định pháp luật để xử lý hình sự với khối lượng, giá trị hoặc số thu lợi bất chính thấp hơn mức hiện nay. Đồng thời cần nâng mức xử phạt vi phạm hành chính nhằm tăng tính răn đe…
Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, chia sẻ ngoài buôn lậu thuốc lá điếu, điều đáng lo ngại hiện nay là sự len lỏi của thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Dù đã được đưa vào danh mục hàng cấm và chính thức bị cấm từ ngày 1-1-2025, thế nhưng đến nay thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vẫn đang âm thầm len lỏi trong đời sống.
Ông Nhân cho rằng các sản phẩm này vẫn được buôn lậu và bán tràn lan, nhắm trực tiếp vào giới trẻ, học sinh, sinh viên thông qua các nền tảng mạng xã hội. Người mua chỉ cần nhắn tin qua Zalo hoặc messenger, hàng sẽ được giao tận tay với giá rẻ.
“Thuốc lá lậu có lợi thế bất hợp pháp về giá do trốn thuế, không chịu các chi phí tuân thủ pháp luật, không kiểm soát chất lượng và không in cảnh báo sức khỏe theo quy định.
Đây là hình thức cạnh tranh không lành mạnh, tạo sức ép rất lớn lên các doanh nghiệp làm ăn chân chính, đồng thời tiềm ẩn nhiều rủi ro nghiêm trọng đối với sức khỏe người tiêu dùng”, ông Nhân nói.
Ông Nhân kiến nghị tiếp tục mở các chuyên án tại các tuyến, địa bàn trọng điểm. Từ đó triệt phá tận gốc các đường dây buôn lậu xuyên quốc gia từ khu vực biên giới, không để hàng lậu tập kết, phân tán vào nội địa.
Xử lý hình sự thật nghiêm minh các nghi phạm cầm đầu để răn đe, đặc biệt với hành vi tái phạm cần xem xét xử lý hình sự.
Đẩy mạnh đấu tranh hoạt động mua bán thuốc lá trái phép trên không gian mạng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để rà soát, xử lý tận gốc các tài khoản, hội nhóm và gỡ bỏ các tài khoản vi phạm.
Ông Nhân khẳng định muốn chống buôn lậu hiệu quả, “hành lang pháp lý phải đủ chặt để quản lý, đủ mạnh để răn đe, đủ rõ để thực thi và đủ đồng bộ để phối hợp hành động”.
Không ồn ào, không vội vã nhưng dòng vốn Thái Lan vào Việt Nam lại bền bỉ và ngày càng mở rộng. Theo số liệu của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tính đến cuối tháng 4-2026, doanh nghiệp Thái Lan có 804 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đăng ký hơn 15,4 tỉ USD - tăng đáng kể so với mức hơn 14 tỉ USD cuối năm 2024 mà Hiệp hội Doanh nghiệp Thái Lan tại Việt Nam (ThaiCham) công bố. Trong khối ASEAN, Thái Lan hiện chỉ đứng sau Singapore về quy mô đầu tư vào Việt Nam.
Dấu ấn rõ nét nhất của dòng vốn Thái là hàng loạt thương vụ quy mô lớn liên tiếp diễn ra trong những năm gần đây. Tiêu biểu nhất là ThaiBev - tập đoàn đồ uống hàng đầu Thái Lan - từng gây tiếng vang vào năm 2017 khi chi khoảng 4,8 tỉ USD để gián tiếp sở hữu 53,6% vốn Sabeco.
Đến năm 2025, Fraser and Neave (F&N) - thành viên trong hệ sinh thái ThaiBev - tiếp tục chi khoảng 6.000 tỉ đồng để nâng tỉ lệ sở hữu tại Vinamilk lên 24,99%.
Mới đây, trong cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Chủ tịch điều hành TCC Group kiêm Tổng giám đốc ThaiBev Thapana Sirivadhanabhakdi cho biết tập đoàn đang nghiên cứu triển khai thêm các lĩnh vực kinh doanh mới tại Việt Nam.
Trong lĩnh vực bán lẻ, Tập đoàn BJC thuộc TCC Group vừa hoàn tất mua lại 100% cổ phần MM Mega Market Việt Nam trong quá trình tái cấu trúc nội bộ, với giá trị khoảng 22,5 tỉ baht, tương đương hơn 717 triệu USD (khoảng 18.900 tỉ đồng).
Cũng trên thị trường bán lẻ, Central Retail thuộc Central Group hiện vận hành 43 đại siêu thị Go!, 16 siêu thị mini Go!, 9 siêu thị TOPS Market và 23 cửa hàng LanChi Mart trên toàn quốc.
Báo cáo tài chính quý 1-2026 của tập đoàn này cho thấy doanh thu từ Việt Nam đạt hơn 12.000 tỉ đồng, chiếm khoảng 23% tổng doanh thu và tăng 26% so với cùng kỳ năm trước - minh chứng rõ ràng cho tầm quan trọng của thị trường Việt Nam trong chiến lược khu vực của Central Retail.
Không dừng lại ở tiêu dùng và bán lẻ, vốn Thái còn thâm nhập sâu vào lĩnh vực công nghiệp và năng lượng. Sau hơn 30 năm hiện diện, Tập đoàn SCG đã đầu tư hơn 7 tỉ USD vào Việt Nam, vận hành 28 công ty và 50 nhà máy, tạo việc làm cho hơn 15.000 lao động. Những thương hiệu quen thuộc như nhựa Duy Tân, nhựa Bình Minh hay gạch men Prime đều nằm trong hệ sinh thái của SCG.
Trong lĩnh vực hóa dầu, Tổ hợp hóa dầu Long Sơn (LSP) - dự án trọng điểm của SCG - dù đang tạm dừng do ảnh hưởng từ chiến sự Trung Đông, vẫn đang đẩy nhanh dự án tích hợp thêm khí ethane với tổng vốn đầu tư khoảng 500 triệu USD.
Trong lĩnh vực khu công nghiệp, Amata - có mặt tại Việt Nam từ năm 1994 - hiện quản lý khoảng 3.000 ha đất công nghiệp, thương mại và dịch vụ trên cả nước, đồng thời cam kết rót thêm khoảng 1,5 tỉ USD vào các dự án khu công nghiệp tại Việt Nam.
Về năng lượng, nhiều doanh nghiệp Thái Lan như Gulf Energy, B.Grimm, Super Energy đang hiện diện ngày càng tích cực. Nổi bật nhất là Super Energy Corporation với tổng vốn đầu tư khoảng 2 tỉ USD, hiện vận hành 9 nhà máy điện mặt trời và một dự án điện gió tại Gia Lai.
Theo báo cáo của công ty tư vấn Grant Thornton, các tập đoàn Thái Lan ngày càng xem Việt Nam là trụ cột tăng trưởng trong danh mục khu vực và là động lực dài hạn cho tiêu dùng và nâng cấp công nghiệp, trong bối cảnh kinh tế trong nước dần bão hòa.
Với những cam kết rót vốn liên tục và chiến lược mở rộng quy mô của các tập đoàn lớn, dòng vốn Thái Lan vào Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục tăng trong thời gian tới - cho thấy sức hút ngày càng lớn của thị trường Việt Nam cũng như tham vọng dài hạn của các nhà đầu tư xứ chùa vàng.
Theo bộ này, so với yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới, cùng với những kết quả đạt được, tổ chức bộ máy bên trong của bộ còn một số tồn tại, hạn chế. Chức năng nhiệm vụ của một số đơn vị trong bộ và các đơn vị trực thuộc còn trùng lắp, chưa rõ ràng.
Do đó để tiếp tục đổi mới, sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, gắn với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức đủ phẩm chất, năng lực trong tình hình mới, gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, Bộ thấy cần thiết phải sửa đổi, bổ sung chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, sắp xếp tổ chức lại các đơn vị trong cơ cấu tổ chức của Bộ.
Theo đó, về vị trí, chức năng của Bộ Công Thương, dự thảo tờ trình nêu rõ tiếp tục kế thừa các chức năng quản lý nhà nước của Bộ như quy định trước đây.
Tuy nhiên, bổ sung chức năng quản lý về tài nguyên khoáng sản, khu công nghiệp, khu kinh tế, khu thương mại tự do và các loại hình khu kinh tế để thống nhất Bộ Công Thương là đầu mối quản lý nhà nước. Cùng đó, bổ sung chức năng về công nghiệp sinh học, công nghiệp điện tử.
Trên cơ sở đó, cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương giảm từ 21 đơn vị xuống còn 20 đơn vị, giảm một đầu mối cấp vụ. Cụ thể, đổi tên Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp thành Vụ Kế hoạch - Tài chính, do thời gian tới sẽ giảm bớt nhiệm vụ quản lý doanh nghiệp với vai trò đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước và chuyển giao về SCIC.
Đổi tên Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số thành Cục Thương mại điện tử, sau khi chuyển mảng chuyển đổi số sang Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công.
Cùng đó, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công sẽ được tổ chức lại và đổi tên thành Cục Khoa học công nghệ và Chuyển đổi số. Cục này sẽ tiếp nhận mảng chuyển đổi số, đồng thời chuyển giao mảng tiết kiệm năng lượng sang Vụ Dầu khí và Than. Với mảng quản lý cụm công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp, khuyến công sẽ chuyển sang Cục Công nghiệp.
Hợp nhất Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Vụ Chính sách thương mại đa biên thành Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Hội nhập kinh tế quốc tế. Vụ này được đề nghị duy trì 9 phòng để thực hiện tốt nhiệm vụ về công tác đối ngoại, đàm phán và hợp tác về thị trường với nước ngoài.
Thành lập Cục Năng lượng - Dầu khí trên cơ sở Vụ Dầu khí và Than tiếp nhận mảng tiết kiệm năng lượng, thực hiện thêm nhiệm vụ quản lý năng lượng ngoài khơi và nhiệm vụ cơ quan thường trực về an ninh năng lượng quốc gia.
Ngoài ra, Bộ tiếp tục duy trì 15 đơn vị, bao gồm: Vụ Tổ chức cán bộ, Vụ Pháp chế, Văn phòng Bộ, Cục Điện lực, Cục Công nghiệp, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp, Cục Hóa chất, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia, Cục Xuất nhập khẩu, Cục Phòng vệ thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Viện nghiên cứu Chiến lược chính sách công thương, báo Công Thương, tạp chí Công Thương.
Theo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 (TP HCM và Đồng Nai), dòng kiều hối có xu hướng giảm từ quý IV/2025 sang đầu năm nay.
Trong quý cuối năm 2025, lượng kiều hối chuyển về đạt gần 2,4 tỷ USD, giảm 13% so với quý liền kề. Bước sang quý I/2026, con số này hạ xuống còn trên 2 tỷ USD.
Bà Trần Thị Ngọc Liên, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2, cho biết điều này phản ánh tác động từ kinh tế quốc tế, trong nước và các yếu tố địa chính trị. Theo bà, kinh tế thế giới phục hồi chậm cùng lạm phát cao làm tăng chi phí sinh hoạt, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người Việt ở nước ngoài.
Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ thắt chặt kéo dài tại các nền kinh tế lớn tiếp tục tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó ảnh hưởng gián tiếp đến thu nhập và dòng tiền chuyển về Việt Nam.
Xung đột địa chính trị tại Trung Đông cũng góp phần tác động đến dòng kiều hối, khi làm gia tăng biến động giá năng lượng và áp lực lạm phát toàn cầu. Việc này ảnh hưởng đến thu nhập thực tế của người lao động.
Chua kể, hoạt động kinh tế gián đoạn cục bộ tại một số nước ở khu vực này cũng làm giảm thu nhập và khả năng gửi tiền về của lao động Việt. Theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, do tỷ trọng kiều hối từ khu vực này không lớn nên tác động chủ yếu mang tính gián tiếp.
Bà Liên nhận định thêm, kinh tế vĩ mô tiếp tục ổn định nhưng một số kênh đầu tư chưa thực sự hấp dẫn dòng vốn kiều hối. Chênh lệch lãi suất giữa VND và USD không lớn cũng phần nào ảnh hưởng đến quyết định chuyển tiền về nước.
Ngoài ra, yếu tố mùa vụ sau cao điểm chuyển tiền dịp cuối năm phục vụ nhu cầu chi tiêu lễ, Tết khiến lượng kiều hối trong quý đầu năm thường giảm.
Dự báo trong thời gian tới, đại diện Ngân hàng Nhà nước cho rằng kiều hối có thể chưa tăng rõ rệt do còn phụ thuộc vào diễn biến kinh tế trong và ngoài nước. Thông thường, sau giai đoạn thấp điểm đầu năm, kiều hối có xu hướng phục hồi nhẹ trong các quý tiếp theo khi hoạt động kinh tế và việc làm của lao động ở nước ngoài dần ổn định trở lại.
Tuy nhiên, diễn biến xung đột tại Trung Đông và các khu vực khác vẫn phức tạp, tiếp tục tác động đến giá năng lượng, lạm phát và tâm lý thị trường. Việc này ảnh hưởng đến thu nhập và khả năng tích lũy của kiều bào.
Cũng theo Ngân hàng Nhà Nước, tại Đồng Nai, tính đến hết 31/3, kiều hối chủ yếu được chuyển qua các tổ chức tín dụng cũng giảm hơn 16% so với quý trước, xuống 36,4 triệu USD.
