Nội dung trên được ông Bùi Quốc Hoan, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), nói tại tọa đàm Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026 – 2030, do báo Công Thương phối hợp EVN, EVNSPC tổ chức, sáng 21/4.
Theo Quy hoạch điện VIII, mục tiêu đến năm 2030, khoảng 50% mái nhà công sở và hộ gia đình lắp điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu (tức phục vụ nhu cầu tại chỗ, không bán vào hệ thống điện quốc gia), với quy mô khoảng 26.000 MW, tương đương công suất 13 nhà máy thủy điện Hòa Bình. Theo lãnh đạo EVNSPC, để hiện thực hóa mục tiêu này, đòi hỏi cơ chế đủ mạnh và giải pháp triển khai đồng bộ trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh.
Yêu cầu lắp điện mặt trời mái nhà càng cấp thiết trong bối cảnh nhu cầu điện sắp tới dự báo tăng cao, còn nguồn cung gặp nhiều áp lực. Ông Nguyễn Quốc Trung, Phó tổng giám đốc Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO), cho biết hệ thống điện đang chịu áp lực lớn khi nhu cầu tăng nhanh chưa từng có.
Ngày 31/3, tiêu thụ điện toàn quốc đã đạt 1 tỷ kWh/ngày, sớm hơn nhiều so với các năm trước; riêng ngày 8/4 đạt 1,092 tỷ kWh, công suất cực đại 52.225 MW. Dự báo mốc 1,1 tỷ kWh/ngày có thể xuất hiện ngay sau kỳ nghỉ 30/4. “Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1-2 độ C, hệ thống phải gánh thêm công suất tương đương một nhà máy thủy điện Hòa Bình”, ông Trung nói.
Trong khi đó, về nguồn cung, ông Trung cho biết thủy điện suy giảm do thiếu nước, chỉ đáp ứng khoảng 70 triệu kWh/ngày; nhiệt điện than và khí cũng đối mặt rủi ro do biến động nguồn nhiên liệu và thị trường năng lượng toàn cầu.
Lãnh đạo NSMO cho rằng điện mặt trời mái nhà là nguồn bổ sung quan trọng. Hiện công suất loại hình này đạt khoảng 8.400 MW, cung cấp 5-7% sản lượng điện mỗi ngày. Ưu điểm của điện mặt trời mái nhà là triển khai nhanh, ít phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu và tiềm năng lớn khoảng 963.000 MW.
Tuy nhiên dù nhiều ưu điểm song việc lắp đặt vẫn gặp không ít rào cản khiến mục tiêu gặp thách thức.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP HCM, cho rằng người dân vẫn còn tâm lý nghi ngại khi đầu tư điện mặt trời mái nhà. Nguyên nhân chủ yếu do chi phí ban đầu lớn và lo ngại về hiệu quả.
Theo ông, với hộ gia đình, thủ tục lắp đặt hiện đã được đơn giản hóa. Người dân chỉ cần thông báo cho ngành điện qua tổng đài, cổng dịch vụ công hoặc ứng dụng chăm sóc khách hàng để cập nhật vào cơ sở dữ liệu và sẽ được phản hồi, hỗ trợ.
Ngành điện cũng sẵn sàng phối hợp, tư vấn kỹ thuật cho khách hàng trong quá trình lắp đặt. Người dân khi lắp điện mặt trời áp mái chỉ cần thông báo với sở Công Thương hoặc ngành điện qua Cổng dịch vụ công, tổng đài chăm sóc khách hàng và sẽ được ngành điện liên hệ lại ngay.
“Thủ tục rất đơn giản”, ông Kiên nói. Tuy nhiên, theo ông chi phí đầu tư phổ biến từ 100-200 triệu đồng khiến nhiều hộ cân nhắc. Ngoài ra, với các gia đình cần sử dụng điện nhiều vào ban đêm cần hệ thống lưu trữ điện nhưng chi phí đầu tư cho công nghệ này vẫn là thách thức.
Từ thực tế đó, ông Kiên đề xuất cần có chính sách hỗ trợ tài chính để khuyến khích người dân. Kinh nghiệm một số nước là áp dụng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Thượng Quân, Tổng giám đốc Công ty cổ phần công nghệ tích hợp Sao Nam, nhận định rào cản lớn nhất là niềm tin vào hiệu quả đầu tư. “Người dân vẫn lo ngại chi phí và thời gian hoàn vốn, dù hiện nay chỉ còn khoảng 2-3,5 năm”, ông nói.
Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó cục trưởng Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết Bộ đang xây dựng cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà trình Thủ tướng, kỳ vọng tạo động lực mới cho thị trường.
Dẫn ví dụ giai đoạn trước, ông Vũ nói khi áp dụng cơ chế giá mua điện ưu đãi (FiT), Việt Nam đã nhanh chóng phát triển hơn 19.000 MW điện mặt trời. “Thời điểm năm 2017, dù giá bán lẻ điện bình quân chỉ khoảng 1.732 đồng/kWh, nhưng chúng ta vẫn chấp nhận mua điện mặt trời với giá tương đương hơn 2.000 đồng/kWh, cho thấy quyết tâm rất lớn”, ông nói.
Ngày nay, nhờ tiến bộ công nghệ, chi phí điện mặt trời, cả quy mô lớn và mái nhà, đã giảm đáng kể, trong khi giá bán lẻ điện tăng lên khoảng 2.204 đồng/kWh. Điều này tạo điều kiện thuận lợi hơn để phát triển nguồn điện mặt trời.
Ông Vũ cũng cho rằng giá điện truyền thống có thể tiếp tục biến động do phụ thuộc nhiên liệu đầu vào, trong khi điện mặt trời mái nhà có chi phí ổn định hơn và hiệu quả rõ ràng. Vì vậy, người dân và doanh nghiệp cần nhận diện đầy đủ lợi ích để mạnh dạn đầu tư thời gian tới.
Hôm 24/4, Quốc hội đã thông qua việc bỏ ngưỡng doanh thu chịu thuế 500 triệu đồng với hộ kinh doanh, và giao Chính phủ quy định mức cụ thể. Dự kiến ngưỡng chịu thuế sẽ được tăng lên 1 tỷ đồng.
Bà Châu, chủ một hộ kinh doanh thực phẩm tại phường Tân Sơn Nhất (TP HCM), cho biết trước đây doanh thu mỗi năm thường trên 500 triệu đồng. Quý đầu năm nay, sức mua yếu khiến doanh thu giảm tới 60%.
Dù vậy, điều các chủ hộ kinh doanh như bà Châu lo lắng là thủ tục và cách triển khai chính sách. Để xuất hóa đơn điện tử, bà phải đầu tư 15-20 triệu đồng mua máy POS, máy in, cùng 6 triệu đồng mỗi năm cho phần mềm và chi phí duy trì chữ ký số. Khi kinh doanh giảm sút, các khoản chi này trở thành gánh nặng cố định với các hộ kinh doanh nhỏ.
"Hộ kinh doanh quy mô nhỏ vẫn phải thực hiện rất nhiều thủ tục như đăng ký, duy trì hóa đơn điện tử, lưu dữ liệu giao dịch, kê khai định kỳ...", bà nói.
Ngoài ra, theo bà, hướng dẫn từ cơ quan chức năng mỗi nơi một kiểu khiến tiểu thương lúng túng, tốn thêm chi phí tuân thủ.
Theo ông Lê Hồng Đức, kế toán tại một công ty dịch vụ ở phường Tân Sơn Hòa (TP HCM), hộ có doanh thu dưới ngưỡng nộp thuế vẫn phải kê khai định kỳ mỗi năm hai lần (tháng 1 và 7). Việc ghi chép sổ sách hàng ngày là bắt buộc. Tuy nhiên, nhiều tiểu thương lớn tuổi hoặc kinh doanh lâu năm gặp khó ở khâu kê khai điện tử do không rành về công nghệ.
Các chuyên gia cho rằng việc ngưỡng miễn thuế có thể nâng lên 1 tỷ đồng mới giải quyết được "phần ngọn". Trọng tâm chính sách vẫn phải là cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục để giảm gánh nặng tuân thủ cho nhóm kinh doanh nhỏ.
Ông Nguyễn Hoàng Sơn, Phó chủ tịch Hội tư vấn và đại lý thuế TP HCM kiêm CEO Việt Tín, cho rằng dù nâng ngưỡng chịu thuế đến mức nào, trở ngại lớn nhất với hộ kinh doanh vẫn hiện hữu - đó là khả năng tiếp cận công nghệ để kê khai thuế.
Theo ông, phần lớn chủ hộ kinh doanh là người lớn tuổi, chưa quen việc dùng thiết bị, ứng dụng số và chưa nắm đầy đủ quy định thuế mới. Bên cạnh đó, hầu hết hộ kinh doanh nhỏ không có nhân sự kế toán chuyên trách. Chủ hộ thường tự mình buôn bán, ghi sổ và xử lý các thủ tục thuế. Khối lượng việc dồn vào một người trong khi chưa quen thao tác trên ứng dụng khiến họ dễ sai sót, dẫn tới các chế tài xử phạt.
"Bên cạnh tăng ngưỡng miễn thuế như đề xuất, ngành thuế cần tiếp tục "cầm tay chỉ việc" hộ kinh doanh để họ bỏ tâm lý e ngại, chuyển sang chủ động thích ứng với chính sách mới", ông Sơn nhìn nhận.
Theo số liệu của Bộ Tài chính, giai đoạn 2022-2025 cả nước có 3-4 triệu hộ kinh doanh, trong đó hơn 2 triệu hộ khai thuế ổn định, đóng góp khoảng 2% tổng thu ngân sách.
Bà Lê Thị Duyên Hải - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Tư vấn thuế Việt Nam, nhận xét hộ kinh doanh không ngại đóng thuế, điều họ cần là quy trình thủ tục dễ dàng, minh bạch, đặc biệt về giới hạn xử phạt. "Họ cần được hỗ trợ để kinh doanh chuẩn, quản trị tốt, từ đó 'lớn hơn'", bà Hải chia sẻ.
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan cũng cho rằng trong bối cảnh việc làm con người bị đe dọa bởi trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa, hộ kinh doanh là mô hình phù hợp để khuyến khích phát triển nền "kinh tế bạc" - những người về hưu khởi sự kinh doanh. Do đó, chính sách cần đảm bảo việc dễ tuân thủ, để người kinh doanh an tâm, hoạt động minh bạch, và thực hiện nghĩa vụ nộp thuế một cách đàng hoàng
Để tạo thuận lợi cho cá nhân, hộ kinh doanh, các chuyên gia khuyến nghị cơ quan quản lý hoặc VCCI cần ban hành một cẩm nang hướng dẫn về thủ tục. Cẩm nang này phải chi tiết và dễ hiểu, giúp những người mới khởi sự kinh doanh dễ dàng nắm bắt các loại giấy tờ, nghĩa vụ thuế để an tâm buôn bán, tránh rủi ro vi phạm.
Sáng 7-7, các đại lý thu mua cà phê ở Tây Nguyên tăng giá thu mua khoảng 4.000 đồng/kg, lên bình quân 98.000 đồng/kg, khiến nhiều nông dân kỳ vọng giá cà phê sớm trở lại mốc 100.000 đồng/kg.
Thị trường cà phê trong nước sôi động trở lại sau khi giá cà phê trên các sàn giao dịch thế giới đêm qua tăng ở mức chưa từng có, đặc biệt là Arabica.
Trên sàn New York (Mỹ), có thời điểm giá Arabica tăng tới 55,8 cent/pound, tương đương khoảng 1.230 USD/tấn. Kết phiên, hợp đồng kỳ hạn giao tháng 9-2026 tăng 1.070 USD/tấn, lên mức tương đương 7.720 USD/tấn; kỳ hạn giao tháng 12-2026 tăng 1.080 USD/tấn (17,15%), lên 7.390 USD/tấn.
Trên sàn London (Anh), giá cà phê Robusta kỳ hạn tháng 9-2026 tăng 328 USD/tấn, lên 4.044 USD/tấn, tương đương gần 9%.
Nhận định về diễn biến giá cà phê trong phiên, ông Thái Như Hiệp, Phó chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), gọi đây là một "quả bom" trên thị trường.
Ông Thái Như Hiệp hiện là Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Vĩnh Hiệp - doanh nghiệp có sản lượng xuất khẩu cà phê nhân lớn nhất Việt Nam năm 2025, nên thường được gọi là "vua xuất khẩu cà phê".
Theo ông Hiệp, đợt tăng giá mạnh này không xuất phát từ thị trường hàng thật mà từ giới đầu cơ và các nhà tài phiệt tài chính. Các quỹ đầu tư thế giới đang đổ lượng tiền khổng lồ vào thị trường hàng hóa, trong đó có cà phê.
"Họ đã mua vào một lượng lớn hàng dựa trên những thông tin gây lo ngại về nguồn cung. Thứ nhất là mưa tại Brazil khiến việc thu hoạch chậm lại, cùng với tác động của El Nino lên vùng trồng cà phê ở Đông Nam Á. Trong khi đó, tồn kho cà phê trên cả hai sàn giao dịch và tại các nhà rang xay đều ở mức thấp", phó chủ tịch VICOFA nói.
Với hơn 30 năm kinh doanh cà phê, ông Hiệp liên tưởng đến đợt tăng giá lịch sử năm 1994 do sương giá tại Brazil. Tuy nhiên theo ông, lần này khác ở chỗ giá tăng vọt chỉ trong một đêm thay vì tăng liên tục qua nhiều ngày như trước đây.
Dù giá cà phê trên sàn vừa tạo một "quả bom", ông Hiệp cho rằng tác động đến thị trường hàng thật tại Việt Nam sẽ không quá mạnh do đang ở giai đoạn cuối vụ. Ước tính, lượng cà phê còn tồn trong nông dân và doanh nghiệp Việt Nam hiện tương đương khoảng 10-15% sản lượng vụ 2025-2026, cao hơn so với cùng kỳ các năm trước.
Trong khi đó, phụ trách kinh doanh cà phê của một doanh nghiệp xuất khẩu lớn tại Tây Nguyên cho biết đã cảm thấy "đau tim" khi theo dõi bảng giá phiên vừa qua. Theo vị này, đây là mức tăng kỷ lục của Arabica mà ngay cả những người có hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành cũng lần đầu chứng kiến.
Đồng quan điểm với phó chủ tịch VICOFA, vị này cho rằng đợt biến động lần này nhìn chung không gây tác động quá nặng nề đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Lý do là phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu cà phê thời gian gần đây đều chọn giải pháp an toàn là "mua đâu bán đó".
Riêng một số doanh nghiệp, nếu tin vào các dự báo dư cung cà phê vào cuối năm nay và ký hợp đồng bán trước với giá thấp, sẽ đối mặt nguy cơ thua lỗ do phải mua hàng với giá cao để giao hoặc chấp nhận đền bù hợp đồng.
Cảng quốc tế Chu Lai chính thức đưa vào vận hành hệ thống điện năng lượng mặt trời đầu tiên, từng bước ứng dụng năng lượng sạch trong hoạt động khai thác cảng
Công suất dự kiến đạt 5.100 kWp
Dự án được triển khai theo 3 giai đoạn, với tổng công suất dự kiến đạt 5.100 kWp. Trong đó, giai đoạn 1 được triển khai theo 2 đợt liên tiếp trong năm 2026.
Cụ thể, đợt 1 bắt đầu từ tháng 1-2026 với công suất 700 kWp trên diện tích gần 5.000 m². Tiếp nối, trong tháng 4-2026, cảng triển khai đợt 2 với quy mô mở rộng thêm 800 kWp trên diện tích hơn 7.200 m².
Sau khi hoàn thành cả 2 đợt, tổng công suất giai đoạn 1 đạt 1.500 kWp với khoảng 2.300 tấm pin năng lượng mặt trời, sản lượng điện dự kiến khoảng 2,1 triệu kWh/năm.
Trong các giai đoạn tiếp theo, cảng sẽ tiếp tục đầu tư mở rộng với tổng công suất bổ sung đạt 3.600 kWp (tương đương sản lượng điện khoảng trên 5 triệu kWh/năm), triển khai trên quy mô lớn tại hệ thống kho bãi và hạ tầng hiện hữu.
Khi hoàn thành, tổng công suất điện mặt trời tại Cảng quốc tế Chu Lai đáp ứng toàn bộ nhu cầu cung cấp điện cho hoạt động khai thác, đặc biệt là hệ thống container lạnh và chuỗi logistics nông nghiệp.
Nguồn điện năng lượng mặt trời được sử dụng trong các hoạt động xếp dỡ hàng hóa, lưu kho, bãi tại cảng
Lợi thế lớn để phát triển điện mặt trời
Với tổng diện tích 140 ha, trong đó khu kho bãi chiếm khoảng 20 ha, Cảng quốc tế Chu Lai có lợi thế lớn để phát triển điện mặt trời áp mái. Kết hợp với điều kiện thời tiết khu vực miền Trung có số giờ nắng cao và bức xạ tốt, hệ thống này tạo ra nguồn điện ổn định, giúp duy trì liên tục hoạt động xếp dỡ, lưu trữ hàng hóa, hạn chế rủi ro gián đoạn trong khai thác.
Việc chủ động sử dụng nguồn điện tại chỗ giúp cảng giảm đáng kể chi phí điện năng - một trong những cấu phần chi phí lớn trong khai thác cảng, đặc biệt đối với vận hành container lạnh và hệ thống kho. Qua đó, tạo cơ sở quan trọng để cảng triển khai các chính sách giá linh hoạt và cạnh tranh hơn cho khách hàng.
Cảng quốc tế Chu Lai định hướng duy trì ổn định đơn giá dịch vụ trong dài hạn, hạn chế tối đa tác động từ biến động giá nhiên liệu và giá điện; đồng thời tối ưu chi phí lưu bãi, vận hành container lạnh và dịch vụ logistics liên quan, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu - đặc biệt trong lĩnh vực nông sản - giảm áp lực chi phí chuỗi cung ứng, gia tăng hiệu quả kinh doanh.
Không chỉ mang lại lợi ích về chi phí, dự án còn góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng truyền thống và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển cảng xanh.
Đây là một trong những giải pháp cụ thể nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của Cảng quốc tế Chu Lai trong bối cảnh ngành logistics đang chuyển dịch mạnh theo hướng bền vững.
Hệ thống điện năng lượng mặt trời giúp khách hàng tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng
Trong bối cảnh chi phí năng lượng liên tục gia tăng và yêu cầu giảm phát thải ngày càng cao, việc đầu tư hệ thống điện mặt trời không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là chiến lược dài hạn, giúp Cảng quốc tế Chu Lai chủ động nguồn lực, đồng hành cùng khách hàng tối ưu chi phí và phát triển bền vững.
