Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 9/4 gửi hồ sơ lên Tòa phúc thẩm liên bang tại Washington, đề nghị bác phán quyết của thẩm phán tòa sơ thẩm Richard Leon về dự án xây dựng phòng khiêu vũ ở Cánh Đông của Nhà Trắng.
Thẩm phán Leon ngày 31/3 chấp thuận yêu cầu từ Tổ chức Bảo tồn Di sản Quốc gia (NTHP), áp dụng biện pháp đình chỉ thi công đối với dự án phòng khiêu vũ này. Thẩm phán kết luận rằng việc chính quyền Tổng thống Trump cho phá hủy Cánh Đông vào tháng 10/2025 là trái luật và việc xây dựng phòng khiêu vũ thay thế chỉ có thể được nối lại một khi quốc hội cho phép.
Nhà Trắng đề nghị tòa phúc thẩm dừng thi hành phán quyết của thẩm phán Leon trong khi chờ quá trình xét xử tiếp theo, đồng thời để ngỏ khả năng đưa sự việc lên Tòa án Tối cao nếu không đạt được kết quả mong muốn.
Theo đơn kháng cáo của Nhà Trắng, quyết định đình chỉ thi công có thể gây nguy hiểm cho những người sống và làm việc trong khuôn viên, trong đó có Tổng thống Mỹ. Chính quyền cũng cảnh báo việc đình chỉ xây dựng cũng tạo ra “một hố lớn” ngay cạnh khu vực làm việc của Tổng thống và tiềm ẩn rủi ro đối với an ninh quốc gia.
Chính quyền Trump lập luận đây là “dự án tối cần thiết để đảm bảo an toàn và an ninh của Nhà Trắng và Tổng thống, gia đình cùng các nhân viên”.
Các tài liệu gửi tòa phúc thẩm liên bang cũng nêu chi tiết nhiều hạng mục an ninh đã hoặc đang được triển khai tại khu vực xây dựng, bao gồm cột và dầm thép chống tên lửa, vật liệu chống drone, kính chống đạn và chống nổ. Ngoài ra, các hạng mục như hầm trú ẩn, khu y tế, hệ thống bảo vệ và các cơ sở quân sự tối mật cũng đang được xây dựng hoặc chuẩn bị lắp đặt.
Chính quyền Trump cho rằng thiết kế tổng thể mới của Cánh Đông sẽ phục vụ các mục tiêu an ninh quan trọng như bảo vệ Tổng thống Mỹ, gia đình, nhân viên, cũng như duy trì hoạt động liên tục và hệ thống liên lạc trước các mối đe dọa như drone, tên lửa đạn đạo, đạn bắn và tác nhân sinh học.
“Tổng thống Trump rõ ràng có thẩm quyền hợp pháp để hiện đại hóa, tân trang và trang hoàng Nhà Trắng. Những người tiền nhiệm cũng làm điều tương tự”, người phát ngôn Nhà Trắng Davis Ingle nói.
Thẩm phán Leon cho phép tạm hoãn hiệu lực phán quyết đình chỉ thi công đến ngày 14/4 để chính quyền kháng cáo, đồng thời cho phép tiếp tục các hạng mục “tối cần thiết” để đảm bảo an ninh. Chính quyền Tổng thống Trump cho rằng ngoại lệ này đồng nghĩa toàn bộ dự án nên được tiếp tục, vì mọi hạng mục có yếu tố an ninh.
Tuy nhiên, theo NTHP, các lập luận của chính quyền “bị phóng đại”. Trong hồ sơ gửi tòa phúc thẩm, tổ chức này nêu rằng công trường “không cản trở” Tổng thống tiếp tục sinh sống tại Nhà Trắng, tổ chức sự kiện, tiếp khách quốc tế hay họp nội các kể từ khi Cánh Đông bị phá dỡ.
Tổ chức này phân tích rằng trước đây chính quyền từng coi dự án phòng khiêu vũ và các hạng mục ngầm là hai phần tách biệt. Tuy nhiên, sau phán quyết ngày 31/3 của tòa án liên bang, hai phần này “đột nhiên trở nên không thể tách rời”.
Cánh Đông của Nhà Trắng được xây dựng từ năm 1902 và được mở rộng dưới thời Tổng thống Franklin Roosevelt. Dự án phòng khiêu vũ tại Cánh Đông được xem là một trong những dấu ấn lớn trong nhiệm kỳ của ông Trump, nhằm tạo không gian tổ chức sự kiện quy mô lớn thay cho các công trình tạm thời ngoài trời.
Dù vậy, dự án đã gây tranh cãi về giám sát và minh bạch, đặc biệt liên quan đến nguồn tài trợ từ các doanh nghiệp lớn. Các luật sư của nguyên đơn cho rằng việc huy động tài trợ tư nhân càng đòi hỏi phải có sự phê chuẩn rõ ràng từ quốc hội.
Theo kế hoạch ban đầu, Lễ hội Nước (Bon Om Touk) sẽ diễn ra trong ba ngày 23, 24 và 25-11 dọc sông Tonle Sap, khu vực trước Hoàng cung ở thủ đô Phnom Penh, theo báo The Straits Times.
Tuy nhiên, theo văn kiện do Thủ tướng Hun Manet ký ban hành, Chính phủ Campuchia đã quyết định tạm dừng các hoạt động của lễ hội để ưu tiên nguồn lực ứng phó tình hình ở biên giới với Thái Lan và công tác hỗ trợ người dân phải sơ tán vì xung đột.
Dù vậy, các địa phương vẫn có thể tổ chức lễ hội theo truyền thống, tùy điều kiện thực tế và khả năng của chính quyền cũng như người dân từng tỉnh.
Ngoài ra, dù lễ hội tại thủ đô bị hủy, kỳ nghỉ lễ kéo dài ba ngày vẫn được giữ nguyên theo lịch nghỉ lễ chính thức năm 2026.
Theo Bộ Nội vụ Campuchia, tính đến ngày 30-6, vẫn còn 21.425 người dân phải sơ tán chưa thể trở về nhà.
Nguyên nhân là quân đội Thái Lan vẫn hiện diện tại một số ngôi làng như Prey Chan, Chouk Chey và khu vực Boeng Trakuon, hoặc do nhiều nơi vẫn còn bom mìn và vật liệu nổ sót lại sau xung đột.
Trong văn kiện, Thủ tướng Hun Manet yêu cầu các tổ công tác ở cả trung ương và địa phương tiếp tục ưu tiên chăm lo đời sống người dân, phối hợp giải quyết khó khăn cho các hộ phải sơ tán, binh sĩ, gia đình quân nhân bị thương hoặc hy sinh khi bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, cũng như các cựu chiến binh.
Bên cạnh đó, Bộ Lao động và Đào tạo nghề được giao tiếp tục hỗ trợ tạo việc làm cho lao động Campuchia trở về từ Thái Lan, đồng thời các cơ quan chức năng phải theo dõi sát tình hình đời sống người dân và triển khai các giải pháp thúc đẩy kinh tế địa phương.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 30.5 cảnh báo Nga đang chuẩn bị một đợt tấn công quy mô lớn mới. "Các cơ quan của chúng tôi đang phản ứng nhanh chóng và đã sẵn sàng. Không quân và các lực lượng bảo vệ bầu trời khác sẽ ứng phó 24/7", ông Zelensky nói. Cảnh báo được đưa ra sau khi Nga gần đây tuyên bố sẽ tấn công có hệ thống vào các mục tiêu ở Kyiv, đồng thời kêu gọi người nước ngoài và phái đoàn ngoại giao rời khỏi thủ đô Ukraine, theo Reuters.
Trên thực địa, Ukraine cáo buộc Nga từ tối 29.5 đến rạng sáng 30.5 tiếp tục oanh tạc nhiều khu vực, gồm Kharkiv, Zaporizhzhia, Kherson, Sumy, Chernihiv, Kyiv và Dnipropetrovsk, theo Sky News. Phía Nga chưa bình luận về cáo buộc này. Ở chiều ngược lại, Reuters dẫn lời các quan chức địa phương Nga cho biết UAV Ukraine đã tập kích quy mô lớn một số cơ sở dầu mỏ và cảng biển tại Nga trong đêm 29 rạng sáng 30.5.
Tại thành phố cảng Taganrog thuộc tỉnh Rostov, một bể chứa nhiên liệu, một tàu chở dầu và một tòa nhà hành chính tại cảng bốc cháy, khiến 2 người bị thương. Thị trưởng Taganrog Svetlana Kambulova nói UAV đã đánh vào hạ tầng bốc dỡ hàng hóa tại bến tàu, nhưng các đám cháy nhanh chóng được khống chế.
Theo Kyiv Post, Ukraine cũng tuyên bố đã phá hủy 2 máy bay quân sự Tu-142 và một hệ thống tên lửa chiến thuật Iskander trong cuộc tấn công ban đêm nhằm vào một sân bay quân sự Nga ở Taganrog. Thông tin này chưa được phía Nga xác nhận. Ngoài ra, giới chức Nga ghi nhận các vụ UAV tấn công tại kho dầu Armavir ở vùng Krasnodar và tại Belgorod giáp Ukraine.
NATO tối 29.5 cáo buộc Nga hành động liều lĩnh và cam kết "bảo vệ từng tấc lãnh thổ" đồng minh, sau khi Romania cáo buộc một UAV Nga rơi xuống khu chung cư tại thành phố Galați trong lúc Moscow tấn công Ukraine, theo Reuters. Tổng thống Nga Vladimir Putin nói còn quá sớm để khẳng định UAV này là của Nga và cho rằng đó có thể là UAV Ukraine, đồng thời bác bỏ thông tin Moscow đang chuẩn bị xung đột với châu Âu.
Trong khi đó, ông Zelensky cho rằng Nga đang cố tình dùng các vụ xâm phạm không phận để gây sức ép chính trị - quân sự và thử phản ứng của NATO. Ông nhấn mạnh NATO cần phản ứng mạnh mẽ hơn, đồng thời kêu gọi các đối tác đẩy nhanh chuyển giao hệ thống phòng không tiên tiến cho Ukraine.
Trong bối cảnh đó, các đối tác của Ukraine tiếp tục mở rộng hỗ trợ quốc phòng, đặc biệt trong lĩnh vực UAV. Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 30.5 công bố thỏa thuận với Canada thành lập liên doanh sản xuất UAV trinh sát tiên tiến. Các nền tảng này sẽ được chuyển ngay cho quân đội Ukraine để tăng năng lực tình báo, giám sát và xác định mục tiêu. Phía Nga đã chỉ trích động thái của Canada, theo The Kyiv Independent.
Cùng ngày, Tổng thống Romania Nicusor Dan cho biết nước này và Ukraine sẽ đẩy nhanh hợp tác sản xuất UAV chung, tận dụng kinh nghiệm chiến trường của Kyiv và công nghệ UAV mới. Nhật Bản ngày 30.5 thông báo đóng góp khoảng 14,7 triệu USD cho cơ chế PURL do Mỹ và NATO thiết lập để mua thiết bị quân sự cho Ukraine, giới hạn ở viện trợ phi sát thương, theo Kyiv Post.
Sau khi giao tranh tái bùng phát trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump gây bối rối khi tuyên bố ngừng bắn với Iran đã kết thúc, nhưng Washington vẫn đồng ý đàm phán.
Nguyên nhân chính khiến ngừng bắn rạn nứt trong tuần này là việc Mỹ tố Iran tiếp tục tấn công vào tàu thuyền ở Hormuz, vi phạm cam kết trong bản ghi nhớ thỏa thuận ngừng bắn, dẫn đến các đòn không kích trả đũa của Mỹ.
Theo các nhà phân tích, Trung Đông hiện đang ở trạng thái lưng chừng giữa chiến tranh và hòa bình do cách Washington và Tehran diễn giải khác nhau về bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình, đặc biệt là vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
"Văn bản quá mơ hồ nên mỗi bên đều hiểu theo cách khác nhau. Hiện nay các cuộc đàm phán diễn ra trong lúc bom đạn vẫn rơi và mỗi bên đều tìm cách gây sức ép lên đối phương", ông Yoel Guzansky - người đứng đầu Trung tâm nghiên cứu vùng Vịnh (Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia, Đại học Tel Aviv), nhận định với tờ Washington Post.
Ông cho rằng eo biển Hormuz hiện nay đã trở thành đòn bẩy lớn nhất của Iran trong cuộc chiến. Việc gián đoạn trên tuyến hàng hải này đã gây ra cú sốc giá dầu toàn cầu.
Nếu ở giai đoạn đầu xung đột, Mỹ và Israel tập trung vào các mục tiêu như thay đổi chế độ hay giải trừ hạt nhân Iran, thì nay trọng tâm gần như chỉ còn là eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Ông William Wechsler - giám đốc cấp cao Trung tâm Rafik Hariri và Chương trình Trung Đông thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng các vụ tấn công tàu thuyền có thể là cách Iran từng bước leo thang căng thẳng để thiết lập một trạng thái "bình dường mới", dưới ngưỡng chiến tranh toàn diện.
Sau khi giành được mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz, Tehran đang tìm cách tối đa hóa lợi thế chiến lược này.
Đánh giá của nhiều tờ báo Mỹ cho rằng tuyên bố của ông Trump là một cảnh báo nhằm gây sức ép buộc Iran phải nhượng bộ và chấp nhận những điều kiện của Mỹ.
Theo ông Guzansky, dù thường phát biểu cứng rắn và nắm trong tay sức mạnh quân sự, ông Trump không có ý định sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài trong khu vực.
Trong khi đó Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei - người kế nhiệm sau khi cha ông, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel - lại cần chứng tỏ sự cứng rắn với dư luận trong nước, khiến Tehran khó lòng chấp nhận nhượng bộ.
Đài CNN chỉ ra rằng việc thực sự chấm dứt ngừng bắn sẽ đặt Mỹ vào những lựa chọn khó khăn.
Một mặt Mỹ có thể quay lại chiến tranh toàn diện để gây thêm sức ép lên Iran.
Dù vậy ông Trump vẫn khẳng định không muốn một cuộc chiến kéo dài và nhiều lần cho rằng chiến dịch quân sự đã đạt mục tiêu làm suy yếu chương trình hạt nhân của Tehran, cho thấy ông muốn sớm khép lại xung đột.
Mặt khác, Washington cũng phải cân nhắc có tái áp đặt phong tỏa hải quân ở eo biển Hormuz hay không.
Washington xem đây là đòn bẩy gây áp lực nên kinh tế của Iran và có thể sẽ mạnh tay chặn tuyến hàng hải này nếu Tehran không cam kết tuân thủ của bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu Mỹ sẽ tái áp dụng biện pháp này.
