Kimi K3 là mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mã nguồn mở, thuộc startup công nghệ Moonshot AI, đang gây sốt khắp thế giới. Khả năng lập trình và tác nhân của nó sánh ngang với các mô hình hàng đầu của Mỹ, nhưng lại có chi phí thấp hơn nhiều. Sự xuất hiện của Kimi K3 đánh dấu một cột mốc mới cho Trung Quốc trong cuộc đua AI.
Kimi K3 được ví như khoảnh khắc “Deepseek” ra mắt hơn một năm trước. Người đứng sau cú sốc này là một tài năng trẻ tên Yang Zhilin (Dương Chí Lâm).
Yang sinh năm 1992 tại Sán Đầu, một thành phố thuộc tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Anh theo học Đại học Thanh Hoa trước khi lấy bằng tiến sĩ tại Đại học Carnegie Mellon ở Pennsylvania (Mỹ). Tại đây, anh được hướng dẫn bởi các nhà nghiên cứu về AI nổi tiếng như Ruslan Salakhutdinov và William Cohen.
Trong một bài đăng trên X, Salakhutdinov nhận xét: “Cậu ấy thực sự xuất sắc”. Trong một bài viết khác, Salakhutdinov cho biết sau khi tốt nghiệp, Yang được nhiều công ty công nghệ lớn săn đón nhưng vẫn quyết tâm thành lập công ty riêng.
Trong thời gian học tại Carnegie Mellon, 9x gốc Trung Quốc đã thực tập tại Google Brain và Meta. Anh cũng là đồng tác giả của một số bài nghiên cứu từ cách các mô hình ngôn ngữ xử lý ngữ cảnh đến lời khuyên về điều chỉnh câu lệnh.
Trước khi thành lập Moonshot AI, Yang đã trở về Trung Quốc và đóng góp vào một số dự án AI lớn, bao gồm mô hình PanGu của Huawei. Anh cũng tham gia mô hình AI đa phương thức quy mô lớn Wu Dao của Học viện Trí tuệ nhân tạo Bắc Kinh. Sau đó, du học sinh Mỹ đồng sáng lập Recurrent AI, công ty khởi nghiệp dùng AI để phân tích các cuộc hội thoại bán hàng, giúp các công ty cải thiện hiệu suất.
Một trong những giá trị cốt lõi Yang luôn theo đuổi là xây dựng các mô hình AI mã nguồn mở, hướng đến quy mô lớn. “Nếu bạn có thể giải quyết vấn đề bằng cách mở rộng quy mô, đừng giải quyết nó bằng một thuật toán mới. Giá trị của thuật toán mới nằm ở việc cho phép mở rộng quy mô tốt hơn”, cha đẻ của Kimi K3 nói trong một cuộc phỏng vấn được chia sẻ trên LinkedIn.
Năm 2023, Yang tham gia sáng lập Moonshot AI và phát triển nhiều mô hình AI trước khi thành công với Kimi K3, bao gồm Transformer-XL, RoPE, Group Normalization, ShuffleNet, MuonClip và Mooncake.
Thành tựu đầu tiên của Moonshot AI là trang bị cho mô hình nền tảng Kimi K2 một cửa sổ ngữ cảnh lớn lên đến một nghìn tỉ tham số, để xử lý các tài liệu dài. Moonshot cũng có sản phẩm trợ lý AI, Kimi. Kể từ đó họ đã mở rộng sang lĩnh vực lập trình, nghiên cứu, AI agentic. Sau khi chứng minh được năng lực của mình, đội ngũ của Yang Zhilin nhận được sự hỗ trợ từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc như Alibaba, Tencent.
Một số nhân vật công nghệ hàng đầu đã bày tỏ sự tiếc nuối sau khi Kimi K3 được ra mắt vì Yang đã không ở lại Mỹ. Nhà đầu tư tỉ phú huyền thoại Vinod Khosla đổ lỗi cho chính sách nhập cư hà khắc của chính quyền Tổng thống Donald Trump. “Vấn đề lớn hơn nữa là chúng ta đang làm mất đi những tài năng xuất chúng từ các quốc gia khác bằng chính sách nhập cư của mình”, Business Insider dẫn lời ông khi nói về thành công của Kimi K3.
Tuy nhiên, Salakhutdinov nghĩ khác. Ông cho rằng dù quy trình nhập cư vào Mỹ có thể gây e ngại và “không chắc chắn”, Yang vẫn luôn quyết tâm trở về Trung Quốc và xây dựng công ty khởi nghiệp của riêng mình.
“Tôi nhớ anh ấy từng nói với tôi rằng nếu không thử khởi nghiệp, anh ấy sẽ hối tiếc suốt đời. Tôi tôn trọng điều đó và anh ấy đã đúng”, Salakhutdinov viết trên X.
Kimi K3 của Moonshot AI, ra mắt ngày 16.7 và nhanh chóng gây sốc khắp thế giới khi là mô hình mã nguồn mở lớn nhất hiện nay với 2.800 tỉ tham số, đa phương thức. Theo giới thiệu, kiến trúc Kimi Delta Attention & Attention Residuals đạt hiệu quả scaling gấp 2,5x K2. K3 mạnh về code, suy luận, agentic dài hạn, cạnh tranh trực tiếp với các mô hình AI hàng đầu của Mỹ như Claude, GPT.
Một siêu nhà máy robot tích hợp trí tuệ nhân tạo hiện thân (Embodied AI) đầu tiên của vùng Bắc Kinh - Thiên Tân - Hà Bắc đã chính thức đi vào hoạt động tại Khu công nghiệp công nghệ cao Diệc Trang (Yi Zhuang), phía đông nam thủ đô Bắc Kinh.
Theo kế hoạch, nhà máy sẽ từng bước nâng công suất sản xuất từ hơn 10.000 robot mỗi năm hiện nay lên 20.000 robot vào năm 2027 và đạt 500.000 robot mỗi năm vào năm 2030.
Nhà máy được xây dựng theo định hướng sản xuất toàn diện, linh hoạt, tinh gọn và số hóa, hướng tới trở thành mô hình sản xuất robot hiện thân kiểu mẫu trên thế giới.
Robot hiện thân là các hệ thống thông minh có khả năng nhận thức, tương tác và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường thực tế.
Về năng lực sản xuất, nhà máy cung cấp chuỗi dịch vụ khép kín từ chế tạo linh kiện cốt lõi, mô đun chức năng đến lắp ráp và kiểm thử sản phẩm hoàn chỉnh.
Cơ sở này sở hữu dây chuyền lắp ráp tự động được cho là tiên phong trong ngành, với 10 trạm lắp ráp có thể linh hoạt điều chỉnh độ cao và góc độ để phù hợp với nhiều dòng robot khác nhau. Quy trình lắp ráp được thực hiện đồng bộ từ thân dưới, thân trên đến đầu và tay robot.
Đáng chú ý, nhà máy được trang bị hệ thống thử nghiệm robot tự động hóa cao, trong đó có dây chuyền kiểm thử sử dụng ray treo dạng vòng khép kín. Hệ thống này có thể đồng thời vận chuyển từ 6 đến 12 robot hình người qua các trạm kiểm tra chức năng, chuyển động, thông tin và an toàn theo quy trình tự động.
Bên cạnh đó, trung tâm thử nghiệm của nhà máy được tích hợp nhiều hạng mục đánh giá như kiểm tra độ chính xác kết cấu, thử nghiệm điện - điện tử, mô phỏng môi trường, kiểm tra an toàn và xác thực độ tin cậy sản phẩm.
Theo đơn vị vận hành, hệ thống này giúp kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ giai đoạn nghiên cứu, phát triển đến sản xuất hàng loạt và bàn giao sản phẩm.
Bitcoin (BTC) đã phản ứng tích cực trước nhận xét của Chủ tịch Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) Kevin Warsh về "lạm phát dai dẳng". Tính đến 10 giờ 10 phút ngày 2.7 (giờ Việt Nam), mỗi Bitcoin được giao dịch quanh mốc 60.779 USD, tăng 2,71% trong vòng 24 giờ qua.
Các token khác như Ethereum, BNB, XRP, Solana cũng lần lượt tăng 1,95%, 0,39%, 1,13% và 3,46%. Dù thị trường khởi sắc trở lại, tâm lý nhà đầu tư vẫn trong trạng thái thận trọng. Chỉ số Tham lam và Sợ hãi (Fear & Greed Index) vẫn đang ở mức 11/100, nằm trong vùng "cực kỳ sợ hãi".
Nhiều nhà phân tích cho rằng lợi suất của các tài sản thu nhập cố định và đà tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ của cổ phiếu công nghệ sẽ tiếp tục gây áp lực lên các tài sản biến động mạnh như Bitcoin, tiền mã hóa.
Thái độ thận trọng của các nhà đầu tư thể hiện khác nhau tùy thuộc vào dữ liệu được phân tích. Các quỹ ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ đã chứng kiến lượng tiền rút nhiều hơn lượng tiền chảy vào trong những tuần gần đây. Trong tháng 6 đã có 4,5 tỉ USD chảy khỏi các quỹ ETF, mức vốn âm lớn nhất hằng tháng kể từ khi các quỹ này ra mắt.
Dữ liệu trên chuỗi khối cũng cho thấy những người nắm giữ Bitcoin dài hạn đã mua thêm khoảng 270.000 BTC trong hai tuần qua. Đây là dấu hiệu cho thấy một số nhà đầu tư lớn xem cú sập của Bitcoin là cơ hội thay vì lý do để bán ra.
Bitcoin có thể đang tạm hưởng lợi từ những phát ngôn của Chủ tịch Fed Warsh về lạm phát dai dẳng, nhưng kỳ vọng ngày càng tăng về lãi suất cao hơn và đà tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ trong lĩnh vực AI có thể tiếp tục gây áp lực tiêu cực lên Bitcoin. Do đó, một đợt tăng giá bền vững lên mức 65.000 USD sẽ cần nhiều thời gian hơn dự tính.
Theo nhà phân tích Rekt Capital, thị trường thường "đỏ lửa" vào tháng 6, sau đó giảm nhẹ vào đầu tháng 7 nhưng sẽ tăng giá trở lại trong suốt những ngày còn lại. Tuy nhiên, vẫn chưa có gì đảm bảo thị trường sẽ phục hồi trong bối cảnh diễn biến địa chính trị ở Trung Đông vẫn chưa hoàn toàn ổn định.
"Đừng bao giờ bỏ tất cả trứng vào một giỏ", Patricio Molina, CEO công ty tư vấn tài chính Belo có trụ sở tại Tây Ban Nha, viết trên X cuối tuần trước, sau khi công ty của ông bị Anthropic ngừng cung cấp dịch vụ mà không đưa ra lời giải thích nào.
"Claude AI đã xóa sổ toàn bộ tổ chức của chúng tôi với hơn 60 tài khoản thuộc về một công ty hợp pháp, nhưng không đưa ra lý do, không có bất kỳ lời giải thích nào. Cách duy nhất để kháng cáo quyết định là điền vào một Google Form? Trải nghiệm người dùng và dịch vụ khách hàng rất tệ", Molina tiếp tục đăng trên X sau đó, kèm bức thư được Anthropic gửi tự động. Trong bức thư này, Anthropic không hề đề cập chi tiết về việc quy tắc nào đã bị vi phạm và vi phạm như thế nào.
Trên mạng xã hội, hàng loạt chỉ trích nhắm vào Anthropic, khi cho rằng công ty này coi thường khách hàng. Một số cho biết đang gặp tình trạng tương tự, thậm chí đã điền kháng nghị qua Google Form nhiều tháng nhưng không được giải quyết.
Các bình luận trên mạng xã hội cũng cho rằng sự cố với Belo cũng là bài học cho bất cứ công ty nào phụ thuộc quá sâu vào các nền tảng như Claude của Anthropic hay GPT của OpenAI. Một số người dùng cho rằng Molina nên tự chạy các mô hình của mình trên máy tính cục bộ, hoặc sử dụng đồng thời nhiều mô hình AI thay vì chỉ phụ thuộc vào một nền tảng duy nhất, ngay cả khi điều đó dẫn đến việc trùng lặp một phần hoặc toàn bộ công việc.
Đến nay, Anthropic cũng chưa đưa ra bình luận nào. Hệ thống của Belo đã khôi phục quyền truy cập sau 15 giờ gặp sự cố, nhưng không rõ công ty này đã can thiệp hay do những phản ứng tiêu cực từ dư luận.
Anthropic có trụ sở tại Mỹ, được thành lập năm 2021 bởi nhóm cựu nhân sự của OpenAI, trong đó có hai anh em Dario và Daniela Amodei. Startup này tập trung phát triển các mô hình AI an toàn, đáng tin cậy và có thể kiểm soát, là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với chính OpenAI. Dòng sản phẩm nổi bật là Claude ra mắt năm 2023, được thiết kế để xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hỗ trợ viết nội dung, phân tích dữ liệu và trả lời câu hỏi, phục vụ cho cả quân sự và dân sự. Tuy nhiên, cuối tháng 2, Lầu Năm Góc cũng xếp Anthropic vào danh sách "mối đe dọa với chuỗi cung ứng". Chính phủ Mỹ đã yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng sử dụng AI này.
