Những ngày đầu tháng 6, tại thủ phủ trồng dứa gai Thanh Hóa ở xã Hà Long và phường Quảng Trung, nông dân đang thuê người tất bật thu hoạch giữa thời tiết nắng nóng gay gắt. Trên các triền đồi, dứa chín vàng phủ kín ruộng nhưng không còn cảnh thương lái tấp nập như mọi năm.
Giá giảm sâu, sức mua chậm khiến nhiều người thấp thỏm khi thành quả sau hơn một năm chăm sóc đứng trước nguy cơ thất thu.
Tại cánh đồng dứa ở thôn Khắc Dũng, xã Hà Long, ông Quách Văn Phan liên tục đi kiểm tra những luống dứa đã đến kỳ thu hoạch. Gia đình ông đầu tư khoảng 400 triệu đồng cho hơn 2 ha dứa, nhưng đến nay mới tiêu thụ được khoảng ba sào (tương đương 1.500 m2), thu về gần 50 triệu đồng.
Phần diện tích còn lại vẫn nằm ngoài đồng trong khi nhiều quả bắt đầu nám vỏ, hư hỏng do nắng nóng kéo dài. “Có lúc một kg dứa còn không bằng một bó rau ngoài chợ”, ông Phan nói.
Theo ông, năm ngoái dứa loại đẹp có thời điểm bán được 14.000 đồng một kg, giá bình quân các loại khoảng 9.000 đồng một kg. Nhưng năm nay, 1 kg dứa loại một chỉ còn 6.000-7.000 đồng, những quả nhỏ hoặc bị nám gần như không có người mua. Giá giảm mạnh cùng lượng dứa hư hỏng khiến gia đình ông Phan nguy cơ thua lỗ hàng trăm triệu đồng.
Không xa ruộng dứa của ông Phan, bà Trần Thị Hồng cũng bất lực nhìn hàng nghìn quả dứa chín dần rồi hư hỏng ngoài đồng. Gia đình bà trồng khoảng 2 ha dứa nhưng gần một nửa diện tích bị ảnh hưởng do tiêu thụ chậm. “Dứa không bán được, gặp nắng nóng kéo dài nên nám rồi thối ngay trên ruộng”, bà Hồng cho biết.
Theo bà, thiệt hại không chỉ nằm ở sản lượng quả mất đi. Nhiều cây dứa bị ảnh hưởng cũng không thể sử dụng phần ngọn để làm giống cho vụ tiếp theo, làm tăng thêm chi phí sản xuất đầu vào.
Toàn xã hiện có khoảng 700 ha dứa. Theo bà Phùng Thị Luyên, chuyên viên Phòng Kinh tế xã Hà Long, giá giảm sâu cùng thời tiết bất lợi khiến nhiều hộ sản xuất rơi vào cảnh thua lỗ.
Nhiều hộ dân phải dùng lưới che nắng nhằm hạn chế tình trạng cháy quả nhưng kết quả không đáng kể. Dọc các tuyến đường liên thôn, nhiều đống dứa bị loại hoặc đổ bỏ vì không có người thu mua.
Ông Quách Văn Nhất, Trưởng thôn Khắc Dũng, cho biết chưa năm nào việc tiêu thụ dứa lại khó khăn như vậy. Lượng thương lái đến thu mua giảm mạnh khiến nhiều diện tích dứa chín quá lứa, mất giá trị thương phẩm. “Dứa đến kỳ thu hoạch nhưng không có người mua, người dân rất sốt ruột”, ông Nhất nói.
Nguyên nhân chính khiến giá dứa giảm sâu là diện tích trồng tăng nhanh trong khi đầu ra vẫn phụ thuộc chủ yếu vào thương lái tự do, theo ông Trịnh Văn Chất, Trưởng phòng Trồng trọt, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thanh Hóa. Các chuỗi liên kết tiêu thụ và hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp còn hạn chế, khiến thị trường dễ rơi vào tình trạng cung vượt cầu khi sản lượng tăng mạnh.
Ngành nông nghiệp Thanh Hóa nhận định việc mở rộng diện tích dứa trong những năm gần đây xuất phát từ giai đoạn giá dứa gai tăng cao, có thời điểm lên tới 15.000-16.000 đồng một kg. Nhiều hộ dân đã chuyển đổi đất trồng mía sang trồng dứa, cùng với việc áp dụng kỹ thuật thâm canh tốt hơn giúp năng suất tăng đáng kể.
Theo quy hoạch trước đây, đến năm 2030, Thanh Hóa dự kiến phát triển khoảng 2.300 ha dứa. Tuy nhiên, sau khi quy hoạch này không còn hiệu lực, diện tích dứa trên địa bàn đã tăng lên khoảng 5.500 ha, gấp hơn hai lần so với định hướng ban đầu.
Ông Chất phân tích, hiện chi phí đầu tư cho một ha dứa khoảng 275 triệu đồng, bao gồm giống, phân bón, nhân công và chi phí đất đai. Với mức giá khoảng 5.000 đồng một kg, người trồng mới có thể hòa vốn. Nếu giá tiếp tục giảm hoặc sản lượng bị ảnh hưởng bởi thời tiết, nguy cơ thua lỗ là rất lớn.
Để giải quyết bài toán đầu ra, tỉnh Thanh Hóa vừa thu hút được hai nhà đầu tư lớn xúc tiến xây dựng nhà máy chế biến dứa quy mô lớn. Khi đi vào hoạt động, các nhà máy này dự kiến cần nguồn nguyên liệu tương đương 2.500 ha dứa, góp phần tiêu thụ sản lượng cho vùng nguyên liệu hơn 5.000 ha hiện nay.
Theo ông Chất, địa phương cũng đang triển khai các chính sách hỗ trợ tích tụ đất đai, phát triển vùng sản xuất tập trung, đồng thời yêu cầu các địa phương kiểm soát chặt việc mở rộng diện tích trồng mới, hướng dẫn người dân sản xuất rải vụ, quản lý nguồn giống và hỗ trợ phát triển cây giống nuôi cấy mô nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.
Lần đầu đến khi TP.HCM còn là Sài Gòn vào năm 1967, đến nay Giáo sư Carl Thayer (Học viện Quốc phòng Úc, Đại học New South Wales) đã có hơn 50 năm chứng kiến hành trình phát triển của thành phố qua nhiều giai đoạn lịch sử.
* Gần 6 thập kỷ chứng kiến TP.HCM từng bước chuyển mình thành đầu tàu kinh tế của cả nước, điều gì khiến ông ấn tượng nhất?
- Tôi có thời gian gắn bó và cũng thường xuyên đi lại làm việc tại TP.HCM trong hơn 50 năm qua. Năm 1967, tôi có thời gian làm việc tại Sài Gòn và nay là TP.HCM với vai trò là tình nguyện viên giảng dạy tiếng Anh cho Cơ quan Chí nguyện Quốc tế.
Điều khiến tôi ấn tượng nhất về quá trình chuyển mình của TP.HCM có thể tóm gọn ở hai điểm. Thứ nhất, năm 1981, nhà nước nắm vai trò chủ đạo trong quản lý nền kinh tế và điều tiết các hoạt động thương mại, khôi phục lại trật tự.
Thứ hai, những thay đổi sâu sắc nhất diễn ra sau năm 1986, khi công cuộc Đổi mới được triển khai. TP.HCM từng bước chuyển mình từ một đô thị gắn với nền kinh tế nông nghiệp, chủ yếu dựa vào lúa gạo và thủy sản, trở thành một trung tâm dịch vụ, đồng thời ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế toàn cầu.
Hai dấu mốc tiêu biểu cho quá trình này là việc thành lập Khu chế xuất Tân Thuận năm 1991 và Khu Công nghệ cao Sài Gòn vào năm 2002.
TP.HCM vào giai đoạn giữa và cuối thập niên 1990 có đà chuyển mình mạnh mẽ. Những công trình tiêu biểu là Saigon Centre cao 25 tầng, hoàn thành năm 1996 và Saigon Trade Center cao 33 tầng, hoàn thành năm 1997.
Đường chân trời của TP.HCM tiếp tục thay đổi với sự xuất hiện của Tòa tháp Tài chính Bitexco vào năm 2010 và Landmark 81 vào năm 2018. Landmark 81 hiện vẫn là tòa nhà cao nhất Việt Nam và là biểu tượng cho sự phát triển mạnh mẽ của thành phố.
* Bên cạnh vị trí chiến lược và những lợi thế vốn có, các cơ chế, chính sách đặc thù đã đóng vai trò quan trọng như thế nào trong việc định hình vị thế của TP.HCM ngày nay?
- Để đạt được những thành tựu này, các cơ chế, chính sách đặc thù đã đóng vai trò hết sức quan trọng trong quá trình chuyển mình của TP.HCM.
Một ví dụ điển hình là Quy hoạch tổng thể Nam Sài Gòn năm 1994, tạo tiền đề cho sự hình thành khu đô thị Phú Mỹ Hưng, biến vùng đầm lầy hoang hóa ở quận 7 trước đây thành một khu vực tài chính, thương mại và dân cư sôi động.
Đến năm 2021, Chính phủ quyết định sáp nhập quận 2 và quận 9 (cũ) để thành lập TP Thủ Đức. Đây là bước đi quan trọng, góp phần đưa khu vực này trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, phát triển thương mại điện tử và công nghiệp công nghệ cao.
Bên cạnh đó, nhiều chính sách và dự án trọng điểm khác cũng đang tạo động lực mới cho TP.HCM, như việc triển khai các tuyến vành đai 2, 3 và 4, xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành và phát triển Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
* Gần đây nhất, với Nghị quyết 09, liệu TP.HCM đã phát đi thông điệp đủ mạnh về việc sẵn sàng trở thành điểm đến của dòng vốn đầu tư quốc tế?
- Nghị quyết số 09 về xây dựng và phát triển TP.HCM đã đưa ra một khuôn khổ phát triển dài hạn với các mốc mục tiêu cụ thể vào các năm 2030, 2045 và 2075, đặt trọng tâm vào việc khai thác khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Điều này tạo tiền đề để xây dựng TP.HCM trở thành một đô thị thông minh mang tầm toàn cầu về kinh tế, tài chính và văn hóa.
Theo tôi, những nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu này đã được xác định khá rõ. Trước hết là trao thêm quyền tự chủ cho chính quyền thành phố trong việc ra quyết định về quy hoạch đô thị, phát triển hạ tầng và quản lý dân số.
Đồng thời, TP.HCM cần được định vị là trung tâm của toàn vùng phía Nam, tăng cường kết nối với các chuỗi cung ứng toàn cầu, xây dựng hệ sinh thái giáo dục và đào tạo nhằm cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành công nghệ cao.
* Nếu ông có thể đưa ra ba khuyến nghị cho TP.HCM và Việt Nam trong giai đoạn này, đó sẽ là gì?
- Trong quá trình phát triển sắp tới của TP.HCM, tôi đề xuất đầu tiên phải tiếp tục dành ưu tiên cao nhất cho mô hình phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD).
Thứ hai, cần ưu tiên ứng phó với biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường thông qua các giải pháp như kiểm soát ngập lụt, xử lý nước thải và tái định cư...
Thứ ba, cần từng bước giảm và tiến tới chấm dứt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong các nhu cầu năng lượng hằng ngày.
Việt Nam cần tạo điều kiện để khu vực tư nhân phát triển mạnh mẽ, đầu tư xây dựng các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), đồng thời coi đào tạo nguồn nhân lực là ưu tiên hàng đầu nhằm hình thành lực lượng lao động tay nghề cao và một nền hành chính công hiệu quả.
Chỉ khi đạt được cả tăng trưởng kinh tế và phát triển bền vững, TP.HCM và Việt Nam mới có thể duy trì sự phát triển lâu dài và toàn diện.
Sở Giao dịch Chứng khoán TPHCM (HoSE) vừa công bố danh sách 10 công ty chứng khoán có thị phần môi giới cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm lớn nhất trong quý II và 6 tháng đầu năm.
Trong quý II, Chứng khoán VPS tiếp tục dẫn đầu với 12,61% thị phần. Tuy nhiên, thị phần của công ty này đã giảm 2,71 điểm phần trăm so với quý trước. Đứng sau lần lượt là Chứng khoán SSI và Chứng khoán TCBS.
Đáng chú ý, sau khi trở lại top 10 vào quý đầu năm, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) đã không còn góp mặt trong bảng xếp hạng, nhường vị trí cho Chứng khoán Mirae Asset Việt Nam (MAS) với 2,94% thị phần.
Trong khi đó, Chứng khoán Vietcap (VCI) và Chứng khoán TPHCM (HSC) tiếp tục giữ vững vị trí thứ 4 và thứ 5. Các vị trí từ thứ 6 đến thứ 9 lần lượt thuộc về Chứng khoán MB (MBS), Chứng khoán VNDirect (VND), Chứng khoán VPBank (VPBankS - VPX) và Chứng khoán KIS Việt Nam.
Trong đó, VPBankS ghi nhận mức tăng thị phần khá mạnh, từ 2,94% trong quý I lên 3,57% trong quý II.
Tính chung 6 tháng đầu năm, thứ hạng thị phần môi giới của các công ty chứng khoán không thay đổi so với quý II. Tuy nhiên, khoảng cách giữa công ty dẫn đầu VPS và SSI đứng thứ hai vẫn khá xa, ở mức 2,98 điểm phần trăm.
Diễn biến thị phần môi giới diễn ra trong bối cảnh thanh khoản thị trường suy giảm và khối ngoại tiếp tục bán ròng trong tháng 6. Theo HoSE, giá trị giao dịch bình quân trên thị trường đạt hơn 18.419 tỷ đồng/phiên, giảm hơn 24% so với tháng trước. Nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 14.904 tỷ đồng trong tháng. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 6, khối ngoại đã bán ròng hơn 77.265 tỷ đồng.
Kết thúc tuần giao dịch từ ngày 11/5 đến 16/5, giá vàng miếng SJC được các doanh nghiệp lớn niêm yết tại 160,5-163,5 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra). Trước đó, đầu tuần, giá vàng ở 164-167 triệu đồng/lượng (mua vào - bán ra).
Như vậy, sau một tuần giao dịch, giá đã giảm 3,5 triệu đồng/lượng mỗi chiều. Chênh lệch giữa 2 chiều mua và bán duy trì ở mức 3 triệu đồng. Người mua nếu mua ở vùng giá 167 triệu đồng/lượng ở chiều bán ra thì hiện đã lỗ 6,5 triệu đồng/lượng sau một tuần.
Trong khi đó, giá vàng thế giới mở cửa tuần này ở mức 4.688 USD/ounce nhưng nhanh chóng lùi về vùng 4.650 USD/ounce. Nhưng ngay sau đó vàng bật tăng mạnh để thiết lập đỉnh tuần trên 4.768 USD/ounce vào tối thứ 2.
Biến động tiếp tục xảy ra vào thứ ba sau khi chỉ số CPI của Mỹ tăng mạnh khiến giá vàng giảm về quanh 4.700 USD/ounce. Áp lực bán gia tăng trong phiên thứ 4 kéo giá vàng xuống gần 4.680 USD/ounce.
Đến thứ năm, giá vàng nỗ lực ổn định sau khi doanh số bán lẻ của Mỹ và số đơn xin trợ cấp thất nghiệp tăng. Tuy vậy, đà phục hồi vẫn bị hạn chế bởi sức mạnh của đồng USD trong bối cảnh thị trường theo dõi sát cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Diễn biến tiêu cực nhất xảy ra vào thứ sáu khi giá vàng rơi xuống dưới mốc 4.600 USD/ounce do lợi suất trái phiếu tăng mạnh sau đó chạm đáy tuần tại 4.511 USD/ounce và chốt tuần ở mức 4.539 USD/ounce.
Tuần này, 13 nhà phân tích đã tham gia khảo sát vàng của Kitco News, trong bối cảnh tâm lý phố Wall chuyển sang xu hướng giảm mạnh sau khi vàng không giữ được nhiều mức hỗ trợ. Chỉ có 2 chuyên gia (15%), dự đoán giá vàng sẽ tăng trong tuần tới, trong khi 10 chuyên gia (77%) dự đoán giá sẽ giảm. Một người còn lại dự đoán giá sẽ đi ngang.
Cuộc khảo sát trực tuyến với 29 nhà đầu tư cá nhân tham gia cho thấy 17 nhà đầu tư (59%) dự báo giá vàng sẽ tăng. Trong khi đó, chỉ 4 người (14%) cho rằng giá sẽ giảm và 8 người (28%) nhận định thị trường sẽ đi ngang.
Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích thị trường cấp cao tại đơn vị chuyên về giao dịch FxPro, dự báo giá vàng sẽ tiếp tục suy giảm. Ông lưu ý yếu tố mùa vụ khi áp lực bán thường gia tăng trong giai đoạn giữa tháng 3 đến tháng 5. Tuy nhiên, Alex Kuptsikevich nhấn mạnh rằng đà giảm của vàng không chỉ xuất phát từ yếu tố kỹ thuật mà còn chịu tác động từ môi trường chính trị và kinh tế toàn cầu.
Dù vậy, ông cho biết lực mua vẫn sẽ xuất hiện khi giá vàng tiến sát vùng 4.500 USD/ounce. Theo ông, nếu kịch bản phục hồi không thành hiện thực trong vài tuần tới, áp lực bán có thể kéo giá vàng về vùng 4.350 USD/ounce và thậm chí thấp hơn.
Các nhà phân tích của CPM Group, đơn vị nghiên cứu và tư vấn chuyên về thị trường kim loại quý và hàng hóa, phát tín hiệu khuyến nghị bán vàng với mục tiêu giá ban đầu ở mức 4.400 USD/ounce trong giai đoạn từ ngày 15/5 đến 29/5 và mức cắt lỗ tại 4.630 USD/ounce. Theo CPM, phần lớn áp lực bán hiện nay mang tính đầu cơ, trong khi nhu cầu vàng vật chất vẫn khá ổn định.
Tuy nhiên, CPM cảnh báo biến động thị trường có thể gia tăng mạnh trong những tuần tới. Nếu giá vàng giảm xuống dưới 4.380 USD/ounce, mục tiêu tiếp theo có thể là 4.200 USD/ounce. Dù vậy, trong bối cảnh tâm lý thị trường thay đổi rất nhanh, giá vàng cũng có thể bật trở lại trên 4.700 USD/ounce.
Trong tuần tới, thị trường sẽ dồn sự chú ý vào loạt dữ liệu kinh tế quan trọng của Mỹ, mở đầu với doanh số bán nhà chờ xử lý tháng 4 công bố vào thứ ba. Tiếp đó, biên bản cuộc họp chính sách tiền tệ gần nhất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ được công bố vào chiều thứ tư.
Sang thứ năm, giới đầu tư sẽ theo dõi các số liệu như đơn xin trợ cấp thất nghiệp hàng tuần, khảo sát sản xuất của Fed Philadelphia, dữ liệu khởi công xây dựng tháng 4 cùng chỉ số PMI sơ bộ lĩnh vực sản xuất và dịch vụ của S&P Global trong tháng 5.
Chuỗi dữ liệu kinh tế đáng chú ý trong tuần sẽ khép lại vào sáng thứ sáu với báo cáo cuối cùng về chỉ số tâm lý người tiêu dùng do Đại học Michigan công bố.
