Giai Du đã trở thành tâm điểm của làng văn khi vừa nhận giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng với truyện dài “Nên làm gì khi trời nổi gió?”.
Giai Du cho biết bắt đầu viết từ khá sớm, khi còn là học sinh THCS. Thời điểm đó, việc đọc những truyện ngắn trên các ấn phẩm quen thuộc với học trò như Mực Tím, Hoa Học Trò đã âm thầm nuôi dưỡng tình yêu chữ nghĩa với chàng trai này.
“Các tác phẩm được tiếp xúc từ nhỏ là thứ nuôi dưỡng việc đọc và viết của mình khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tuy nhiên thời điểm ấy việc nghiêm túc theo đuổi một câu chuyện vẫn chưa đến”, Giai Du chia sẻ.
Phải đến khi trưởng thành hơn, khi bắt đầu đặt ra nhiều câu hỏi về thế giới và nhận ra sự tồn tại của những cuộc đời khác ngoài bản thân, Giai Du mới thực sự bước vào hành trình sáng tác một cách có ý thức. Chàng trai người An Giang kể: “Khao khát muốn sống nhiều cuộc đời hơn, bước vào nhiều thế giới hơn là một trong những động lực lớn để thúc đẩy mình bắt đầu viết”.
Nói về những ảnh hưởng, Giai Du không nhắc đến một cái tên cụ thể, mà gọi đó là “những người thầy không tên”, những người đã kể các câu chuyện trong Nghìn lẻ một đêm, cổ tích, thần thoại, văn hóa dân gian… Bên cạnh đó, những người bạn, là các độc giả đầu tiên từ thời học sinh, cũng là những người góp phần nuôi dưỡng niềm tin để chàng trai này tiếp tục viết.
“Các độc giả mà mình có từ trước đến nay là những người ảnh hưởng đến công việc sáng tác của mình nhất”, Giai Du bộc bạch.
Nói về truyện dài “Nên làm gì khi trời nổi gió?” giúp bản thân vừa đạt giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ 1, Giai Du cho hay khi viết tác phẩm này, chưa biết đến cuộc thi.
“Lúc viết truyện dài ấy, mình vẫn chưa biết đến cuộc thi, vì thế chưa có ý định sẽ gửi thi bất kỳ đâu”, anh kể. Chỉ đến khi biết thông tin về Giải thưởng Văn học Kim Đồng, Giai Du mới quyết định gửi bản thảo, như một cách đặt niềm tin vào câu chuyện mình đã dốc nhiều tâm huyết.
“Lúc gửi đi mình cũng có khá nhiều kỳ vọng, mình nghĩ đó là cảm xúc khi chúng ta viết ra một tác phẩm tâm huyết và đặt hết niềm tin vào câu chuyện của mình”, Giai Du nói.
Tuy nhiên, theo Giai Du: “Sau đó là một khoảng lặng kéo dài. Suốt gần một năm, không có bất kỳ phản hồi nào từ ban tổ chức. Bản thảo dần rơi vào quên lãng, mình cũng không còn chờ đợi. Thời điểm đó mình gần như quên mất bản thảo đã được gửi, cũng không còn chút suy nghĩ mong ngóng đợi phản hồi”.
Vì thế, khi nhận được cuộc gọi báo tin đoạt giải, Giai Du cho biết cảm xúc đầu tiên là vô cùng bất ngờ. “Tất nhiên cũng có cả cảm giác mừng rỡ, vì những gì mình muốn nói đã có cơ hội được nói lên, được lắng nghe và nhận định”, Giai Du nhớ lại.
Dù vậy, khoảng thời gian “bặt vô âm tín” không khiến chàng trai gen Z chùn bước. Chàng cựu sinh viên Trường ĐH Sư phạm TP.HCM cho hay: “Mình chưa từng bỏ cuộc trong văn chương. Trong thời gian cả một năm không nhận phản hồi, mình vẫn tiếp tục viết những tác phẩm khác, vẫn duy trì sáng tác mỗi ngày và tìm kiếm những câu chuyện mới”.
Sau giải thưởng lớn, điều đáng chú ý là Giai Du không đặt nặng áp lực phải vượt qua chính mình. “May mắn là khi nhận giải thưởng mình cũng đã có các tác phẩm ra mắt từ trước, đồng thời cũng đã viết nhiều bản thảo đợi xuất bản. Vì thế mình không cảm thấy áp lực phải trở thành ai đó. Điều quan trọng hơn là được là chính mình. Có thể sẽ tiến lên hay thụt lùi, nhưng được làm chính bản thân vẫn là điều quan trọng nhất”, Giai Du nói và lý giải: “Nếu có một tác phẩm được khen ngợi nhưng bản thân lại cảm thấy “đó không phải mình”, thì sự thành công đó cũng không mang lại sự hài lòng”.
Khi nói về thế hệ gen Z đang theo đuổi văn chương, Giai Du cho rằng rất khó đưa ra nhận định bao quát khi bản thân có góc nhìn tương đối nhỏ hẹp và ít va chạm. Tuy nhiên, chàng trai này cho rằng: “Nếu muốn nổi tiếng thì mình và các bạn gen Z có nhiều lựa chọn hơn là đi viết văn”.
Với những người trẻ còn do dự trước trang viết, lời khuyên của tác giả trẻ tuổi này không phải là xua đi nỗi sợ, mà ngược lại, Giai Du cho rằng: “hãy sợ hãi nhiều hơn nữa, nỗi sợ hãi rất tốt cho việc sáng tác. Hành trình làm nghệ thuật không thể tách rời khỏi việc vượt qua những nỗi sợ vô hình không thể gọi tên”.
Ngoài giải nhất Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần 1 với “Nên làm gì khi trời nổi gió?”, Giai Du còn nhận giải Văn học trẻ của Hội Nhà văn TP.HCM 2025 với tác phẩm “Lân tinh”.
Dù vậy, Giai Du không vội gắn mình với một danh xưng cố định. “Hiện tại, mình vẫn còn nhiều thứ muốn trải nghiệm, nên chưa có ý định sẽ tìm một danh xưng ổn định cho bản thân. Mình ước mơ sao có cuộc đời hoàn toàn tự do làm nghệ thuật, sáng tạo và dốc hết mình cho văn chương”, Giai Du cho hay.
Hiện tại, viết văn là công việc chính, bên cạnh đó chàng trai gen Z này còn làm thêm bán thời gian để nuôi dưỡng các sáng tác.
Nhà văn Tống Phước Bảo, Hội viên Hội nhà văn Việt Nam, cho biết: “Giai Du là một cây bút trẻ giàu nội lực, có tinh thần dấn thân và ý thức rõ ràng trong hành trình sáng tác, dù còn ở giai đoạn đầu của sự nghiệp. Tôi đánh giá cao việc Giai Du không chọn lối đi an toàn, mà liên tục thử thách chính mình qua từng tác phẩm, từ chất liệu bản địa đậm đặc trong “Chiều chiều quạ nói với diều” đến hướng tiếp cận giàu tính triết luận, hư ảo nhưng phản ánh hiện thực trong “Kiện trời”…
“Giai Du có nhiều điểm mạnh nổi bật như tư duy sáng tạo và bứt thoát của thế hệ gen Z, có độ chín trong giọng văn so với tuổi đời, có khả năng xây dựng cốt truyện và ý tưởng rất tốt, có ý thức lồng ghép văn hóa và ngụ ngôn vào tác phẩm như một lớp dẫn giải, giúp tăng chiều sâu và khả năng liên tưởng cho người đọc. Với tinh thần học hỏi, ý thức làm mới và đam mê mạnh mẽ, Giai Du có tiềm năng tạo ra những “cú bứt phá” trong tương lai. Tôi tin rằng nếu tiếp tục con đường này, Giai Du có thể xây dựng được một “vùng độc giả riêng” trong làng văn”, nhà văn Tống Phước Bảo nói thêm.
Chủ đề của đại hội là "Xây dựng Hội vững mạnh, mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên; phát huy tinh thần tiên phong, tình nguyện, sáng tạo, khơi dậy khát vọng cống hiến của thanh niên, góp phần xây dựng quê hương Vĩnh Long giàu đẹp, văn minh".
Nhiệm kỳ qua, các phong trào của các cấp Hội trong tỉnh Vĩnh Long ngày càng được đổi mới, sáng tạo, thiết thực và đi vào thực chất, tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của từng hội viên, thanh niên. Công tác xây dựng tổ chức và mở rộng mặt trận đoàn kết tập hợp thanh niên được chú trọng - đặc biệt là các hoạt động đồng hành hỗ trợ thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên tín đồ tôn giáo, thanh niên yếu thế. Nhiều mô hình mới, cách làm hay được tuyên dương, khen thưởng và nhân rộng tại các địa phương, đơn vị.
Cụ thể, các cấp Hội thực hiện đạt và vượt 12/13 chỉ tiêu nghị quyết. Trong đó, đã triển khai tốt các hoạt động đồng hành, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp, mang lại hiệu quả tích cực, góp phần giúp cán bộ, hội viên, thanh niên và người dân hiểu rõ chủ trương, mục đích, ý nghĩa của việc khởi nghiệp, lập nghiệp. Toàn tỉnh có 62.515 lượt thanh thiếu niên được tư vấn hướng nghiệp, 8.590 thanh niên được giới thiệu việc làm. Các cấp Hội đã phối hợp, hỗ trợ hiện thực hóa 52 ý tưởng, sáng kiến, dự án của hội viên, thanh niên với tổng kinh phí hơn 2 tỉ đồng.
Phong trào thanh niên tình nguyện vì cộng đồng tiếp tục được triển khai rộng khắp, theo chủ trương "3 liên kết", với nhiều hoạt động đa dạng, phong phú, thu hút đông đảo hội viên, thanh niên tham gia. Các cấp Hội tổ chức nhiều hoạt động tình nguyện thiết thực, ý nghĩa như: chăm lo tết cho người nghèo, xuân yêu thương, nghĩa tình đêm giao thừa, tết ấm cho em, gian hàng 0 đồng, bữa sáng 0 đồng, bữa cơm yêu thương, siêu thị 0 đồng, câu lạc bộ việc tử tế, câu lạc bộ sửa điện giúp dân...
Qua đó, đã trao 37.312 phần quà gồm nhu yếu phẩm và tiền mặt; 1.100 suất ăn 0 đồng; khám chữa bệnh miễn phí cho 13.487 lượt người; vận động hiến 3.290 đơn vị máu; tặng 400 phiếu chăm sóc răng miệng, 20 xe đạp, 886 suất học bổng, 5.199 quyển tập, 5 góc học tập, 145 sổ tiết kiệm, 300 thẻ bảo hiểm y tế. Tổng kinh phí thực hiện trên 13 tỉ đồng.
Song song đó, hội viên và thanh niên trong tỉnh đã phát huy vai trò xung kích trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh bằng nhiều việc làm cụ thể, như: thực hiện 522,6 km tuyến đường hoa, trồng mới 107.513 cây xanh, ươm 18.041 cây, thu gom 41,2 tấn rác thải, khơi thông 193 km dòng chảy, xóa 7 điểm đổ rác và 62 biển quảng cáo sai quy định; thu hút trên 50.000 lượt hội viên, thanh niên tham gia.
Phối hợp triển khai các đội hình "Bình dân học vụ số", "Thanh niên tình nguyện hỗ trợ vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp", hỗ trợ được 95.698 lượt người dân. Trong đó, có 48.352 lượt thanh niên tiếp cận các hoạt động nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo các công cụ số, sử dụng tài khoản thanh toán điện tử. Phối hợp vận động quyên góp ủng hộ đồng bào khắc phục hậu quả thiệt hại do bão số 10 gây ra với tổng kinh phí gần 3,4 tỉ đồng…
Những tình huống dở khóc dở cười như vậy lại không hề xa lạ, mà là một phần rất đời trong hành trình nuôi con kiểu gen Z.
Chủ nhân đoạn clip là Nguyễn Ngọc Châu (20 tuổi), ngụ tại ở đường Chợ Bến Lớn, P.Hòa Lợi, TP.HCM. Con trai của Châu, bé Nguyễn Nhật Hoàng (6 tháng tuổi), thường xuyên có những biểu cảm nhăn mặt khi mẹ tiếp xúc, nhưng lại vui vẻ khi gặp người khác.
Theo Châu, việc hát ru là thói quen mỗi ngày của hai mẹ con. Tuy nhiên, trong clip mà cô đăng tải với bài hát "Nhật ký của mẹ", vô tình lên tông cao hơn bình thường, khiến phản ứng của con làm cô đứng hình vài giây khi xem lại.
"Ngày nào em cũng hát cho bé nghe, không nghĩ lúc đó bé lại giật mình rồi nhìn mình kiểu đầy bất ngờ như vậy. Xem lại clip em thấy mắc cười quá trời", Châu kể.
Châu cho biết thời gian đầu sau sinh khá căng thẳng khi chủ yếu chăm con một mình. Việc quay clip chỉ để giải trí, nhưng không ngờ lại ghi lại những khoảnh khắc rất thật và bất ngờ nhận được sự thích thú từ mọi người nhờ biểu cảm của bé Nhật Hoàng.
"Lúc đầu mình đăng cho vui thôi, không nghĩ clip lại hơn 5 triệu lượt xem. Ở ngoài bé còn nhiều biểu cảm buồn cười hơn nữa, lúc thì nhăn, lúc thì liếc, có khi mình nói chuyện mà bé quay đi chỗ khác luôn", Châu nói.
Với Châu, những khoảnh khắc đó lại khiến việc chăm con bớt áp lực. "Hai mẹ con giống như bạn thân, khiến hành trình làm mẹ của em cũng trở nên nhẹ nhàng hơn", cô chia sẻ.
Không chỉ riêng Châu, nhiều phụ huynh trẻ cũng bắt gặp những khoảnh khắc bất ngờ khi chăm con. Nguyễn Phương Anh (29 tuổi), ngụ tại Vinhome Grand Park (đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình, TP.HCM), kể lại khoảnh khắc con trai hơn 1 tuổi bỗng có phản ứng trái ngược hoàn toàn với thói quen trước đó.
"Hồi trước mình nói gì bé cũng im re, làm lơ. Vậy mà hôm đó mình thử bảo con hôn má, không ngờ bé ôm mình rồi thơm cái 'chụt' luôn. Mình bất ngờ tới mức đứng khựng lại, xong mới bật cười", chị kể.
Theo Phương Anh, nhiều tình huống không diễn ra như tưởng tượng, đơn giản thôi nhưng chính điều đó lại khiến việc làm mẹ trở nên nhẹ nhàng và thú vị hơn. "Không phải lúc nào cũng đúng như mình nghĩ, nhưng nhờ vậy mà có thêm nhiều kỷ niệm vui", chị chia sẻ.
Với Lê Thị Anh (29 tuổi), sống tại chung cư WestGate (đường Tân Túc, X.Tân Nhựt, TP.HCM) những tình huống hài hước đôi khi lại đến từ chính người thân trong gia đình. "Có lần chồng mình mặc bỉm ngược cho con mà không biết, bế rong đi khắp nơi, tới lúc phát hiện ra thì cả nhà vừa buồn cười vừa "bó tay" với ổng luôn", chị kể.
Trong một lần khác, chị hoảng hốt khi không thấy con đâu. "Tự nhiên mình có linh cảm không lành, đi tìm khắp nơi trong phòng thì phát hiện chồng đang ngủ và… lấy con làm gối", chị nói, bật cười. Những "sự cố" nhỏ như vậy, theo chị, lại trở thành câu chuyện vui để cả gia đình nhắc lại.
Không chỉ dừng lại ở những tình huống dở khóc dở cười, việc dỗ trẻ ngủ cũng là kỹ năng mà nhiều phụ huynh trẻ đang dần học hỏi từ kinh nghiệm đi trước và kiến thức khoa học.
Từ góc nhìn thực tế nuôi con kiểu gen Z, cô Đoàn Thị Kim Thoa (50 tuổi), giáo viên Trường mầm non Hoa Đăng (75/6/1 đường TL28, P.An Phú Đông, TP.HCM), cho biết việc tạo thói quen đóng vai trò quan trọng. "Trước giờ ngủ, giáo viên thường giảm ánh sáng bằng cách kéo rèm, tắt bớt đèn, mở nhạc không lời nhẹ nhàng để tạo không gian ổn định. Chỉ cần duy trì đều đặn, trẻ sẽ quen và dễ ngủ hơn", cô Thoa nói.
Ở góc độ gia đình, bà Nguyễn Thị Thủy (60 tuổi), ngụ tại 103/9A2 đường TL28, P.An Phú Đông, TP.HCM, cho rằng việc ru trẻ không nằm ở chuyện hát đúng hay sai giai điệu. "Chỉ cần giọng nhẹ, đều, tay xoa đầu vỗ về, trẻ sẽ cảm nhận được và dễ ngủ hơn", bà Thủy chia sẻ.
Trong khi đó, thạc sĩ - bác sĩ Bùi Diễm Khuê, giảng viên ĐH Y dược TP.HCM, chuyên gia y học giấc ngủ hành vi - Hiệp hội nghiên cứu giấc ngủ châu Âu (ESRS), cho biết để giúp trẻ dễ ngủ và ngủ ngon, cần đảm bảo các nhu cầu cơ bản như ăn, ngủ, vệ sinh.
Theo bác sĩ Khuê, phần lớn thời gian trong ngày của trẻ là để phát triển, vì vậy khi trẻ được ăn no, uống đủ thì sẽ dễ đi vào giấc ngủ hơn. Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường cũng đóng vai trò quan trọng, như ánh sáng dịu, âm thanh ổn định, nhiệt độ mát mẻ vừa phải, không gian yên tĩnh và không có sự thay đổi đột ngột.
Để giúp trẻ ngủ tốt hơn, phụ huynh nên tạo thói quen sinh hoạt đều đặn, giảm các hoạt động kích thích trước giờ ngủ và xây dựng những tín hiệu quen thuộc như: thay đồ, massage nhẹ. "Quan trọng là giúp trẻ dần tự đi vào giấc ngủ và đảm bảo an toàn", bác sĩ nhấn mạnh.
Từ những câu hát ru lệch tông đến những lần lúng túng khi nuôi con kiểu gen Z, nhiều phụ huynh trẻ cho thấy họ không chỉ nuôi con bằng bản năng mà còn bằng sự học hỏi. Với nhiều người trẻ, hành trình làm cha mẹ không chỉ là trách nhiệm, mà còn là những tiếng cười đến từ những điều rất giản dị mỗi ngày.
Năm 2022, khi còn trong những ngày tháng giãn cách vì dịch Covid-19, Nguyễn Thị An (28 tuổi, ngụ tại khu tập thể Nam Đồng, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) quay lại với một thói quen cũ: đọc manga (truyện tranh Nhật). Ban đầu chỉ là cách giết thời gian của cô bạn, dần dà tích lũy thành bộ sưu tập khổng lồ. "Mình mua qua các hội nhóm trên Facebook, từ một bộ cho đến rất nhiều bộ, tích dần lại thành như vậy", An kể.
Sau 4 năm miệt mài sưu tầm, đến một thời điểm cô bạn trẻ nghĩ đến chuyện chia sẻ bộ sưu tập thay vì cất giữ. Bộ sưu tập của An lên đến 500 - 600 đầu truyện, tương đương khoảng 4 tấn (theo số liệu bên vận chuyển báo lại khi cô chuyển kho). Theo An, tổng số tiền đã chi cho việc mua truyện, chưa tính các chi phí khác, vào khoảng 400 triệu đồng.
Quán nước nhỏ xinh Lorn Collection (địa chỉ ở khu tập thể A12 Khương Thượng, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) được An cho ra đời để chia sẻ bộ truyện đồ sộ đến những tâm hồn yêu thích truyện tranh.
"Mình làm quán này để trao đi giá trị cho cộng đồng chứ lợi nhuận không nhiều, ngoài ra mình vẫn làm công việc khác để trang trải", An bộc bạch. Bên cạnh đó, An xác định từ đầu rằng đọc truyện sẽ lâu hơn đi cà phê thông thường nên không giới hạn thời gian, với mỗi ly nước khoảng 40.000 – 45.000 đồng, khách có thể đọc thoải mái tại quán.
Với mô hình quán nước kết hợp đọc truyện tranh, An cho biết một điều quan trọng và tốn nhiều tâm huyết là làm sao để bảo quản truyện giấy: "Mình phải bọc rất nhiều lớp mới giữ được truyện như ban đầu. Truyện được đặt trong phòng kín, xếp trên kệ sắt chịu lực, điều hòa bật liên tục để chống ẩm".
Khách tìm đến quán, theo An ước tính, một nửa là gen Z. "Các bạn trẻ đến với quán đều bảo cảm giác cầm cuốn truyện nó khác với cầm điện thoại, như được sống trong thế giới truyện và chăm chú vào từng trang để vui cười, cảm nhận, chứ không phải lướt đọc xong rồi thôi", An kể.
Nguyễn Phương Hạnh (31 tuổi, làm việc ở đường Lạc Long Quân, P.Tây Hồ, TP.Hà Nội) là một người trẻ tìm đến quán với thú vui đọc truyện mà hiện tại không phải ở đâu cũng có được. Với Hạnh, đây là một không gian yên tĩnh, thoải mái để mọi người có thể chìm đắm vào những trang truyện.
Mô hình quán nước kết hợp sách, truyện không phải là sáng kiến mới lạ ở Hà Nội hay TP.HCM. Dù vậy, theo Hạnh phần lớn các quán cô từng ghé đều đi theo hướng dùng truyện tranh như yếu tố trang trí. "Những quán khác chủ yếu bán nước, manga chỉ là vật trưng bày thôi, còn ở đây đọc truyện là chính, vì vậy nên mình mới càng yêu thích", Hạnh nhận xét.
Cảm giác quay lại tuổi thơ cũng là điều khiến Phan Hoàng Hưng (28 tuổi, ngụ tại đường Giải Phóng, P.Hoàng Mai, TP.Hà Nội) tìm đến quán. Theo cậu bạn, lớn lên cùng truyện thuê và truyện chuyền tay trong lớp, nhìn lại những bộ quen như Doraemon, Conan hay Slam Dunk mang lại cảm giác rất thân thuộc.
"Ngày trước chỉ cần có vài ngàn đồng thuê truyện là vui cả buổi, còn bây giờ cuộc sống nhiều việc hơn, ít khi có thời gian ngồi đọc một cách thoải mái", Hưng kể. Với Hưng, truyện giấy có ký ức bên trong: "Điện thoại thì nhanh, tiện, nhưng cũng dễ bị xao nhãng vì tin nhắn, mạng xã hội. Còn khi cầm cuốn truyện giấy, mình tập trung hơn, cảm giác cũng thật hơn".
Không chỉ thu hút các bạn trẻ, quán còn là điểm đến cuối tuần của những gia đình muốn đổi không khí. Trần Thị Bảo Anh (34 tuổi, ngụ đường Tây Sơn, P.Kim Liên, TP.Hà Nội) đã vài lần đưa con trai 7 tuổi đến quán sau khi biết đến không gian này qua mạng xã hội. Theo chị, cuối tuần con thường xin xem điện thoại hoặc đòi đi trung tâm thương mại, nên chị muốn thử một hoạt động nhẹ nhàng hơn.
"Đến đây, cháu có thể tự chọn truyện mình thích, hỏi về nhân vật này nhân vật kia. Mình thấy đó cũng là cách để con tiếp xúc với việc đọc một cách tự nhiên hơn, không bị ép là phải đọc sách nghiêm túc", chị Bảo Anh chia sẻ.
Chia sẻ về định hướng của quán, An tâm niệm: "Mình mở quán với mong muốn đây là một nơi để những người thế hệ 8X, 9X luôn phải tất bật với cuộc sống bận rộn, có thể thả hết tất cả thiết bị điện tử xuống, thư giãn vô lo vô nghĩ như thời còn nhỏ. Đồng thời các bạn nhỏ cũng có những hoạt động tuổi thơ đúng nghĩa, được chạm đến nội dung đúng với lứa tuổi của mình".
