Ngô Hà Anh, cựu học sinh lớp chuyên Sử, trường THPT chuyên Hà Nội – Amsterdam (Ams), nhận thư trúng tuyển từ 8 đại học Mỹ, hồi giữa tháng 3. Trước đó, do nộp hồ sơ nhiều trường, Hà Anh thường đặt báo thức hai tiếng một lần để kiểm tra email.
“Nhưng em vốn không kỳ vọng nhiều vì đây là những trường nghệ thuật hàng đầu thế giới”, Hà Anh nói.
Nữ sinh chọn theo học Rhode Island School of Design (RISD). Đây là ngôi trường đứng thứ tư thế giới về lĩnh vực nghệ thuật và thiết kế, cũng là trường đào tạo nghệ thuật số 1 ở Mỹ, theo QS 2026.
Theo Hà Anh, nhiều học sinh của trường đến từ các gia đình có truyền thống nghệ thuật, đây là môi trường đào tạo họa sĩ quy củ và có trình độ chuyên môn bậc nhất, phù hợp với mong muốn được tự do sáng tạo nghệ thuật, trở thành họa sĩ của em. Ngoài ra, RISD có chương trình học liên ngành với Đại học Brown.
Khác với nhiều học sinh theo nghệ thuật từ sớm, Hà Anh từng được gia đình định hướng học luật. Sau một năm theo đuổi, em nhận ra không phù hợp ngành và quyết định chuyển hướng vào lớp 12. Thời điểm đó, em thích thú với nghệ thuật nhưng chưa từng học vẽ bài bản. Bắt đầu từ học kỳ 2 lớp 12, Hà Anh mới học các kỹ thuật cơ bản. Sau tốt nghiệp THPT, nữ sinh dành một năm học vẽ và chuẩn bị hồ sơ.
Ngoài chứng chỉ, thư giới thiệu, hoạt động ngoại khóa, bài luận, Hà Anh chuẩn bị thêm bộ hồ sơ nghệ thuật. Trong khoảng 4 tháng, nữ sinh hoàn thành gần 20 tác phẩm, xoay quanh chủ đề tâm lý học và trải nghiệm nội tâm, khai thác các cảm xúc như lo âu, mất mát, cô đơn và áp lực xã hội.
“Tranh chứa nhiều yếu tố siêu thực, đôi khi kỳ dị cùng những chi tiết màu đỏ biểu tượng cho hy vọng, tiếng gọi của trái tim”, Hà Anh kể. “Mình muốn thể hiện rằng mọi vấn đề tâm lý đều có lối thoát”.
Bên cạnh chất liệu acrylic và sơn dầu, nữ sinh còn thử nghiệm với sơn mài như một cách đưa chất liệu truyền thống của Việt Nam vào các tác phẩm đương đại. Hà Anh tìm đến làng nghề sơn mài Hạ Thái, quan sát quy trình và học hỏi từ nghệ nhân, đồng thời được họa sĩ Trần Đức Hùng hướng dẫn. Công việc đòi hỏi kỹ thuật và sức bền bởi mùi sơn, dầu hỏa nồng nặc, các công đoạn mài khiến đôi tay trầy xước. Người vẽ cũng dễ bị kích ứng da do hiện tượng “sơn ăn”, song Hà Anh vẫn kiên trì, tự thực hiện các công đoạn như gắn vỏ trứng, phủ sơn, mài hoàn thiện.
Ngoài ra, Hà Anh nộp bài luận về hành trình tìm kiếm dấu ấn cá nhân qua nghệ thuật. Thay vì tập trung vào việc khẳng định sự tồn tại, Hà Anh hướng tới những điểm chạm cảm xúc. Với nữ sinh, nghệ thuật không chỉ là “kể câu chuyện của riêng mình mà còn để chạm đến cảm xúc của người khác để lưu giữ những điều đẹp đẽ, chữa lành và kết nối giữa người với người”.
Hà Anh còn tổ chức triển lãm tranh của mình và trẻ tự kỷ, lấy cảm hứng từ mô hình Tòhe (tạo sân chơi sáng tạo và đào tạo nghệ thuật cho trẻ em thiệt thòi, phát triển tác phẩm của các em thành sản phẩm thương mại và triển lãm nghệ thuật). Nữ sinh mong muốn tạo ra không gian để cộng đồng tiếp xúc với thế giới nội tâm của trẻ tự kỷ qua tranh, cảm nhận sự chân thành cùng niềm khao khát được sẻ chia.
Cô tìm đến một trung tâm hỗ trợ trẻ tự kỷ và bắt đầu dạy các em từ 4 đến 12 tuổi. Những buổi học đầu tiên, khi chưa hiểu nhau, học sinh nhiều khi la hét mất kiểm soát, có lúc lại im lặng hoàn toàn.
Hà Anh phải thử nhiều cách, kết hợp âm nhạc, sử dụng đồ chơi quen thuộc đến điều chỉnh màu sắc, chất liệu. Nhận thấy giấy trắng gây lóa mắt, khó chịu, nữ sinh chuyển sang cho học sinh vẽ phấn trực tiếp lên bàn hoặc dùng giấy màu vàng. Đồng thời, cô dùng đồ chơi có màu sắc đặc biệt do trẻ làm để tìm “tần số chung” với các em.
Theo nữ sinh, với trẻ em tự kỷ, ngôn ngữ hay lời nói dường như khá xa lạ và khó khăn, nhưng khi đặt các em vào môi trường hội họa, được cầm cọ, tô màu, các em lại có thể biểu đạt được những gì mình cảm nhận. Người dạy cũng nên bình tĩnh, không buộc các em đẩy nhanh tiến độ. Lớp học không theo khuôn mẫu truyền thống mà cho mỗi em nhỏ được thể hiện bản thân, tìm thấy niềm vui, sự tập trung và cảm giác được lắng nghe.
Kết quả, triển lãm trưng bày 36 bức tranh của trẻ tự kỷ, gây quỹ bằng những sản phẩm lưu niệm như postcard, áo để hỗ trợ thiết bị cho Trung tâm Giáo dục trẻ em tự kỷ Gia An.
Họa sĩ Trần Đức Hùng cho biết ban đầu khá e ngại khi nhận dạy nữ sinh do thời gian chuẩn bị hồ sơ du học quá ngắn. Tuy nhiên, chỉ sau hai buổi học thử, anh bất ngờ với tố chất và gu thẩm mỹ của Hà Anh.
“Hà Anh thông minh và có đam mê mãnh liệt với hội họa, có những khi em mải mê vẽ mà quên hết mọi thứ xung quanh”, anh Hùng cho biết.
Trước khi nhập học vào tháng 9, Hà Anh tiếp tục học vẽ và dự định đi làm thêm để tích lũy trải nghiệm. Trong tương lai, cô mong muốn theo đuổi hội họa kết hợp tâm lý học, mở rộng liên ngành sang Art and Computation (kết hợp giữa nghệ thuật thị giác và công nghệ sáng tạo) và Sound Art (nghệ thuật âm thanh) để khám phá những hình thức biểu đạt mới.
Nhìn lại hành trình của mình, Hà Anh cho rằng không có công thức chung cho thành công.
“Mỗi người phải tự tìm con đường riêng. Quan trọng nhất là đủ đam mê và đủ quyết tâm”, cô nói, cho biết vali du học sẽ mang theo một vài con rối nước để giới thiệu với bạn bè ở đại học về biểu tượng văn hóa Việt Nam.
Đây là hiểu nhầm về ngành Logistics mà TS Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo, trường Đại học Công nghiệp TP HCM, bắt gặp khi tư vấn tuyển sinh ở nhiều địa phương.
Ông giải thích Logistics (hậu cần) và quản lý chuỗi cung ứng là quá trình lập kế hoạch, kiểm soát việc lưu trữ, vận chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất đến tay người tiêu dùng một cách an toàn, tiện lợi với chi phí thấp nhất. Quy trình này bao gồm kho bãi, vận chuyển, quản lý đơn hàng, đóng gói và vật tư.
Người làm trong ngành này phải tính toán vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ, thủy, sắt hay hàng không tối ưu hơn; đặt kho ở gần hay xa trung tâm tương ứng với chi phí ra sao; xếp hàng trong kho như thế nào để lấy và nhập nhanh nhất,... Đây là những kiến thức, kỹ năng mà sinh viên sẽ được học.
"Đây là bài toán kết hợp giữa quản lý và kỹ thuật, đặc biệt là lý thuyết tối ưu", ông cho hay. "Người làm ngành này không chạy ngoài đường giao hàng, không đứng kho bốc xếp hàng hóa".
Theo ông, thị trường logistics Việt Nam được định giá khoảng 80 tỷ USD, chiếm gần 5% GDP nhưng chi phí logistics vẫn cao hơn so với trung bình khu vực và thế giới. Với nhu cầu phát triển kinh tế, đa dạng hình thức vận tải, chi phí mặt bằng, bài toán logistics ngày càng đa dạng và cần thiết với các doanh nghiệp.
Do đó, cơ hội việc làm trong ngành vẫn rộng mở. Dự báo năm 2022 của Viện Nghiên cứu và phát triển Logistics Việt Nam cho biết đến năm 2030, Việt Nam cần thêm 2,2 triệu lao động trong ngành Logistics, 10% trong đó là nhân lực chất lượng cao, có trình độ ngoại ngữ. Trong khi đó mỗi năm, chỉ khoảng 2.500 cử nhân ngành này tốt nghiệp.
Hiện, nhiều trường đại học đào tạo ngành Logistics, điểm chuẩn thường ở mức cao, từ 22 đến 28/30. Học phí phổ biến khoảng 20-60 triệu đồng một năm.
Nội dung trên được đề cập tại Thông tư về chuẩn nghề nghiệp giáo viên phổ thông, do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, có hiệu lực từ giữa tháng 4.
Theo đó, ngoài yêu cầu có bằng đại học phù hợp với chuyên ngành, giáo viên phải có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp, tùy bậc học (tiểu học, THCS, THPT).
Đây là yêu cầu bắt buộc, với cả giáo viên văn hóa và các môn Nghệ thuật, Giáo dục thể chất, Ngoại ngữ, Tin học, Công nghệ, Tiếng dân tộc thiểu số.
Chứng chỉ mới sẽ thay cho chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp theo hạng I, II, III hoặc theo bậc tiểu học, THCS, THPT hiện nay. Song, những thầy cô được cấp chứng chỉ cũ trước ngày 31/12/2026 sẽ được xác định tương đương, không cần thi mới.
Trường hợp chưa có mà mới được tuyển dụng, tiếp nhận hoặc thay đổi vị trí việc làm sau ngày Thông tư có hiệu lực, giáo viên phải học và có chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp. Chương trình học do Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định, kéo dài không quá 6 tuần, theo Nghị định 93 của Chính phủ.
Hiện cả nước có khoảng 1,05 triệu giáo viên mầm non, phổ thông hưởng lương từ ngân sách, từ 4,91 đến 15,87 triệu đồng mỗi tháng, chưa gồm phụ cấp.
Trước đây, chứng chỉ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được chia theo hạng giáo viên (I, II, III). Mỗi lần xét thăng hạng, tăng lương, thầy cô phải học và thi một chứng chỉ tương ứng, chi phí phổ biến khoảng 4-6 triệu đồng. Tuy nhiên, từ tháng 5/2023, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định chỉ còn một chứng chỉ chung với tất cả giáo viên, theo cấp (mầm non, tiểu học, THCS, THPT).
Chiều 15/5, khuôn viên trường Đại học Ngoại ngữ (ULIS), Đại học Quốc gia Hà Nội, rộn ràng tiếng hò reo khi Lễ hội xoài ULIS bắt đầu. Đây là lần đầu nhà trường tổ chức hoạt động này, theo Phó hiệu trưởng Hà Lê Kim Anh.
16 đội, mỗi đội gồm 5 thành viên, được phát dụng cụ và bao đựng trước giờ thi. Sau khi bốc thăm vị trí cây xoài, mỗi đội có 20 phút để thu hoạch quả, với yêu cầu không trèo lên cây để đảm bảo an toàn. Đội nào hái được nhiều nhất sẽ thắng.
Ngay khi hiệu lệnh vang lên, các đội lập tức tản ra để tìm cây xoài của mình. Dưới mỗi gốc cây, người hái, người nhặt, người giữ bao liên tục phối hợp trong tiếng hò reo và chỉ dẫn. Không chỉ học sinh, giáo viên, nhiều phụ huynh đến đón con và cả sinh viên trường khác cũng ghé xem.
Theo cô Kim Anh, ý tưởng này do khuôn viên trường trồng nhiều xoài, năm nay lại "được mùa". Do đó, trường muốn biến mùa quả chín thành hoạt động trải nghiệm cho học sinh, sinh viên và giảng viên, tạo không khí vui tươi trước kỳ nghỉ hè.
"Đây không chỉ là một hoạt động vui chơi mà còn tạo sự kết nối, giúp mọi người gần gũi hơn với thiên nhiên và nâng cao ý thức bảo vệ môi trường", bà Kim Anh nói.
Sau 20 phút, tổng lượng xoài 16 đội hái được lên tới gần 500 kg. Phòng Quản trị Đại học giành giải nhất với 58 kg, được thưởng một triệu đồng. Cán bộ, giáo viên trường THCS Ngoại ngữ về nhì với 55 kg, cách biệt 10 kg so với đội xếp sau.
Là thành viên của đội Ngôn ngữ và Văn hóa Nhật Bản, Hoàng Văn Khoa, sinh viên năm nhất ngành Ngôn ngữ Nhật, nói nhớ nhất không phải là lượng xoài hái được, mà là không khi gắn kết giữa mọi người.
Dù đội không trong top 3, Khoa vẫn hào hứng vì được ăn xoài lắc, chụp ảnh cùng bạn bè.
TS Mostafa Helil, chuyên gia tại Khoa Ngôn ngữ và Văn hóa Arab, cho biết đặc biệt thích các món chế biến từ xoài. Sống tại Việt Nam 10 năm và xem như ngôi nhà thứ hai, ông thấy vui khi hòa mình vào hoạt động của trường.
Xoài thu hoạch được chế biến thành các món xoài lắc, xoài dầm, đồng thời chia cho học sinh, sinh viên có mặt.
Nguyễn Tường Vy, sinh viên năm thứ ba ngành Biên, phiên dịch, cũng tới sự kiện để được nhận xoài. Nữ sinh hào hứng vì được cho một quả to, sắp chín. Vy kể sinh viên trước mùa thi thường chia sẻ ảnh chụp quả xoài với mong muốn được điểm cao.
"Em coi đây là điềm may và hy vọng sắp tới mình sẽ được điểm A các môn", Vy nói.
