Vừa qua Báo Thanh Niên tổ chức buổi Tư vấn trực tuyến “Giáo viên Việt dạy phát âm tiếng Anh có chuẩn? Chia sẻ từ các gương mặt 9.0 IELTS Speaking”, trong đó, tôi nhớ rất rõ phần chia sẻ của thầy Võ Đình Phúc – giáo viên IELTS, 9.0 Speaking IELTS. Thầy nhìn nhận lâu nay nhiều người tự ti về giọng tiếng Anh “Vietnamese accent” của mình, nhiều em sinh viên than “Sao em nghe tiếng Anh của em ‘phèn’ quá, không sang trọng như nhiều người, nhưng đây là sự tự ti nhầm chỗ.
Phần chia sẻ của thầy Phúc khiến tôi nhớ tới câu chuyện dạy, học, nói tiếng Anh hiện nay.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ và AI bùng nổ, khả năng nói tốt tiếng Anh gần như là điều kiện tiên quyết để học tập, làm việc hiệu quả, tăng cơ hội cạnh tranh. Nhưng câu chuyện nói tiếng Anh đang gặp nhiều ngộ nhận.
Tôi có cơ hội giảng dạy đại học hệ quốc tế gần 10 năm qua. Điều khiến tôi băn khoăn là không ít sinh viên đọc, viết tiếng Anh cực giỏi nhưng khi trình bày cứ ấp úng, thiếu tự tin hẳn. Khi được hỏi, các bạn nói vì từng bị chỉnh sửa giọng rất nhiều để giọng nghe “Tây” hơn, để có vẻ chuyên nghiệp hơn.
Cháu của tôi học trường cấp hai có tiếng về chuẩn đầu vào tiếng Anh ở TP.HCM. Tuy nhiên những lần tôi đi sự kiện ở trường thì vẫn nghe đâu đó những tiếng ta thán của không ít phụ huynh “cho học với giáo viên Tây từ nhỏ nhưng không hiểu sao cháu vẫn nói tiếng Anh y như người Việt”, “con bé kia nói tiếng Anh như người bản xứ, nghe phát mê. Không biết con tôi chừng nào mới được vậy”…
Cô bạn Wendy Nguyễn của tôi – một người sống ở Mỹ từ lâu và hai vợ chồng đều là những gương mặt khởi nghiệp Việt có tiếng ở Thung lũng Silicon – gần đây hứng một số nhận xét trên mạng xã hội “Ở Mỹ lâu mà phát âm không đúng, nói tiếng Anh giống kiểu mới học và vẫn Vietlish quá”. Cá nhân tôi trong một buổi tiệc gần đây cũng nhận về câu đùa đầy mát mẻ “Anh từng có học bổng du học Anh, đi đủ 5 châu mà sao nói không giống giọng Anh hay Mỹ gì, nghe vẫn ‘hơi phèn’?”.
Khi gõ câu lệnh “Thói sính ngoại, muốn người Việt nói tiếng Anh giọng chuẩn Anh, chuẩn Mỹ có phổ biến ở Việt Nam không?” thì câu trả lời là “khá phổ biến” (ChatGPT), “rất phổ biến và có xu hướng gia tăng” (Google AI), “khá phổ biến và đã tồn tại sâu sắc thời gian dài” (Gemini)…
Càng tìm hiểu về câu chuyện này, tôi nhận ra vài lý do chính dẫn đến các vấn đề trên. Một số người có niềm tin rằng khi bản thân nói đậm nét giọng Anh thì sẽ phảng phất màu “quý tộc”, còn rõ giọng Mỹ thì ra chất “thời thượng”… góp phần khẳng định ngầm của sự học bài bản, có điều kiện kinh tế hay địa vị xã hội nhất định. Bên cạnh đó là ngộ nhận về việc phải nói y hệt người Anh, người Mỹ thì mới thi IELTS, TOEFL đạt điểm cao. Nhiều người nhầm lẫn giữa một người nói tiếng Anh đúng nhưng mang âm hưởng Việt (accent) với việc phát âm tiếng Anh sai (pronunciation) như thiếu âm đuôi, phát âm chệch hẳn từ gốc…
Là một người có cơ duyên đi đủ 5 châu và từng tiếp xúc, làm việc cùng rất nhiều người ngoại quốc… điều khiến tôi suy nghĩ nhất là việc tất cả những lời chê, góp ý tiếng Anh kiểu Vietlish đều đến từ chính người Việt chứ không phải người Tây.
Việc chê chất giọng “Vietlish” có thể không ảnh hưởng nhiều đến người trưởng thành, nhưng tôi tin sẽ ảnh hưởng đáng kể đến trẻ. Như các trường hợp tôi đề cập đầu bài viết, không ít sinh viên của tôi vì tâm lý sợ bị phán xét, sợ bị dán nhãn nói tiếng Anh “phèn”, “kém sang” dẫn đến thiếu tự tin hẳn trong giao tiếp. Nói đúng ngữ pháp và đúng cả phát âm vẫn chưa bao giờ là đủ với kỳ vọng của một số người, bạn còn cần phải nói sao để chất giọng như Tây thì mới thật sự “chuẩn”.
Điều đó khiến tôi nhớ đến truyện ngụ ngôn về việc khi đưa một tờ giấy trắng bị một vết mực nhỏ vấy vào, đa phần người được hỏi thấy gì trên đó thì đều trả lời thấy “vết mực”. Họ không thấy các khoảng trống bao la còn lại trên trang giấy trắng.
Trong khi đó, ngôn ngữ chủ yếu là công cụ để giao tiếp, truyền đạt thông tin và thể hiện tư duy… Việc học nói tiếng Anh góp chúng ta kết nối thế giới chứ nào phải để rũ bỏ bản sắc của mình?
Hãy nhìn vào người Ấn Độ hay người Singapore. Người Ấn Độ nắm giữ nhiều vị trí cấp cao nhất ở các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới dù họ dùng Hinglish (tiếng Anh với chất giọng Ấn) đặc trưng. Người Singapore nổi tiếng với Singlish (tiếng Anh có hòa trộn tiếng Trung và tiếng Mã Lai) nhưng quốc gia nhỏ bé về dân số đó vẫn là trung tâm tài chính toàn cầu, chưa bao giờ ở vị thế “nhỏ bé” trong mắt thế giới…
Vậy tại sao chúng ta không cùng xem Vietlish là điều hoàn toàn tự nhiên về mặt ngôn ngữ học? Việc giữ lại chút âm hưởng quê hương đặc trưng trong cách nói tiếng Anh chẳng đáng bị chế giễu, thậm chí đó là điều giúp chúng ta thể hiện sự độc đáo, định danh thêm rõ nét, góp phần giúp thế giới thêm đa dạng.
Đầu năm 2018, trong bài báo “Không bị lạc, sao thấy những cung đường tuyệt diệu” trên một tờ báo nhân dịp tôi đặt chân đến châu lục thứ 5, tôi viết về việc nhận ra rằng càng đi nhiều, chúng ta sẽ quan sát được bức tranh toàn cảnh của thế giới hôm nay, từ đó bớt bớt bức bối, thêm tin yêu cuộc sống, yêu quê hương.
Nay tôi muốn bổ sung rằng khi đi càng nhiều, bạn sẽ càng nhận ra không có tiếng Anh nào là “thật sự chuẩn”, bức tranh nói tiếng Anh rất đa sắc. Tôi từng chứng kiến người Mỹ ngớ người trước tiếng Anh của người Anh, người Úc. Y như câu chuyện tôi là người Việt nhưng vẫn luôn “toát mồ hôi hột” mỗi khi nghe chất giọng các vùng miền khác.
Và tôi tin rằng phiên bản đẹp nhất của một công dân toàn cầu không phải là người đi nhiều, là người bắt chước hoàn hảo nhất giọng “chuẩn” Anh, Mỹ, Úc… Mà là những người có thể tự tin bước ra thế giới khẳng định tư duy, nội lực bằng hành động, giọng nói tiếng Anh đậm bản sắc của mình.
Talkshow "Phương pháp học tiếng Anh cho trẻ tiểu học và THCS trong thời đại AI" do Báo Điện tử Tuổi Trẻ phối hợp hệ thống tiếng Anh tư duy DOL English - IELTS Đình Lực tổ chức nhằm mang đến những góc nhìn chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và các giải pháp học tập hiệu quả trong bối cảnh công nghệ phát triển nhanh chóng như hiện nay.
Bốn khách mời tham gia trò chuyện tại buổi talkshow này gồm có:
- Cô Trần Thị Hồng Thủy - thạc sĩ giảng dạy tiếng Anh, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Trần Đại Nghĩa (TP.HCM).
- Nghiên cứu sinh Hà Đặng Như Quỳnh - Giám đốc học thuật DOL English, IELTS Overall 9.0, tốt nghiệp á khoa sư phạm Anh Trường đại học Sư phạm TP.HCM. Cô cũng là cựu học sinh chuyên văn Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TP.HCM).
- Thầy Trần Thiện Minh - giáo viên IELTS và SAT tại DOL English, hai lần đạt IELTS 9.0 tuyệt đối, cựu học sinh chuyên Anh Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TP.HCM) và từng trúng tuyển chuyên Anh Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong.
- Em Huỳnh Nguyễn Xuân Phúc - cựu học sinh Trường THCS Lê Văn Tám, đạt IELTS 7.5 từ lớp 8. Xuân Phúc vừa hoàn thành thủ tục nhập học lớp 10 chuyên Anh tại Trường phổ thông Năng khiếu (Đại học Quốc gia TP.HCM), cũng trúng tuyển lớp 10 chuyên Anh Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa.
Theo cô Trần Thị Hồng Thủy, mục tiêu học tiếng Anh của học sinh tiểu học và THCS ngày nay đã có sự chuyển dịch rõ rệt.
Trước đây, việc học tiếng Anh thường tập trung vào từ vựng, ngữ pháp và kết quả thi cử. Hiện nay, tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ để giao tiếp, thực hành trong đời sống và tiếp cận tri thức.
Theo cô Thủy, dù công nghệ phát triển đến đâu thì mục tiêu cốt lõi của việc dạy tiếng Anh vẫn là giúp học sinh hình thành năng lực sử dụng ngôn ngữ, biết tư duy và vận dụng kiến thức vào tình huống thực tế.
Trong khi đó, chủ trương từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học (theo kết luận số 91 của Bộ Chính trị) cũng đòi hỏi học sinh trang bị nền tảng ngoại ngữ vững chắc ngay từ bậc tiểu học và THCS.
Điều này đặt ra yêu cầu cần có những định hướng khoa học, giúp phụ huynh lẫn người học hiểu đúng về vai trò của AI trong giáo dục để tối ưu hóa kết quả. Đồng thời lựa chọn phương pháp học tiếng Anh phù hợp để trẻ phát triển năng lực sử dụng ngoại ngữ một cách hiệu quả nhất.
Talkshow "Phương pháp học tiếng Anh cho trẻ tiểu học và THCS trong thời đại AI" sẽ giúp phụ huynh, giáo viên và học sinh trả lời các câu hỏi: làm thế nào để trẻ sử dụng AI đúng cách? AI có thể thay thế việc học ngoại ngữ truyền thống hay chỉ là một công cụ hỗ trợ? Phương pháp học nào phù hợp để trẻ vừa tận dụng được sức mạnh của công nghệ, vừa phát triển tư duy, khả năng ngôn ngữ và năng lực tự học?
Mời bạn đọc đón xem vào lúc 20g ngày 19-7 trên trên Báo Điện tử Tuổi Trẻ và trên kênh YouTube, Fanpage Tuổi Trẻ...
Điểm chuẩn lớp 10 được trường THPT chuyên Đại học Sư phạm (thuộc trường Đại học Sư phạm Hà Nội) công bố trưa 19/6. Đây là tổng môn chuyên (hệ số hai) và một môn điều kiện, tổng là 30.
Lớp chuyên Tiếng Anh lấy điểm chuẩn cao nhất năm nay - 22,4, kế đó là chuyên Ngữ văn 21,5. Năm ngoái, hai lớp này cũng dẫn đầu, cùng 21 điểm.
Lớp chuyên Tin thi bằng Tin lấy 13,5 điểm, thấp nhất và giảm 3,5 điểm so với năm ngoái. Các lớp còn lại có điểm chuẩn phổ biến 16-18 điểm.
Thí sinh xác nhận nhập học trên hệ thống ngày 20-23/6, nhập học trực tiếp vào ngày 25/6.
Điểm chuẩn lớp 10 trường chuyên Sư phạm năm 2026 cụ thể như sau:
Năm nay, trường THPT chuyên Đại học Sư phạm tuyển 490 học sinh, nhận gần 7.500 hồ sơ đăng ký, đông kỷ lục. Đây cũng là kỳ thi lớp 10 riêng đông nhất cả nước (không tinh các kỳ thi do Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức). Các em làm bốn bài thi Toán, Văn, Tiếng Anh và môn chuyên trong hai ngày 4-5/6.
Tỷ lệ chọi vào lớp chuyên Tiếng Anh lên tới 1/29,9, tức trung bình cứ 30 em đi thi mới có một em đỗ. Đây là mức cao nhất ở chuyên Sư phạm kể từ 2020, cũng dẫn đầu cả nước. Kế đó là lớp chuyên Sinh, với hơn 1/19, theo sau là Ngữ văn - 1/15,8, Hóa học - 1/13,4.
Theo quy chế tuyển sinh ĐH 2026 của Bộ GD-ĐT, để được xét tuyển, thí sinh (TS) phải đáp ứng điều kiện đạt tối thiểu 15 điểm 3 môn tổ hợp thi tốt nghiệp THPT. Quy định này lần đầu tiên được áp dụng nhằm đảm bảo sự công bằng giữa các phương thức xét tuyển và được xem là có ý nghĩa trong công tác phân luồng sau THPT.
Tiến sĩ Nguyễn Trọng Trung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ miền Đông, cho biết trong buổi sáng 1.7, sau khi biết điểm thi, rất nhiều TS nhắn tin, gọi điện tới trường thông báo tình hình điểm thi. Có TS nhắn "em chỉ được 14,05 điểm", TS khác cho biết "3 môn em chỉ được 14,6 điểm, điểm khu vực của em là 0,5 không biết có được tính để đủ điều kiện hay không". Một TS buồn bã: "Em không đủ 15 điểm trường ơi!".
Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Gia Định, cũng thông tin trong buổi sáng có khoảng hơn 50 TS tới trường hoang mang cho biết mức điểm đạt được dưới 15 và thắc mắc liệu có được xét học bạ vào trường hay không.
Theo phổ điểm các môn thi do Bộ GD-ĐT công bố, có môn tới hơn 50% TS "dính" điểm dưới trung bình (như Anh văn). Tuy nhiên, xét phổ điểm các tổ hợp môn A00 (toán, lý, hóa), A01 (toán, lý, Anh), B00 (toán, hóa, sinh), C00 (văn, sử, địa), D01 (toán, văn, Anh) thì khả quan hơn khi có khoảng 70-80% TS có ít nhất một tổ hợp đạt mức điểm từ 15 trở lên. Trong đó, tổ hợp A00 có khoảng 17% TS dưới 15 điểm, A01 khoảng 21%, B00 là 16%, C00 là 30% và D01 là 9%.
Điều đó cho thấy những trường ĐH xét tuyển chủ yếu ở tổ hợp C00 sẽ ảnh hưởng nguồn tuyển nhiều nhất, kế đến là A01, A00. Ảnh hưởng thấp nhất là D01.
Thạc sĩ Nguyễn Thị Xuân Dung, Giám đốc Trung tâm Truyền thông Trường ĐH Công nghệ TP.HCM (HUTECH), cho hay 2026 là năm đầu tiên Bộ GD-ĐT áp dụng quy định TS dù xét tuyển bằng bất kỳ phương thức nào, đều phải đạt ngưỡng tối thiểu 15 điểm 3 môn tổ hợp thi tốt nghiệp THPT. Điều này góp phần nâng cao chất lượng đầu vào chung của các trường ĐH, đồng thời tạo sự công bằng giữa các phương thức xét tuyển. "Đây là sự thay đổi quan trọng và chắc chắn sẽ có tác động nhất định đến nguồn tuyển chung của toàn hệ thống giáo dục ĐH", thạc sĩ Dung cho hay.
Tuy nhiên, theo thạc sĩ Xuân Dung, qua phân tích phổ điểm năm nay, Trường ĐH Công nghệ TP.HCM nhận thấy mặt bằng điểm của nhiều tổ hợp xét tuyển truyền thống như A00, B00 và D01 nhìn chung vẫn khá ổn định, thậm chí một số tổ hợp có điểm trung bình cao hơn năm trước.
"Có thể sẽ có sự sàng lọc ở nhóm TS có kết quả thi dưới ngưỡng 15 điểm, nhưng phần lớn TS có học lực khá trở lên vẫn đáp ứng điều kiện này. Trường tuyển sinh bằng nhiều phương thức, quy mô nguồn tuyển lớn và đa dạng, nên nguồn tuyển năm 2026 vẫn sẽ được duy trì ổn định", thạc sĩ Xuân Dung chia sẻ.
Thạc sĩ Trương Thị Ngọc Bích, Giám đốc Trung tâm Thông tin - Truyền thông Trường ĐH Kinh tế - Tài chính TP.HCM (UEF), cho rằng năm nay mặc dù có sự phân hóa ở một số môn, nhưng mặt bằng điểm của nhiều tổ hợp xét tuyển chủ lực như A00 và D01 vẫn tương đối ổn định.
"Vì vậy, khả năng kết quả thi sẽ không tạo ra biến động lớn đối với nguồn tuyển của trường. Những TS quan tâm đến trường phần lớn đã có sự chuẩn bị từ sớm thông qua học tập, định hướng ngành nghề và lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp cùng với các thế mạnh cá nhân. Do đó, nhóm TS đáp ứng ngưỡng 15 vẫn chiếm tỷ lệ nhất định và đủ điều kiện tham gia xét tuyển", thạc sĩ Ngọc Bích thông tin.
Tiến sĩ Nguyễn Trung Nhân, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Công nghiệp TP.HCM, cho rằng với 70-80% TS có ít nhất một tổ hợp đạt 15 điểm trở lên, hy vọng các trường ĐH sẽ không giảm quá nhiều nguồn tuyển. "Tuy nhiên điều này có thể đáng lo ngại với một trường ĐH ngoài công lập mà hằng năm tuyển chủ yếu từ phương thức xét học bạ với điểm chuẩn tương đối thấp", tiến sĩ Nhân cho hay.
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, nhận định năm nay sẽ nhiều TS có điểm đánh giá năng lực hay điểm năng khiếu cao, nhưng không đủ điều kiện để xét tuyển ĐH nếu như có điểm thi tổ hợp C00 hay A01 dưới 15. Đặc biệt những trường mọi năm có nguồn tuyển lớn từ học bạ hay đánh giá năng lực thì năm nay sẽ ảnh hưởng.
Với những trường nhiều năm qua mức điểm trúng tuyển một số ngành ở phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT dưới 15 và xét học bạ 18 điểm, nhiều khả năng năm nay sẽ thiếu hụt nguồn tuyển.
"Dữ liệu tại Trường ĐH Công nghệ miền Đông cho thấy TS trúng tuyển bằng phương thức xét học bạ năm 2025 tại trường chiếm 60%, nhiều em có điểm thi 3 môn tốt nghiệp THPT khoảng 12-14 nhưng điểm học bạ hay đánh giá năng lực cao nên vẫn trúng tuyển. Với tình hình này, các trường top trên hay top giữa không ảnh hưởng nhưng các trường ngoài công lập ở tỉnh, xa thành phố sẽ bị tác động tương đối lớn. Năm nay dự đoán nguồn tuyển tại trường có khả năng sẽ giảm khoảng 30%", tiến sĩ Nguyễn Trọng Trung cho biết.
Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung cũng cho hay nguồn tuyển của trường năm nay cũng bị ảnh hưởng và giảm so với mọi năm.
